up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله گل سنگ PDF
QR code - گل سنگ

گل سنگ

کانيهاي موجود در گل سنگ

اطلاعات اوليه
واژه گل سنگها جهت نامگذاري سنگهايي که در حدود 50 درصد سيلت و 50 درصد رس هستند، بکار برده است. اجزا اصلي تشکيل دهنده گل سنگها شامل کانيهاي رسي و کوارتز در اندازه سيلت است. چون اين اجزا عمدتا تخريبي هستند لذا کاني شناسي رس‌ها کمابيش منعکس کننده آب و هوا و زمين شناسي ناحيه منشا مي‌باشد. از نظر اندازه دانه ، رس به ذرات با قطر کمتر از 4 ميکرون اطلاق مي‌شود در حالي که سيلت بين 4 تا 62 ميکرون قطر دارد، رس براي يک کاني سيليکات آلومينيوم آب‌دار با ساختمان ورقه‌اي خاص بکار برده مي‌شود.
اندازه تيپيک کانيهاي رسي کمتر از 2 ميکرون است وليکن ممکن است به 10 ميکرون يا بيشتر نيز برسد. براي توصيف گل سنگها ، بويژه در صحرا ، واژه‌هاي گل سنگ ، رس سنگ و سيليتتوت با ذکر صفاتي نظير رنگ ، درجه تورق ، ساختمان‌هاي رسوبي و محتويات کاني ، فسيل و مواد آلي بيار مناب است. مطالعه تفصيلي در آزمايشگاه ، بويژه استفاده از ديفراکتومتر اشعه ايکس ممکن است براي تعيين کاني شناسي مورد نياز باشد.
کانيهاي رسي
کانيهاي رسي سيليکاتهاي آلومينيوم آبدار با ساختمان لايه‌اي يا ورقه‌اي هستند، اين کانيها مانند ميکاها ، از نوع فيلوسيليکاتها هستند. ورقه‌هاي کاني رسي از دو نوع آلي تشکيل شده است. يک نوع از لايه تترائور سيليس - اکسيژن است که سه اتم اکسيژن در هر تترائدر مجاور به اشتراک گذاشته شده و به يکديگر متصل شد. و يک شبکه هگزاگونال را تشکيل مي‌دهند.
واحد اصلي Si2O5 است وليکن در اين لايه‌هاي سيليس ممکن است آلومينيوم جانشين نيمي از اتمهاي سيليس گردد. لايه نوع دوم از آلومينيوم در اکتائورهايي تشکيل شده است که با يونهاي O-2 و OH- در ارتباط‌اند. بطوري که يونهاي Al+3 بين دو ورقه از يونهاي O-2 و OH- قرار دارند. کانيهاي رسي از دو ورقه‌هاي تترائور سيليس و اکتائور آلومينيوم با منيزيم تشکيل شده است که توسط اتمهاي اکسيژن مشترک در هر دو به يکديگر متصل شده‌اند. دسته بندي قلم ورقه‌ها به مراه جانشيني در يونهاي Si , Al توسط ساير عناصر ، تعيين کننده نوع کاني رسي است.
انواع کانيهاي رسي
گروه کانديت Kandite
اعضاي گروه کانديت داراي ساختمان دو لايه‌اي هستند. و از يک ورقه سيليس تترائدر که توسط يونهاي مشترک OOH به آلومينيوم اکتانژر متصل شده اند تشکيل شده است. جانشيني در Al و Si انجام نمي شود. بنابراين فرمول ساختماني آن است. اعضاي گروه کانديت از کائولينيت بسيار با اهميت است و ديکيت Dickite و ناکريت Nacrite که هر يک ساختمان شبکه‌اي متفاوت دارند و هالوسيت که توسط ورقه‌هايي از آب از لايه‌هاي هالوسيتي جدا شده‌اند، تشکيل شده است. سيليکات آهن‌دار از نظر ساختماني در ارتباط با کائولينيت هستند.
گروه اسمکتيت
اعضاي گروه اسمکتيت داراي ساختمان سه لايه‌اي هستند. بطوري که يک لايه آلومينيوم اکتاثرري به فرم ساندويچي بين دو لايه سيليس تترائوري قرار مي‌گيرد. بطور تيپيک ، فاصله بنيادي 14 آنگستروم است وليکن اسمکتيت توانائي جذب ملکولهاي آب را داشته و اين مسئله باعث تغيير فاصله بنيادي مي‌شود، اين فاصله ممکن است از 9.6 آنگستروم تا 21.4 آنگستروم تغيير کند.
از اين خاصيت اسمکتيت که بر اثر آن اغلب اسمکتيت را رسهاي قابل انبساط مي‌نامند، در تشخيص آنها توسط اشعه ايکس استفاده مي گردد. مونت وريونيت ، از کانيهاي فراوان گروه اسمکتيت است. نانترونيت Nantronite ، ساپونيت Saponite و استونزيت Stevensite از ساير کانيهاي گروه اسمکتيت هستند که گاهگاهي در رسوبات يافت مي‌شوند.
ايليت Illite
ايليت يکي از متداولترين کانيهاي رسي در رسوبات است که در واسطه با مولکويت است. ايليت مانند اسکيت داراي ساختمان لايه‌اي است، وليکن جانشيني Al+3 با Si+3 دو لايه اکتائدري باعث کمبود بار مي‌شود که توسط يونهاي پتاسيم و به صورت بين لايه‌اي ، موازنه مي‌شود. برخي از يونهاي هيدروکسيل OH- ، Fe+2و Mg+2 نيز در ايليت وجود دارد. فاصله بنيادي در حدود 10 آنگستروم است.
ساير کانيهاي رسي
ساير کانيهاي رسي شامل کلريت Choorite ، گلوکونيت glauconitic ، سپيوليت Sepiolite و پالي گورسکيت Palygorskite مي باشند. کلريت نيز مانند اسمکتيت و ايليت، داراي يک ساختمان سه لايه است و اين يک لايه بوسيت (Mg- OH) در بين آنها قرار دارد. جانشيني در کلريت توسط Fe انجام مي‌شود و فاصله بنيادي 14 آنگستروم است. گلوکونيت در ارتباط با ايليت و ميکا است، وليکن Fe جانشين Al شده است. سپيوليت و پالي گورسکيت سيليکات‌هاي آلومينيوم‌دار غني از منيزيم هستند.
کوارتز
کوارتز در گل سنگ عمدتا در اندازه سيلت است، هر چند دانه‌هاي درشت‌تر در اندازه ماسه نيز بويژه در جايي که گل سنگها بطور جانبي يا عمودي به ماسه سنگها تبديل مي‌شوند، يافت مي‌شود. سيلت کوارتزي در مقايسه با ماسه کوارتزي بسيار گرد شده تيپيک ، بطور ثابت زاويه‌دار است. کوارتزهاي در اندازه سيلت از برخورد دانه‌ها در محيط هاي آبي و بادي و سايش يخچالي مشتق شده اند. برخي از کوارتزها در گل سنگها بيشتر دياژنتيکي هستند تا اينکه آواري باشند. تغييرات منطقه‌اي در اندازه دانه و درصد کوارتز در توالي گل سنگي مي‌تواند در مطالعات جغرافياي قديم مورد استفاده قرار گيرد.
ساير ترکيبات گل سنگها
فلدسپاتها معمولا به دليلي پايداري مکانيکي و شيميايي کمتر آنها نسبت به کوارتز ، به مقدار کمتري در گل سنگها وجود دارند. با اين وجود گل سنگها از ماسه سنگها نفوذپذيري کمتري دارند. فلدسپاتها و ساير دانه‌ها با پايداري کم ممکن است بطور ترجيحي در رسوبات گلي حفظ گردند. بنابراين حوزه‌هاي غير رسي مي‌تواند براي آگاهي از منشا بکار رود. در گل سنگها مولکوليت بسيار فراوان تر از بيوتيت است.
کلسيت ممکن است به صورت خرده‌هاي اسکلتي يافت شود. کلسيت دياژنتيکي ، به علاوه دولوميت و سيدريت ، به صورت بلورهاي ميکروسکوپي با پراکندگي يکنواخت يا متمرکز در ندول‌ها يافت مي‌شود. پرتيت در گل سنگها تيره غني از مواد آلي ، به صورت مکعبي، تجمع ميکروسکوپي و ندولي يافت مي‌شود. ساير کانيهايي که بطور موضعي وجود دارند شامل گلوکونيت ، برتيدين ، هاتيت ، ژيپس و ايندريت و نمک مي‌باشند.

سنگ از نظر زمين شناسان به ماده ي سازنده ي پوسته و بخش جامد سست کره ي زمين گفته مي شود. سنگ ها از يک يا چند کاني درست شده اند و از نظر چگونگي پديد آمدن ...

دياژنز: سنگ زايي پس از انباشته شدن رسوب ها در محيط هاي رسوبي ممکن است فرايندهاي فيزيکي و شيميايي گوناگوني در آن ها رخ دهد که به سنگ شدن آن ها بينجامد. ...

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمايي سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوي سازمان هواشناسي بين المللي زنگ خطري دربا ...

جنگل داري عبارتست از به کارگيري مجموعه اي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آن ها، پرورش توده هاي جنگلي، بهره برد ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

▪ کانيهاي سنگين: سنگهاي آذرين و دگرگوني حاوي يک سري کانيهاي سنگين با وزن مخصوص بيشتر از ۲.۶۵ (وزن مخصوص کوارتز) و ۲.۵۶ تا ۲.۷۶ (وزن مخصوص فلدسپاتها) م ...

دانلود نسخه PDF - گل سنگ