up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گليسيرهيزا PDF
QR code - گليسيرهيزا

گليسيرهيزا

استخراج ماده دارويي اسيد گليسير هپتينيک

خلاصه
ريشة گياه شيرين بيان از خانوادة‌ گليسيرهيزا بوده و ريشة اين گياه داراي طعم بسيار شيرين مي باشد بطوري كه پنجاه مرتبه از شكر شيرين تر است. همچنين از ريشة اين گياه هزاران سال بعنوان مادة دارويي استفاده مي گرديده و بعنوان يك گياه دارويي بومي ايراني از اين گياه استفاده مي شده است. در اين پروژة تحقيقاتي ريشة اين گياه را از غرب ساوه جمع آوري نموده و در مجاورت هوا خشك كرده و با استفاده از حلال و اسيد و باز در چندين مرحله مادة شيميايي انوكسولون (Enoxolone)را استخراج گرديده است. مادة استخراج شده با استفاده از دستگاههاي آناليتيكي و تكنيكهاي MASS و NMR و IR شناسايي گرديد. ريشة شيرين بيان داراي 4 1 % گلوكز، 5 2% ساكاروز، 25-30% آميدون و 2-4% آسپارازين مواد آلبومينوئيدي ، رزين و اسانس مي باشد. ولي مواد اصلي آن اسيد گليسيريزيك، اسيد گليسيرهيتينيك و اسيد گليكورونيك مي باشد.
واژه هاي كليدي : شيرين بيان ، مواد مؤثره ، انوكسولون
مقدمه
شيرين بيان گياهي است علفي ، با دوام و داراي ساقه هايي به طول نيم تا يك متر كه در محيطهاي مساعد به ارتفاع دو متر نيز مي رسد. ريشة‌ گياه شيرين بيان كه داراي مصارف دارويي است به صورت قطعات استوانه اي شكل به قطر نيم تا 5 1 سانتيمتر مقطعي زرد روشن دارد كه نواحي مركزي كمي تيره تر است و در سطح طولي خطوطي به رنگ خاكستري مايل به قهوه اي آنرا دربر مي گيرد. ريشة گياه شيرين بيان داراي مواد شيميايي با ارزشي است كه گليسيريزين بعنوان ماده اي فعال ، 50 برابر از شكر شيرين تر است. اين ماده حاوي تركيباتي مثل اسيد گليسيريزيك مخلوط با نمكهاي پتاسيم و كلسيم، اسيد گليكورونيك و همچنين اسيد گليسيرهيتينيك (انوكسولون) مي باشد. از گياه شيرين بيان بعنوان داروي گياهي سنتي براي درمان امراضي همچون زخم معده ، زخم اثني عشر، ترك دهندة اعتياد، داروي مسكن پوست و درمان اسپاسم كاربرد دارد.
مواد و روشها
ساليانه صدها تن از ريشة گياه شيرين بيان جهت استخراج مواد با ارزش شيميايي و دارويي به صورت خام از كشور خارج مي شود و فرآورده هاي آن به كشور وارد مي گردد. در اين طرح پژوهشي استخراج مادة دارويي انوكسولون (Enoxolone) با فرمول شيميايي C40H46O4 از ريشة گياه شيرين بيان انجام گرديده است. استخراج اين مادة دارويي به وسيلة حلالهاي آلي اسيد و باز شيميايي و تكنيكهاي جداسازي در چندين مرحله انجام پذيرفته و مادة استخراجي بوسيلة دستگاههاي آناليز شيميايي شامل طيف سنجي جرمي (Mass) ، طيف سنجي رزونانس مغناطيسي هسته (NMR) و طيف سنجي مادون قرمز (IR) و كروماتوگرافي گازي (HPLC) ، شناسايي گرديده است.
نتايج و بحث
نتايج اين پژوهش نشان داد كه روشهاي جداسازي براي استخراج مادة دارويي انوكسولون (Enoxolone) از ريشة خام شيرين بيان جهت درمان بيماريهاي پوستي و خواص درماني ديگر انجام پذير است. بر اثر هيدروليز اسيد گليسيريزيك (Glycyrrhizic acid) مادة مورد نظر (انوكسولون) حاصل مي شود. برخي از عصاره هاي ريشة گياه شيرين بيان (Licorice) فاقد عناصر زيانبار است كه به اين گونه عصاره هاي گياهي شيرين بيان عاري از گليسيريزين (DGL) گفته مي شود. كه به غدد فوق كليوي آسيب نمي رساند و براي افرادي كه از زخمهاي معده و اثني عشر رنج مي برند بي ضرر است. محل رويش گياه در مناطق مختلفي از ايران از قبيل كرمانشاه، خراسان، گيلان، فارس، اصفهان، گرگان، مركزي (ساوه) و - مي باشد. خواص درماني كه براي داروي مورد نظر مي توان ذكر كرد از قبيل درمان زخم معده ، تسكين دهندة فشار مخاطي معده، كاهش دهندة اسيد معده، ضد گرفتكي عضلات، ضد التهاب، اثر رفع سرفه هاي عصبي و برونشيت است. و همچنين بعنوان داروي مسكن در التهابات پوستي و براي درمان اسپاسم ،‌تورم و روماتيسم نيز كاربرد دارد. شناسايي مادة شيميايي دارويي انوكسولون توسط روشهاي طيف سنجي جرمي (Mass) ، طيف سنجي رزونانس مغناطيسي هسته (NMR) و طيف سنجي مادون قرمز (IR) و كروماتوگرافي گازي (HPLC) مورد آناليز و بررسي قرار گرفت. بوسيلة استخراج اين مادة دارويي مي توان ساليانه از خروج مقادير زيادي ارز از كشور و ايجاد اشتغال زمينه را جهت استفادة‌ هرچه بهتر از گياهان دارويي و عدم صادرات گياهان دارويي خام انجام داد.

دانلود نسخه PDF - گليسيرهيزا