up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گلخانه ها از ديروز تا امروز PDF
QR code - گلخانه ها از ديروز تا امروز

گلخانه ها از ديروز تا امروز

گلخانه فضائي محصور با پوشش شيشهاي است که به منظور پرورش گياهان در دما، رطوبت و تهويه کنترلشده بهکار ميرود.
ابعاد گلخانهها ميتواند بسيار متنوع باشد. کوچکترين گلخانهها که ممکن است تنها گنجايش تعداد محدودي گلدان را داشته باشند براي نگهداري گياهان در فصل زمستان به کار ميروند. بزرگترين گلخانهها نيز که گرمخانه (Hot house) ناميده ميشوند ممکن است وسعتي بالغبر چند هکتار را شامل شوند و اغلب براي پرورش گياهان در خارج از فصل و يا پرورش گياهان گرمسيري کاربرد دارند.
گلخانهها از ديرباز براي نگهداري گياهان در فصول سرد سال و پرورش ميوههاي حساس در برابر سرما مورد توجه بودهاند اما روي آوردن به پرورش گلخانهاي به منظور افزايش توليد سبزيجات سابقهاي بسيار کوتاه دارد. امروز مبالغ معتنابهي صرف سرمايهگذاري در پرورش سبزيجات گلخانهاي ميگردد. با توجه به رشد روزافزون جمعيت کشورها و بهرهوري بالاي اين روش توليد بهنظر ميرسد توليد گلخانهاي يکي از مؤثرترين روشها براي تأمين نيازغذائي جمعيت روبه تزايد کشورها است.
نگاهي به آمار و ارقام توليدات گلخانهاي در کشورهاي مختلف نشان ميدهد که اين بخش از توليد کشاورزي هماکنون در بسياري از کشورهاي پيشرو در توليد کشاورزي جايگاه شايستهاي يافته است. بهعنوان مثال درآمد حاصل از توليدات گلخانهاي در ايالت کاروليناي شمالي در ايالات متحده به ۹۴۴ ميليون دلار در سال بالغ ميگردد که ۴ ۱۳ درصد کل درآمدهاي بخش کشاورزي اين ايالت را تشکيل ميدهد.
اين رقم در مقايسه با ۹ ۱۳ درصد سهم کشت تنباکو که محصول اصلي اين ايالت ميباشد، بسيار قابل توجه است.
علاوه بر بهرهوري بالا در توليد گلخانهاي، گستردگي عرضه نيز موجب شده است که توليدات گلخانهاي سهم قابل توجهي از بازار محصولات کشاورزي را به خود اختصاص دهد. در حال حاضر بيش از ۳۰۰۰ محصول مختلف در سراسر جهان به روش گلخانهاي توليد ميگردد.
مجموعه عوامل فوق يعني بهرهوري بالا و تنوع محصولات موجب شده است که توليد گلخانهاي در عرصه توليد بخش کشاورزي به جايگاه ويژهاي دست يابد.
● تاريخچهٔ گلخانه:
روميها اولين کساني بودند که براي حفاظت از گياهان از ساختمان استفاده کردند. آنها با پوشاندن گودالها با ورقههاي تراشيده شده از سنگهاي نيمهشفاف و گرم کردن اين فضا، اولين گلخانهها را بهوجود آوردند. اما در زمان اکتشافات علمي يعني قرن ۱۷ و ۱۸ ميلادي بود که گلخانهها به شکل امروزي يعني با پوشش شيشهاي ساخته شدند.
در اين زمان که اکتشاف سرزمينهاي ديگر آغاز شده بود، کسانيکه از سفرهاي اکتشافي باز ميگشتند گياهان و دانههاي جديد و ناشناختهاي را از سرزمينهاي دور به ارمغان ميآوردند. پس از اين بود که مشکل اصلي بروز کرد. چگونه ميتوان چنين گياهاني را پرورش داد؟ اولين طراحان گلخانه اشتباهاً تصور ميکردند مهمترين عنصر گلخانه گرما است و اهميت بيشتري از نور دارد.
در حقيقت شالوده طراحي اولين گلخانهها آنچنان زمخت بود که اجازهٔ عبور نور چنداني را به دورن فضاي گلخانه نميداد. اما در ۱۸۰۰ ميلادي رنسانسي در طراحي گلخانهها پديد آمد و آنهم در نتيجه لغو ماليات شيشه در ۱۸۴۵ بود که اين موجب شکوفائي طراحي گلخانه و در نتيجه گياهان شد. پس از آن معلوم شد که سقفهاي محدب موجب تمرکز بيشتر اشعه خورشيد در فضاي گلخانه ميگردند. با استفاده از آهننورد شده بهجاي چوب، ساخت ساختمانهاي ظريفتر ميسر شد که اين امر نيز موجب شد که نور بيشتري اجازه نفوذ به درون ساختمان گلخانه را داشته باشد و استفاده از آهن علاوه بر اين موجب استحکام بيشتر ساختمان گلخانه گرديد.
کسيکه نامش بيش از همه همراه اين تحولات بوده است جوزف پاکستون (Joseph paxton) است.
وي در ۱۸۴۲ مشهورترين گلخانه نگهداري نخل دنيا را در کيوگاردن (Kew Garden) بنا کرد که ۱۱۰ متر طول، ۳۰ متر عرض و ۲۰ متر ارتفاع داشت. تنها ۹ سال بعد کريستال پالاس (Crysta Palace) توسط پاکستون طراحي و ساخته شد. تنها ۴۰۳۰ سال طول کشيد تا پيشرفت در بکارگيري مصالح و طراحي به اوج خود برسد و در حال حاضر گلخانهها جزء جدائيناپذير هر باغ محسوب ميشوند.
● مزاياي گلخانه:
براي درک مزاياي استفاده از گلخانه ميتوانيم بهگفتهاي از جان اولين (John Evelyn) اشاره کنيم که در ۱۶۶۴ ميلادي از ساخت بناهائي براي حفاظت از گياهان حمايت ميکرد:
”اين محل باعث حفظ گرما و حفاظت در برابر طوفان، باد، سرما و يخزدگي، دم کردن و ديگر آسيبها گرديد“
در واقع امروز هم ميتوانيم با گفته ”جان اولين“ موافق باشيم ما از گلخانه استفاده ميکنيم تا گياهان را از تندباد و طوفان، سرمازدگي، باران شديد و آسيب ناشي از پرندگان و حيوانات در امان نگه داريم. اما يکي از قابليتهاي مهمتر گلخانه در اين است که کشاورزان را قادر ميسازد تا فصل پرورش گياهان را طولانيتر سازند. بهعنوان مثال ميتوانيم نشاي گياهان را در گلخانه نگهداريم و هنگاميکه به اندازه کافي مقاوم شدند، به محيط کشت منتقل کنيم. با نشاي گياهان در گلخانه ميتوان چندين هفته در زمان رشد گياهان صرفهجوئي کرد و در صورتيکه در گلخانه از سيستم گرمايش استفاده کنيم، اين اختلاف در رشد ميتواند بسيار قابل توجه باشد.
البته گلخانهها جدا از مزايايشان مشکلاتي نيز دارد. بهعنوان مثال اگر چه جلوگيري از ورود آفات و بيماريها به محدوده گلخانه بسيار ساده است. اما بايد توجه داشت که اگر از ورود آفات به محدوده گلخانه ممانعت نشود، مهار آن بسيار مشکل خواهد بود. چرا که محيط گرم و مرطوب گلخانه تنها مطلوب گياهان شما نيست بلکه آفات هم در اين محيط سريعتر رشد ميکنند.
علاوه بر مزاياي فوق، گلخانه اين امکان را به باغدار ميدهد که در پرورش گونه خاص از گياهان بهعنوان مثال گياهان آلپي، انواع ارکيده يا گياهان حارهاي متخصص شود. با برنامهريزي دقيق ميتوان وسعت اينگونهها را بسط داد. پرورش گونهها و واريتههاي متنوع عاقلانه به باغباني را افزايش ميدهد و موجب کاميابي اقتصادي بيشتري ميگردد.
● کاربريهاي ديگر
گذشته از هر چيز ديگر در گلخانه بسيار سادهتر از کار در باغ است و از اين نظر خصوصاً براي افراد سالمند و معلول ميتواند مطلوب باشد.
بهطور خلاصه ميتوان مزاياي بهرهگيري از گلخانه را بهصورت زير برشمرد:
حفاظت گياهان در برابر باد، آفات، باران، پرندگان و حيوانات
کنترل آفات و بيماريها در گلخانه آسانتر است
گلخانه امکان تنظيم شرايط رشد، درجه حرارت، نور و هوا را فراهم ميآورد
امکان دستيابي به نتايج بهتر
کاربري کمتر و در نتيجه امکان اشتغالزائي براي سالمندان و معلولان
امکان برنامهريزي دقيقتر با استفاده از گلخانه موجب کاهش هزينه ميگردد
امکان پرورش گياهان به منظور خودمصرفي خانوار با استفاده از گلخانههاي کوچک
گلخانه امکان پرورش گونهها و واريتههاي متنوع را افزايش ميدهد.

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تعر ...

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تع ...

تعريف گلخانه گلخانه عبارت است از محلي كه در آن شرايط محيطي شامل دما ، نور و رطوبت ,قابل كنترل است . هدف از احداث آن پرورش محصولات در خارج از فصل ، صرف ...

مقدمه هر يک از گياهان براي داشتن رشد مطلوب نياز به شرايط خاصي از نظر شدت نور ، دماي روزانه ، دماي شبانه ، ميزان رطوبت نسبي هوا و رطوبت خاک دارند . برا ...

گياه بامبوي خوش يمن، طي مدت کوتاهي توانسته است جايگاه ارزشمندي بين فروشگاه هاي گياهان آبي بادي و دوستداران آنها بازکند. اگر هنوز موفق به خريدن اين گي ...

گوجه فرنگي از گياهان عالي گلدار ، از راسته دو لپه اي ها ، از خانواده Solonaceae ، از جنس Lyopersicon مي باشد . اين گياه داراي واريته هاي بسياري است که ...

● جايگاه گلکاري در ايران ▪ اهميت تاريخي: قدمت کشت و کار و نگهداري گل ها در ايران شايد همزمان با شروع کشاورزي بوده است. با نگاهي به تاريخ و فرهنگ ايران ...

● جايگاه گلکاري در ايران ▪ اهميت تاريخي قدمت کشت و کار و نگهداري گل ها در ايران شايد همزمان با شروع کشاورزي بوده است. با نگاهي به تاريخ و فرهنگ ايران ...

دانلود نسخه PDF - گلخانه ها از ديروز تا امروز