up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله گلپر PDF
QR code - گلپر

گلپر

شناخت خواص ”گياهان داروئي“

گياهان از همان آغاز تمدن بشري در درمان هاي داروئي به کار برده مي شدند و حتي بعضي از مشتقات آنان مانند آسپرين، رزپين و گليکوزيدهاي قلبي نقاط اتکاي اصلي در دارودرماني بوده اند.
امروزه نيز داروهاي گياهي سهم بزرگي از فرآورده هاي داروئي تجارتي ساخته شده را به خود اختصاص داده اند که براي مثال مي توان افدرين از گياه افدرا، ديژيتوکسين از گل انگشتانه، ساليسين از درخت بيد و رزرپين از گل مار را نام برد و حتي کشف داروي ضدسرطان Paclitanel از گياه سرخدار، بر نقش گياهان به عنوان يک منبع جاودانه براي طب مدرن تأکيد مضاعفي مي باشد.
اگر چه با توسعه صنايع داروئي در اوايل قرن بيستم، داروهاي گياهي تا حد زيادي اعتبار و ارزش خود را نسبت به داروهاي جديد صناعي در بين اطباء از دست دادند. اما در دهه اخير اقبال دوباره اي براي مصرف داروها و فرآورده هاي گياهي طبيعي به وجود آمده است. در اين ميان از آنجائي که با وجود فلور متنوع گياهي ايران، هنوز گياهان داروئي به صورت کاملاً علمي و مستند معرفي نشده اند، نگاهي داريم به ويژگي ها، محل رويش، کاربرد درماني و آثار گياهان گلپر، خوانسار، گون و ترخون.
گلپر
Heracleum Persicum
Desf. ex Fischer
glabrescens Boiss. & Hohen,
Heracleum pubescens
Rech. F. (Umberliferae)
Persian cow parsnip
ريخت شناسي گياه: گلپر گياهي کوهستاني، دوساله و يا سه ساله و يا پايا است که ارتفاع آن به ۱۲۰۵۰ سانتيمتر مي رسد. با ساقه ايستاده، بسيار ضخيم، منشعب، داراي شاخه هاي منتهي به گل آذين هاي چتري وسيع و گسترده است. برگ ها به رنگ سبز تيره. سطح زبرين فاقد کرک، پهنک بزرگ و گسترده، ۱ يا ۲ بار تقسيمات شانه اي عميق، گل ها به رنگ سفيد، ميوه در سطح پشتي فشرده، مسطح، شامل حاشيه اي پهن و پره هاي نازک است.
محل رويش: ارتفاعات البرز در دره کرج، گچسر، ارتفاعات شميران، اوشان، طالقان، دماوند، پائين ارتفاعات دنا، آذربايجان، همدان و خوانسار مي رويد.
زمان برداشت: برگ هاي گلپر در تابستان (موقعي که کاملاً رسيده اند) و ميوه آن را در پائيز محصول برداري مي کنند.
قسمت مورد استفاده: ميوه
کاربرد درماين: پودر ميوه جهت رفع نفخ و ناراحتي هاي سوءهضم ناشي از نفخ به کار مي رود.
احتياط مصرف: مصرف مقادير زياد به دليل ايجاد طپش قلب ممنوع مي باشد.
مصرف غذائي: به عنوان ادويه مصرف مي شود.
● گز خوانسار گزانگبين
Astragalus
(adscendens Boiss. & Hausskn. (Papilionaceae
ريخت شناسي گياه: درختچه اي چندساله و خودرو با ساقه چوبي است که ارتفاع آن به ۱۵ ۰ متر مي رسد. ساقه هاي چوبي از اين گياه منشعب و به تدريج بر تعداد آنها در قسمت هاي فوقاني افزوده مي شود. رشد شاخه ها بيشتر در جهت افقي و کمي متمايل به طرف بالاست. انتهاي شاخه هاي کرکدار، گل ها به رنگ سفيد متمايل به زرد و هر دو پايه گل بر روي يک نهنج کرکدار قرار دارند. بايد توجه داشت توليد گز خوانسار توسط فعاليت حشره اي به نام Psylla cyamophila (Psyllidae) بر روي اين گياه انجام مي گيرد. اين حشره در مرحله پورگي، گزانگبين را به صورت رشته هاي خميري شفاف و بيرنگ نخي شکل دفع مي کند و اين رشته ها در مجاورت هوا منجمد شده و رنگ سفيد شکري به خود مي گيرند.
محل رويش: گياه معمولاً در منطاق کوهستاني زاگرس از غرب اروميه تا زردکوه و سبزکوه بختياري پراکندگي دارد.
قسمت مورد استفاده: مان
ترکيبات شيميائي: ساکاريد (فروکتوز) موسيلاژ
مصرف غذائي: از موارد اصلي تشکيل دهنده شيريني سنتي گز اصفهان مي باشد و در تهيه فرمول هاي غذائي کودکان به کار مي رود.
● گون
Astragalus
(spp. (Leguminosae
Tragacanth, Feal bromm, Locoweed
(از گونه هاي مختلف اين گياه در ايران استفاده سنتي مي شود اين جنس در ايران ۸۰۰ گونه گياهي دارد)
ريخت شناسي گياه: گياه علفي يا درختچه اي است که برگ هاي مرکب، تک شانه اي باريک يا داراي چند جفت برگچه، معمولاً کامل و دمبرگ غيرمنتهي به پيچک است. از باارزش ترين زيرجنس هاي گون Subgenus Tragacanth مي باشد که دربرگيرنده گون هاي تيغي و کتيراده است. کتيرا صمغ طبيعي تراوش شده يا به دست آمده از گونه هاي مختلف گون مي باشد که به وسيله بريدگي در قسمت تنه و شاخه گياه به دست مي آيد. کتيرا معمولاً نازک، پهن، مسطح، کم و بيش انحنادار و نواري شکل، به رنگ هاي سفيد يا زرد کمرنگ، شفاف و بدون مزه مي باشد.
محل رويش: گونه هاي مولد کتيرا بيشتر در مناطق گرم و اراضي خشک و باير و کوهستاني مي رويند. بهترين نمونه کتيرا که ارزش اقتصادي دارد از جنوب آسيا به خصوص ايران به دست مي آيد. اين گياه معمولاً در مناطق کوهستاني زاگرس از غرب اروميه تا زردکوه و سبز کوه بختياري پراکندگي دارد.
قسمت مورد استفاده گياه: گم (GUM)
کاربرد درماني: تقويت کننده بدن و انرژي زا مي باشد.
احتياط مصرف: مصرف خوراکي اين گياه گاهي اوقات حساسيت هاي شديد ايجاد مي کند و همچنين در اثر مصرف خارجي آن بروز درماتيت تماسي گزارش شده است.
ترکيبات شيميائي: موادمعدني، ساکاريد
مصرف غذائي: گم گياه به عنوان عامل تثبيت کننده و قوام دهنده در صنايع غذائي به کار مي رود.
● ترخون
Atremisia dracumculus
(L. (Compositae
Wild dragon, Estragon, Tarragon
ريخت شناسي گياه: گياه داراي برگ هاي دوقسمتي و يا کامل، کپه گل در آن بسيار کوچک، برگشته، با گل آذين خوشه اي و برگ هاي گريباني کم شمار، گل هاي زردرنگ، لوله اي و ميوه و فندقه مي باشد.
محل رويش: در نقاط مختلف ايران به صورت کاشته شده موجود مي باشد.
زمان برداشت: در خردادماه و کمي قبل از گلدهي تا اواخر مردادماه جمع آوري مي گردد.
قسمت مورد استفاده گياه: قسمت هوائي و ريشه گياه.
کاربرد درماني: ضدکرم، بادشکن، مدر، اشتهاآور، مقوي معده و قاعده آور مي باشد. براي تسکين دندان و براي درمان گازگرفتگي سگ هار به کار مي رود.
احتياط مصرف: استراگول که مهمترين بخش روغن گياه است، در موش ايجاد تومور مي کند.
ترکيبات شيميائي: تانن، کومارين، فلاوونوئيد، اسانس
مصرف غذائي: به صورت خاک يک ماده خوراکي است و همچنين به عنوان ادويه و چاشني به کار مي رود.

اسفند يا اسپند، يکي از داروهاي اصلي گياهي است که از ريشه، دانه و گل آن به صورت جوشانده، بخور، روغن هاي مالشي و دود (بوداده) استفاده هاي درماني براي بس ...

دانلود نسخه PDF - گلپر