up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله گرده افشاني PDF
QR code - گرده افشاني

گرده افشاني

گرده افشاني (Pollination) عبارت است از انتقال دانه هاي گرده پرچم يک گل به روي کلاله مادگي همان گل يا گل ديگري از همان گونه.
● نگاه کلي
گرده افشاني عبارت است از انتقال دانه گرده از پرچمها به کلاله. چنانچه پرچمها و کلاله در يک گل واقع شده باشند اصطلاحا خود گرده افشاني (Self pollination) ناميده مي شود. وقتي که آنها در گلهاي مختلف مخصوصا در گياهان مجزا از هم بوده باشند اصطلاحا دگر گرده افشاني (Cross pollination) ناميده مي شود. نتيجه مهم گرده افشاني ، بالا بردن شانس ايجاد تنوع در مواد ژنتيکي فرزندان است. در دگر گرده افشاني حقيقي ، کروموزومها ، اختلاطي تازه را از کروموزومهاي دو والد دريافت مي کنند.
● ساختمان گل نر ماده
از آنجايي که دانه هاي گرده قدرت تحرک ندارند گرده افشاني بوسيله حشرات يا بوسيله باد و يا طرق ديگر منتقل مي شود. اکثريت قريب به اتفاق گلها داراي مکانيسمهايي هستند که از پديده خود گرده افشاني ممانعت به عمل مي آورند. اما وقتي دانه گرده از گونه هاي همنوع دريافت مي کند دانه گرده مي تواند بر روي کلاله رويش کند و ناسازگاري احتمالي موجود را هم که از رشد لوله گرده ممانعت به عمل مي آورد، برطرف نمايد.
● انواع گرده افشاني
۱) گرده افشاني مستقيم
در گرده افشاني مستقيم دانه هاي گرده يک گل به روي مادگي همان گل يا گل ديگري که بر روي همان گياه قرار دارد انتقال مي يابد. اين نوع گرده افشاني بطور معمول در يک گل هرمافروديت که پرچمها و مادگي آن با هم مي رسند ، انجام مي شود. همچنين در مواردي مانند گل نخود که گلبرگها فضاي مسدودي بوجود آورده و پرچمها و مادگي در آن جاي مي گيرند اجبارا گرده افشاني مستقيم انجام مي دهند. در گرده افشاني مستقيم تنها يک والد در پديد آوردن گياهان جديد نقش دارد. به همين مناسبت نسل حاصل به هم و به والد خود شباهت بيشتري دارند و تنوع و گوناگوني بين آنها کم است. چنين گياهاني در برابر شرايط متحول شانس بقاي کمتري دارند. به همين مناسبت اين نوع گرده افشاني در طبيعت کمتر است.
▪ علل و عوامل گرده افشاني مستقيم
گرده افشاني پرچم يک گل همزمان با آمادگي کلاله همان گل براي پذيرش گرده انجام مي گيرد.
حرکات طبيعي پرچمها (در گياهان تيره گزنه) يا حرکات گل توسط باد و حشرات دانه گرده گل را بر روي کلاله همان گل قرار مي دهد.
۲) گرده افشاني غير مستقيم
هر گاه گرده افشاني بين دو گل (تک جنسي يا هرمافروديت) از يک گونه که در روي دو گياه مجزا قرار دارند انجام گيرد گرده افشاني را غير مستقيم مي نامند. در اين حالت دو والد پيدايش نسل جديد شرکت مي کنند و در نتيجه نسل حاصل متنوع تر بوده موقعيت مناسب تري براي سازش با محيط را دارا هستند. گرده افشاني غير مستقيم به کمک حشرات ، باد ، آب ، جانوران ديگر و بطور مصنوعي بوسيله آدمي انجام مي گيرد. اما گرده افشاني بوسيله حشرات و باد عموميت بيشتري دارد.
۳) گرده افشاني بوسيله حشرات
گرده افشاني بوسيله حشرات در بين گياهان بسيار رايج است. گلهايي که به کمک حشرات گرده افشاني مي کنند، سازگاريهاي خاصي حاصل کرده اند. اين گلها با رنگ ، بو و نوش يا شهد خود حشرات را به سوي خود جلب مي کنند. نوش در نوشگاه ساخته مي شود. نوشگاه در نقاط مختلف از جمله در پاي گلبرگها ، پرچمها ، و بر روي بخشهايي از نهنج و غيره قرار دارند. نوش از ترشحات گياهي است و در آن مواد قندي وجود دارد. پروانه ها ، زنبوران بويژه زنبور عسل غذاي خود را از نوش گلها تامين مي کنند. اندازه گلها اغلب با جثه حشره هماهنگي دارد. بطوري که حشره به راحتي در درون گل به گونه اي جاي مي گيرد که بدنش با دانه هاي گرده و مادگي تماس پيدا مي کنند.
۴) گرده افشاني بوسيله باد
بسياري از گياهان بوته اي و درختان براي عمل گرده افشاني به حشرات نياز ندارند. دانه هاي گرده گل اين گياهان در هوا پخش شده ، بوسيله باد حمل مي شوند. اما در اين حال بيشتر دانه هاي گرده هدر مي روند. با وجود اين بعضي به دام کلاله هاي گلهاي رسيده مي افتند. گرده افشاني بوسيله باد بيشتر در گياهاني صورت مي گيرد که داراي گلهاي نر و ماده هستند و اين گلها روي درختان جداگانه قرار دارند. در اين قبيل گلها ، پرچمها که اغلب خارج از گل قرار دارند بوسيله باد تکانده شده ، دانه هاي گرده خود را آزاد مي سازند.
دانه هاي گرده اين گلها بسيار فراوان بوده ، صاف و سبک اند و مسافتهاي طولاني را همراه باد طي مي کنند. کلاله ها اغلب داراي انشعابات پر مانند بوده و خارج از گل قرار مي گيرند اين وضعيت شانس کلاله را براي به دام انداختن دانه هاي گرده که بوسيله باد حمل مي شوند را افزايش مي دهد. در گلهايي که بوسيله باد گرده افشاني مي کنند گلبرگها يا وجود ندارند و يا بسيار کوچکند و نوش گل وجود ندارد.
● رويش دانه گرده
پس از گرده افشاني ، دانه گرده بر سطح مرطوب و چسبناک کلاله قرار مي گيرد و با جذب مايع سطح کلاله ، متورم مي شود. سپس در محل منافذ دانه گرده ، برآمدگيهايي به نام لوله گرده ايجاد مي کند که فقط يکي از آنها سبقت گرفته و رشد مي کند و خود را از راه خامه به تخمدان مي رساند. در دانه گرده دو هسته روينده و زاينده وجود دارند.
● لقاح
آميزش دو ياخته نر و ماده را با يکديگر لقاح گويند. شکل و اندازه ياخته هاي نر و ماده در گياهان گلدارمتفاوت است و آنها را به ترتيب اسپرم و تخمزا مي نامند. از ترکيب هسته هاپلوئيد اسپرم با هسته هاپلوئيد تخمزا يک هسته ديپلوئيد به نام ياخته تخم بوجود مي آيد. دومين اسپرم با هسته ثانويه (ياخته مادر آندوسپرم) ترکيب مي شود و آندوسپرم نخستين را تشکيل مي دهد. که داراي ۳n کروموزوم است ترکيب همزمان دو ياخته نر ، يکي با تخمزا و دومي با ياخته مادر آندوسپرم ، را لقاح مضاعف مي گويند.تخم ، پس از تقسيمهاي متوالي ، جنين کوچکي را تشکيل مي دهد که در يک سوي آن گياهک دانه بوجود مي آيد. ياخته آندوسپرم نخستين در همه گياهان بافت آندوسپرم را توليد مي کند. اين بافت در تغذيه گياهک هنگام رشد نقش مهمي دارد. هر دانه شامل گياهک و مقداري غذاي اندوخته جهت تامين رشد آن است. آندوسپرم نخستين داراي ۳n کروموزوم و در نتيجه تريپلوئيد است ولي ضمن رشد جنين به مصرف آن مي رسد و بدين ترتيب در تعداد کروموزومهاي ساير بخشهاي گياه اثر نمي گذارد.

گرده افشاني (Pollination) عبارت است از انتقال دانه هاي گرده پرچم يک گل به روي کلاله مادگي همان گل يا گل ديگري از همان گونه. گرده افشاني عبارت است از ا ...

پانل روشي است که هم به عنوان روش اصلي و هم به صورت روش تکميلي استفاده مي­شود. کمتر پروژهي آينده ­پژوهي را مي توان يافت که پانل در آن جايي نداشته باشد. ...

فندق از خانواده Betulaceaeو از جنس.Corylus مي باشد نام علمي آن Corylus avellana و شامل 25 گونه ، که تنها 9 گونه آن از نظر اقتصادي و بهنژادي اهميت دارد ...

بيوتكنولوژي دانش و فناوري جديد است و با توجه به اينكه رشد اين فن آوري به صورت تصاعدي است تاخير در تعريف صحيح نيازهاي كشاورزي كشور، ماهها و سالهاي زياد ...

برنج يکي از گياهان مخصوص کاشت در نواحي مرطوب استوايي و مناطق نسبتا“ گرم و معتدل است و در مناطقي که بارندگي ساليانه حدود ۱۰۰۰ ميليمتر است ، بخوبي از خو ...

خانواده Orchidaceae از راسته Gynandrales و يکي از بزرگترين خانواده هاي نهاندانگان به شمار مي رود که داراي ۷۵۰ جنس و بيش از ۲۵۰۰۰ گونه است . اين خانواد ...

پسته گياهي دو پايه و گل هاي نر و ماده به صورت خوشه و بطور جانبي بر روي شاخه هاي يك ساله ظاهر مي شوند. هر خوشه حاوي تعداد زيادي گل مي باشد. توليد جوانه ...

به گياهان علفي يکساله که از همه قسمتهاي آن بدون تغيير و تحول به صورت خام استفاده مي شود. ▪ سبزيجات را مي توان به صورت زير دسته بندي کرد: سبزيجات ميوه ...

دانلود نسخه PDF - گرده افشاني