up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گوجه فرنگي PDF
QR code - گوجه فرنگي

گوجه فرنگي

گوجه فرنگي 1

● مشخصات گياهشناسي
گوجه فرنگي از گياهان عالي گلدار ، از راسته دو لپه اي ها ، از خانواده Solonaceae ، از جنس Lyopersicon مي باشد . اين گياه داراي واريته هاي بسياري است که ممکن است براي استفاده از ميوه آن و يا تزئينات کشت شوند . ريشه آن عميق و گاهي به طول يک متر مي رسد که چنانچه نشاء شود توليد ريشه هاي جانبي قوي خواهد کرد . ساقه جوان گوجه فرنگي علفي ، گرد ، صاف ، شکننده و کرکدار بوده که در اثر مسن شدن گوشه دار ، سخت و تقريبا خشبي مي گردد .
ساقه خزنده و منشعب به طول ۵ ۱ متر مي رسد ولي بعضي از واريته هاي آن به نام Validum داراي ساقه کوتاه ، محکم و ايستاده است و در هوا بدون کمک قيم مي ايستد . برگهاي اين گياه متناوب و مرکب مي باشد که بزرگي آنها نسبت به واريته هاي مختلف يکسان نيست . رنگ برگها سبز روشن و پشت آنها معمولا کرکدار است . گلهاي کوچک گوجه فرنگي به صورت خوشه در روي ساقه بين دو گره ظاهر مي شود . ۵ گلبرگ زرد رنگ به هم پِوسته دارد که در انتها از هم جدا هستند . گلبرگها برگشته ، پهن و نيزه اي شکل مي باشند . کاسه گل سبز رنگ داراي ۵ کاسبرگ بلند و کشيده يا نيزه اي شکل که در ابتدا کوچکتر از گلبرگها بوده ولي با رشد ميوه بر طول آن افزوده مي شود . پرچمها ۵ عدد با بساکهاي بزرگ که در روي ميله کوتاهي قرار مي گيرد . ميوه گوجه فرنگي سته و از ۲ تا چند حفره تشکيل شده است . ميوه ها گوشتي و داراي تعداد زيادي تخم هاي قلبي شکل کوچک مي باشد .
رنگ و شکل ميوه ، دير يا زودرس بودن ميوه ، گوشتي يا آبدار بودن ميوه و بالاخره صاف يا چروک بودن ميوه در واريته هاي مختلف گوجه فرنگي متفاوت است . بذر گوجه فرنگي کوچک ، سبک ، پهن و سفيد رنگ است و تا حدود ۴ تا ۵ سال قوه ناميه خود را حفظ مي کند .
تشکيل ميوه در بوته گوجه فرنگي تابع چند عامل است که در يکديگر تاثير متقابل دارند . اين عوامل عبارتند از مواد غذايي ، درجه حرارت و طول مدت روز . از طرف ديگر تلقيح در گلهاي گوجه فرنگي بسيار دشوار بوده ، رطوبت زياد هوا و يا ريزش آب روي گلها در هنگام تلقيح ميزان ميوه دهي را به شدن پايين مي آورد .
● ارقام در گوجه فرنگي
گوجه فرنگي داراي واريته هاي بسيار زيادي است که از نظر رشد گياه کيفيت ميوه ، شکل ميوه و مقاومت به امراض و آفات تفاوتهاي زيادي با يکديگر دارند . اين گياه را مي توان از نظر رنگ به زرد ، قرمز ، نارنجي و از حيث شکل به گرد ، بيضي ، صاف ، کنگره دار در اندازه هاي کوچک و بزرگ تقسيم نمود .
در انتخاب واريته بايد مقدمتا هدف از پرورش گوجه فرنگي مشخص شود . آيا منظور توليد در مقياس کوچکي براي مصارف خانگي است و يا منظور عرضه به بازار است و يا تحويل به کارخانه براي تبديل به رب و کنسرو مطرح مي باشد .
▪ دو واريته معروف گوجه فرنگي گلخانه اي عبارتند از :
Vendo اين واريته داراي ميوه هاي متوسط ، پوست ضخيم و مقاوم به ويروس موزائيک تنباکو و بيماري Leaf mold بوده ولي نسبت به gray mold حساس مي باشد .
Vantage داراي ميوه متوسط و سفت ، گلابي شکل با پوست ضخيم است ولي چون نسبت به ويروس موزائيک تنباکو حساسيت دارد کمتر از Vendor مورد استفاده قرار مي گيرد . اين واريته در مقابل leaf mold مقاوم و به gray mold حساس مي باشد .
در زير برخي از واريته هاي ديگر گوجه فرنگي با ذکر خلاصه اي از مشخصات آنها نام برده شده است :
۱) هيبريدهاي نسل اول که به بيماري leaf mold مقاومند .
▪ Ailresist : بلند و گسترده ، ميوه ها متوسط و مناسب براي نقاط کم نور .
▪ Amberely Cross : بلند و گسترده ، پر محصول و زود رس
▪ Arasta : کوتاه و پرپشت ، عملکرد محصول خوب .
▪ Bonset : متوسط ، زود رس ، مقاوم به بيماري ورتسليوم
▪ Harrisons , Systan Cross : کوتاه و پر پشت ، رنگ و کيفيت ميوه ها خوب ، مناسب براي گلخانه هاي سرد .
۲) واريته هاي معمولي
▪ Alicante : بلند و گسترده ، زودرس ، کيفيت ميوه ها خوب
▪ Ailsa craig : بلند و گسترده ، ميوه ها داراي شکل خوب و اندازه متوسط
▪ Best of all : بلند و گسترده کيفيت ميوه ها خوب ، پر محصول .
▪ Market king : بلند و گسترده ، داخل گلخانه يا هواي آزاد ، عملکرد محصول خوب .
۳ ) واريته هاي زرد رنگ
▪ Golden dawn : زودرس ، اندازه ميوه ها متوسط
▪ Mild – day Sun : اندازه ميوه ها متوسط ، داراي رشد خوب در هواي آزاد
● شرايط لازم براي پرورش گوجه فرنگي در گلخانه
▪ حرارت
حرارت يکي از عوامل مهم در پرورش گوجه فرنگي است . براي تهيه نشاء گوجه فرنگي گلخانه هايي که داراي حرارت يکنواختي بين ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتيگراد باشد نتيجه مطلوبي داشته و از اين مرجله به بعد حرارت بين ۱۶ تا ۱۸ درجه سانتيگراد در روز و ۱۲ تا ۱۴ درجه سانتيگراد در شب براي گياه مناسب شناخته شده است .
لازم به ذکر است که در روزهاي آفتابي حرارت گلخانه به ۲۱ تا ۲۴ درجه سانتيگراد افزايش پيدا مي کند ضمنا با نزديک شدن شب بايد درجه حرارت به سرعت کاهش و با شروع روز سريعا افزايش داده شود . اين مطلب بيانگر اين است که حرارت گلخانه به نور بستگي دارد و بايد حرارت و نور تواما کنترل شود . نامنظم بودن حرارت اثراتي بر روي بوته هاي گوجه فرنگي و عملکرد محصول مي گذارد که در زير به برخي از آنها اشاره مي شود .
چنانچه در طول روز حرارت زياد و در شب کم شود در رشد نباتات اختلالي ايجاد مي شود . علت اين امر اين است که غذاي ساخته شده توسط برگها در هواي گرم روز اگر در شب حرارات کم باشد نمي تواند کاملا مورد استفاده قرار گيرد که نتيجتا برگها پيچش پيدا کرده ، گياه کوتاه و ميوه ها شکاف خورده و کوچک مي شوند .
در صورتيکه حرارت در شب زياد باشد گياهان ضعيف و دراز و باريک شده و ميوه ها ريز مي شوند .
اگر بوته گوجه فرنگي شبانه روز در حرارتهاي پايين نگهداري شود داراي رشد بطءي تري بوده در حاليکه پرورش آن در حرارتهاي زياد در طول شبانه روز رشد آنها را تسريع کرده و معمولا توليد ميوه هاي زودرس و کوچک مي نمايد . هر چند در مجموع عملکرد محول در واحد سطح بيشتر نخواهد بود .
به طور کلي حرارتهاي خيلي بالا سريع تر از حرارتهاي پايين تر از حد مطلوب موجب مرگ گياه خواهد شد . لازم به يادآوري است که حرارت محيط کشتي که در آن گياه پرورش مي يابد در عمق ۱۰ تا ۱۵ سانتي متري نبايد از ۱۵ درجه سانتي گراد کمتر باشد .
▪ نور
گوجه فرنگي احتياج فراواني به نور دارد بنابراين در نقاطي که زمستان و پاييز نور کافي نمي باشد بايد نسبت به جهت گلخانه ، نوع پوشش و محل آن دقت کافي به عمل آيد تا نياز به استفاده از نورهاي مصنوعي نباشد . کمبود نور بخصوص در ماههاي زمستان باعث کاهش رشد و نمو گياه شده ، تشکيل گل و رشد ميوه را مختل مي سازد . متوسط شدت نور لازم براي گوجه فرنگي ۲۰۰۰۰ لوکس معين شده است .
سرمايه گذاري در جهت تجهيز گلخانه به لامپهاي فلورسنت به منظور رفع کمبود نور به ويژه در مرحله تهيه نشاء و نقاطي که داراي آب و هواي ابري مي باشند ضروري است . براي نشاء هاي جوان ساعات روشنايي نبايد بيش از ۱۷ ساعت در شبانه روز بوده که معمولا ۱۷ تا ۲۱ روز تکرار مي گردد
▪ آب
گوجه فرنگي براي رشد و نمو سريع خود و همچنين به خاطر محصول زيادي که توليد مي کند نياز فراواني به آب دارد . از علل ديگر مصرف آب زياد در اين گياه مي توان به تبخير آب اشاره نمود زيرا در اثر تهويه که براي پايين آوردن رطوبت محيط لازم است تبخير شدت يافته و در نتيجه نياز گياه به آب افزايش مي يابد . کنترل دقيق مقدار و زمان آبياري در برقراري تعادل بين رشد رويشي و زايشي گياه و در نتيجه ميزان باروري و کيفيت محصول گوجه فرنگي موثر خواهد بود . اين عمل هر چند مشکل است ولي استفاده از رطوبت سنج مي تواند کمکي در اين راه محسوب شود .
کم يا زياد شدن دفعات آبياري و نامرتب بودن آن مخصوصا در اواخر دوره رشد گياه و موقع رسيدن ميوه دچار پاره اي از بيماريهاي فيزيولوژي مي شود . در روزهاي گرم آفتابي اگر آّب کافي در اختيار گوجه فرنگي قرار نگيرد پژمرده شده و اغلب در روي برگهاي فوقاني آنها لکه هايي ظاهر مي شود ، به علاوه گلها به سرعت خواهند ريخت . نباتاتي که بيش از حد آبياري مي شوند برگهاي قسمت پاييني آنها زرد شده که ادامه اين وضعيت پوسيدگي ريشه را به دنبال خواهد داشت . آبياري گوجه فرنگي معمولا در مواقع لزوم صورت گرفته ولي از شروع ميوه و متورم شدن تا پايان دوره برداشت بايد افزايش پيدا کند و خاک هميشه مرطوب نگهداري شود . چنانچه در اين مرحله خاک خشک شده و يک مرتبه آبياري شديد انجام شود باعث ترک خوردن پوست ميوه ها مي گردد . ميزان آّب در گوجه فرنگي به مقدار زيادي استگي به وضعيت آب و هواي خارج از گلخانه دارد . روزهاي گرم و آفتابي گياه نياز بيشتري در مقايسه با روزهاي ابري دارد . همچنين مقدار آب بستگي به نوع محيط کشت داشته و در سيستمهاي مختلف کاشت و پرورش گوجه فرنگي نيز متفاوت مي باشد .
مطابق برخي از آزمايشات هر بوته گوجه فرنگي گلخانه اي در طول دوره رشد ۶۵ ليتر آب مصرف مي کند . بنابراين براي هر مترمربع سطخ زير کشت حدود ۳۰۰ تا ۳۴۰ ليتر آب لازم است .
▪ محيط کشت ( خاک )
يکي ديگر از عوامل مهم در پرورش گجه فرنگي گلخانه اي محيط کشت مي باشد .
محيط کشتي که براي اين منظور فراهم مي شود علاوه بر نگهداري نبات بايد داراي خصوصيات زير باشد :
تهويه در آن به خوبي انجام گيرد ، آب و مواد غذايي کافي در خود ذخيره کند ، از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشد ، عاري از آلودگيها بوده و بتوان آن را بدون اينکه اثر سويي روي گياه بگذارد ضد عفوني نمود .

▪ نام علمي : Fragaria sp.و از خانواده Rosaceae و نام انگليسي Strawberry توت فرنگي گياهي است علفي و چند ساله که بومي جنگلهاي اروپاست و از قرن چهاردهم ن ...

▪ نام علمي : Fragaria sp.و از خانواده Rosaceae و نام انگليسي Strawberry توت فرنگي گياهي است علفي و چند ساله که بومي جنگلهاي اروپاست و از قرن چهاردهم ن ...

توت فرنگي گياهي است با نام علمي FRAGARIA VESCA از خانواده گل سرخ كه دو نوع ساقه راست و خوابيده دارد‌. گل‌هاي آن منظم و به رنگ سفيد مي‌باشد‌. توت فرنگ ...

گوجه فرنگي از گياهان عالي گلدار ، از راسته دو لپه اي ها ، از خانواده Solonaceae ، از جنس Lyopersicon مي باشد . اين گياه داراي واريته هاي بسياري است که ...

آموزش کاشت خيار معمولي و درختي در گلخانه ● انتخاب زمان کشت قبل از هر اقدامي در مورد کشت خيار ابتدا بهتر است اطلاعاتي از قبيل آمار هواشناسي منطقه نظرات ...

● ساقه سياه بادمجان بيماري ساقه سياه بادمجان در سال ۱۹۷۱ از ژاپن گزارش شده است . بيماري ساقه سياه بادمجان براي اولين بار در سال ۱۳۶۷ توسط فصيحياني و ا ...

● نگاهي علمي به گياهاني که قرار است به سياره سرخ برده شوند. اضطراب گاهي مي تواند كمك كننده باشد. اضطراب به شما هشدار مي دهد كه شايد خطري تهديدتان مي ك ...

به گياهان علفي يکساله که از همه قسمتهاي آن بدون تغيير و تحول به صورت خام استفاده مي شود. ▪ سبزيجات را مي توان به صورت زير دسته بندي کرد: سبزيجات ميوه ...

دانلود نسخه PDF - گوجه فرنگي