up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله گياهان داروئي PDF
QR code - گياهان داروئي

گياهان داروئي

افتيمون يا کشوث

● افتيمون
عربي: دواءالجنون، شعرالضبع
يوناني: افتيمون
سرياني: سورمو
رومي: شيون
هندي: امل بيل اکاس بيل
● کُشُوث
فارسي: برش
عربي: کشوثا
يوناني: بثروطوس
سرياني: ونا رغبا
رومي: کشمورين
هندي: امل بيل اکاس بيل
متأسفانه امروزه يکي از اشکالاتي که در عرضه و توزيع گياهان داروئي در عطاري ها رخ مي دهد شباهت تيره هاي گوناگون از يک گياه، به يکديگر است که به علت اين تشابه، گياه عرضه شده با گياهي که در منابع طب سنتي ذکر شده است متفاوت مي باشد و در نتيجه خواص و افعال متفاوتي را هم خواهد داشت. يکي از کارهائي که براي استانداردسازي عرضه گياهان داروئي بايستي صورت گيرد تطبيق مشخصات و خواص گياهان ذکر شده در منابع طب سنتي با گياهاني است که امروزه در عطاري ها عرضه مي شود. به عنوان مثال تشابه ميان گونه هاي مختلف آويشن، هم چنين يتوعات يا شرآبه ها مانند سگبينج و اُشَق (وشا) و نيز از صمغ ها تشابه ميان انواع کندر و يا سندروس و کهربا و ...
اين تشابهات و عدم استانداردسازي در عرضه، بعضاً مشکلاتي را نيز به وجود آورده، مثلاً پزشکي فلان گياه را براي درمان به بيمارش تجويز کرده و بيمار با مراجعه به عطاري آن را تهيه و مصرف مي نمايد و پس از مدتي مصرف، ممکن است نه تنها بهبودي حاصل نشود بلکه بيمار دچار مشکلات ديگري نيز بشود.
اين موضوع انگيزه اي شد تا با ياري پروردگار از اين پس سلسله مباحثي را تدوين کنيم که به بررسي موضوع مذکور بپردازد.
گياهي که امروزه به نام افتيمون در عطاري ها به فروش مي رسد چيزي غير از گياه کُشُوث نيست که البته به علت شباه ظاهري آن با افتيمون اشتباهاً با نام افتيمون عرضه مي گردد و به لحاظ خواص و افعال کاملاً متفاوت و متمايز از يکديگرند.
کُشُوث در ايران و حوضه درياي مديترانه مي رويد و آن چه که در مغرب، آفريقا و مصر به نام اکشوث معروف است، افتيمون مي باشد. افتيمون لغتي است يوناني و نوع حقيقي آن در شام و عراق مي رويد.
بر آن شديم که طي تحقيقات اختلاف بين اين دو گياه را مورد بررسي قرار دهيم.
● ماهيت
▪ افتيمون: نباتي است سرخ رنگ و بهاري و تا تابستان نيز مي ماند. شاخ و برگ آن مانند ريسمان باريک مي باشد و از خانواده سِس ها (انگل) است و معمولاً به دور هر گياهي مي پيچد. برگ آن بسيار ريز و تخم آن از خردل ريزتر مي باشد. رنگ تخم افتيمون سرخ مايل به زردي است. گل آن ناريخته تخم مي بندد و رنگ گل آن سرخ مايل به غبرت است. ريشه آن شبيه به زردک (هويج ايراني) مي باشد و تا مدتي در زمين باقي مي ماند.
▪ کُشُوث: گياهي است مانند ريسمان باريک، بدون برگ، ساقه آن مايل به زردي و انگلي است ۱ ساله که به دور آويشن، کتان، خلنگ (گياهي که نام صمغ آن کهربا باشد)، شبدر و يونجه مي پيچد. گل آن ريزه ريزه مايل به سفيدي و تخم آن ريزتر از تخم ترب بوده و رنگ آن سرخ مايل به زردي و بعضي ديگر سرخ مايل به سفيدي مي باشد. بهترين آن تازه زرد با طعمي تلخ است که قوت آن تا سه سال باقي مي ماند.
● اختلاف ماهيتي
۱) رنگ تخم افتيمون سرخ مايل به زردي است، اما کشوث سرخ مايل به سفيدي است.
۲) رنگ گل افتيمون سرخ مايل به غبرت است. ولي کشوث سرخ مايل به سفيدي مي باشد.
۳) افتيمون داراي برگ بوده اما کشوث برگ ندارد.
۴) افتيمون داراي ريشه بوده و تا مدتي در زمين مي ماند اما کشوث ريشه ندارد.
۵) تخم افتيمون از تخم خردل ريزتر و تخم کشوث از تخم ترب ريزتر است. (تخم ترب سه برابر تخم خردل مي باشد)
● پراکنش
▪ افتيمون: خواستگاه آن کوه ها، وادي ها، جزاير درياي غربي و شمالي و بهترين آن اُقريطُشي است و بعد مقدسي که از جزاير اقريطش (جزيره اي از جزاير يونان) و مقدس (بيت المقدس) آورند رنگش سرخ و بسيار باريک و با بوئي تند است و هرچه اين اوصاف نمايان تر باشد بهتر است. افتيمون حقيقي در شام و عراق مي رويد.
▪ کُشُوث: در نواحي مديترانه و در ايران در مازندران، همدان، لرستان، اصفهان، فارس، هرمزگان، خراسان، کرمان، تهران و قزوين مي رويد.
● طبيعت
▪ افتيمون: جالينوس طبيعت افتيمون را گرم و خشک در سوم گويد و ديگر اطبا در سوم و خشک در آخر اول و بعضي ديگر خشک در دوم نيز گفته اند.
▪ کُشُوث: در اول گرم و در دوم خشک بوده با قواي متضاده.
اختلاف طبيعت، از اهم اختلاف ميان اين دو گياه مي باشد.
● افعال و خواص
▪ افتيمون: مُحَلِل و ملطف و بازکننده گرفتگي ها و مسهل سودا و بلغم و تنقيه سودا کند و با بنفشه مسهل صفرا مي باشد.
▪ کُشُوث: ملطف، مفتح، مخرج فضول لطيفه از عروق و منقي آنها از اخلاط فاسده، اعضاءالغذا (معده، کبد و طحال) و النفص (آلتي در تن آدمي براي دفع فضولات) مفتح گرفتگي هاي کبد و احشاء و منقي اوساخ (چرک ها و ريم ها) از شکم و عروق و ملين طبع و منقي بدن است.
افتيمون جهت درمان امراض دماغي و عصباني از قبيل سردرد، صرع، ماليخوليا، جنون، کابوس، لقوه، فالج، بي حسي اعضاء و درد مفاصل و تفريح قلب مفيد و به سبب تنقيه سودا و کرم معده و بادها را دفع نمايد و بالخاصيه جهت امراض سوداوي و تنقيه سودا بي عديل است.
کُشُوث جهت درمان ربع (تبي که يک روز بگيرد و دو روز نگيرد)، مغص (دل پيچه)، ضعف معده، جگر، طحال و تحلبل رياح (بادها)، ادرار بول و حيض و تنقيه رحم مفيد مي باشد.
افتيمون به علت لطافت و ضعيف الترکيب بودنش آن را نبايد بسيار نرم کوبيد و جوش زياد هم نبايد داد. زيرا اين دو عمل باطل کننده فعل آن مي باشد و گويند آن را در کيسه اي ريخته و پس از جوشيدن آب آن را در آن گذاشته و بعد از دو جوش آن را برداشته کيسه را فشرده و محلول را استفاده نمائيد. اما اين گفته ها در باب کُشُوث ذکر نشده است.
● ترکيبات
▪ افتيمون: آشاميدن افتيمون با سکنجبين اسهال سودا به قوت نمايد و طحال را تنقيه کند و براي رفع صداع (سردرد) سوداوي بي عديل است.
▪ کُشُوث: آشاميدن آب کُشُوث با سکنجبين اسهال صفرا کند و آشاميدن آن با سرکه مسکن فواق (سکسکه) و قابض و حابس نزف الدم (جلوگيري از خونروي ها) و جاري شدن خون رحم مي باشد.
● مَضِرات
▪ افتيمون: از براي صفراوي مزاجان، جوانان، گرم مزاجان، مُوَرِث کرب (غم و اندوه)، غشي (بيهوش شدن) و عطش است.
▪ کُشُوث: ريه، سپرز (طحال) و مغثي (دل آشوبي تهوع).
● مُصلحات
▪ افتيمون: از جرم آن به قول شيخ الرئيس ۴ مثقال (هر مثقال ۶ ۴ گرم) و بعضي ۳ مثقال و بعضي ديگر ۲ درم (هر درم ۱۲۵ ۳ گرم) و در مطبوخات تا ۱۰ درم جايز است.
▪ کُشُوث: از آب آن ۲ اوقيه (هر اوقيه بنا به مشهور ۵ ۳۷ گرم) و از جرم آن در مطبوخات ۱۵ درم مي باشد.
● بدل
▪ افتيمون: در اسهال سودا لاجورد، گل ارمني و ۵ ۱ برابر آن حاشا (نوعي آويشن) و يا برابر آن حاشا و يا يک سوم آن تربد سفيد مدبّر.
▪ کُشُوث: برابرش بادروج و يا يک سوم آن افسنتين.
افتيمون موافق سرد مزاجان و کهول و مشايخ (پيران) و سوداوي مزاجان است

همانند معماري منحصر به فرد و آميخته با نظم باغ ايراني، گونه‌هاي گياهي موجود در آن نيز منحصر بفرد بوده‌اند. در باغ ايراني همچنانكه معماري با اصول و قوا ...

در زمان هاي نه چندان دور در خانواده هاي ايراني معجوني تهيه مي شد که شايد فراهم کردن آن براي خانم ها در اين زمانه کمي سخت باشد چرا جايي که مي توان با ب ...

● مقايسه چمن باگياهان پوششي : چمن گياهي است از خانواده گندميان که به نگهداري و مراقبت زيادي احتياج دارد. داشتن يک چمن خوب مستلزم صرف هزينه سنگيني مي ب ...

مقدمه در بين سيارات منظومه شمسي تنها زمين براي زندگي و حيات مناسب است. يکي از علل آن اندازه صحيح اين سياره است. در سيارات بزرگ نيروي جاذبه به قدري زيا ...

● مقايسه چمن باگياهان پوششي : چمن گياهي است از خانواده گندميان که به نگهداري و مراقبت زيادي احتياج دارد. داشتن يک چمن خوب مستلزم صرف هزينه سنگيني مي ب ...

راهنماي کاشت گياهان دارويي در خانه اگر در حياط خانه يا آپارتمان تان باغچه کوچکي داريد، پيشنهاد مي کنم براي يک بار هم که شده، گياهان دارويي در باغچه تا ...

دانه، برگ، ريشه، عصاره و پوست درختان و انواع گياهان موجود در طبيعت، اولين ترکيباتي بود که آدمي از بدو تولد به جاي قرص و ديگر داروهاي شيميايي از آن برا ...

قبل از کشف انسولين و داروهاي کاهش دهنده قندخون، بيماران ديابتي با گياهان دارويي و درمان هاي سنتي معالجه مي شدند. تاکنون تاثير مثبت بيش از ۱۲۰۰ گياه دا ...

دانلود نسخه PDF - گياهان داروئي