up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله گل سنگ PDF
QR code - گل سنگ

گل سنگ

بافت و ساختمان گل سنگ

واژه گل به مخلوطي از مواد در اندازه سليت و رس اطلاق مي‌شود. مارستون معادل سخت شده گل است که بصورت يک سنگ تکه‌اي فاقد تورق مي‌باشد. آرژيليت براي يک گل سنگ خيلي سخت شده بکار مي‌رود. يک سنگ رسوبي که اکثرا از مواد در اندازه رس تشکيل شده استرا رس سنگ مي‌نامند، سنگي که اندازه ذرات در اندازه سليت آن بيشتر از رس باشد، سليستون مي‌نامند. مارن‌ها گل سنگهاي آهکي هستند. گل سنگ به عنوان واژه عمومي براي تمام اين سنگها بکار مي‌رود.
مقدمه
گل سنگها از ساير سنگها فراوانتراند، در حدود 45 تا 55 درصد از توالي سنگهاي رسوبي را تشکيل مي‌دهند. با اين وجود چون گل سنگها به راحتي هوازده مي‌شوند، اغلب توسط گياهان پوشيده شده و رخنمون کمي دارند. به علاوه ، به علت اينکه اندازه دانه آنها ريز است مطالعات آنها اغلب نياز به آناليزهاي آزمايشگاهي مفصل دارد. اجزاي اصلي تشکيل دهنده گل سنگها شامل کانيهاي رسي و کوارتز در اندازه سليت است. چون اين اجزا عمدتا تخريبي هستند لذا کاني شناسي رس‌ها کمابيش منعکس کننده آب و هوا و زمين شناسي ناحيه منشا مي‌باشد.
بافتها و ساختمانهاي عمده در گل سنگها
رسوبات ريز تخريبي آواري داراي دامنه وسيعي از بافتها و ساختمانها ، که شاخص رسوبات رسوبات سيليسي آواري درشت است ، نمي‌باشد. اين مسئله عمدتا به دليل ريز بودن اندازه دانه و خاصيت چسبندگي گل است.
جهت يابي ترجيهي
جهت يابي ترجيهي کانيهاي رسي و ميکاها به موازات لايه بندي يک بافت متداول است. اين موضوع را مي‌توان در مقطع نازک توسط نواحي با خاموشي مشترک تعيين نمود. اين بافت نتيجه ته‌نشيني ورقه‌هاي رس به موازات لايه بندي است، شايد تا حد کمتري ، بر اثر فشردگي و از دادن آب باشد. گل‌هاي دريايي عهد حاضر داراي رسهاي با جهت يابي ترجيهي هستند.
تورق
تورق عبارت است از جدا شدن گل سنگها در طول صفحات صاف موازي با چينه بندي است. چگونگي تشکيل تورق بطور کامل مشخص نشده است. يک فاکتور اصلي فشردگي است که باعث منظم شدن کانيهاي رسي مي‌شود وليکن وجود لاميناسيون نيز حائز اهميت است. ممکن است بر اثر بهم ريختگي طبقات توسط موجودات ، وجود مقدار زيادي کوارتز در اندازه سليت يا کلسيت و تجمع رس در طي رسوبگذاري تورق ازبين رفته يا اينکه بطور ضعيفي توسعه يافته ، همانند تورقي که گل سنگها وجود دارد. درجه تورقي که توسط گل سنگها نشان داده مي‌شود ممکن است در ارتباط با هوازگي در بيرون زدگي‌ها باشد.
لاميناسيون
يک ساختمان رسوبي متداول در گل سنگها ، لاميناسيون است. لاميناسيون عمدتا در اثر تغييراتي در اندازه دانه و يا تغييراتي در ترکيب ايجاد مي‌گردد. لامينه‌هاي حاصل از تغيير اندازه دانه ممکن است از جريانهاي توربيديتي با چگالي کم و جريانهاي معلق يا از کم شدن سرعت جريانهاي طوفاني ، درمدت زمان کوتاهي رسوب کرده باشند. ساير لامينه‌ها ممکن است در مدت زمان طولاني‌تري تشکيل شوند. البته اگر نوسانات فعلي يا ساليانه در تامين رسوب يا توليدات بيولوژيکي وجود داشته باشد.
براي مثال ، لامينه‌هاي آلي در گل سنگها که ممکن است در اثر شکوفايي فصلي جلبکها ايجاد شود و نهشته‌هاي فصلي يا واروهاي مزدوج در درياچه‌هاي يخچالي که منعکس کننده ذوب بهاره ساليانه است. ساير ساختمانهاي رسوبي که در گل سنگها وجود داشته شامل ساختمانهاي فرسايشي که گل‌ها را قطع کرده و در سطح زيرين ماسه سنگها باقي مانده است، ساختمانهاي ريزشي با ترک‌هاي خشک شدگي که از طريق قرارگيري در معرض هوا تشکيل شده‌اند، ترک‌هاي سين آرسيس که در اثر انقباض رسوب در زير آب تشکيل شده‌اند و ساختمانهاي بيوژنيک و آثار باران مي‌باشد.
کنکرسيون Concretion
بسياري از گل سنگها حاوي ندول هستند که کنکرسيون نيز ناميده مي شوند. اين ندولها توده‌هاي منظم تا نا منظم ، کروي ، بيضوي تا مسطح هستند که معمولا از کلسيت ، سيدريت ، پيريت ، چرت يا فسفات کلسيم همراه با مقداري از رسوب اوليه ، تشکيل شده‌اند. ندولها در طي دياژنز در داخل رسوبات رشد مي‌کنند که ممکن است درست در زير حد بين رسوب - آب يا خيلي عميق تر در ستون رسوب تشکيل گردند. ندولهاي دياژنتيکي اوليه در رسوباتي که هنوز نرم و فشرده نشده‌اند، تشکيل مي‌گردد.
اين گونه ندولها را مي‌توان از فسيل‌هاي خرد شده موجود در ندول و از چين‌خوردگي لامينه‌هاي گل سنگ در اطراف ندول ، که نشان دهنده فشردگي انجام شده بعد از رشد ندول است تشخيص داد. برخي از ندولها که بصورت اوليه تشکيل شده‌اند دوباره به حرکت در آمده و در داخل کنگلومراها قرار مي‌گيرند، ممکن است سوراخ شده و يا داراي پوششي باشند. ندولها نيز ممکن است بعداز فشردگي رسوبات ميزبان در طي دياژنز دفني تشکيل گردند، در اين حالت لامينه‌هاي رسوب بدون تاثير بر روي ندولها قرار دارند. رشد ندولها از ته نشست موضعي سيمان از آبهاي درون حفره‌اي از رسوبات ناشي شده است.
EH و PH اين آبهاي درون حفره‌اي در کنترل کاني شناسي و نرخ رشد ندولها حائز اهميت است. در برخي موارد ندولها در اطراف يک هسته بر اثر شرايط شيميايي محلي تشکيل مي‌شوند. بيشتر ندولهاي متداول فاقد هسته هستند، در طول افق‌هاي مشخص يا طبقات خاصي تشکيل مي‌شوند و منعکس کننده سطحي هستند که آبهاي درون حفره‌اي به فوق اشباع رسيده است.
ساختمان مخروط در مخروط Con-in-Con
يکي از ساختمانهاي موجود در گل سنگها که کمتر شناخته شده است، ساختمان مخروط در مخروط است. اين ساختمان از مخروط‌هاي پيچيده‌اي از کلسيت رشته‌اي ، به ندرت آنکريت يا سيدريت ، تشکيل شده است که عمود بر لايه بندي جهت يابي شده ، در مجموع يک ندول يا لايه نامقاومي را تشکيل مي‌دهند. اغلب شواهدي وجود دارد که اين ساختمان بر اثر جابجايي تشکيل شده است. مخروط در مخروط ممکن است مشابه ژيپسهاي رشته‌اي باشد، که از طريق جهش هيدروليکي رسوب تشکيل شده‌اند، و وضعيت رشته‌هاي کلسيتي منعکس کننده رشد آنها تحت استرس است.
رنگهاي عمده گل سنگها
رنگ يک گل سنگ و در واقع هر سنگي ، تابعي از کاني شناسي و ژئوشيمي آن سنگ است. رنگ مي‌تواند در تهيه نقشه صحرايي براي تشخيص بين انواع واحدهاي گل سنگي يا سازنده‌ها مفيد باشد.
رنگ خاکستري تيره
مقدار مواد آلي و پيريت و حالت اکسيداسيون آهن از عوامل اصلي کنترل کننده رنگهاست. با افزايش مقدار مواد آلي و پيريت ، گل سنگها رنگ خاکستري تيره گرفته و حتي سياه مي‌شوند. بسياري از گل سنگهاي دريايي و دلتايي در نتيجه وجود مواد آلي و پيريت ريز و پراکنده داراي درجات متنوعي از رنگ خاکستري يا حتي سياه هستند.
رنگهاي قرمز و ارغواني
رنگهاي قرمز و ارغواني در اثر وجود اکسيد فريک است، هماتيت عمدتابه صورت پوشش دانه‌اي و رشد در هم با ذرات رس وجود دارد. آنچه مورد قبول واقع شده است، اين است که رنگ قرمز بعد از رسوبگذاري ، از طريق انجام فرآيندهاي طولاني در اکسيد آهن آبدار پيشرو تشکيل مي‌شود.
رنگ سبز
گل سنگهاي سبز فاقد هماتيت مواد آلي يا سولفيدهاي آهن هستند و ليکن اين رنگ از آهن فرو در شبکه‌هاي ايليت و کلريت بوجود آمده است، رنگ سبز ممکن است اوليه باشد و ليکن در بسياري از موارد اين رنگ در گل سنگهايي‌ که در ابتدا قرمز بوده و در اثر مهاجرت آبهاي درون حفره‌اي ، هماتيت احيا شده است، بوجود آمده‌اند.بنابراين رنگ سبز ممکن است در نوارهاي سليتي متخلخل ، در گل سنگ‌هاي نزديک به ماسه سنگهاي متخلخل ، يا در مجاورت گسل‌ها و درزه‌ها وجود داشته باشد. نقاط و لکه‌هاي سبز در برخي گل سنگهاي قرمز ، محل‌هاي احيا آهن در اثر تغييرات موقتي مواد آلي است.
ساير رنگها
ساير رنگها در گل سنگها ساير رنگها در گل سنگها از اختلاط اجزاي توليد کننده رنگها حاصل مي‌شود. براي مثال گل سنگهاي زرد و زيتوني ممکن است رنگشان مرهون مخلوطي از کانيهاي سبز و مواد آلي باشد. برخي از گل سنگها داراي رنگ لکه‌اي هستند. رنگهاي مختلف خاکستري ، ممکن است به سادگي در اثر به هم ريختگي طبقات توسط موجودات تشکيل شود وليکن زرد ، قرمز ، قهوه‌اي مي‌تواند بر اثر فرآيند‌هاي خاکزايي باشد.
حاصل حرکت آب درون خاک است که سبب توزيع نامنظم اکسيد‌ها و هيدرواکسيد‌هاي آهن و يا کربنات و تاثير ريشه‌ها مي‌باشد. رنگ لکه‌اي در گل‌ها و مارن‌هاي درياچه‌اي و دشت سيلابي ، بويژه آنهايي که مربوط به رخساره‌هاي مردابي هستند، فراوان است. اين اشکال بطور مطلوبي در خاک‌هاي قديم ائوسن در گل سنگهاي رودخانه‌اي و ايومينگ گسترش دارند، بطوري که تغييراتي در بافتها و پروفيل‌هاي خاک ديده مي‌شود، و به مدت زماني که خاکزايي عمل کرده است بستگي دارد.

سنگ از نظر زمين شناسان به ماده ي سازنده ي پوسته و بخش جامد سست کره ي زمين گفته مي شود. سنگ ها از يک يا چند کاني درست شده اند و از نظر چگونگي پديد آمدن ...

دياژنز: سنگ زايي پس از انباشته شدن رسوب ها در محيط هاي رسوبي ممکن است فرايندهاي فيزيکي و شيميايي گوناگوني در آن ها رخ دهد که به سنگ شدن آن ها بينجامد. ...

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمايي سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوي سازمان هواشناسي بين المللي زنگ خطري دربا ...

جنگل داري عبارتست از به کارگيري مجموعه اي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آن ها، پرورش توده هاي جنگلي، بهره برد ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

▪ کانيهاي سنگين: سنگهاي آذرين و دگرگوني حاوي يک سري کانيهاي سنگين با وزن مخصوص بيشتر از ۲.۶۵ (وزن مخصوص کوارتز) و ۲.۵۶ تا ۲.۷۶ (وزن مخصوص فلدسپاتها) م ...

دانلود نسخه PDF - گل سنگ