up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گل سرخ PDF
QR code - گل سرخ

گل سرخ

تيره گل سرخ

مقدمه
تيره گل سرخ تيره مهمي است که داراي 90 تا 100 جنس و بيش از 2000 تا 3000 گو.نه است. اين تيره از يک سو به علت داشتن اختصاصات بسيار کهن مستقيما به تيره آلاله مربوط مي‌شود و از سوي ديگر با دارا بودن تعدادي از گياهان بسيار تکامل يافته، بويژه گلهايي با تخمدان زيرين ، بسيار پيشرفته است و همچنين گياهان آن از نظر شکل ظاهري با يکديگر تفاوت فاحش دارند.
غالب گونه‌هاي تيره گلسرخ در نواحي معتدل نيمکره شمالي پراکنده‌اند و در عين حال بعضي از طايفه‌هاي آن ، مانند طايفه کيلاژه ، تقريبا همگي در نواحي گرمسيري مي‌رويند وعده اي ديگر ، مانند بيشتر گونه‌هاي طايفه سانگوئي سوريه ، در افريقاي غربي انتشار دارند و کمتر همچون گياهان تيره غلات و يا مخروطيان پوشش گياهي خالصي را در محيطي نسبتا وسيع بوجود مي‌آورند و غالبا به صورت پايه‌ها و يا توده‌هاي کوچک و گسسته انتشار دارند.
مشخصات
گياهاني علفي يا چوبي ، با برگهايي منفرد و داراي گوشوارک‌اند. گلها عموما منظم ، 5 پر ، 5 چرخه‌اي و نيمه زيرين يا زبرين هستند. پرچمها غالبا در 3 چرخه تشکيل مي‌شوند که در عين حال برخي تغييرات و تفاوتهايي نيز در آنها ديده مي‌شود. مادگي شامل تعدادي برچه‌هاي مجزا از هم است. ميوه در گونه‌هاي مختلف آن بسيار متفاوت ، گاهي برهنه و گاهي محصور در پياله‌اي حاصل از پوشش گل و پرچمهاست و همين ويژگي ميوه سبب تمايز طايفه‌هاي مختلف آن مي‌شود. دانه در اين تيره فاقد آلبومن است.
اهميت اقتصادي
تعداد زيادي از گياهان اين تيره به علت داشتن مصارف گوناگون اهميت اقتصادي فراوان دارند. عده‌اي نظير توت فرنگي ، تمشک ، گوجه ، آلو ، گيلاس ، هلو ، زردآلو ، گلابي ، سيب ، به ، ازگيل داراي ميوه خوراکي هستند. دانه بادام اهميت تجاري خاص دارد و علاوه بر مصارف تغذيه‌اي تقريبا از همه انواع آنها ، چه تلخ و چه شيرين ، روغني به همين نام با مصارف گوناگون بدست مي‌آورند. نه تنها از بادام خوراکي ، يعني آميگدالوس کومونيس واريته دولسيس و ديگر بادامها بلکه از دانه تمام رزاسه‌هاي هسته‌دار روغن گرفته مي‌شود.
از ميوه برخي رزاسه‌ها در تهيه شربتها و نوشابه‌ها و کمپوتها استفاده مي‌کنند. از انواع گل سرخها اسانس ، گلاب و عرق مي‌گيرند مانند عرق نسترن. علاوه بر گل سرخها و نسترنها ، که داراي واريته‌هاي زينتي بسيار زيادي هستند، درختان و درختچه‌هاي زينتي نيز در تيره گلسرخ بسيار وجود دارند. امروزه پرورش گلهاي زينتي و درختان ميوه تيره گل سرخ ، بويژه به روشهاي قلمه زدن ، پيوند زدن ، کشت بافت ، از مسائل مهم اقتصادي در امور باغباني به شمار مي‌رود. به علاوه گل و برگ و ساقه‌هاي جوان و حتي پوست ريشه درختان ميوه در اين تيره به علت داشتن بعضي هتروزيدها و هيدروکينون اهميت دارويي دارند.
مثلا از پوست درخت سيب ، فلوريدوزيد و از پوست گيلاس و گلابي ساپونوزيد گرفته مي‌شود. از مغز بادام تلخ و مغز هسته عده ديگري از گياهان اين تيره ، آميگدالوزيد که تقريبا سمي است و مقدار زيادي اسيد سيانيدريک دارد بدست مي‌آورند که براي تهيه داروها مورد استفاده است. از برگ برخي رزاسه‌ها مانند ازگيل به علت دارا بودن مقدار زيادي تانن در داروسازي و نيز به مقدار زياد در دباغي استفاده مي‌شود. ريشه و اندامهاي زيرزميني توت فرنگي همچنين اسپيره‌آ به علت داشتن مقدار زيادي تانن به عنوان داروهاي سنتي از قديم مورد استفاده بوده‌اند.
جنسهاي تيره گل سرخ
جنس هلو
درختاني داراي برگهاي کم و بيش لوله شده و ميوه‌اي شفت با ميان‌بر آبدار ، شيرين و خوراکي هستند. سطح ميوه پوشيده از کرکهاي مخملي و سطح هسته داراي فرورفتگي و برجستگيهايي نامنظم است. از اين جنس گونه هلو Persica vulgaris با واريته‌هاي مختلف در ايران کاشته مي‌شود.
جنس توت فرنگي
گياهاني علفي ، پايا ، واجد استولون ، با برگهاي سه برگچه‌اي و گلهاي سفيد و نر و ماده‌اند. اين جنس در ايران تنها داراي يک گونه به نام فراگاريا وسکا است که در کف جنگلهاي شمال ايران بويژه جنگلهاي کوهستاني کناره درياي خزر بطور فراوان به صورت فرش چمني در زير جنگل مي‌رويد و واريته‌هاي پرورش يافته آن تقريبا در سراسر ايران کاشته مي‌شوند.
جنس بادام
درختچه يا درختاني با برگهاي کامل و کم و بيش لوله شده‌ند. ميوه آن داراي ميان بر کم رشد و چرمي و پايه يا دم کوتاه و ضخيم است. اين جنس در نقاط مختلف بويژه در ارتفاعات و کوهستانهاي ايران داراي 19 گونه به نامهاي مختلف بادام ، بادامچه و بادامک است و بادام اهلي يا تجارتي واريته‌اي از گونه آميگدالوس کومونيس است.
جنس گيلاس
درختاني کوچک يا درختچه‌هايي با برگهاي معمولا تا شده ، تخم مرغي ، ساده و حاشيه دندانه‌دار هستند. جام گل داراي پرآذين تا شده با چين خوردگي طولي است. ميوه شفت کروي ، گوشتي و آبدار است. اين جنس 13 گونه دارد که در تبريز و ديگر نواحي آذربايجان ، مازندران ، گيلان و جنگلهاي شمال کشور يافت مي‌شود. گيلاس اهلي و پرورشي به احتمال زياد از گونه سرازوس اويوم است.
جنس زردآلو
اين جنس داراي جامي با پرآذين تاشده و واجد چين طولي است و از آن فقط گونه زردآلو Armeniaca vulgaris در نواحي اراک ، تبريز و بلوچستان نام برده شده است و چند واريته پرورش يافته در نقاط مختلف دارد.
جنس گلابي
پيروس درختاني داراي برگهاي ساده ، گلهايي با کاسه 5 لبه ، گلبرگهاي سفيد ، بساکهاي صورتي يا بنفش ، تخمدان 5 خانه‌اي منتهي به 5 خامه هستند. اين جنس بيش از 7 گونه در جنگلهاي شمال ، دامنه‌هاي البرز ، ارتفاعات کرج ، چالوس ، آذربايجان و بويژه اطراف اروميه دارد. گونه خوراکي آن پيروس کومونيس است.
جنسهاي ديگر
از ديگر جنسهاي اين تيره مي‌توان به جنسهاي سيب ، به ، گوجه وحشي ، سوربوس ،‌ شير خشت ، ازگيل ،‌ زالزالک ، نسترن ، اسپيره ،‌ تمشک و توت‌فرنگي اشاره کرد.

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

● گياهشناسي و تاريخچه حنا گلي متعلق به خانواده Balsaminaceaeو از جنس Impatiens است. گل حنا امروزه تبديل به پرمصرف ترين گل براي پوشاندن زمين باغ ها در ...

گياه بامبوي خوش يمن، طي مدت کوتاهي توانسته است جايگاه ارزشمندي بين فروشگاه هاي گياهان آبي بادي و دوستداران آنها بازکند. اگر هنوز موفق به خريدن اين گي ...

دانشمندان ژنوم بزرگ ترين آفت قارچي برنج كه خسارت زيادي به كشاورزان وارد مي كند را كشف كردند. مقدار برنجي كه اين قارچ از بين مي برد مي تواند ساليانه ۶۰ ...

گياه صبر زرد با نام علمي (آلوئه ورا) Aloevera از جمله با ارزش ترين گياهان نادر دنياست. که صدها سال پيش از ميلاد مورد توجه و استفاده بشر بوده است. از د ...

براي مبارزه با دود سيگار، گازهاي آشپزخانه اي، گازهاي سمي متصاعد از مواد شوينده، رنگ هاي شيميايي و... به فکر خريد هواکش هاي قوي نباشيد. با ۱۲ گياهي که ...

دانلود نسخه PDF - گل سرخ