up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گياه هرز PDF
QR code - گياه هرز

گياه هرز

گياه هرز چيست؟

رويش گياه در محلي غير از محل اصلي خود ، گياه ناخواسته ، گياهي با ارزش منفي و سرانجام گياهاني که با گياهان کشت شده زندگي مي‌کنند. تعاريف مربوط به علف هرز در اکثر موارد حاکي از وجود نوعي ارتباط و وابستگي بين گياه و فعاليتهاي کشاورزي بشر مي‌باشد.
مقدمه
اصولا در محيطهاي دست خورده‌اي که در آنها نقش بشر مهمترين عامل آشفتگي شناخته شده است گياهان هرز به مناسبت سازش قابل توجهي که دارند بهتر رشد مي‌کنند. توليد بذر فراوان ، طولاني بودن دوره خواب ، توانايي ادامه حيات در شرايط نامساعد ، قدرت رقابت و آشفته ساختن محيط ، توانايي گسترش در بعضي موارد و انتشار به طريق رويشي از اختصاصات قابل توجه اکثر گونه‌هاي علفهاي هرز مي‌باشد. ممکن است در برخي موارد گياهان زراعي در محلي ناخواسته برويند، که در چنين مواردي اين گونه گياهان را مي‌توان از علفهاي هرز به شمار آورد. مانند رويش گندم در مزرعه جو.
مبدا و منشا علفهاي هرز
انسانها به همان اندازه که در تغيير ارزشهاي کمي و کيفي محصولات زراعي نقش مهمي دارند، در تغييرات تدريجي علفهاي هرز نيز دخالت دارند. از دوران قبل از تاريخ ، يخچالها مهمترين عامل دگرگوني سيماي پوشش گياهي کره زمين بوده‌اند. بدين ترتيب قسمت اعظم علفهاي هرز نواحي معتدل گونه‌هايي هستند که در مناطق ايجاد شده به علت يخبندانها ، گسترش يافته‌اند. کشاورزي يکي ديگر از عوامل مهمي است که در سطح وسيع‌تر به شيوه‌اي سريع‌تر از يخبندانها ، موجب آشفتگي و دگرگوني محيط شده است.
بسياري از گياهان که امروزه علفهاي هرز را تشکيل مي‌دهد قبل از زندگي روستانشيني و آغاز کشاورزي وجود نداشته‌اند و احتمالا همراه با گياهان زراعي بوجود آمده‌اند، چنانکه در بعضي موارد از اجداد و نياکان واقعي واريته‌هاي کشت شده به شمار مي‌آيند. بدين معني که بعضي از گياهان زراعي امروز ، ممکن است حاصل تغيير و تکامل علفهاي هرز باشند.
سير تحولي علفهاي هرز
علفهاي هرز ممکن است به دو طريق زير بوجود آمده باشند:
* گونه‌هاي وحشي که به مرور زمان طولاني خود را با محيطهايي که دگرگونيهاي طبيعي و غير طبيعي داشته‌اند سازش داده‌اند.
* گونه يا واريته‌هاي جديدي که در خلال توسعه و گسترش کشاورزي ظاهر شده‌اند.
تقسيم بندي علفهاي هرز
علفهاي هرز اجباري
بسياري از علفهاي هرز هرگز به صورت وحشي وجود ندارند، زيرا ممکن است که در خلال توسعه و گسترش کشاورزي ظاهر شوند. بنابراين فقط در ميان گياهان زراعي که بشر در رويش و پرورش آنها دخالت دارد مي‌رويند. اين قبيل علفهاي هرز را علفهاي هرز اجباري مي‌نامند. شامل پيچک صحرايي ، تربچه وحشي هستند. مبدا چنين گياهاني تاکنون شناخته نشده است ولي به برخي از گياهان زراعي شباهت دارند.
علفهاي هرز اختياري
علفهاي هرز اختياري گياهاني هستنتد که هم بطور وحشي و هم محيطهايي که دست بشر در آنها دخالت دارد، مي‌رويند. گونه گل عقربي و گونه‌هاي مختلف پياز و ماشک نمونه‌هاي از علفهاي هرز اختياري هستند.
چرا علف هرز داريم؟
انسان در بعضي مناطق مجبور شده است که کار کشاورزي خود را با شرايط اقليمي منطقه سازش دهد. از اين رو در بعضي مناطق يا نوارهاي جغرافيايي ما فقط محصولات معيني ، نظير ذرت ، گندم ، برنج و ميوه کشت مي‌شوند. توانايي سازگاري و تطابق گياهان زراعي با محيط غالبا کمتر از گونه‌هاي بدمي بوده است. از اينرو جاي ترديد است که گياهان زراعي بتوانند بدون کمک و دخالت انسان ، مدت زيادي در يک محيط دوام آورند.
زيرا علفهاي هرز که سازش بيشتري با محيط دارند به سرعت رشد کرده تمام مزارع را اشغال مي‌کنند و موجب از بين رفتن گياهان زراعي مي‌گردند. بنابراين يکي از علل تسلط علفهاي هرز به گياهان زراعي سازش کم گياهان اخير با محيط است. بعضي از روشهاي کشاورزي نوين ، زمينه گسترش و نفوذ علفهاي هرز را بيشتر فراهم مي‌سازند بدين صورت که:
* کاشت خطي گياهان زراعي سبب مي‌شود که در فواصل باقي مانده و بدون گياه ، محيطي مناسب براي اجتماع و نفوذ گونه‌هاي ديگر گياهي باشد.
* غالبا در مزارعي که حفظ گياه زراعي خاصي کشت مي‌گردد گياه زراعي که آنطور که بايد و شايد موفق به بهره برداري کامل از امکانات کشت نمي‌شود. در اين موارد مي‌توان گفت که هر گياهي داراي سيستم ريشه‌اي خاص است که فقط قادر به بهره داري از آب و مواد غذايي موجود در طبقه معين از خاک مي‌باشد مثلا گندم داراي ريشه افشان بوده و مواد غذايي مواد را از طبقات سطحي زمين بدست مي‌آورد در صورتي که کاهو و هويج با دارا بودن ريشه راست از قسمت عمق خاک مواد غذايي لازم را تهيه مي‌کنند.
ضمنا کوتاه بودن دوره نمو و گسترش کم و محدود ريشه‌ها در بعضي از گياهان زراعي نيز از عوامل ديگري هستند که بهره برداري از امکانات زمين و کشت را دچار اشکال مي‌سازند و چه بسا همين موضوع موجب کندي نمو برگها شده و در نتيجه گياه نتواند از آفتابي که در دسترس دارد به اندازه کافي استفاده نمايد. در چنيني حالاتي علفهاي هرز قادرند به راحتي از اين منبع استفاده نمايد. بعضي از علفهاي هرز رشد و نموي همانند گياهان زراعي دارند.
بطوري که دانه‌هاي آنها همزمان با دانه‌هاي گياهان زراعي مي‌رسند و درو مي‌شوند و در موقع کشت نيز همراه با آنها کاشته مي‌شوند، مانند بعضي واريته‌هاي ني که در زراعتهاي گياهان زراعي مانند ذرت ، قياق ، مي‌رويند و نظير آنها رشد کرده و سنبله‌هايشان همزمان با آنها مي‌رسد. در حالي که دوره خواب و قابليت شکنندگي ساقه اين علفهاي هرز بيش از قياق است.
آينده بحث
با توجه به اينکه هر گياه به نوبه خود از ساحختار پيچيده و شگفت آوري تشکيل شده است که در آن هزاران فرايند حياتي با نظم و ترتيب معين به انجام وظيفه مشغولند بايستي اين ساختارها و فرايند در بومهاي کشاورزي مربوطه به خوبي شناخته شوند و نقاط حساس و متمايز کننده آنها نيز ، از نظر مقايسه بين گياهان زراعي و علف هاي هرز وابسته ، به خوبي مشخص شود فقط در اين صورت است که مي‌توان زمينه‌هاي کنترل و مهار علف‌هاي هرز را فراهم کرد و به گياهان زراعي مورد علاقه فرصت رشد و بالندگي بخشيد.

همانند معماري منحصر به فرد و آميخته با نظم باغ ايراني، گونه‌هاي گياهي موجود در آن نيز منحصر بفرد بوده‌اند. در باغ ايراني همچنانكه معماري با اصول و قوا ...

capparis spinosal يا caperbush يک گياه مفيد و زيبا در خانواده capparidaceae است. (۲)spinosa به جفت اسپين هاي قلابي در قاعده هر ساقه اطلاق مي شود. (۳) ...

زوفا يکي از مهمترين گياهان دارويي و ادويه اي به شمار مي رود . از دم کرده پيکر رويشي اين گياه براي درمان بيماريهاي مربوط به دستگاه تنفس مانند سرفه ، سي ...

● ديدکلي گياه شناسي شاخه اي از زيست شناسي است که با گياهان سروکار دارد. که چند نوع گياه وجود دارند؟ چگونه زندگي و رشد مي کنند. چه طور نسبت به محيط اطر ...

گياه سيب (Malus domestica) از اعضاي زيرخانواده پوموييده و تيره گل سرخ است. گلابي، به و ازگيل نيز همانند سيب در همين تيره قرار مي گيرند. جنس مالوس دست ...

گياه سيب (Malus domestica) از اعضاي زيرخانواده پوموييده و تيره گل سرخ است. گلابي، به و ازگيل نيز همانند سيب در همين تيره قرار مي گيرند. جنس مالوس دست ...

آلوئه ورا گياهي رو که مشاهده مي کنيد آلوئه ورا يا صبر زرد نام دارد که علاوه بر اينکه خاصيت داروئي زيادي دارد.از ماده ژلاتيني که درون برگ اين گياه وجود ...

آلوئه ورا خاص مناطق آفريقايي است که به آن زنبق بياباني يا صحرايي هم مي گويند. در برخي کشورها با نام هايي چون «گياه جاودانگي»، «گياه دارويي»، «گياه ملک ...

دانلود نسخه PDF - گياه هرز