up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله گياهان دارويي ايران PDF
QR code - گياهان دارويي ايران

گياهان دارويي ايران

گياهان دارويي ايران متنوع اما گمنام نقش گياهان دارويي را در چرخه درمان احيا کنيم

قوطي هاي داروي گياهي در عطاري ها در ويترين و قفسه ها جاي مي گيرد. فراواني رويکرد مردم به مصرف داروهاي گياهي از سه دهه اخير، باعث احياي دوباره اين گونه طبابت هاي سنتي تجربي شده و البته از يک سال پيش در کشور با تحولات علمي، تخصصي، جايگاه داروهاي گياهي نظامندتر شده است. تشکيل ستاد گياهان دارويي و طب ايراني، تاسيس دانشکده طب سنتي، ايجاد درمانگاه ها و مراکز تحقيقاتي و آموزش تخصصي گروهي از پزشکان و داروسازان، نمادي از تحول و نظام مندي نسبت به جايگاه طب سنتي ايران و درمان دارو گياهي است.
بازار جهاني گياهان دارويي به لحاظ مبادلات داروهاي گياهي طي سال هاي اخير سير صعودي و پررونق مي پيمايد. کشورمان يکي از غني ترين کشورهاي دنيا در برخورداري از گياهان دارويي است. تاکنون ۱۴۰۰ گونه گياهي طبي شناخته شده اند اما از اين رقم فقط ۲۲۰ گونه به صورت دارو در طب گياهي معين شده است در حالي که حدود ۸ هزار گونه گياه ديگر همچنان ناشناخته مانده است.
با «دکتر عباس حاجي آخوندي» مشاور وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکي در امور طب سنتي و مکمل و صنايع گياهان دارويي، درباره نقش و جايگاه گياهان دارويي و طب سنتي در عرصه هاي درماني، غناي گياهان دارويي کشورمان، موقعيت نظارت بر شيوه کارسنتي تجربي «عطاران» و لزوم آموزه و شناخت شان به دانش روز به گفت وگو نشستيم. وي ابتدا وضعيت کاربردي داروهاي گياهي و حجم مبادلات روبه افزون آن در اقتصاد جهاني را شرح مي دهد:
▪ وضعيت مبادلات داروهاي گياهي در دنيا متداول و رو به پيشرفت است.
همچنان که در سال ۱۹۹۴ ميلادي صادرات و واردات اين گونه داروها به ارزش ۱۲.۵ميليارد دلار انجام شده که اين رقم در سال ۲۰۰۰ به ۳۰ ميليارد دلار افزايش يافته است. گفته مي شود حجم داد و ستد داروهاي گياهي در سال ۲۰۵۰ به ۵۰ميليارد دلار خواهد رسيد. قابل توجه اين که پرجمعيت ترين کشور دنيا؛ چين طي دو دهه اخير بزرگترين کشور صادرکننده داروي گياهي در جهان است و مقام اول دارد. از سوي ديگر بيش از ۸۰درصد سلامت مردم چين وابسته به طب سنتي گياهي گزارش شده است. اصولاً بخش زيادي از مردم دنيا از داروهاي گياهي و طب سنتي و مکمل استفاده مي کنند و هر کشوري وابسته به سنن قديمي و متولي سلامت مردم به نام طب سنتي بوده و است. گياهان هم در مکاتب طب مختلف سنتي و مکمل و هم مکتب طب جديد کاربرد دارند. اصولاً در کنار هر طب سنتي يک سري طب مکمل وجود دارد و طب سنتي کشورهاي ديگر نيز در کشور ما مکمل ناميده مي شود.»
ايران، متنوع ترين آب و هواي جهان
در واکاوي موقعيت هاي ممتاز و بعضاً استثنايي کشورمان در زمينه گياهان دارويي مي توان گفت ايران در گروه کشورهاي دارنده گياهان دارويي يکي از غني ترين ها در جهان و به لحاظ تنوع وضعيت آب و هوايي داراي بيشترين تنوع در بين کشورهاي ديگر است. به حدي که از مجموع ۱۴ تنوع آب و هواي دنيا، سرزمين ايران برخوردار از ۱۱تنوع آن است. شايان توجه است که گران ترين گياه جهان يعني زعفران در ايران مي رويد.
«دکتر حاجي آخوندي» مشاور وزير بهداشت در پاسخ به سؤالم درباره آمار گياهان دارويي کشور مي گويد: «۱۴۰۰گونه گياهي شناخته شده داريم که اثرطبي دارند. از اين تعداد، فقط ۲۲۰ گونه در قالب دارو در طب جديد تعيين شده است. اين داروها در داروخانه ها عرضه مي شود. در نظر داشته باشيم که بين گياه دارويي و داروي گياهي تفاوت است. آن که داروست به صورت داروي گياهي بر مبناي طب جديد ساخته شده است.» وي ادامه مي دهد: «در عطاري ها گياه دارويي فراورده شده عرضه مي شود.اما اين که چه تعداد گياه داريم، ازنظر روييدني گياه، داراي حدود ۸هزار گونه گياهي هستيم اما هنوز شناخته شده نيستند.»
وي اشاره اي گذرا به درآمدزايي اين نعمت خدادادي دارد و مي گويد: «در زمينه گياه دارويي اگر بتوانيم در بازار جهاني مشترک و سهم داشته باشيم باعث ايجاد ثروت، اشتغال و توليد علم مي شود. درحال حاضر سهم کشورمان در اين بازار بسيار کم است. بايد ازنظر کمي و کيفي سهم خود را افزايش دهيم.»
● کاربرد فرآيندهاي گياهي در صنايع نظامي و دفاعي
گياهان مصرف گسترده و متنوعي در کشور مي توانند داشته باشند. توليد ماده خام گياهان براي فرآورده هاي دارويي، بهداشتي، آرايشي، استفاده در سموم و محصولات تقويتي براي کشاورزي، حشره کش ها، مکمل هاي غذايي، تنقلات، نوشابه سازي، شيريني سازي و به عنوان شوينده هاي (طبيعي گياهي) و حتي فرآورده هاي گياهي مي توانند در صنايع نظامي و دفاعي مورد استفاده قرار بگيرند. همچنان که آمريکا در جنگ با ويتنام از گياهان (معروف به باران زرد) استفاده مي کرد.
● عوارض شيميايي داروهاي مدرن
مشاور وزير بهداشت در امور طب سنتي، درباره عوارض شيميايي داروهاي صنعتي چنين مي گويد: «در قانون الهي هم همه چيز عوارض دارند. هر چيزي که طبيعي باشد سلامت بخشي آن بيش از عارضه است. بهتر است بگوييم که داروهاي گياهي دامنه سلامت بيشتري نسبت به داروهاي شيميايي دارند و عوارض و اثرات جانبي ناخواسته آن ها کمتر است. اما شيميايي، عوارض جانبي بيشتري دارد. از درختي به نام «سرخدار» داروي «تاکسول» شناخته شده و ضد سرطان به دست مي آيد ولي مانند همه داروهاي ضد سرطان، مصرف بي رويه آن ايجاد مسموميت سلولي مي کند. لذا بايد ميزان مصرف مناسب براي سلامتي را شناسايي و آن مقدار مصرف را هميشه رعايت کنيم.»
● لزوم آموزش عطاران
در خصوص نظارت بر کارکرد عطاري ها و فروشندگان گياهان دارويي که به صورت سنتي دستي در گياه درماني دارند از مشاور وزير بهداشت در صنايع گياهان دارويي، مي پرسم. وي با بيان اين که در بازار بزرگ گياهان دارويي، عطاري ها بخش بزرگي در ايران وابسته به وزارت بازرگاني هستند، مي افزايد: «عطاري ها نيازمند يک دوره کارورزي و آموزش هستند که سطح کاري شان را به لحاظ علمي و استانداردهاي مورد قبول بهداشتي بالاببرند.»
● ۳۴ کارخانه توليد گياهان دارويي
در ايران تقريبا ۳۴ کارخانه توليد گياهان دارويي فعال هستند، از اين تعداد ۱۶ کارخانه فقط در بخش دارويي فعالند. بقيه هم داروي گياهي و هم داروي شيميايي توليد مي کنند.
يک دکتر پژوهشگر امور داروهاي گياهي، احياي رويکرد مصرف گياهان دارويي پس از سال ها رکود و بي رونقي را از سه دهه پيش مي خواند: «طي ۳۰ سال کار تحقيقاتي و با تاسيس داروخانه گياهي در تهران به زعم حتي نخستين داروخانه در خاورميانه ، طب داروي گياهي به جايگاه اصلي و واقعي خود رسيده است. فرق کلي داروخانه با عطاري هاي متداول در اين است که عطاري ها داروي گياهي فله اي (بسته بندي پلاستيکي به اوزان مختلف) مي فروشند اما داروخانه گياهي دارو هاي تمام بسته بندي شده کلاسيک کارخانه اي و در شرايط بهداشتي با شماره گذاري معتبر عرضه مي کند. اين شيوه تغييراتي به رويکرد فراگير استفاده از داروهاي گياهي مي انجامد.»
به باور وي داروهاي گياهي داروخانه اي بدون هيچ فعل و انفعال شيميايي هستند. تفاوت ديگر کار اين گروه داروخانه ها با عطاري ها در آن است که آن ها براساس تجربه شان فعاليت مي کنند ليکن تشخيص داروخانه اي در ارائه داروي گياهي بر پايه پژوهشي است و سعي شده، دانستني هاي گياهان قديمي در قالب اطلاعات جديد ارائه شود.

همانند معماري منحصر به فرد و آميخته با نظم باغ ايراني، گونه‌هاي گياهي موجود در آن نيز منحصر بفرد بوده‌اند. در باغ ايراني همچنانكه معماري با اصول و قوا ...

مهاجرت نخبگان تنها سبب کاهش ميانگين ضريب هوشي ملل نمي شود، بلکه اين کشورها را از نوابغ تهي مي سازد. اعلام ميانگين ضريب هوشي ۸۴ براي ايراني ها، سبب تعج ...

غرور و استبداد در اواخر کار آسيتاگ، او را برخلاف طبيعت خويش به جنگجويي هم سوق داد. در واقع تا وقتي که بختنصر داماد وي بر بابل فرمان مي راند وي به وسوس ...

در زمان هاي نه چندان دور در خانواده هاي ايراني معجوني تهيه مي شد که شايد فراهم کردن آن براي خانم ها در اين زمانه کمي سخت باشد چرا جايي که مي توان با ب ...

نام علمي: Colchicum Stevenii خانواده: گل حسرت ها Colchicaceae راسته: لاله ها Liliales رده: تک لپه اي ها Monocotyledones گل حسرت در پاييز گل مي دهد. ...

راهنماي کاشت گياهان دارويي در خانه اگر در حياط خانه يا آپارتمان تان باغچه کوچکي داريد، پيشنهاد مي کنم براي يک بار هم که شده، گياهان دارويي در باغچه تا ...

دانه، برگ، ريشه، عصاره و پوست درختان و انواع گياهان موجود در طبيعت، اولين ترکيباتي بود که آدمي از بدو تولد به جاي قرص و ديگر داروهاي شيميايي از آن برا ...

قبل از کشف انسولين و داروهاي کاهش دهنده قندخون، بيماران ديابتي با گياهان دارويي و درمان هاي سنتي معالجه مي شدند. تاکنون تاثير مثبت بيش از ۱۲۰۰ گياه دا ...

دانلود نسخه PDF - گياهان دارويي ايران