up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله گلبولهاي قرمز PDF
QR code - گلبولهاي قرمز

گلبولهاي قرمز

گويچه هاي قرمز خون

خون مايعي لزج است که بخشي از آن را مايعي به نام پلاسما و بخش ديگر را عناصر جامد معلق در پلاسما تشکيل مي دهد. بخش جامد خون شامل اريتروسيتها (گلبولهاي قرمز خون) ، لوکوسيتها يا گلبولهاي سفيد و پلاکتها است.
گلبولهاي قرمز يا اريتروسيتها سلولهايي هستند که در انسانها و جانوران خونگرم داراي پروتوپلاسم هموژن اما بدون هسته هستند. غشاي آنها از مجموعه اي از ليپو پروتئينها تشکيل يافته که به مواد کلوئيدي و يون پتاسيم يا يون سديم غير قابل نفوذ است اما به يون کلر و بي کربنات و +H و OH نفوذ پذير است. ترکيب مواد معدني اريتروسيتها و پلاسما مشابه هم نيستند.
مقدار پتاسيم گلبولهاي قرمز انسان بيشتر از سديم مي باشد در حالي که نسبت اين نمکها در پلاسما برعکس است. هموگلوبين ۹۰ درصد ماده خشک گلبولهاي قرمز را تشکيل مي دهد. در حالي که پروتئينها ، ليپيدها و گلوکز و نمکهاي معدني دو درصد بقيه را بوجود مي آورند. تعيين تعداد اريتروسيتها در خون اهميت زيادي در فيزيولوژي و کلينيک دارد. در حدود ۵.۵ ميليون گلبول قرمز در ميليمتر مکعب خون يک مرد سالم و ۴.۵ ميليون گلبول در ميليمتر مکعب خون در يک زن سالم وجود دارد.
● مشخصات گلبولهاي قرمز
قطر گلبولهاي قرمز بين ۷.۵ ۷.۲ ميکرون و حجم متوسط هر يک از آنها ۹۰ ۸۸ ميکرون مکعب است. ضخامت آنها در ضخيم ترين قسمت ۲ ميکرون و در وسط يک ميکرون است. از روي اندازه هر اريتروسيت و تعداد کل آنها با مساحت کلي گلبولهاي قرمز را در بدن مي توان محاسبه نمود.
چون جذب و آزاد شدن اکسيژن يعني تبادلات آن در اين سطح صورت مي گيرد از اين نظر اين رقم واجد اهميت است. زيرا تبادل اکسيژن عمل اصلي فيزيولوژيک گلبولهاي قرمز است.
مجموع کل مساحت گلبولهاي قرمز در خون انسان بطور متوسط ۳۵۰۰ ۳۰۰۰ متر مربع است که اين مقدار ۱۵۰۰ برابر سطح بدن مي باشد.
شکل خاص گلبول قرمز به وسيع بودن اين سطح کمک مي کند. گلبولهاي قرمز انسان پهن و در مرکز مقعرالطرفين هستند با اين شکل هيچ نقطه اي از سلول بيشتر از ۸۵ درصد ميکرون از سطح آن فاصله ندارد در صورتي که يک شکل کروي ۲.۵ ميکرون از سطح فاصله دارد و کل سطح ۲۰ درصد کمتر مي شود. اين نسبت واقعي بين سطح و حجم اجزاي گلبولهاي قرمز عمل انتقال اکسيژن را از اندامهاي تنفسي به سلولها آسانتر مي سازد.
● هموگلوبين
هموگلوبين نقش مهمي در حمل و نقل گازهاي خون بويژه اکسيژن در موجود زنده را به عهده دارد اين ماده يک مولکول پيچيده شيميايي (با وزن مولکولي ۶۸۰۰۰ دالتون) است که از يک بخش پروتئيني به نام گلوبين و چهار مولکول غير پروتئيني به نام هم درست شده است.
مولکول هم از يک اتم آهن که مي تواند با اکسيژن ترکيب شده و يا آن را از دست بدهد تشکيل يافته است. ظرفيت آهن (Fe+۲) بعد از ترکيب با اکسيژن تغيير نمي کند و همچنان دو ظرفيتي باقي مي ماند. اگر هموگلوبين با محلول اسيد کلريدريک مخلوط شود هم از گلوبين جدا مي شود و به همين (C۳۴H۳۲N۴O۴FeCl) کريستالهايي با شکل مشخص دارد تبديل مي شود و در پزشکي قانوني ازهمين آزمايش براي اثبات وجود خون استفاده مي شود.
مولکول هم از چهار حلقه پيرولي (دو باز و دو اسيد) تشکيل شده است اتم آهن (Fe+۲) به بخش پروتئين يا گلوبين مي چسبد. هنگامي که هم آهن خود را از دست مي دهد و فقط ساختمان پيرولي باقي مي ماند هماتو پورفيرين يا پروتو پورفيرين ناميده مي شود.
اين ماده در يک نوع خاص از مسموميت يا اختلال متابوليکي به مقدار زياد در بدن موجود زنده تشکيل مي شود هماتو پورفيرين از ادرار دفع مي گردد. هم بخش فعال يا گروه پروستيک هموگلوبين است در حالي که گلوبين يک پروتئين ناقل هم است.
● توليد گلبولهاي قرمز
عمر متوسط گلبولهاي قرمز خون ۱۲۰ روز است براي اين که ميزان گلبولهاي قرمز در خون ثابت بماند بايد در هر ثانيه حدود يک ميليون گلبول قرمز در مغز استخوان ساخته شود. گلبولهاي قرمز در دوره جنيني در کبد و طحال و گره هاي لنفاوي ساخته مي شوند.
اما در ماههاي آخر دوره جنيني و پس از تولد تنها در مغز استخوان بوجود مي آيند. در سالهاي اول پس از تولد همه استخوانها گلبول قرمز مي سازند ولي از حدود پنج سالگي به بعد توليد گلبول قرمز در استخوانهاي دراز کاهش مي يابد و سپس متوقف مي شود و از آن به بعد بيشتر گلبولهاي قرمز در مغز استخوانهاي ستون مهره ها ، سر ، سينه و لگن توليد مي شوند.
در مغز استخوان بافت زاينده اي وجود دارد که با چند تقسيم سلولي گلبولهاي قرمز را مي سازد سلولهاي زاينده در ضمن اين تغييرات هسته خود را از دست مي دهند و مقدار زيادي هموگلوبين در سيتوپلاسم خود مي سازند.
فعاليت ماهيچه اي ، صعود به ارتفاعات و گرم شدن هوا ، توليد گلبولهاي قرمز را افزايش مي دهند. سلولهاي مولد گلبولهاي قرمز در مغز استخوان نسبت به عواملي مانند اشعه هاي زيان آور مانند اشعه ايکس بسيار حساسند. و نخستين بخش بدن در مقابل اشعه ايکس که از کار مي افتد همين بافت مغز استخوان است. کمبود ويتامين B۱۲ ، آهن ، نيز باعث کاهش توليد گلبولهاي قرمز مي شود.
● سرعت رسوب گلبولهاي قرمز
اگر به خون ماده ضد انعقاد اضافه شود و در ظرفي بي حرکت باقي بماند گلبولهاي قرمز آن پس از مدتي رسوب خواهند کرد. سرعت رسوب با روشهاي خاصي اندازه گيري مي شود که بر حسب ميليمتر در ساعت اندازه گيري مي شود و اين سرعت در مردان ، زنان ، اطفال و زنان حامله متفاوت است. بدين ترتيب اندازه گيري آن ارزش تشخيصي دارد سرعت رسوب گلبولهاي قرمز ، چسبيدن آنها به يکديگر به شکل منظم است. در اندازه گيري آن عواملي چون تغيير محتوي پروتئينهاي خون ، تغيير گلوبولين و غيره بر سرعت رسوب آنها اثر مي گذارد.
● گروههاي خوني
بر روي غشاي گلبولهاي قرمز خون ۴۰۰ نوع آنتي ژن وجود دارد که برخي از آنها از نظر انتقال خون و کلينيک حائز اهميت مي باشند. مثل سيستم ABO. به غير از سيستم ABO ، سيستم RH نيز در انتقال خون واجد اهميت است. ۴۰ نوع آنتي کور در اين سيستم وجود دارد که آنتي ژن D بيشترين آنتي ژني را داشته و در انتقال خون اهميت دارد.
● هموليز
هموليز يعني تخريب يا شکسته شدن غشاي گلبولهاي قرمز و آزاد شدن هموگلوبين به پلاسماي خون که سبب قرمز و شفاف شدن پلاسما مي شود غشاي تخليه شده از هموگلوبين را شبح خوني يا اجسام فانتومي مي نامند. هموليز ممکن است تحت تاثير عوامل مختلفي انجام شود مثل فشار اسمزي ، مواد شيميايي مثل الکل ، سم مارها و هموليزين و تزريق نامتجانس.

سرگذشت و نام فلفل قرمز مثل خيلي چيزهاي ديگر و از جمله سرنوشت بوميان سرخ پوست قاره آمريکا با سفرهاي اکتشافي کريستوف کلمب پيوند خورده است. کلمب ندانسته ...

اطلاعات اوليه کشف هرسل اولن گام در ايجاد پديده‌اي که ما آن را طيف الکترومغناطيسي ميناميم. نور مرئي و پرتوهاي مادون قرمز دو نمونه اشکال فراواني از انرژ ...

مادون در لغت به معناي زير دست و قرمز به معناي هر چه به رنگ خون باشد، است. پس ميتوان گفت که مادون قرمز اشعه بسيار ريز و قرمز رنگ است. اطلاعات اوليه کشف ...

اشعه مادون قرمز مادون در لغت به معناي زير دست و قرمز به معناي هر چه به رنگ خون باشد، است. پس ميتوان گفت كه مادون قرمز اشعه بسيار ريز و قرمز رنگ است. ا ...

همه ميکروبها زيان آور نيستند و حتي بسياري از آنها به ما کمک مي کنند. پس ميکروبهاي بيماري زا چه هستند و چگونه به بدن آسيب مي رسانند؟ ميکروبهاي بيماري ز ...

خون مايعي لزج است که بخشي از آن را مايعي به نام پلاسما و بخش ديگر را عناصر جامد معلق در پلاسما تشکيل مي دهد. بخش جامد خون شامل اريتروسيتها (گلبولهاي ق ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

وقتي که خون شما به اندازه کافي هموگلوبين نداشته باشد دچار آنمي مي شويد. هموگلوبين کمک ميکند که گلبولهاي قرمز خون، اکسيژن را از ريه ها به همه قسمتهاي ب ...

دانلود نسخه PDF - گلبولهاي قرمز