up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گياهان داروئي PDF
QR code - گياهان داروئي

گياهان داروئي

تحقيق کلي و جامع بر روي گياهان دارويي

چکيده
گياهان داروئي به طورکلي دربرگيرنده همه انواع گياهان اعم ازداروئي، ادويه اي،معطر
و...مي باشد.وگياهان داروئي که به صورت خشک وخام مصرف مي گردندبه کالاي عطاري معروف هستند.
حفظ ونگهداري گياهان داروئي خشک شده تنهادراماکن خشک امکان پذيراست وتهويه بايدبه صورت جريان هواي خشک وعاري ازهرگونه رطوبت باشد.نگهداري درانبارهاي نامناسب برکيفيت داروتاثيرمنفي سريع مي گذارد.انبارها تميزوعاري ازهرگونه باکتري باشندوازانبارکردن موادداروئي درمجاوريکديگربايدنهايت دقت رابعمل آوردزيرابواسطه انتقال ومخلوط شدن موادسمي(نظيرشابيزک،تاتوره،بذرالبنج)باموادغيرسمي آنهاهم زيان آورومسموميت زامي گردند.
ازانبارکردن موادغيرسمي که حاوي بوي تندونامطبوع مي باشند(نظيرريشه سنبل الطيب)درکنارموادديگراجتناب کرد.گياهاني که به صورت دم کردني هستندبيش ازيکسال درانبارنگهداري نشود.
پس ازاستخراج اسانس وهمچنين خشک کردن گياهان آنهارابسته بندي کرده وبه کارخانجات وموسسات موردنظرحمل کنند.
روي ظروف اسانس وعرقيات اطلاعات لازم برروي برچسب نوشته شده باشد.
درهمه مراحل وروشها هم مسائل فني وهم بهداشتي درنظرگرفته شود.
بايددرمصرف داروهاي گياهي هم دقت لازم رامبذول داشت وباتوجه به سلامت بدن آنهارامورداستفاده قرارداد.
مقدمه
احساس نيازبه درمان از اساسي ترين وابتدايي ترين تمايلات بشربوده والهه درمان(اسکواليا)ازمهمترين الهه هاي مقدس انسان اوليه بوده است(رب النوع ياالهه طب که نمادآن يک مارمي باشددرتابلو برخي داروخانه ها نيزديده مي شود).
معلوم نيست دقيقا گياهان از چه زماني به عنوان دارو مورداستفاده قرار گرفته اند. مسلما اطلاعات مربوط به اثرات وخواص داروئي گياهان اززمانهاي دور بتدريج بدست آمده وسينه به سينه منتقل گشته، با آداب وسنتهاي قومي نيزدرآميخته،سرانجام با زحمت زياد وازطريق تجربه هاي مديد،اثرات وخواص آنهادراختيارنسل هاي معاصرقرارگرفته است.طبق برخي شواهدوسنگ نوشته هابه نظرمي رسد که مصريان وچينيان باستان درزمره اولين جمعيت هاي بشري بوده اندکه بيش ازسه هزارسال قبل از ميلاد مسيح ازگياهان بعنوان دارواستفاده کرده اند وحتي برخي از گياهان را براي مصرف بيشتردردرمان دردها کشت داده اند.
مردم يونان باستان خواص داروئي برخي ازگياهان رابه خوبي مي دانسته اند.بقراط حکيم بنيانگذارطب يونان قديم وشاگردوي ارسطووديگران،براي استفاده ازگياهان دردرمان بيماري هاارزش زيادي قائل بوده اند. بعدازاينان،يکي ازشاگردان ارسطوبه نام تئوفراستوس مکتب درمان باگياه رابنيان گذاري کرد.
درقرون هشتم تادهم ميلادي(حدودهزارسال پيش)دانشمندان ايراني مانندابوعلي سينا،محمدزکرياي رازي و...به دانش درمان باگياه رونق زيادي دادندوکتابهاي معروفي چون قانون و الحاوي رابه رشته تحريردرآوردند.درقرن سيزدهم ميلادي ابن بيطار مطالعات فراواني درمورد خواص گياهان داروئي انجام دادوخصوصيات بيش از14000گياه داروئي رادرکتابش يادآورشد.
پيشرفت اروپائيان دراستفاده ازگياهان داروئي درقرن هفده وهيجده ميلادي ابعادوسيعي يافت وازقرن نوزدهم کوشش جهت استخراج مواد موثره ازگياهان داروئي وتعيين معيار معين براي تجويزومصرف شروع شد.
دريک تعريف مي توان گفت که گياهان داروئي گسترده وسيعي ازگياهان هستند که دردرمان بيماري ويادرپيشگيري ازبروز بيماري مورداستفاده قرارمي گيرند.درشعري منسوب به نظامي يک تعريف عام براي گياهان داروئي ارائه شده است.
نرويدبرزمين هرگزگياهي که ننوشته است بربرگش دوائي
مهمترين ويژگي گياهان داروئي به شرح زيرمي توان خلاصه کرد:
1- درپيکر اين گياهان مواد خاصي ساخته وذخيره مي شوند که اين مواد خواص متعددي دارند. ماده موثره فعال به ميزان بسيارکم(معمولاکمترازيک درصدوزن خشک گياه)ساخته مي شود.
2- ممکن است اندام خاصي چون ريشه،ساقه،برگ وگل و...حاوي موادموثره موردنظرباشند.نمي توان تمام اندام گياه را منبع داروئي دانست.
3-معمولاازاندام هاي موردنظر بصورت تازه استفاده نمي شود.بايدتحت تاثيرعمليات خاصي چون تميزکردن،هواخوردن،خشک کردن،استخراج وتصفيه قرارگرفته وسپس مورداستفاده واقع شوند.
4- گياهان داروئي حاوي مواد موثره درمقايسه باعموم گياهان مورداستفاده درکشاورزي مانند غلات وسبزي هاکه به طور عام وروزمره مورداستفاده انسان هستنددرمواردخاص قابل استفاده اند.
بطورکلي ازگياهان داروئي حاوي موادموثره استفاده هاي مختلفي عمل مي آيدکه به صورت زيرمي توان طبقه بندي کرد:
الف- گياهان داروئي که موادموثره موجوددرآنهابطورمستقيم ياغيرمستقيم اثردرماني دارندوبعنوان دارواستفاده مي شوند.
ب- گياهان ادويه اي که ازماده موثره فعال آنهادرصنايع غذائي،کنسروسازي،نوشابه سازي و... به منظور بهبود رنگ ، طعم و مزه آنها استفاده مي شود مانند : نعناع ، آويشن ، دارچين ، زعفران.
ج- گياهان عطري که اندامهاي خاصي در اين گياهان حاوي ترکيباتي هستند که اسانس ناميده مي شوند و داراي عطر و بوي خاصي مي باشند و اسانس از راه تقطيرو يا روشهاي ديگر استخراج مي شوند مانند گل محمدي ، اکاليپتوس ، نارنج.
د- گياهان رنگي که داراي مواد موثره رنگي طبيعي مي باشند و در صنايع غذائي ، آرايشي و بهداشتي و ... مورد استفاده قرار مي گيرند مانند حنا ، روناس و زعفران.
گاهي اوقات از يک گياه به تنهائي مي توان هر سه استفاده را نمود ، مثلا نعناع هم در صنايع دارو ئي مورد استفاده قرار مي گيرد زيرا خاصيت ضد باکتريائي و ضد قارچي دارد تب بر است و سبب کاهش درد نيز مي گردد حاوي اسانس بوده و به عنوان يکي از گياهان معطر معرفي مي شود در صنايع غذائي به عنوان ادويه استفاده مي شود . از گياهان مشابه نعناع که داراي جميع صفات باشند مي توان آويشن، شويد، اسطو خدوس و گشنيز را نام برد.
با آن که اندام برخي از گيا هان نظير برگ درخت گردو ، کاکل ذرت ، پوست ميوه لوبيا حاوي مواد موثره مي باشد و براي مداواي برخي از بيماريها بکار مي روند ولي کاشت ، داشت و برداشت اين گياهان صرفا به منظور استفاده از مواد موثره موجود در اندام هاي آنها انجام نمي شود اساسا گياه داروئي محسوب نمي شود.
دلايل رويکردجهاني به گياهان داروئي:
استفاده روزافزون مردم ازگياهان داروئي وتمايل شرکت هاي توليدکننده موادداروئي به داروها وترکيبات بامنشا گياهي مي توان به دلايل زيردانست:
1- تهيه برخي ازموادموثره بطورمصنوعي امکان پذيرنيست وتنهابصورت طبيعي ازگياهان قابل استخراج هستند.
2- مواد داروئي مصنوعي(شيميائي)هرچندبطورسريع اثرمي بخشندوداراي يک تاثيرمشخص مي باشندولي دراکثرمواردعوارض جانبي نامطلوب روي بدن انسان بجا مي گذارنددرحاليکه موادگياهي تاثيرمفيدواثرات جانبي خوبي روي سلامت بدن دارند.
3- برخي ازعطرواسانس هاي مورد استفاده درصنايع آرايشي- بهداشتي- موادشيميائي خانگي(شامپو،صابون،خوشبوکننده هاي هواو...)بدون وجودموادمذکورساخت آنهاامکان پذيرنمي باشد.
4- درصنايع کنسروسازي وشيريني سازي و...درسطح دقيق وحساب شده براي بهترشدن طعم ورنگ وبوي محصول ازموادموثره استفاده مي شود.موادموثره گياهان ادويه اي مانندزيره سبز،ترخون وگشنيزعلاوه برطعم ومزه موادغذائي که بهترميکننداشتهاآورنيزهست وسبب هضم موادغذائي وسلامت کاردستگاه گوارش
مي گردد.
کاربردهاي مختلف گياهان داروئي
1-استفاده ازگياهان داروئي درخودکفائي،ارزآوري وتحول اقتصادکشور
وجود اقليم هاي مختلف وگونه هاي انحصاري درکشورايران اين امکان را بوجود
مي آوردکه انواع بذورگياهان ومواد موثره منحصربه فرددرايران توليدوبه بازارجهاني ارائه شود.گياهان داروئي جزومنابع تجديدشونده هستندوبنابراين دردرازمدت امکان جايگزيني بانفت راخواهندداشت.
2-استفاده ازگياهان داروئي درايجاداشتغال
براي برداشت محصول يک هکتارگل محمدي(40تا50نفر-روز)گل گاوزبان(60تا80نفر-روز)بابونه(30تا40نفر-روز)وزعفران چندين برابر اين تعدادکارگرلازم است وچنانچه جهت عمليات خاک ورزي وتهيه بستر،داشت،خشک کردن،بسته بندي،بازاريابي،صادرات وحمل ونقل رادرنظربگيريم ميزان اشتغال زائي معلوم مي شود.
3-استفاده ازگياهان داروئي درداروسازي وصنايع جنبي داروسازي
توليدداروازموادگياهي سابقه اي به قدمت تاريخ انسان دارد.ازکتيرادرتهيه موادژلاتيني موردنيازجهت ساختن پوشش کپسول ها استفاده مي شود.ازنوعي سروکوهي روغني به نام کادمي گيرندکه دردامپزشکي مصرف دارد.ريلسان(Rilsan)ماده ساخته شده ازروغن کرچک است که درتهيه ابزارجراحي،پستانک هاي قطره چکان بکارمي رود.ازبادرنجبويه درتهيه قرص هاي نيروزااستفاده مي شود.تزريق اسانس بادرنجبويه وافسنطين ومرزه درحيوانات باعث حالت تهاجم ووحشي گري حيوانات(درگاوبازي وگاوسواري)مي گردد
4-استفاده ازگياهان داروئي درپرورش زنبورعسل
زنبورعسل(Apis mellifica)به لحاظ توليدفرآورده هاي منحصربه فرديعني عسل،موم،
ژله رويال،بره موم وزهرازديربازدردرمان وتغذيه موردتوجه بوده وامروزه زنبورداري بعنوان صنعتي مدرن دردنيا مطرح است.نقش زنبورعسل درگرده افشاني گياهان گلداربسياراساسي است.گرده افشاني عامل بقاء وتنوع گونه هاست.
درکشورهاي پيشرفته انواع عسل باتوجه به گياه موردتغذيه زنبور،بطورجداگانه بسته بندي وارائه مي شود. تفاوت دررنگ،طعم،عطروويسکوزيته وخواص درماني ازجمله مواردمهم درگروه بندي اينگونه عسل هاست.موم ماده ضدآبي است که درپوشش قرص،تهيه مرهم، کرم ولوازم آرايش بکارمي رود.
گياهان داروئي مانندگاوزبان بوراگو،رزماري،اسطوخدوس،مريم گلي،شکرتيغال وزوفا گلهاي آبي رنگ دارندوبه شدت موردتوجه زنبورعسل هستند.گياهاني مانندگلرنگ،گل گاوزبان،اکاليپتوس،آويشن،گون وسنجدبعلت توليدشهدوگرده وسهولت دسترسي به آنها
ورازيانه، زيتون،اقاقيا،اسفرزه،گل گندم،انواع بيدوگل محمدي بعلت توليدگرده بسياروکاج،شاه بلوط وصنوبربه علت توليدعسلک زياد،موردتوجه زنبورعسل هستند.عسل توليدشده ازگلهاي داتوره موجب بروزحالت تخديري وعسل حاصل ازگل انگشتانه،گل صدتوماني وآزالياموجب مسموميت انسان مي شود.تاثير اينگونه عسلها برانبوه لشکريان ودرپي آن قلع وقمع شدن وشکست توسط سپاهيان دشمن ازحوادث مهم تاريخي برخي کشورهاي اروپائي است.
1- استفاده ازگياهان داروئي درگل آرائي،تهيه گل خشک وتزئين
غنچه گل محمدي پس ازخشک شدن رايحه خودراحفظ مي کند.بذرهاي سياهدانه براي تزئين وبذرهاي رسيده چشم خروس(شيرين بيان هندي)که داراي رنگ قرمزسرخابي است براي تهيه بسترگلدانهاي مصنوعي،تسبيح،گردنبندوجواهرات مصنوعي استفاده ميشودوانواع کرچک داراي بذرهاي منقوط ومتنوعي است که مي توان درتزئين بکاربرد
2-استفاده ازگياهان داروئي درتامين اهداف فرهنگي
درکشورماشاخص ترين گياه که فرآورده هاي آن ارزش فرهنگي ومذهبي خاصي دارد گل محمدي است.بکارگيري گلاب درتطهيرخانه خداوگل،عطروگلاب حاصل ازگل محمدي با خالص ترين اعتقادات دين اسلام ومظاهرآن نظيرمساجد، حرمها، سجاده ها و
ديگراماکن مقدس عجين شده است.درجشن هاواعياداز اسپندوکندردرمطبوع ساختن هوااستفاده مي شود.
گياهان اسانس دارومعطربومي ازجمله يادگارهاي تمدنهاي گذشته است که حفظ وتوسعه آن عليرغم شرايط حادطبيعي،اجتماعي واقتصادي نشان دهنده نقش گياهان داروئي درفرهنگ است.
طبقه بندي گياهان ازنظرمکان رويش
تنوع زيستي گياهان داروئي منحصربه عرصه هاي منابع طبيعي نبوده بلکه دراراضي مختلف پراکنده است.
مراتع وجنگل ها:ازجمله گياهان داروئي موجوددرمراتع وجنگلهاي کشورمي توان اززالزالک،بنه،شيرخشت،زرشک،کنار،خرزهره،شيرين بيان،خارشتر،آنغوزه،سنبل الطيب،اسپند،سروکوهي،زيره سياه،پرسياوشان،انواع آويشن ودرخت مسواک را نام برد.بهره برداريهاي انسان ازاکوسيستمهاي طبيعي،بدون رعايت اصول مديريت اکولوژيکي وزيست محيطي تغييراتي نظيرفرسايش خاک،فقرغذائي وتحليل خاک،تحليل تنوع زيستي وژنتيکي رادرمحيطهاي طبيعي باعث خواهدشد.
حاشيه مزارع،باغات وفضاهاي سبز(بعنوان علف هرز):دسته اي ازگياهان که درمکانهائي که ازنظر انسان نامناسب ومزاحم شناخته مي شوندونام علف هرزبرآنها اطلاق مي شودسبزشده ورويش مي نمايند.اين گياهان داراي ارزش داروئي وصنعتي قابل توجهي هستندمانندشيرين بيان،رناس(درگلستانهاي گل محمدي)گل قاصدوانواع بارهنگ،خارشتر،اسپند،کرچک،آفتاب پرست،خرفه و...که بسته به هرمنطقه سازگاريهاي ويژه اي دارند.ازجهات ويژه اي قابل توجه هستند.اول،اين گياهان ازنهاده هاي کشاورزي مانند کودوآب وخاک مناسب استفاده مي کنندوباعنايت ومراقبت بيشتر توليدبهترخواهندداشت.دوم،سهمي ازهزينه هاي توليدبافروش وعرضه اين گياهان جبران مي شودوهزينه قابل توجهي که صرف علف زني مي شودحذف مي گردد.وسوم آنکه،با توجه به گسترش وتنوع مزارع وباغات وفضاهاي سبز،حفظ اين گياهان درکنار محصولات اصلي کمک شاياني به حفظ ژرم پلاسم گياهي کشورمي کند.
کشتزارهاي توليدانبوه:معدودي ازگياهان داروئي درکشت وکارانبوه موردتوجه هستند.مانندزيره سبز،زيره سياه،سياه دانه،سير،شويد،نعناع،حناوگل محمدي.گياهان داروئي نظيرکرچک(بيدانجير)،رازيانه(باديان)،گاوزبان،شمال،عناب،سماق وزرشک نه بعنوان کشت اصلي بلکه بصورت کشت حاشيه اي موردتوجه ومراقبت باغداران،زارعين وگلکاران قرارداشته است.
يکي ازراههاي اساسي حفظ تنوع زيستي،مراقبت ازگياهان درمحيطهاي طبيعي مزارع است که روش حفاظت پويامي گويند.
طبقه بندي ازنظردوره رويش
گياهان داروئي يک ساله:گياهاني مانند انيسون،زنيان،گاوزبان بوراگو،زيره سبز،انواع اسفرزه وکدوي پوسته کاغذي.گياهي مانندکرچک درمناطق گرمسيري چندساله است ودرمناطق سردومعتدل کشوربه گياهي يکساله تبديل مي شود،وبا شروع يخبندان ازبين مي رودورازيانه برعکس اين گياه درمناطق سردچندساله است ودرصورت برخوردباگرماي شديدجنوب به گياه يک ساله تبديل مي شود.
گياهان داروئي دوساله:درسال اول فقط رشدرويشي دارندوطي سال دوم به بذرميروندوبعدازآن دوره رويش آنهاتمام مي شودمانندگل مغربي،بابونه،اوره آوباباآدم.
گياهان داروئي چندساله:اين گياهان شامل
الف)گياهان داروئي چندساله علفي مثل نعناع،رناس،سداب،علف چاي،زيره سياه،غافث،هميشه بهار،انواع سنبل الطيب،صبرزرد،شوکران ورازيانه.
ب)گياهان داروئي دائمي چوبي(بوته اي)مثل گل محمدي،رزماري،اسطوخدوس،شيرخشت،به ليمو،گل ساعتي،مورد،مريم گلي،شابيزک،شيرين بيان وزوفا.
ج)گياهان داروئي درختي مانندعناب،سماق،اکاليپتوس،زيتون،سرخداروژينکو.
انتشارموادموثردراندامهاي مختلف گياه
درگياه چشم خروس،ماده سمي دربذروجودداردوگلسيريزين درريشه متمرکزاست.درزرشک آلکالوئيدبربرين بابيشترين ميزان درپوست ومقدارکم آن دربرگ وچوب وجودداردوميزان آن درميوه ناچيزاست،درحاليکه ميوه مقاديرزيادي ويتامين ث داردکه ازليموترش بيشتراست.
1-درکل اندام گياه:ماده موثره درسرخدار،رازيانه،کلشي کم،والک(سيرخرس)،علف چشمه،شقايق نعماني وخرزهره درکل اندام گياه يافت مي شود.
2-دربذر:ماريتيغال،شنبليله،خاکشير،به دانه،کرچک،سياهدانه،انواع زيره،انواع بالنگوجزء اين دسته است.
3-دربرگ:به ليمو،گردو،غان،تمشک،آويشن،توتون وتنباکو.
4-درساقه:پوست ساقه دارچين،انواع بيد،بلوط،آقطي سياه ودرساقه سبزرزماري مواد موثره قراردارد.
5-درسرشاخه هاي گل دار:مريم گلي،پونه،نعناع،آويشن،علف چاي،اسطوخدوس.
6-درريزوم:زنجبيل شامي(راسن)،اکسيرترکي،گزنه،ترشک،صابوني،زردچوبه،بيدگياه وسنبل الطيب.
7-درميوه:ميوه گل رز(هيپانتيوم)،ميوه گل ساعتي،ميوه زيتون تلخ(ماده سمي)،عناب،سپستان،رازک(تارهاي موجوددرقاعده وسطح ميوه)،پوست ميوه گردو،زرشک(ويتامين ث)محل تجمع موادموثره است.
8-درريشه:روناس،شيرين بيان،خريق سفيد،گزنه وصابوني.
9-درگل:بابونه،گل محمدي(همه گل)،رازک(گل آذين قبل ازرسيدن کامل)،کاکل ذرت،زعفران(بخشهايي ازاندام زايشي،گاوزبان شمال(گلبرگها)،اسطوخدوس که درگل يااجزاءآن موادقرارگرفته اند.
10-درهاگ:پنجه گرگ
11-درجوانه هاي تازه رس:کاج جنگلي
12-درچوب:ارس
13-درپياز:سيروپياز
14-درشيرابه:ترياک،ماميران(شيرابه تازه)،انجير،آنغوزه
15-درغده:زنجبيل شامي
کشت وگردآوري گياهان داروئي
بسياري ازگياهان که درطب خانگي مصرف مي کنيم بومي هستندمانندنعناع صحرائي،مريم گلي،فرنجمشک ساليان درازدرزمينهاي ماکشت شده اند.برخي ازآنهالازم است اگر به حالت وحشي هم وجوددارندکشت کنيم.
گياهان پرورشي اگرازدانه هاي خوب انتخاب شده،درخاک مناسب کاشته شده وآب وهواي مناسب پرورش يافته باشنددست کم به اندازه گياهان وحشي موثرند.درموردکشت وگردآوري بايدکوشش کردکه گياهاني که حداکثرفعاليت رادارندتهيه کرد.هنگام کشت تجارتي بايدسعي کردکه نژادمناسبي ازبين گونه ها کشت داده شوند.گياهان مختلف درخاکهاي بسيارمتفاوت مي رويند.مثل نعناع صحرائي که اگردرزمينهاي باطلاقي باشدبسيارپرپشت رشدمي کندامابدليل محل نامناسب اسانس آن بوي نامطبوع باطلاق رادارد.
کودها:تمام گياهان به خاک کوددارمناسب نيازمندند.بااستفاده ازکودهاي نيتروژنه مقدارموادموثره موجوددربلادون وتاتوره افزايش مي يابد.بطورکلي ازمصرف کودهاي بسياراختصاصي بايدخودداري کرد.
آب وهوا:نبايدتصورشودکه درآب وهواي گرم هميشه گياهان غني ازموادموثره پرورش مي يابند.ازسوي ديگردرست است که درآب وهواي سردمعمولاگياهاني باکيفيت پست ايجادمي شود.اين عقيده شايع که گياهان کوهستاني موثرترازگياهان زمينها ي پست هستندتاحدودي صحيح است.درارتفاعات بلندترازحدود1600تا2000مترحتي درگياهان داراي منشا کوهستاني(مانندزيره سياه وتاج الملوک)مقدارموادموثره کاهش مي يابد.اين کاهش مقدارموادموثره احتمالابه علت کاهش حرارت کوهستان بويژه درطي شب است.
نور:مي تواندنقش مهمي داشته باشد.بعضي ازنعناعيان(مانندbalm،مرزنگوش)اگردرمکانهاي کاملاروشن کشت شوندغددروغني زيادتروبنابراين روغنهاي فراربيشتري دارند.
زمان گردآوري:گياهان آلکالوئيددارنظيربلادون ياتاتوره صبحهابيشترازعصرهاداراي موادموثره هستند.گياهان رانبايددرروزهاي باراني يا هنگامي که هنوزازشبنم پوشيده
شده اندگردآوري کرد.
محافظت:گياهان تازه معمولاباخشک کردن آنهاانجام مي گيرد.پس ازآن مي توان درسرتاسرسال ازآنهااستفاده کرد.روشهاي خشک کردن تاثيرزيادي برروي مقدارموادموثره دارد.
خشک کردن:درآب وهواي مرطوب مشکلاتي به همراه دارد.درآب وهواي گرم وخشک تقريباتمام گياهان رامي توان بدون هيچگونه وسيله اي درهواخشک کرد.امادرفصول مرطوب کشتکارتجارتي گياهان داروئي بايدابزارهاي ويژه اي داشته باشد.مثلاازخشک کننده هاي مخصوص خشک کردن ميوه ها وسبزيهااستفاده کندکه دماي آن بدقت تنظيم شود.
خشک کردن بايددرسايه انجام گيرد.اين موضوع درموردگياهاني که حاوي روغنهاي فرارندمطمئنادرست است زيراهنگامي که دربرابرآفتاب خشک مي شوندتا30درصداين ترکيبات راازدست مي دهند.
هرروشي که براي خشک کردن انتخاب مي شود(سايه،آفتاب،دستگاه خشک کننده)گستراندن گياهان درلايه هاي نازک بدون اينکه قسمتهاي مختلف آنهاروي هم انباشته شوندحائزاهميت بسياراست.
براي خشک کردن مقاديرزيادترگياهان بهتراست که ازسيني هاي کم عمق که کف آنها تورهاي سيمي يا گوني است استفاده شود.پيش ازخشک کردن بهتراست اندام هاي زائدکه جريان خشک کردن راکندمي کندجداکرد.
قواعد عمومي که براي گردآوري وخشک کردن بايدرعايت کردشامل:
1- فقط گونه هايي که درمنطقه فراوانندجمع آوري نمود.گردآوري گياهان کمياب انهدام غيرقابل توجيه طبيعت است.
2- درهربارفقط چندگونه راگردآوري نمودتاازمخلوط شدن اتفاقي که گياه رابي ارزش مي سازدپيشگيري نمود.
3-گياهان بويژه برگها،گلهاراهرچه زودترپس ازگردآوري خشک کرد.گياهان معطردرسايه ومکاني که جريان هوابسيارخوب است درلايه هاي نازک گستراند.بهترين روش آن است که اصلاروي هم قرارنگيرند.
4- ازگرمادادن براي گياهاني استفاده شودکه تازه هستندبوندارند.گياهان معطررانبايددرحرارت بيش از35درجه سانتيگرادقرارداد.گل انگشتانه اي که حداکثر فعاليت راداردباخشک کردن دردماي 25درجه سانتيگرادبدست مي آيد.
5- ريشه هاي قطوربايدهميشه پيش ازخشک شدن ازطول بريد.
6- گياهان خشک شده را بايدسريعادرظروف کاملاخشک قراردادوبه دقت جابجاکردوگرنه به آساني خردمي شوند.
7- گياهان اسانس داررانبايددرساک ياجعبه هاي پلاستيکي نگهداري کردزيراپلاستيک اسانس هاي گياهي راجذب مي کندوپس ازآن ازسطح خارجي تبخيرمي شود.
8- بسياردقت شودکه هيچ گياه ديگري باگياه گردآوري شده مخلوط نشود.
گياهان اسانس دار:
اسانس ها ترکيبات پيچيده اي هستندومخلوطي ازاسترها،الکل ها،ترپن ها،آلدئيدها و
ستن ها مي باشند.ازاسانس ها بعنوان دارو،طعم دهنده دارووغذاودرتهيه عطروادکلن وموادآرايشي- بهداشتي نظيرکرمهاي زيبائي استفاده مي شود.محل تجمع اسانس درگياهان مختلف فرق مي کنددرتيره نعنائيان درکرکهاي غده اي اپيدرم،درخانواده چتريان درلوله هاي مترشحه،درگياه دارچين درپوست تنه،دررازيانه وزيره دردانه،درصندل درچوب،درعطرچاي دربرگ وساقه،دراسطوخدوس درگل وبرگ،درياس وگل محمدي درگل،درپرتقال درشکوفه وميوه ودرباريچه درصمغ ودرآنجليکادرريشه وجوددارد.
معمولااسانس ها به روش تقطيرازگياهان اسانس دار جدامي شوند.تقطيرباآب،تقطيرباآب وبخاروجداسازي بابخارازروشهاي مرسوم استحصال اسانس است.
روش هاي ديگراستخراج اسانس عبارتنداز:
1-روش مکانيکي:دراثرفشردن وبرش اندام هاي گياهان مانندپوست مرکبات وبرگاموت اسانس آنهاجدامي شود.
2-روش شيميائي:استفاده ازآنزيم هابراي اسانس هاي گلوکزيدي مانندخردل وبادام تلخ.
3-روش استفاده ازحلالها:درمواقعي که مقاديرگياه کم است بااستفاده ازحلالهايي ماننداتراسانس جدامي شود.
4-استفاده ازگازها:ما

همانند معماري منحصر به فرد و آميخته با نظم باغ ايراني، گونه‌هاي گياهي موجود در آن نيز منحصر بفرد بوده‌اند. در باغ ايراني همچنانكه معماري با اصول و قوا ...

در زمان هاي نه چندان دور در خانواده هاي ايراني معجوني تهيه مي شد که شايد فراهم کردن آن براي خانم ها در اين زمانه کمي سخت باشد چرا جايي که مي توان با ب ...

● مقايسه چمن باگياهان پوششي : چمن گياهي است از خانواده گندميان که به نگهداري و مراقبت زيادي احتياج دارد. داشتن يک چمن خوب مستلزم صرف هزينه سنگيني مي ب ...

مقدمه در بين سيارات منظومه شمسي تنها زمين براي زندگي و حيات مناسب است. يکي از علل آن اندازه صحيح اين سياره است. در سيارات بزرگ نيروي جاذبه به قدري زيا ...

● مقايسه چمن باگياهان پوششي : چمن گياهي است از خانواده گندميان که به نگهداري و مراقبت زيادي احتياج دارد. داشتن يک چمن خوب مستلزم صرف هزينه سنگيني مي ب ...

آلوئه ورا گياهي رو که مشاهده مي کنيد آلوئه ورا يا صبر زرد نام دارد که علاوه بر اينکه خاصيت داروئي زيادي دارد.از ماده ژلاتيني که درون برگ اين گياه وجود ...

در دنيا ۴۵۰ گونه گياه گوشتخوار متعلق به ۱۵ جنس و شش خانواده نهان دانگان دولپه اي وجود دارد که در اينجا ذکر يکي از آنها متعلق به خانواده Draseraceae مي ...

به منظور بررسي اثر ميزان نيتروژن و روي بر عملکرد بابونه مجاز از طرح آزمايشي فاکتوريل در قالب بلوکهاي کامل تصادفي در۳ تکرار و ۱۲ تيمار درسال ۱۳۷۸ در شه ...

دانلود نسخه PDF - گياهان داروئي