up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گل رازقي PDF
QR code - گل رازقي

گل رازقي

گل رازقي که از لحاظ عطر معروفترين گلهاي کشور ما است Jasminum Sambac Sol مي باشد . از خانواده زنبق ها Oleaceae که سرزمين اصلي اش عربستان است ( زنبق نام ناحيه اي است در عربستان ) امروزه پرورش اين گل در منطقه وسيعي از آفريقاي شمالي گرفته تا خاور زمين و آسياي ميانه گسترده شده است . بوته گل رازقي پُر شاخ و برگ و نيمه بالارو است .
برگهاي آن دائمي ، صاف ، بيضي شکل و بي کرک با گلهاي درشت ، پُر پَر ، سفيد رنگ و بسيار معطر . از نيمه ارديبهشت به بعد در طول مدت تابستان گلها مرتبأ شکفته ميشوند و هر گل حدود يک هفته تا ده روز دوام دارد . بررسيهاي دقيق آزمايشگاهي نشان داده است که مقدار مطلق عطر گل رازقي و تيره ياس ها در ساعات اوليه بامداد نخستين روز شکفتن گل ( حدود ساعت هشت ) بيشتر از همه اوقات است . دانشمندان گياه شناس سه گونه متمايز از اين گل به نامهاي زير تشخيص داده اند :
۱) گونه بلا Bela : در مصر ، شبه جزيره عربستان ( زنبق کويت و بحرين ) و بنگال .
۲) گونه موتيا Motia : در پنجاب هندوستان و سريلانکا .
۳) گونه موگرا Mogra يا Moghra : در هندوستان ، چين ، افغانستان و ايران . نظر به اينکه مردم خوش ذوق کشور ما از قديم گلهاي معطر را بيشتر دوست مي داشتند ، به پرورش اين گل در شهرهاي مختلف کم و بيش همت گماشتند ولي چون آب و هواي مطلوب آن سرزمينهاي معتدل گرم و مرطوب مي باشد ، امروزه پرورش آن بصورت گلداني در استانهاي گيلان ، مازندران ، فارس و خوزستان بيشتر متداول است . در مناطق ياد شده يک نوع ياس گلداني نيز پرورش داده مي شود که موسوم به ياس رازقي با نام علمي Jasminium Pubescens ميباشد بوته اين گل در استانهاي شمالي کشور ما نظير گل رازقي نيمه بالارو است و در استانهاي جنوب بالارونده .
برگهاي آن شبيه گل رازقي بوده و دو به دو متقابل است ولي گلهاي آن کوچک و مانند ياس سفيد ( چمپا ) Jasminium officinalis L. ستاره شکل بوده و از لحاظ عمر همانند گل رازقي مي باشد . با اين تفاوت که دوام شکوفائي هر گل کم است و طول مدت گل دادن و تعداد گلها بيشتر که عمر عطر افشاني آنرا زيادتر مي سازد . در استانهاي جنوبي و مناطقي که خطر سرمازدگي وجود ندارد ، ياس رازقي را در هواي آزاد پرورش مي دهند و ساقه هاي نازک آنرا به داربست يا ديوار مي بندند . در استانهاي کرانه درياي خزر که هواي زمستاني سرد است ، حتمأ بايد گياه را از گزند سرما محفوظ داشت و آنرا به مکان هاي پوشيده منتقل نمود و طبعأ در شهرستانهاي مرکزي که سردتر است نگهداري اين گل جز در گلخانه ميسر نيست . آب و خاک مناسب : چون گلهاي رازقي و ياس رازقي از گروه نباتات آهک گريز ميباشند ، خاک گلدان آنها بايد بکلي فاقد مواد آهکي بوده و حتي آبي که به آنها داده مي شود نبايد قليائي و داراي مواد آهکي باشد . در مناطق پرورش اين گلها تناسب خاک گلدانها بقرار زير است : خاک برگ پوسيده درختان جنگلي ( هوموس ) ۳ قسمت ، شن شسته شده ۲ قسمت ، خاک معمولي باغچه ۱ قسمت . دفعات آبياري به مقتضاي فصل و درجه حرارت محيط فرق مي کند . در تابستان بويژه در موسم گل دادن بايد روزي يکبار به آن آب داد . بعلاوه از موقعيکه غنچه گلها ظاهر مي شود حتمأ بايد بپاي بوته کود داد . بهترين کود طبيعي که باغبانان با تجربه مصرف مي کنند ، شيره کود گوسفندي است و طرز تهيه آن بدين طريق است که ۲ الي ۳ قاشق سوپخوري شيره کود را پس از بهم زدن بپاي هرگلدان مي ريزند . در محلهائي که تهيه کود طبيعي دشوار است ، مصرف کود شيميائي مخلوط سولفات آمونيم و فسفات آمونيم به نسبت ترتيب سه و يک و بقدر يک قاشق غذا خوري در هر دو هفته از اواسط بهار به بعد توصيه مي شود . علاقمندان پرورش اين گلها در تهران و شهرستانهاي مرکزي مي توانند براي خنثي کردن اثرات زيان بخش آب آهکي و قليائي يک قطعه زاج سياه (سولفات آهن ) در کنار گلدان گذارده هنگام آبياري آب را روي آن بريزند .
● طرق تکثير
گل رازقي و ياس رازقي را معمولا از طريق خوابانيدن شاخه ، قلمه زدن و کشت پاجوش زياد مي کنند . ليکن ممکن است آنها را با پيوند نيز زياد کرد .
۱) تکثير بوسيله خوابانيدن شاخه : براي اين منظور شاخه هاي بلند يکي دو ساله قسمت پائين بوته را در اواسط فصل بهار درون جعبه چوبي يا گلدان محتوي شن شسته نرم مي خوابانند . بطوريکه سرشاخه ها با دو سه جوانه از خاک بيرون باشد . با انجام آبياري مرتب پس از چندي از ساقه هاي درون شن ريشه هاي تازه مي رويند . شش هفته بعد هنگاميکه ريشه ها رشد کافي يافتند بايد شاخه ها را از زير گلدان بريده و نهالهاي جوان ريشه دار را درون گلدانهاي حاوي خاک مناسب که قبلا ذکر شده بکارند تا بوته هاي مستقلي بوجود آيند . معمولا جهت تسريع عمل ريشه دادن ، قبل از خوابانيدن ساقه کمي از پوست شاخه را که درون جعبه يا گلدان قرار ميگيرد با چاقو برش مي دهند . بايد دانست که چون خوابانيدن شاخه ها در سطح خاک جعبه يا گلدان فقط در مورد شاخه هاي زيرين امکان پذير است و شاخه هاي فوقاني را نمي توان بعلت خطر شکستن بسطح زمين رسانيد لذا بدين جهت ممکن است گلدانهاي سبک وکوچکتري تهيه نموده شاخه هاي جوان بالاي بوته را از سوراخ زير گلدان داخل گلدان کرد و درون آن مقداري شن شسته ريخت و گلدانهاي هوائي روي شاخه ها را بوسيله قيم در هوا نگهداشت يا روي طاقچه ديوار قرار داد . پس از ريشه دادن با ترتيبي که ذکر شد آنها را به گلدانهاي جداگانه منتقل نمود . ذکر اين نکته نيز لازم است که چون بر اثر قطع يکباره شاخه هاي ريشه دار بيم خشک شدن گياه ميرود بهتر است بريدن شاخه ها بتدريج صورت پذيرد. بدين ترتيب که پس از حصول اطمينان از رويش ريشه کافي ابتداء از زيرگلدان باندازه يک سوم قطر شاخه را بريد و پس از يک هفته برش قبلي را تا دو سوم قطر شاخه عميق تر کرد و سرانجام هفته بعد شاخه را از زير گلدان بکلي قطع کرد و درون گلدان هاي جداگانه کاشت . ( اين عمل را در اصطلاح باغباني از شير گرفتن نهالهاي جوان مينامند).
۲) تکثير با قلمه : قلمه ها را بايد در بهار قبل از باز شدن چشمها و رويش جوانه ها از شاخه هاي قوي يکي دو ساله که گل داشتند ، انتخاب نمود و آنها را به مدت يک هفته درون گوني کنفي يا پارچه کرباس مرطوبي پيچيد و با پاشيدن آب پارچه را مرطوب نگهداشت . در پايان هفته آنها را به قلمه هاي کوچک تقسيم کرد بطوريکه هر قلمه ۳ ۴ چشم داشته باشد . سپس قلمه ها را درون گلدانهاي حاوي شن شسته کاشت و منتظر شد تا بعد از ۵ ۶ هفته که قلمه ها ريشه کافي دادند آنها را به گلدانهاي اصلي که تناسب خاک آن قبلا ذکر شده است انتقال داد .
۳) تکثير از راه پيوند : گل رازقي و ياس رازقي را مي توان بوسيله پيوند روي ياس سفيد (چمپا) نيز زياد کرد . در بهار پيوند شکمي يا مجاورتي مناسب است و در پائيز پيوند شکافي رجحان دارد . حسن اين طريق تکثير آن است که چون ياس سفيد را مي توان تقريبأ در هر نوع آب و خاک عمل آورد و نظير گلهاي رازقي و ياس رازقي به خاک هوموسي اراضي جنگلي احتياج ندارد و با پيوند آنها روي پايه ياس مي توان از زحمت تهيه خاک هوموس رهائي يافت و از دادن آب قليائي نيز نگران نشد . عطر گيري : در کشورهائي که کاشت گل رازقي و گونه هاي مختلف ياس در سطح وسيع و هواي آزاد متداول است ، صنعت عطر گيري فعاليت گسترده اي دارد . بنا به مندرجات آمار بين المللي ، توليد عطر گلهاي تيره ياس در سال ۱۹۷۲ در کشورهاي مختلف بقرار زير بوده است : مصر ۳۵۰۰ کيلو گرم الجزاير ۶۰۰ کيلو گرم مغرب ۲۰۰۰ کيلو گرم فرانسه ۶۰۰ کيلو گرم ايتاليا ۱۸۰۰ کيلو گرم اسپانيا ۴۵۰ کيلو گرم اتحاد جماهير شوروي و چين ( که توليد قابل ملاحظه و نامعلومي داشته اند ) در کشور چين اين گلها را بيشتر براي معطر ساختن چاي و تهيه عطري کشت مي کنند . کارخانجات عمده عطرکشي در حومه شهر بزرگ کانتون متمرکز است. در هندوستان براي استخراج عطر رازقي گلبرگها را پَرپَر کرده ، روي دانه هاي کنجد مي ريزند . سپس با عصاره گرفتن روغن کنجدهاي معطر عطر مطلوب را بدست مي آورند . در صنعت پيشرفته امروزي عطر رازقي را از طريق خيساندن گلبرگها در اتر نفت Etheropetrol يا بنزن Benzene استخراج مينمايند . ( نبايد بنزن يا روغن بن با بنزن متعارف اشتباه شود . بنزن با فرمول شيميائي C۶ H۶ آبگونه فرار و بي رنگي است که از قطران يا قير ذغال سنگ بدست مي آيد و در لباس شوئي براي زدودن لکه هاي چربي و رنگ سازي مصرف مي شود ) عطر رازقي گرانبهاترين عطر طبيعي است و گفته مي شود که تهيه آن بصورت ساخت صنعتي امکان ندارد

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

گلوکز ، يکي از قندهاي مونوساکاريد (تک قندي) است که به نامهاي D- گلوکز ، D- گلوکوپيرانوز ، قند انگور ( grape Suger )، قند ذرت ( Corn Suger )، دکستروز و ...

● گياهشناسي و تاريخچه حنا گلي متعلق به خانواده Balsaminaceaeو از جنس Impatiens است. گل حنا امروزه تبديل به پرمصرف ترين گل براي پوشاندن زمين باغ ها در ...

گياه بامبوي خوش يمن، طي مدت کوتاهي توانسته است جايگاه ارزشمندي بين فروشگاه هاي گياهان آبي بادي و دوستداران آنها بازکند. اگر هنوز موفق به خريدن اين گي ...

دانشمندان ژنوم بزرگ ترين آفت قارچي برنج كه خسارت زيادي به كشاورزان وارد مي كند را كشف كردند. مقدار برنجي كه اين قارچ از بين مي برد مي تواند ساليانه ۶۰ ...

گياه صبر زرد با نام علمي (آلوئه ورا) Aloevera از جمله با ارزش ترين گياهان نادر دنياست. که صدها سال پيش از ميلاد مورد توجه و استفاده بشر بوده است. از د ...

براي مبارزه با دود سيگار، گازهاي آشپزخانه اي، گازهاي سمي متصاعد از مواد شوينده، رنگ هاي شيميايي و... به فکر خريد هواکش هاي قوي نباشيد. با ۱۲ گياهي که ...

دانلود نسخه PDF - گل رازقي