up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله گمانه PDF
QR code - گمانه

گمانه

چاه گمانه

ديدکلي
به منظور آگاهي از شرايط زمين شناسي و ژئوتکنيکي اعماق بيشتر زمين ، معمولا گمانه‌هايي حفر مي‌شود. گمانه در واقع چاه قائمي است که توسط وسايل مکانيکي در خاک يا سنگ حفر مي‌شود. گمانه‌هاي کم عمق گاه توسط دستگاه ساده‌اي به نام اوگر (auger) که طرز کار آن مانند مته بخاري است، حفر مي‌شوند.
حفاري گمانه‌ها به صورتهاي مختلف انجام مي‌شود. در روش حفاري ضربه‌اي پيشروي توسط ضربات پي در پي به سر مته تيغه‌اي شکل انجام مي‌شود و مدار کنده شده و خرد شده هر چند مدت يکبار بوسيله ابزار مخصوصي به نام گل کش از چاه خارج مي‌شود. حفاري ضربه‌اي بيشتر در آبرفتها و رسوبات ناپيوسته ، مخصوصا اکتشاف زير زميني بکار مي‌روند. نمونه‌هايي که به اين ترتيب بدست مي‌آيد، کاملا دست خورده است.
وسايل حفر گمانه
اجزا اصلي يک حفاري آزمايشي يا مغزه گيري عبارت است از يک آزمايش حفاري ، لوله‌هاي جدار چاه ، لوله‌هاي حفاري ، سرمته‌هاي حفاري و ابزارهاي نمونه گير.
ماشين حفاري
ماشين حفاري متشکل از يک منبع توليد نيرو ، يک دکل براي بلند کردن وسايل ، يک پمپ براي جريان انداختن آب و گل (يا يک کمپرسور براي حفاري با هوا) است. وظيفه ماشين حفاري پايين بردن ، چرخاندن و بالا آوردن وسايل حفاري و گرفتن نمونه است. انواع متنوعي از ماشينهاي حفاري و وسايل حفر چاه وجود دارد.
لوله‌هاي جدار
لوله‌هاي جدار چاه جهت نگاهداشتن گمانه در حالت عادي ، در آغاز حفاري و جلوگيري از ريزش ديواره آن ، که قبلا اشاره شد، بکار مي‌رود. مخارج حفر يک گمانه بطور مستقيم بستگي به لوله جدار و قطر گمانه دارد. در صورتي که نياز به قرار دادن لوله جدار در اعماق مختلف باشد، چاه شکلي تلسکوپي به خود مي‌گيرد.
لوله‌هاي حفاري
لوله‌هاي حفاري ، ماشين حفاري را به مته حفاري يا نمونه گيرها وصل مي‌کند. انتخاب لوله مناسب به عواملي مثل عمق پيش بيني شده براي گمانه نوع نمونه گير انتخاب شده و قطر مغزه حفاري و از همه مهمتر قدرت ماشين بستگي دارد.
مته حفاري
مته براي بريدن خاک و سنگ بکار مي‌رود. سر مته از انواع مختلفي برخور دارند. مانند مته‌هاي خرد کننده ، مته‌هاي تيغه‌اي ، مته‌هاي سنگي و مته‌هاي مغزه گير.
روش حفر گمانه
مراحل مختلف حفر يک گمانه اکتشافي را به نحو زير مي‌توان خلاصه نمود.
1. نمونه سطحي گرفته مي‌شود.
2. لوله جدار آغازين تا عمق 1 متري رانده مي‌شود.
3. خاکهاي داخل لوله جدار تا 10 سانتيمتري پايين تر از لبه خارج مي‌شود (از همين مواد مي‌توان جهت حلقه بندي مصالح استفاده کرد).
4. نمونه گرفته مي‌شود.
5. حفاري چاه براي يک متر بعد ادامه مي‌يابد. پيشروي با راندن لوله جدار و برداشتن خاکهاي داخل آن (مثل مرحله 3) يا با استفاده از گل روان (جهت تثبيت ديواره چاه و بالا آوردن نمونه‌ها) انجام مي‌شود.
6. چرخه فوق آن اندازه ادمه مي‌يابد تا به عمق دلخواه برسيم (در حفاري يا برنامه‌هاي حفاري تکميلي فواصل نمونه گيري به 3 تا 6 متر افزايش مي‌يابد).
7. در برخورد با سنگ لبه لوله جدار را در سطح سنگ قرار داده تا بتوان مغره گيري را با آب تميز داد. آب سر مته را خنک و تميز نگهداشته ، از کند شدن آن جلوگيري مي‌کند.
8. موقعيت لوله جدار ، لوله حفاري و سر مته يا لوله حفاري و ابزارهاي نمونه گيري ، در شروع هر مرحله پيشروي به دقت اندازه گيري و يادداشت مي‌شود. بايد دقت شود که چاه ريزش نکرده باشد و سر مته درست در ته چاه قرار گرفته باشد. همچنين نمونه گيري بايد در 10 سانتيمتري زير لوله جدار يا در عمق نهايي حفاري قبل از آغاز نمونه گيري باشد.
برنامه ريزي عمليات حفاري
هرگونه برنامه ريزي بايد با توجه به هدفهاي حفاريها و مغره گيري ، يعني دستيابي به نمونه‌هايي از مصالح زمين شناسي براي بررسي ، طبقه بندي و انجام آزمونهاي آزمايشگاهي ، اندازه گيري مشخصات فيزيکي و مهندسي مصالح برجا و دستيابي به اطلاعاتي در مورد آب زير زميني صورت گيرد. نحوه تکوين يک برنامه ريزي را به نحو زير مي‌توان خلاصه کرد.
انتخاب وسايل
در انتخاب وسايل بايد مرحله مطالعات ، شکل سطح زمين و قابليت دسترسي آن ، شرايط زمين شناسي ، عمق حفاري و نوع نمونه‌هاي مورد نياز مورد توجه قرار گيرد.
فاصله بين گمانه‌ها
در مراحل شناسايي مقدماتي و توجيهي ، گمانه‌ها در جايي حفر مي‌شود که بتواند همبريها را ، آنگونه که در نقشه زمين شناسي مهندسي رسم شده ، مشخص نمايد. در شرايط يکنواخت طراحي شبکه‌اي از گمانه‌ها که فاصله آنها با توجه به وسعت ناحيه مورد بررسي ممکن است از 30 تا 100 متر باشد، واقع مي‌شود.
عمق گمانه
عمق گمانه‌ها در محل گود برداريهاي روباز براي ساختمانها ، بزرگراهها ، مترو و مانند آن ، و حفاريهاي بسته مثل تونلها و در شرايط نامناسب تا اعماق باز هم بيشتري نفوذ کند. علاوه بر آن بايد بتواند وضعيت سطح پيرو متريک را مشخص سازد. در مورد اخير گمانه بايد تا مقدار قابل ملاحظه‌اي در زير گودبرداري پايين برود.
جهت يابي گمانه
گمانه‌هاي اکتشافي معمولا به صورت قائم حفر مي‌شوند. از حفاري زاويه دار اغلب در توده‌هاي سنگي و براي اکتشاف درزها ، گسلها و حفرات انحلالي يا قرار دادن مهار در سنگ و خاک استفاده مي‌شود. استفاده از حفاري افقي معمولا براي اکتشاف مسير تونلها (گمانه پيشاهنگ) تعبيه ميل مهار در سنگ و قرار دادن ابزارهاي اندازه گيري يا انجام زهکشي افقي است.
بايد توجه داشت که دستيابي به گمانه کاملا افقي با اغلب روشهاي موجود امکان پذير نيست. زيرا معمولا در آغاز حفاري ، گرانش زمين سر مته را به سمت پايين مي‌کشد. سپس با افزايش پيشروي ، نيرو گرانش به روي وزن زياد لوله‌هاي حفاري عمل مي‌کند که ممکن است حرکت به سمت بالاي سر مته را باعث شود. تغييرات در کيفيت سنگ نيز ممکن است در تغيير راستاي گمانه تاثير بگذارد.

ديدکلي به منظور آگاهي از شرايط زمين شناسي وژئوتکنيکي اعماق بيشتر زمين ، معمولا گمانه‌هايي حفر مي‌شود. گمانه در واقع چاهقائمي است که توسط وسايل مکانيکي ...

ديدکلي به منظور آگاهي از شرايط زمين شناسي وژئوتکنيکي اعماق بيشتر زمين ، معمولا گمانه هايي حفر مي شود. گمانه در واقع چاهقائمي است که توسط وسايل مکانيکي ...

حفر گمانه هدف اصلي از حفر گمانه به دست آوردن نمونه هاي استوانه اي شکل از سنگها موسوم به مغزه است اما اساس کار حفر گمانه و چاه هاي نفت و آب ، يکسان است ...

مقدمه كانال داريون از دهانه هاي آبگير اصلي در کارون تا حدود 2 كيلومتري به سمت جنوب مسيري شمالي- جنوبي را طي مي كند، بعد از اين فاصله انحنايي به سمت شر ...

آب جاري يا آبي که از چشمه ها خارج مي شود، نبايد از روي يک ناحيه ناپايدار حرکت کند. وجود آب در سطح دامنه ، علاوه بر نقش فرسايشي ، به راحتي مي تواند به ...

پروسه تغير شکل، ريختها و ترکيبهاي مختلفي از سنگها را در مقياسهاي متفاوت ايجاد ميکند. در يک سمت کوههاي عظيم کره زمين قرار دارند و در سوي ديگر تنشهاي مو ...

پروسه تغير شکل، ريختها و ترکيبهاي مختلفي از سنگها را در مقياسهاي متفاوت ايجاد ميکند. در يک سمت کوههاي عظيم کره زمين قرار دارند و در سوي ديگر تنشهاي مو ...

● تاريخچه واژه قنات : ريشه کلمه ((قنات)) گرفته شده از کلمه ((کانو)) آکادي است که به معناي ((ني)) که در عبري به ((کانا)) و در آرمي به ((کانيا)) تبديل ش ...

دانلود نسخه PDF - گمانه