up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله گريس PDF
QR code - گريس

گريس

گريس ماده اي است جامد يا نيمه جامد که از ترکيب يک ماده پرکننده و صابون (Thickener) ، در داخل روغن به دست مي آيد. البته ممکن است ساير موادي که بتواند بر خاصيت آن بيفزايد نيز در آن به کار گرفته شود. روغن هاي معدني (مشتقات نفتي) و يا سنتتيک ماده اصلي تشکيل دهنده گريس است که در حدود۸۰ درصد آن را تشکيل مي دهند و نقش مهمي در قوام آن دارند. در صورتي که اين ماده با کيفيت نامناسب مورد استفاده قرار گيرد ساختار گريس بسيار ضعيف و ناپايدار شده و در شرايط سخت به صورت دو فاز (روغن و صابون) در آمده و به قطعات و ماشين آلات صدمه بسيار وارد خواهد کرد. دومين ماده اصلي تشکيل دهنده گريس، صابون است که آن نيز داراي انواع مختلف مي باشد. براي ساخت گريس، صابون در داخل روغن به وسيله حرارت ترکيب و پخته مي شود. دراين مرحله، صابون در روغن، کريستاليزه شده و توليد الياف (Fibers) مي کند و ترکيب به صورت ژلاتيني حاصل مي شود. سپس گريس در دماي قابل تخليه درون ظروف تخليه مي شود. لازم به تذکر است که در برخي از انواع گريس تشکيل اين رشته ها در داخل گريس، بعد از اتمام پخت تا مدت طولاني ادامه پيدا مي کند.
▪ نامگذاري: گريس را با پايه صابوني آن مي شناسند. عمده ترين صابون هاي سازنده گريس شامل صابون کلسيم (در گريس هاي کاپ وشاسي)، سديم (در گريس هاي R.B.B ، فايبر يا با نام تجاري والوالين) ، صابون ليتيم (در گريس هاي مالتي پرپوز و ماهان) ، غير آلي (در گريس نسوز يا بنتون) و ساير صابون ها مانند آلومينيوم.
▪ ساخت صابون: اين ماده خود نيز از پخت چربي ها (اسيد هاي چرب) و مواد قليايي به دست مي آيد. صابون در بسياري از گريس ها بايستي از قبل تهيه شود. براي اين منظور مواد اوليه به درون دستگاه پخت صابون بنام اتوکلاو، تزريق شده و تحت فشار قرار مي گيرد. سپس اين دستگاه به طور کامل بسته شده و مانند ديگ هاي زودپز تحت فشار قرار مي گيرد. اين دستگاه داراي جداره اي گرمکن از نوع روغن داغ بوده و دماي پخت آن در حدود۳۰۰ درجه سانتي گراد است. اتوکلاو هم چنين براي اختلاط کامل، داراي همزني است که در زمان پخت براي يکنواختي کامل مواد از آن استفاده مي شود. بدين ترتيب ساخت صابون با انجام آزمايش ها و نمونه برداري تا به دست آوردن نتيجه کامل ادامه مي يابد.
▪ ساخت گريس: پس از پايان ساخت صابون، مواد به داخل دستگاه پخت گريس بنام «کتل» انتقال يافته و سپس روغن به آن افزوده مي شود. اين دستگاه مشابه اتوکلاو عمل مي کند با اين تفاوت که تحت فشار قرار نمي گيرد. در زمان پخت، صابون در داخل روغن به صورت کريستال هاي ريز درآمده و مخلوطي به حالت ژلاتيني به وجود مي آورد. رشد کريستال ها در روغن از عمده و حساس ترين مراحل پخت گريس است. اگر از مواد اوليه به ويژه روغن پايه نامرغوب استفاده شود، ساختار کريستال هاي به وجود آمده ضعيف شده و در زمان کارکرد در شرايط عادي و يا سخت، صابون از روغن جدا و گريس خاصيت روانکاري را از دست خواهد داد.
▪ کريستال ها: نوع و اندازه کريستال ها عمده ترين عامل ساختار گريس است. به طور کلي آنها به سه گروه الياف بلند، متوسط و کوتاه طبقه بندي مي شوند. ضخامت اين رشته ها از۱۰۰ تا۰ ۰۱۲ ميکرون متفاوت است. هر چه نسبت طول رشته ها به قطر آنها بيشتر باشد گريس از قوام بهتري برخوردار خواهد بود.
▪ گريد: گريس از نظر طبقه بندي به۹ گروه تقسيم شده است. در هر طبقه حدفاصل کوچک ترين تا بزرگترين مقدار،۳۰ و بين هر گروه۱۵ واحد فاصله وجود دارد. حداقل اين مقدار،۸۵ و حداکثر آن۴۷۵ است. براي تعيين گريد گريس آن را به دماي۲۵ درجه سانتي گراد مي رسانند. سپس دستگاه نفوذ پذيري را که داراي مخروط استانداردي است، از ارتفاع معين با استفاده از نيروي طبيعي ثقل بر روي سطح گريس گرم شده مي اندازند.
آنگاه مقدار نفوذ اين مخروط را در داخل گريس اندازه گيري کرده و آن را به عنوان شاخص در نظر مي گيرند. اعداد جدول زير ميزان نفوذ مخروط در داخل گريس را به دهم ميليمتر نشان مي دهد.
هر قدر نفوذ اين مخروط در داخل گريس بيشتر باشد نشانگر نرمي بيشتر گريس و اعداد کوچکتر نشان دهنده ساختار سفت گريس است. به طور مثال گريد۶(حد۱۱۵-۸۵) جامد و به صورت بلوک و گريد سه صفر(حد۴۷۵-۴۴۵) به شکل مايع و روان است. اين آزمايش طبق استاندارد (ASTM D۲۱۷) در دو مرحله و به منظور مشخص کردن قوام گريس انجام مي گيرد. در مرحله اول گريس به صورت «کارنکرد» (بدون هيچ گونه کار فيزيکي) و در مرحله دوم به صورت «کارکرد» (با انجام کار فيزيکي) با روش اشاره شده آزمايش مي شود. در مرحله دوم گريس را وارد دستگاهي مي کنند که صفحه مشبک استانداردي در داخل آن ارتفاعي معين در حدود۶۰ بار به صورت رفت و برگشت حرکت مي کند. چون محفظه گريس بسته است درنتيجه صفحه مشبک از درون حفره هاي داخل صفحه عبور مي کند و اين عامل، باعث گسستگي رشته هاي صابوني (کريستال ها) خواهد شد. عدد حاصل از اين آزمايش را عدد کارکرد مي نامند و مبناي استاندارد تعيين گريد گريس است. گريس هاي خوب برگشت پذيرند يعني رشته هاي گسسته شده دوباره ترميم مي شوند. اين خاصيت گريس را خاصيت برگشت پذيري مي نامند. اين خاصيت در عامه گريس ها وجود ندارد و به طور معمول اين نوع گريس ها پس از کارکرد به علت گسستگي کريستال ها، نرمتر مي شوند.
▪ رنگ: رنگ گريس وابسته به روغن پايه و صابوني است که با آن ساخته شده باشد. اين ويژگي نقشي در مرغوبيت گريس ندارد. ممکن است برخي تصور کنند که رنگ روشن تر نشانه مرغوبيت گريس است، اين مساله از نظر علمي صحيح نيست.
▪ پرکننده ها: اين مواد براي کاربردهاي خاصي به صورت جامد و يا مايع به گريس اضافه مي شوند. به طور مثال ادتيوهاي افزايش دهنده تحمل فشار (EP) ، از جمله رايج ترين آنها هستند.
▪ نقطه قطره اي شدن: در اين درجه دما گريس از حالت جامد تبديل به مايع شده و با بالا رفتن درجه حرارت کاملاً روان مي شود.
عمر سرويس و طول عمر گريس و فواصل زماني تعويض آن از مهم ترين سئوالات مصرف کنندگان است. به طور معمول بيشتر شرکت هاي سازنده دستگاه ها، دستور العمل هاي گريس کاري و نوع آن را تعيين مي کنند. در صورت عدم دسترسي به اطلاعات در اين مورد مراجعه به کاتالوگ هاي سازندگان گريس براي انتخاب نوع گريس مناسب بهترين روش است.
لازم به تذکر است که به علت چسبندگي گريس، بيشتر ذرات آلاينده که در گريس باقي مي ماند که در صورت عدم تعويض به موقع، باعث سائيدگي و خورندگي بيشتر آن قطعه خواهد شد. گريس همانند روغن مي بايست در فواصل معين تعويض شده و فاصله زماني اين تعويض بستگي به نوع کاربرد آن دارد و اين عمل باعث روانکاري بهتر، طول عمر و تضمين سلامت کارکرد دستگاه ها خواهد شد.

دانلود نسخه PDF - گريس