up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله گسل PDF
QR code - گسل

گسل

گسل و تعاريف مربوط به آن

پروسه تغير شکل، ريختها و ترکيبهاي مختلفي از سنگها را در مقياسهاي متفاوت ايجاد ميکند. در يک سمت کوههاي عظيم کره زمين قرار دارند و در سوي ديگر تنشهاي موضعي باعث ايجاد ترکهاي بسيار ريز در سنگ کف مي­گردد. از تمام اين پديده ها تحت عنوان ساختارهاي سنگي ياد مي­شود. زماني که يک مطالعه در منطقه انجام مي­پذيرد، زمين شناس ساختار غالب را تشخيص و توصيف مي­نمايد. يک ساختار معمولا آنقدر عظيم است که فقط قسمت بسيار کوچکي از آن توسط يک بيننده، قابل مشاهده است. اغلب موارد، بيشتر سنگ کف توسط نباتات و يا رسوبات اخير پنهان شده است.
در نتيجه تهيه ساختار زمين شناسي بايد بر اساس رخ نمودهاي بسيار محدود که شامل مکانهايي است که کف سنگي در سطح زمين نمايان مي­باشد، انجام پذيرد. برخلاف تمام اين مشکلات، برخي تکنيکهاي ترسيم زمين شناسان را قادر به شناخت ساختارهاي کنوني مي­سازد. در سالهاي اخير، اين مسير با کمک عکس برداري هوايي، تصويربرداري ماهواره­اي و توسعه سيستم مکانيابي جهاني (GPS) هموارتر گرديده است. علاوه بر اين تهيه پروفيل زمين با روش انعکاس لرزه­اي و نيز حفر گمانه ها، در مورد ترکيب و ساختار سنگهاي در عمق داده­هاي زيادي را فراهم مي­نمايد.
در مکانهايي که سنگهاي رسوبي موجود مي باشند، تهيه ساختار سنگها ساده­تر مي­گردد چرا که لايه هاي رسوبي معمولا بصورت افقي تشکيل مي شوند. در صورتي که لايه­ها بصورت افقي باقي مانده باشد، نشان ميدهد منطقه احتمالا تحت تنش و تغيير شکل نيست. ولي اگر لايه ها خميده، مايل، يا شکسته شده باشند، نشان دهنده تغيير شکل پس از رسوبگذاري است.
گسلها
گسلها شکستگيهايي در پوسته زمين هستند که در طول آنها تغيير شکلهاي قابل توجهي ايجاد شده است. گاهي اوقات گسلهاي کوچک در ترانشه هاي جاده، جائي که لايه هاي رسوبي چند متر جابجا شده اند، قابل تشخيص هستند. گسلهايي در اين مقياس و اندازه معمولا بصورت تک گسيختگي جدا اتفاق مي­افتد. در مقابل گسلهاي بزرگ، شامل چندين صفحه گسل درگير مي باشند. اين منطقه هاي گسله، مي­توانند چندين کيلومتر پهنا داشته باشند و معمولا از روي عکسهاي هوايي راحتتر قابل تشخيص هستند تا سطح زمين.
در واقع حضور گسل در يک منطقه نشان مي­دهد که در يک زمان گذشته، در طول آن جابجايي رخ داده است. اين جابجايي­ها مي توانسته يا بصورت جابجائي آرام باشد که هيچ گونه لرزشي در زمين ايجاد نمي­کند و يا اينکه بصورت ناگهاني اتفاق بيفتد که جابجايي هاي ناگهاني در طول گسلها عامل ايجاد اغلب زلزله ها مي باشد.
بيشتر گسلها غير فعال هستند، و باقيمانده­اي از تغيير شکلهاي گذشته مي باشند. در امتداد گسلهاي فعال، حين جابجائي فرسايشي دو قطعه پوسته­اي در کنار هم، سنگها شکسته و فشرده مي­شوند. در سطح صفحات گسلي، سنگها بشدت صيقلي و شياردار مي شوند. اين سطوح صيقلي و شياردار به زمين شناسان در شناخت جهت آخرين جابجايي ايجادشده در طول گسل کمک مي­کند. که زمين شناسان بر اساس جهت حرکت گسلها، آنها را به انواع مختلفي تقسيم بندي مي­کنند که در قسمت انواع گسلها به اين تقسيم بندي مي­پردازيم.
● مشخصات گسلها
براي تعريف گسلها، از مشخصات هندسي آنها، يعني موقعيت قرارگيري آنها در يک فضاي سه بعدي، استفاده مي­شود که عمده­ترين اين مشخصات هندسي راستا و شيب مي­باشند. شناخت اين پارامترها در سطح، زمين شناسان را قادر مي­سازد تا ساختار سنگها و گسلها را در زير زمين و قسمتهاي دور از ديدشان، پيشبيني نمايند.
▪ راستا:
جهت و راستاي خط تلاقي صفحه گسل با افق تحت عنوان راستا شناخته مي­شود. راستا معمولا بصورت زاويه­اي با شمال مشخص مي­گردد. براي مثال عبارت N۲۰E نشان مي­دهد که راستاي گسل ۲۰ درجه به سمت شرق نسبت به جهت شمال متمايل است.
▪ شيب:
عبارتست از شيب سطح يک توده سنگي يا صفحه گسل، نسبت به صفحه افق. شيب شامل زاويه انحراف و نيز جهت آن ميباشد. جهت متصور شدن شيب يک گسل، بخاطر سپاري اين نکته است که آب هميشه در صفحه موازي با شيب گسل به سمت پايين جاري خواهد شد.
براي نمايش گسلها بر روي نقشه­هاي زمين شناسي، بدين ترتيب عمل مي­شود که با يک خط راستاي گسل را نشان ميدهند و با يک خط کوتاهتر و عمود بر خط قبلي، جهت شيب را مشخص کرده و درجه شيب را در کنار آن مينويسند.
● انواع گسلها
تقسيم بندي گسلها فقط بر اساس هندسه و جهت جابجائي نسبي ايجاد شده در آنها صورت مي­پذيرد. گسلهاي راستا لغز و گسلهاي شيب لغز دو تقسيم بندي کلي گسلها ميباشند که در زير تعاريف مربوط به آنها آورده مي­شود.
گسلهاي امتداد لغز
گسلهايي که امتداد اصلي لغزش در امتداد راستاي گسل باشد، گسل امتداد لغز ناميده ميشوند. بر اساس جهت حرکت در امتداد راستاي گسل، گسلهاي چپ گرد و يا راست گرد را ميتوان تشخيص داد. نحوه تشخيص بدين ترتيب است که اگر در يک سمت از گسل بايستيم و حرکت سمت ديگر را نظاره نماييم، اگر حرکت آن از سمت چپ به راست باشد، گسل راست گرد و در حالت برعکس چپ گرد خواهد بود. بعنوان مثال شکل زير يک گسل امتداد لغز راست گرد را نشان ميدهد.
گسلهاي شيب لغز:
گسلهايي که امتداد اصلي لغزش موازي جهت شيب گسل باشد، گسلهاي شيب لغز ناميده مي شوند. گسلهاي شيب لغز نرمال و معکوس بر اساس جهت حرکت دو قطعه نسبت به هم تعريف ميشوند. در صورتي که نيروي وارده فشاري بوده و دو قطعه را به هم نزديک کند، گسل شيب لغز معکوس و در صورت دو شدن دو قطعه از هم گسل شيب لغز نرمال ناميده ميشود.
بر اساس حرکتهاي قائم دو قطعه نسبت به هم، فرا ديواره و فرو ديواره قابل تشخيص است. در زبان انگليسي به فرا ديواره Hanging wall ( ديواره آوريز ) و به فرو ديواره Footwall اطلاق ميشود. دليل اين نامگذاري برميگردد به معدنکاراني که در معادن زير زميني کار ميکردند.
چون غالبا معادن در محل تقاطع دو قطعه قرار دارند، فرا ديواره سقف معادن را تشکيل ميدهد که محل آويزان کردن چراغها در داخل معادن بود (Hanging wall) و فرو ديواره کف معدن يا محلي که پا بر روي آن قرار ميگيرد است که به آن Footwall اطلاق مي شود. در زبان فارسي از دو اصطلاح فرا ديواره و فرو ديواره براي نامگذاري استفاده ميشود.
در عمل لغزش گسل، ترکيبي از شيب لغز و راستا لغز مي­باشد که گسل مايل ناميده ميشود.

● آشنايي گسل ها عبارت از شکستگي هايي هستند که در آنها ، سنگهاي طرفين صفر شکستگي ، به موازات اين صفحه لغزش پيدا مي کنند و به کمک همين مشخصه ، مي توان آ ...

گسلها شكستگي هايي همراه با تغيير مكان نسبي اند كه در آن ها به موازات سطح گسل جابه جايي ديده نمي شود. طول و جابجايي گسلها بين چند سانتي متر تا چندين كي ...

گسل گسلي را معکوس نامند که در آن کمر بالا به طرف بالا حرکت کرده و شيب آن بيش از ۴۵ درجه باشد گسل معکوس به حالت راندگي و رواندگي ديده مي شود. گسلها شکس ...

آشنايي * گسل‌ها عبارت از شکستگي‌هايي هستند که در آنها ، سنگهاي طرفين صفر شکستگي ، به موازات اين صفحه لغزش پيدا مي‌کنند و به کمک همين مشخصه ، مي‌توان آ ...

زمين شناسي رسوبي براي اکتشاف و تکميل اطلاعات مربوط به مخازن نفت و گاز مهم مي باشد. اطلاعات زمين شناسي براي براي پيشبيني مکان هاي احتمالي استان هاي نفت ...

مطالعه سنگهاي رسوبي نشان مي دهد که اين سنگها از لا يه هاي مختلف با ترکيب متفاوت تشکيل شده اند که اين پديده ناشي از تغيرات شرايط رسوب گذاري است به عبار ...

● انواع نفتگيرهاي تاقديسي يا چين خورده ▪ تاقديس هاي فشرده تاقديس هاي فشرده شده غالبا در ارتباط با نواحي از پوسته زمين که در مجاورت گودالهاي فرورانش قر ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - گسل