up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گل مريم PDF
QR code - گل مريم

گل مريم

ايران در ساليان دور يکي از مراکز توليد و عرضه گياهان دارويي به شمار مي رفت، همچنين تلاش دانشمندان ايراني براي شناسايي و معرفي گياهان دارويي بي اثر نبود. بطوريکه اسماعيليان که حدود ۶۰۰ سال قدرت بلامنازعه در عرصه ايران بودنند، پايه هاي اقتصادي حکومت خود را تا حد زيادي به توليد و صدور گياهان دارويي استوار کردند بويژه در منطقه تفرش و اطراف آن هنوز هم آثار قلاع اسماعيليه و فعاليت هاي از اين دست، باقي است (۵).
فراتر از يک هزار سال پيش از مريم گلي به عنوان گياهي داروئي استفاده مي شده است(۴).به فارسي در بعضي مناطق مريمي و مريم گلي در کتب طب سنتي و به عربي مريميه ، شالبيه و مريميه صغيره نام برده مي شود. به فرانسوي sauge و sauge officinale و the` de france و the` de grece و herbe sacre`e و به انگليسي sage و garden sage و common sage گفته مي شود(۱۲).
کلمه sage از کلمه لاتين salvare به معني رها بخش يا شفا آمده است. در گذشته بر اين گمان بودنند که اگر شخصي يک گياه sage در حياتش داشته باشد فردي موفق و شايد فنا ناپذير مي شود(۲۴). در قديم مريم گلي را دواي همه دردها مي دانستند و امروزه هم با تحقيقات بعمل آمده معلوم شده که اين گياه داراي خواص درماني مهمي است که مي تواند بسياري از بيماريها را معالجه و درمان کند (۱۳).
مردم در گذشته از اين گياه به عنوان ماده اي مدر، عامل انعقاد خون و نيز داروي ضد تعرق استفاده مي کرده اند. در بسياري از فارماکوپه ها از برگهاي مريم گلي رسما به عنوان دارو ياد و خواص آن را بر شمرده است. از عصاره مريم گلي براي مداواي برخي از بيماريهاي مربوط به حلق و حنجره و همچنين براي شستشوي دهان استفاده مي شود.
اسانس اين گياه خاصيت ضد باکتريايي دارد و از آن در صنايع داروسازي، غذايي و همچنين در صنايع بهداشتي و آرايشي استفاده مي شود (۴). اين گياه از ادويجات قوي بشمار مي رود. طعم آن مختصري تلخ و قابض است(۱۰).
مصرف زياد اين گياه مناسب نيست و تاثير نامطلوبي در ضربان قلب خواهد داشت. همه ساله زمينهاي زراعي وسيعي در شبه جزيره بالکان، روسيه، آمريکا، ايتاليا و همچنين کشورهاي اروپاي مرکزي براي کشت مريم گلي اختصاص مي يابد(۴).
مريم گلي از روزگاران کهن در مجموعه گياهان طبي يوناني ها و رومي ها مورد شناخت و توجه خاص بوده است و ابتدا به عنوان داروي موثر براي معالجه عوارض نيش حشرات به عنوان ضد سم و همچنين داروي تونيک و مقوي براي تقويت روح و بدن و افزايش طول عمر به کار مي رفته است. آثار شفابخش اين گياه در معالجه بيماري ها در کتابها و نوشته هاي طبيعي دانها و حکماي طب سنتي روزگاران کهن نظير تئوفراست، فيلوسف يوناني (BC ۲۸۷-۳۷۲) و ديوسکوريدس، طبيب يوناني (قرن اول پس از ميلاد) و پلي ني، طبيعي دان رومي (اوايل قرن اول ميلاد مسيح) به تفضيل آمده است.
در دوران قرون وسطي حکماي طب سنتي اروپا از مريم گلي ضمن خواص متعددي که براي آن قايل بودند براي معالجه يبوست، وبا، سرماخوردگي و انواع تبها و اختلالات کبدي و صرع و فلج استفاده مي کرده اند و در اين گياه را مقوي و مولد خون تازه و صالح مي دانستند و براي تقويت عضلات و آرام کردن اعصاب تجويز مي شده است.
از قرن نهم اين گياه به اروپا راه يافت و بسرعت توسعه يافت و پس از آن به چين وارد شد و در چين براي معطر کردن انواع مشروبات مورد استفاده قرار مي گرفت و مصرف آن به قدري زياد شد که در قرن هفدهم چيني ها در مقابل گرفتن هريک کيلو از برگهاي خشک مريم گلي اروپايي حاضر بودند ۴-۳ کيلوگرم چاي چيني بدهند.
در قرن شانزدهم در انگليس قبل از اينکه چاي به عنوان مشروب عمومي گرم معمول شود از برگهاي مريم گلي دم کرده ، مي خورند. پس از آن در ۳۰۰-۲۰۰ سال اخير اين گياه به امريکا وارد شد و به عنوان ادويه عالي مورد توجه خانه دارها قرار گرفت. در حال حاضر اسانس مريم گلي براي معطر کردن و خوشبو کردن گوشتهاي کنسرو و انواع سوسيس و گوشت مرغ و در عطر سازي به عنوان اسانس پايه براي مخلوط کردن با ساير اسانسها براي تهيه عطر و آب توالت مردان به کار مي رود(۱۲).
● اهميت اقتصادي:
مريم گلي ۵ تا۷ سال عمر مي کند. از آنجايي که با گذشت سن گياه از مقدار مواد موثره آن به طور بارزي کاسته مي شود، اين گياه تا چهار سال بازدهي اقتصادي دارد(۴). کشورهاي اصلي عرضه کننده شامل يوگوسلاوي، يونان، آلباني، ايتاليا، اسپانيا و شوروي است که بيشتر از طريق جمع آوري گياهان خودرو، انجام مي گيرد (۷).
● گياهشناسي:
گياهي است به ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتي متر و داراي ظاهر پرپشت که به حالت خودرو و در اماکن خشک يا سنگلاخي و دامنه هاي باير غالب نواحي آسيا و شمال آفريقا مي رويد و به علت زيبايي خاصي که دارد در باغچه ها کاشته مي شود(۱).
مريم گلي داراي سه زير گونه است که عبارتند از:
▪ لاواندوليفوليا:
در اين زير گونه برگها باريک و نيزه اي شکل اند. طول برگها حداکثر به ۳ سانتي متر و پهناي آن به ۱ سانتي متر مي رسد. گل ها دمگل بسيار کوچکي دارند. اسانس اين زير گونه فاقد تويون است.
مينور:
برگهاي آن در مقايسه با زير گونه قبل بلندترند. طول آن ۴ تا ۷ سانتي متر و پهناي آن ۱ تا ۲ سانتي متر است. دمبرگ بسيار کوتاه و سطح گياه از کرکهاي کمي پوشيده شده است. دمگل بلند و طول آن ۲ تا ۵ ۲ سانتي متر است.
اين زير گونه در اتريش و شمال آلمان مي رويد و به دو فرم گل سفيد (آلبي فلورا) و گل قرمز (روبريفلورا) مشاهده مي شود.
▪ ماژور:
در اين گونه که به افيسيناليس نيز معروف است، برگها بلند و به طول ۴ تا ۱۰ سانتي متر و به پهناي ۲ تا ۵ سانتي متر است. هر دو طرف برگ پوشيده از کرکهاي بسيار کوتاه است. اين برگها تقريبا به شکل قلب مي باشند. گلها درشت بوده، طول آنها به ۵ ۳ سانتي متر مي رسد و داراي دمگل کوتاهي نيز هستند.
اندامهاي هوايي گياه به خصوص برگها محتوي اسانس هستند. مقدار اسانس در شرايط اقليمي مختلف متفاوت و بين ۱ تا ۵ ۲ درصد است. مهمترين ترکيبات تشکيل دهنده آن عبارتند از : تويون (۳۰ تا ۵۰ درصد)، سينئول (۱۰ تا ۱۵ درصد)، کامفور (۶ تا ۱۰ درصد) و بورنئول (۶ تا ۱۴ درصد). از اين ترکيبات ديگر اسانس مي توان از پنين (۱ تا ۲ درصد) نام برد. گياه همچنين شامل مواد تلخ (۳ تا ۸ درصد)، مواد تانني، فلاونوييد و مواد گليکوزيدي و رزيني مي باشد(۴).
▪ مبدا:
مريم گلي گياهي است چند ساله که منشا آن نواحي شمالي مديترانه(۴) اروپا جنوبي و آسياي صغير (۱۴) گزارش شده است. اين گياه در کوه هاي آهکي مونته نگرو و هرزگوين در يوگوسلاوي سابق گسترش فراواني دارد(۴) اين گياه بومي ايران نبوده،ولي در سالهاي اخير با وارد نمودن بذر گياه در نقاطي از ايران کشت شده که نتايج موفقيت آميز نيز داشته است(۱).
مريم گلي وحشي در اراضي خشک و سنگلاخ مناطق مختلفه آسيا و شمال آفريقا مي رويد، در ايران نيز اين گياه در آذربايجان شرقي و بعضي مناطق ديگر ايران در باغچه ها کاشته مي شود

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

● گياهشناسي و تاريخچه حنا گلي متعلق به خانواده Balsaminaceaeو از جنس Impatiens است. گل حنا امروزه تبديل به پرمصرف ترين گل براي پوشاندن زمين باغ ها در ...

گياه بامبوي خوش يمن، طي مدت کوتاهي توانسته است جايگاه ارزشمندي بين فروشگاه هاي گياهان آبي بادي و دوستداران آنها بازکند. اگر هنوز موفق به خريدن اين گي ...

دانشمندان ژنوم بزرگ ترين آفت قارچي برنج كه خسارت زيادي به كشاورزان وارد مي كند را كشف كردند. مقدار برنجي كه اين قارچ از بين مي برد مي تواند ساليانه ۶۰ ...

گياه صبر زرد با نام علمي (آلوئه ورا) Aloevera از جمله با ارزش ترين گياهان نادر دنياست. که صدها سال پيش از ميلاد مورد توجه و استفاده بشر بوده است. از د ...

براي مبارزه با دود سيگار، گازهاي آشپزخانه اي، گازهاي سمي متصاعد از مواد شوينده، رنگ هاي شيميايي و... به فکر خريد هواکش هاي قوي نباشيد. با ۱۲ گياهي که ...

دانلود نسخه PDF - گل مريم