up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله گاو شيري PDF
QR code - گاو شيري

گاو شيري

عوامل موثر بر طول عمر مفيد گاو شيري

روشهاي مديريتي که در کل باعث سلامت گوساله مي شوند: ۱) واکسينه کردن گاو عليه اشرشيا کلاي و ويروس ها جهت ايجاد وتقويت ايمنيت آغوز ۲) اطمينان از سلامت وبهداشت زايمان و تدابير ويژه در زمان آلودگي به بدن ۳) تغذيه از آغوز با کيفيت تا دو روز ۴) غذاي تازه تميز وبا کيفيت ۵) جايگاه خشک ومناسب براي استراحت و بهره مندي از هواي تازه
الف) مرحله ي تولد تا از شيرگيري
مديريت گوساله هادر سه ماه اول بسيار مهم است زيرا در اين مدت حيوان دوره ي تولد،ارتباط با محيط مصرف آغوز وشيرخوارگي را تجربه مي کند. از طرف ديگر وضعيت فيزيولوژيکي حيوان در اين دوره ازجنبه هاي حائز اهميت مي باشد که شامل توانائي جذب مولکولهاي درشت ايمنوگلوبين در روده ، توانائي هضم بالاي چربي و ساکاريد ها بدون عارضه ي متابوليسمي، مستعد بودن حيوانبه عفونت هاي روده اي و اسهال و تغييرات معني دار درشکل ، حجم و ترکيب مواد مغذي و عادت يافتن سيستم بدن باآن مي باشد.
زايمان گاو و مراقبت از گوساله :
در صورت رعايت اصول انتخاب اسپرم و تغذيه مناسب، زايمان طبيعي خواهد بود. نکته ي اساسي و حياتي درمورد گوساله در ۱۵ دقيقه ي اول بعد از تولد است که رفلکس تنفسي بايد فعال گردد و گوساله بايد خشک شود؛ درصورت زايمان طبيعي و عدم شيوع يون گاو بايد خود اين گاو با ليس زدن گوساله انجام دهد. گوساله ۷۲-۲۴ساعت زمان لازم دارد تا به حد آستانه ي تنظيم دمائي بدن برسد (۳). تا ۶ ساعت اول بعد اززايمان جذب ايمنوگلوبين حداکثر است ودر اين مدت تا۵ درصد وزن بدن و در روز اول تا ۱۰- ۸ درصد وزن بدن بايد آغوز بخورد(به دليل اهميت آغوز توصيه شده که درصورت امتناع گوساله با لوله يمري آن را به صورت اجباريخورانده شود) مدت خشکي مادر ،کيفيت تغذيه ي آن از لحاظ سلنيوم ويتامين هاي A ، Eو K ، سن مادروميزان ايمن زائي درآن زمان مصرف آغوز توسط گوساله در کيفيت عملکرد آغوز موثر است، ميزان ايمنوگلوبين در شير مادر از ۲۲تا ۵۰ ميلي گرم در مياي ليتر متغير است(۳). مصرف آغوز علاوه برايجاد ايمني غير فعال(ميزان۱۰۰ گرم) براي گوساله به دليل غني بودن از ويتامين ها ،انرژي ، پروتئين ، عوامل محرک رشد نا شناخته و هورمون ها ، باعث بالارفتن بنيه ي عمومي گوساله ميشود و به عنوان پايه و زير بناي دام درکل زندگي محسوب مي شود. درمورد گوساله هاي متولد شده از سخت زائي رابايد توجه ويژه کرد چون از يک طرف به علت ضعف مادر توانائي ليسيدن ساقط مي شود واز طرف ديگر به دليل تاخيرزايمان تنفس گوساله از مايعات رحمي رفلکس تنفس فعال نمي شود وبايد با سر و ته کردن گوساله وخارجکردن مايعات آن را فعال کرد. قطع بند ناف ازاعمال حياتي است که محل قطع و نحوهضدعفوني آن براي سلامت گوساله مهم است. خوراندن بيش از حد آغوز باعثناراحتي گوارشوبالطبع آن باعث بروز اسهال وبه هم خوردن توازن گوساله مي شود.
جايگاه تميزبراي گوساله از موارد تاثير گذار در سلامت آن است و احتمال ايجاد عفونترا کاهش ميدهد. تغذيه ي آغوز ۲-۱ روز اول طول مي کشد بعد از آن تغذيه ي شير شروع مي شود . باتوجه به اينکه قيمت شير کامل بالاست براي بالا بردن سود مي توان تمام يا بخشي از آنرا با جانشين شونده ي مناسب جانشين کرد که به قيمت شير ، قيمت جانشين شونده ،ارزش غذائي آن ، ميزان آغوز و شيرهاي دور ريختني ( شيرهاي و آلوده و غيرقابل استفاده توسط انسان) بستگي دارد. در مورد گوساله هاي ماده توصيه مي شود که در ۳ هفته ي اول از شير کامل تغذيه کنند که واين به به علت اين است که مادران و مولدين آينده گله خواهند بود . شير اورام پستاني نيز تنها بايد به گوساله هاي نر داد . در صورتي که امکان جداسازي گوساله هاي ماده از همديگر وعدم مکيدن پستانهاي هم و جود داشته باشدمصرف شير اورام پستان مانعي ندارد. در صورت تغذيه ي جانشين شونده بايد به احتياجات مواد معدني،ويتامين ها و ... توجه شود. جيره هاي استارتر را مي توان از هفته ي دوم به بعد در اختيار گوساله گذاشت. در مورد مصرف علوفه هم اختلاف نظر وجود دارد. ازجنبه ي افزايش حجم پيش معده و تحريک نشخوار و هضم صحيح (زمان ماندگاري ) و قيمت خوراک مفيد است از طرف ديگر با توجه به غير فعال بودن شکمبه در ابتدا و عدم هضم فيبر و ايجاد مشکلات، زير۸ هفته توصيه نمي شود مگر مقدارکمي برگ يو نجه با کيفيت که دراستارتر گنجانده مي شود(۳).
گوساله ها براي استفاده از علوفه و مواد متراکم نياز به فلور مناسب شکمبه وپرزهاي گسترده جهت جذب دارند . غلات با ايجاد اسيد هاي چرب فرار بوتيرات و پروپيو نات باعث گسترش پرز ها و بالا رفتن قابليت جذب اسيد هاي چرب فعال مي شوند. ايجاد بوتيرات و پروپيونات در اثر تخمير مناسب ناشي ازفلور ميکروبي مناسب ايجاد مي شود واين مجموعه هضم و جذبرا افزايش داده ودر نهايت رشد گوساله را افزايش مي دهد.
مصرف آب ودر اختيار گذاشتن آب در کنار شير ياجايگزين شير باعث افزايش ماده ي خشک مصرفي مي شود. البته ممکن است که گوساله که به طور آزادانه آب در اختيار دارد بيش از مورد نياز آب مصرف کند ودر فرآيند لخته شدن شير مشکل ايجاد کرده وموجبات اسهال را فراهم کند.
با توجه به قيمت بالاي موادمغذي مصرفي گوساله ها سعي بر اين است که گوساله در حد نياز رشد مناسب تغذيه شود ومصرف بيش از حد آن باعث چاقي مي شود و قابل قبول نخواهد بود.زيرا از يک طرف هزينه ي تمام شده ي پرورش بالا مي رود واز طرف ديگربا توجه به پروسه ي از شيرگيري امکان ازخوراک افتادن واز بين رفتن اين هزينه ها بيشتر خواهد بود مضاف بر آن باتوجه به هزينه ي رشد پائين دربعد از شيرگيري به صرفه تر است که حتي المکان به آن دوره موکول شود.
از شيرگيري گوساله ها و تبديل خوراک مايع به جامد و تغييرکيفيت ماده ي خوراکي مي تواند گوساله ها را با مشکل مواجه کند که بايد با سياست هائي نظير حذف تدريجي شير و تامين احتياجات به طور کامل از مواد خو راکي مي توان اين استرس را به حداقل رسانيد گفته مي شود که گوساله زمانيکه ۱ درصد وزن بدن ، ماده ي خشک مصرف کند مي تواند از شير گرفته شود که مو ثر از حجم پيش معده، کيفيت پرزهاي آن و فلورميکروبي آن است.
عوامل موثر بر مرگ وميرگوساله ها:
▪ اسهال
چيزي حدود ۵-۷ درصد گو ساله ها تا پايان دوره ي پرورش تلف مي شوند(۳) که متاثر از عوامل تغذيه اي، محيط و پاتوژنيک است که رقم قابل توجه و تعيين کننده دراقتصاد گاوداري مي باشد . علاوه بر مرگ و مير ،هزينه هاي درمان و باز گرداندن دام به حالت اول نيز هزينه ي قابل توجه را به خود معطوف ميکند.عنوان شده اسهال در سال ۱۹۹۱ ،۲۵۰ميليون دلار براي صنعت گاو شيري امريکا هزينه به دنبال داشته است.
بخش عمده اي از مرگ و مير در گوساله ها به علت اسهال رخ مي دهد که اين اسهال مي تواند با منشا تغذيه اي و پاتوژنيک باشد. معمو لا عوامل تغذيه به مقدار کمتر باعث کاهش قوام مدفوع نسبت به عوامل پاتوژنيک مي شود و قابليت برگشتبه حالت اول در آنها راحت تر است. گوساله هاي تازه متولد شده در اثرعواملي مانند ؛محيط غيربهداشتي ، مصرف ناکافي آغوز ،مصرف آغوز يا شير نا مطلوب يا مصرف بيش ازحد مستعد ابتلا به اسهال شونده ميزان شيوع پاتوژن هاي ايجاد کننده ي اسهال نيز تاثيرقابل توجهي دارد. از گونه هاي عمومي مي توان به باکتري اشريشيا کلاي (که در هفته ي اول منجر به اسهال کشنده مي شود ) باکتري سالمونلا( از هفته ي اول تا هفته يچهارم عمل ميکند ) و ويروس هايرتاويروس و کورناويروس (که به ترتيب از هفته ي اول و دو،سه روز اول اتفاق مي افتند و منجر به اسهال آبکي وکشندهمي شوند)اشاره کرد. قبل ازشروع اسهال آگاهيهايي نظير آرام شير خوردن و بازي کردن با شير وعدم تمايل به نوشيدن،خوردن ودراز کشيدن به پهلوي راست و کاهش مدفوع از آن جمله مي باشند. بعد از بروزاسهال به علت کاهش آب بدن و دفع الکتروليتهاي ضروري وعدم هضم وجذب کافي مواد خوراکي گوساله به شدت احساس ضعف مي کند در مواردي هم عامل عفوني واردخون شده وايجاد سپتيسمي مي کند که مجموع عوامل فوق سبب مرگ دام مي شود ممکن است که دام جان سالم به در برد ولي به تجربه ثابت شده که گاوي که از گوسالگي سابقه اسهال داشته نسبت به گاوهاي ديگر در ادامه زندگي آسيب پذيرتر بوده است .
اقداماتي که در زمان اسهال بايد انجام داد :
۱) جدا کردن گوساله آلوده از ديگر گوساله ها
۲) جايگزين کردن مايعات با الکتروليت ها جهت بالا بردن قوام مدفوع وتامين نيازدام
۳) مصرف شير والکتروليت به صورت يک درميان
۴) با کمک دامپزشک عامل را شناسايي کنيم و از بين ببريم
▪ پنوموني
از موارد ديگر ايجاد کننده مرگ و مير درگوساله ها پنوموني استکه همانآلودگي ريه ها است .
گوسالهها با بيني باز نفس مي کشند وسرفه مي کننددر ادامه تب دار مي شوند واز خوردن غذا امتناع مي کنند در صورت عدمرسيدگي در مدت ۴-۳روز تلف ميشوند پنومني با انتقال اجرام بيماري زا از ساير گوساله ها يا گاو هايديگر منتقل مي شود گوساله هاي که يک بارمبتلا شده اند دچار حساسيت بيشتر اند ونسبت به اجرام ديگر هم آلوده مي شوند . قرار دادن در باکس هاي مجزا،تهويه و رطوبتمناسب مصرف آنتيبيوتيک زير نظر دام پزشک ودر نهايت تشخيص عامل وفائق آمدن بر آن ازاعمال مفيد در مديريت پنوموني ميباشد .
روشهاي مديريتي که در کل باعث سلامت گوساله مي شوند:
۱) واکسينه کردن گاو عليه اشرشياکلاي و ويرو س ها جهت ايجاد وتقويت ايمنيت آغوز
۲) اطمينان از سلامتوبهداشتزايمان و تدابير ويژهدر زمان آلودگي به بدن
۳) تغذيه از آغوز با کيفيت تا دوروز
۴) غذايتازه تميز وبا کيفيت
۵) جايگاه خشک ومناسب براي استراحت و بهرهمندي از هواي تازه
ب) عوامل موثربرطول عمرمفيد تليسه ها (از۶ ماه به بعد)
سالانه۳۵-۲۵درصدگله هاي شيري حذف مي شوندوبراي حفظ گله دوشا بايدجانشينهاي آنها ازبين تليسه هاي موجود درسالقبل انتخاب شوند پس بايددرنظرداشت که هرگونه فعاليت وشدت وضعف مديريتيدراين زمانبه طورغيرمستقيمبرعملکردتوليدي اثرمعني داري خواهدگذاشت عنوان شدهکه۲۰-۱۵درصدهزينه هاي توليدشيرمربوط به تليسه هاي جايگزيناست وبايدتلاش شودتاحتيالامکانتليسه هاي باوضعيت بدني مناسب،زايش درسن قابل قبول وسلامت داموتوليدگوسالهوشيرمناسب درزايشاول وهمينطوردرزايش هاي بعدي ايجادکرد وهرگونه آثارمثبت ومنفيدرزمان توليد ميتواند ناشي ازدوران تليسگيباشد.در استراتژي پرورش تليسههابايدامادگي براي تلقيح درسن۱۵-۱۳ماهگي شودکه دام بايدبه۶۰درصدوزنبلوغ جسميخودرسيده باشد.ارتفاعازجدوگاه۱۳۰cmوداراي امتيازبدني ۳باشد.دررابطه باامتيازبدنيبايدسعي شودکه گوساله هاازابتداچاق نشوندودرحداحتياج،انرزي وپروتئينمصرف کند.چاقيباعث افزايش حجمچربي بدن واگرهمراه عدم تامين پروتئين مطلوب باشدسبب کوتاهي قد عدمرشداستخوان لگن وتوسعه اندام هاي توليدمثليمي شودکه سن اولين تلقيح راافزايش ميدهد(باوجوداينکه وزن بدن به حدمطلوب رسيده ولي اين وزن ناشيازذخائرچربي است.)ازطرفديگرچربي بانفوذدرغددپستان ممانعت فضايي براي توسعه مجاري شيري درآنوکاهش توليدپساززايش ميشود.درصورت آبستني،زايمان بامشکل مواجه مي شودواحتمال ناهنجاري پساززايمان نيزبالامي رود.ازطرف ديگرباتوجه بههزينه بالاي خوراک مصرف وعدم نيازدامبه اين مقدارخوراک بارهزينه مضاعف به بدنه پرورش وارد مي شودکه قابلقبولنيست.تغذيه ناکافي نيزباعثعدم رشد و سلامت کافي وکاهش طول عمر مفيددام ميشود.بايدبااستفاده ازجداول استاندارد احتياجات دام رابهبهترين نحوبراوردکرد.ازميانمراحل مختلف تغذيه مرحله تلقيح تازايش يکي ازبخش هاي مهم تغذيهتليسه هاست که بايددرهنگام زايمانباامتيازبدني۳.۷۵-۳.۵داشته باشيم.ازطرفديگراحتياجات آبستن دراواخرآن بايدمنظورشودهمچنين تغذيه مناسب قبلاززايش جهت عادتدهي به مصرفميزان مناسب کنسانتره بعدازايش وهمينطورتامين کلسيم وسايرعناصروويتامينهاي ضروري براي توليدآغوزوشيروسلامت داملازم است.
عوامل موثر برسلامت تليسهها
تليسه ها به دليل عدم توليد شير کمتر با نوساناتمتابوليسميمواجه اند وبا يکمديريت مناسب مي توانند به راحتي اين دوره را طي کنند ؛ اين موضوعگا ها باعث بي توجهي پرورش دهندگان وبا سوءمديريت هايي که روي آنها انجام مي دهندباعث ايجاد مشکلات در آنها مي شوند که نتايج آن در زمان تليسه گيوتوليدمواجه پرورشدهندگانخواهد شد از مهمترين موارد بحث جايگاه است که به دليل مسائل رفتاري وجلوگيري از آسيب ديده گي ها وارائه ي مديريتخوب تغذيه توصيه مي شودکه اين دام هادر گروه هاي با حداقل اختلاف سني ممکن دسته بندي شوند
تميزي و خشکي بستر تلسيهها ، وجود گل ولاي در بستر و چسبيدن آن بهبدن گوساله باعث کاهش سرعت رشد و تعويقزمان اولين زايش مي شود و دام را به بيماري انگلي مبتلا مي کند و ازطرف ديگر باعثتخريب فيزيکي وپاتوژنيک اندام هاي حرکتي وسمها مي شوند
مشکلات ورم پستان نيزاز مسائلي است که از دوران تليسه گي شروع مي شود و در دام هاي بالغ خودرا نشان ميدهد که بخش مربوطتوضيح داده خواهد شد. از مسائل مهم تاثير گذار در دورهانجامواکسيناسيون است که طبق پروتوکل هاي منطقهاي وعلمي اجرا مي شود داده خواهد شد.
ج) عوامل موثر بر طول عمر مفيدگاوهايشيري در مرحله ي توليد
با پيشرفت صنعت گاوشيري وافزايش پتانسيلتوليدي گاوها حساسيت آن ها هم بالاترمي رود و از جمله يآن حساسيت ها نسبت به بعضيمتابوليت هاي سمي است که با توجه به حجم بالاي توليد و افزايشمتابوليسم بدن ايجادمي شوند. در صورتي که قصوري در بخشي از شرايط استاندارد رخ دهد حيوان از تعادلخارجمي شود و باز گرداندن آنبه شرايط استاندارد مشکل خواهد بود از سوي ديگر تغييراتيکه در مراحل مختلف توليد در سيستم فيزيولوژي حيوان رخ ميدهد مي تواند زمينه سازخروج ازتعادل متابوليتي باشند . با توجه به کاهش توليد شير در اواخر آبستني ازاحتياجات دام در اين دوره کاسته مي شود وحجم خوراک ونوع مواد خوراکي تغيير مي کندو اوج آن در دوره ي خشکي رخ مي دهد در اين حال سيستم گوارشي و اندامهاي وابسته باسطح و کيفيتخوراک آدابته مي شوند .
زايمان باعث تغييرات معني دار درسطحمتابوليت خون و همين طور اشتهاي دام نيز کاهش مي يابد واز مقدار مصرفي خوراک کاستهميشود بخصوص اگر دام بيش از حد چاق شده باشد. درادامه حيوان آدابته به خوراککموتوليد رو به افزايش مواجهاست که نياز غذاي ي بالايي را مي طلبد ميزان توليد تا ۶۰روزه گي به اوج خود مي رسد در صورتي که مقدار خوراک ۸۰-۷۰روز طول مي کشد تا به اوجخودبرسد که اين تفاوت باعث مي شود که حيوان با بالانس منفي انرژي مواجه شود. مجموعاين عوامل باعث مي شود کهاکثر بيماري هاي متا بوليک از زايمان تا يک ماه بعد از آنرخ دهند.
تغييرات دما و کيفيتبستر و سيستم شير دوشش در تشديد اين حساسيت ها سهم بالايي دارند نوعجيره نويسي وتامين احتياجاتحيوان به صورت قابل جذب تامين توازن احتياجات در خوردن فيبر کافي وگرفتن قدرت انتخاب از گاو ازمواردي که درکنترل اين ناراحتي ها مفيد خواهد بود
نکته ي حائز اهميت وابستگي اين ناهنجارها به يکد يگر است که ممکن استدر گاو درواحد زمان به تعدادزيادي از آنها مبتلا شوند که معمو لا ابتلا به يکي ا زآنهازمينه ي مبتلا شدن به سايرين را ايجاد ميکند .
نکته ي ديگر اين استکه تغييراتمتابوليتي در بدن بهصورت پيوسته است و به يک مرحله که رسيد، براي پرورش دهنده قابلرويت مي شود وممکن است درصد بالايي از گلهدر اندازه گيري متا بو ليت خون غير نرمالنشان دهند که بدون نشان دادن عوارض باليني در ميزان توليد صفات توليدمثلي و لنگشدام ايجاد تغييراتنامطلوب کنند و طول عمر توليدي مفيد حيوان را کاهش دهند .
بيماريهاي متابوليکي مهم:
۱) تب شير
در زمان زايمان به علت مصرف زيادکلسيم که در آغوز و رحم رخ مي دهد و کاهشاشتهاي دام و حرکات لوله ي گوارش و نيزتاخير ‍پاسخ به تحريک ۱و ۲۵ دي هيدروکسي ويتامينD ( تحريک پارا تيروييد و تحريک ۲۵ دي هيدروکسيويتامينD طبيعي است ) و عدمموبيليزه شدن مقدار کافي کلسيم از روده واستخوان مقدار کلسيم خون را به مقدار( mg/dl) ۸ کاهش مي يابد ( مقدار طبيعي mg/dl۸-۱۰ است) در صورتي که يکي از موارد فوق شديدتر باشدمقدار کلسيم خون به حديميرسدکه مبتلا شدن به تب شير را ايجاد مي کند(۷).
که از ايستادن با لرزش درمرحله ي اول (درمقدار mg/dl۶.۵) و نشستن روي جناق همراه با افسردگي در مر حله يدوم (در مقدار mg/dl ۵.۵ ) و دراز کشيدن به پهلو و بيتوجهي به پيرامون (درمقدارmg/dl ۴.۵) در مرحله ي سوم رخ خواهد داد ودر نهايت دام به علت فلجي عضلات تنفسيتلف خواهدشد . معمولا ۷۵ درصدموارد در ۲۴ ساعت اول و ۵درصد در ۲۴ ساعت دوم زايمان رخ مي دهددامي که قبلا مبتلا شده ودام هاي پير حساسترند.
۲) کتو زيس
عارضه ي ديگر هنگامي رخ مي دهد کهمقدار مواد مغذي جذبي به ويژه انرژي درحوالي زايمان کاهش يابد . و نتيجه ي آن کاهشگلوکز خون و افزايش موبيليزه شدن ذخاير بدني به ويژه چربي ها ست. بخشياز ليپيدهايي که موبيليزه شدهاند تبديل به اجسام کتوني مي شوند و اينبه علت نبود مقدارکافي اگزالواستات و تجمع استيل کوآانزيمA رخ مي دهد. اگزالو استات به علت کمبودگلوکز دارد مسيرگلوکونئوژنز مي شود نتيجه ياين فعل و انفعالات بالا رفتن اجسامکتوني خون است و حضور اين اجسام در خون کاهش اشتها را تشديد مي کندودام به سرعتلاغر مي شود ومقدار شير توليدي کاهش مي يابد و اجسام کتوني در شير و ادرار مشاهدهمي شوند. شيوع اين ناهنجاري از ۱۰ روز تا ۶هفته بعد از زايمان است و اوج آن درهفته ي سوم ميباشد تعداد زيادي از گاو هاي شيري به نوع تحت باليني يامقدماتي کتوزمبتلايند بيماريهايي مثل : جفت ماندگي ، جابه جايي شير دان ،در گيري با جسم خارجيمي توانند زمينه ساز کتوز شوند
۳) سندروم کبدچرب:
در بالانس منفي انرژي اسيد چرب آزاد شدهاز بافت آديپوزبه سمت کبد حرکتمي کند ودر کبد در اين حالت به علت کمبود اگزالواستات بخشي ار آنتبديل به اجسام کتوني مي شود و بخشي از آندر کبد تجمع مي يابد وبه تري گليسريدتبديل مي شود و به دليل کمبود توانايي نشخوار کنندگان در تجزيه ياانتقال تريگليسريد ها اين مواددر کبد تجمع مي يابند که حدود ۶۰-۳۰ درصد وزن کبد را اشغال ميکنند( در حالت طبيعي مقدار ۵ درصد است .) ومنجر به مختل شدن فعاليت هاي حياتي کبدمي شود .
۴) جفتماندگي :
جفت معمولا در ساعت اول و ياساعات اول بعد از زايمان خارج مي شود درصورتي که از۱۲ ساعت گذشت وخارج نشدعارضه يجفت ماندگي رخ داده است .
دو علت ميتواند در بروز اين علت مسبب باشد ؛ اولاينکه جفت در ۵ روز قبل از گوساله زاييطبيعي آخرين مرحله ي بلوغ خود را طي مي کندکه اين مرحله منجر به سست شدن تماس بين جفت ورحم مي شود . در صورتي کهگوساله زودتراز اين ۵ روز بهدنيا بيايد فراواني جفت ماندگي بالا مي رود . دوم نبود يا تضعيفانقباضات رحمي يعني مواردي مثل تب شير که بازمان بيرون راندن جفت تداخل مي يابدبيا سخت زايي و .... که سبب آلودگي رحم مي شود وتب بالا جفت ماندگي راافزايش ميدهد از طرف ديگرکمبود ويتامين A يا بتا کاروتن، سلنيوم ، يد وسطح نادرست کلسيم وفسفر نيز باعث اين ناهنجاري ها ميشوند.
۵) جا به جايي شير دان
محل شير دان (معده ي اصلي )گاو در کف در طرف راست شکم است در دو ماهاخر آبستني به علت رشد زياد محوطه ي رحميفضاي شکمبه و ساير اجزاي دستگاه گوارش محدود مي شود و بعد از زايماناگر شکمبه دربازگشت به محلاصلي خود دچار تاخير شود شيردان در فضاي خالي زير شکمبه به طرف چپحرکت مي کند .و عوامل مثل تب شير ، کبد چرب، ورم پستان به عنوان مستعد کننده ي اينعارضه به شمار مي روند ناکافي بودن مقدار دريافتي خوراک از گاوهايزايمان کرده وياکمبود علوفه يحجيم ويا عواملي که سبب کم تحرکي ماهيچه ها تجمع گاز در شکمبه مي شودمانند غلات باعث اين عارضه مي شوند . ۹۰- ۸۰درصد مواد جابه جايي شيردان به سمت چپاست . پي آمد جابه جايي شيردان تجمع گاز در آن ودر نهايت نفخ که حيوانرا خواهد کشتاين عارضه در ۶هفته ي اول بعد از زايمان با فراواني ۳ درصد رخ مي دهد.
۶) اسيدوز
يکي از ناهنجاري هاي شايع در صنعتگاوشيري است که به علت مصرفزياد کنسانتره و عدم تناسب ميزان فيبر به نشاسته ويا تاخيردر مصرف فيبر ويا کوچک بودن اندازه ي آن رخمي دهد در متابوليسم شکمبه به علت تبخيرسريع نشاسته حجم زياد پيرووات توليد مي شود ودر صورتي که باکتري هاييکه تجزيه صحيحرا انجام مي دهندبه اندازهي کافي نباشند مصرف آن توسط لاکتو باسيل منجر به توليداسيد لاکتيک مي شود که باعثکاهش PH شکمبه و تعقير فلور آنمي شود واين تغييرات PH بر خونمنتقل مي شود ودر فعاليت هاي مغز اختلالاتي ايجاد کرده و سبب مرگ حيوانميشود
مجموع راههاي مديريتي جهتبه حداقل رساندن ناهنجاري هاي متابوليک واثرات آن:
کاهش ميزانکلسيم جيره براي بالا بردن ظرفيت جذبي (عملکرد و پاسخ بههور مون) از روده واستخوان درحد ۵۰ گرم در روز با توجه به اينکه يونجه کلسيم بالايي دارد بايد مصرفآن را بررسي کرد يا مصرف نمک آنيونيک براياسيدي کردن روده وبراي بالا بردن ظرفيتموبيليزه کردن کلسيم در زماني که کلسيم جيره در حد ۵۰ گرم در روزاست.
- کنترلامتياز بدن گاو در دوره ي خشکي و جلو گيرياز چاق شدن بيش از حد (بالاتر از۳/۷۵ )،مصرف ۴-۳ کيلوکنسانتره در دوره ي انتقال ، مصرف خوراک با کيفيت جهث بالا بردنمقدار دريافتي و مصرف نياسين gr/kg ۶ به مدت ۱۰-۲ روز قبل اززايمان.
- بهحداقل رساندن بالانس منفي انرژي بويژه دراوايل زايمان با بالا بردن مقدار دريافتي( تغييرات امتياز بدني در دوره ي خشکي در دامنه ي ودر دوره ي بالانس منفيحداکثر تا ۱- بايدباشد)
- تغييرات تدريجي جيرهي خشکي به جيره ي توليد و تامين حجم کافيعلوفه براي تحريک شکمبه و پر بودن آن در زمان زايمان ، و مصرف کنسانترهجهت آدابتهکردن فلور و پرز هايشکمبه .
- ابعاد علوفه از ۲.۵ سانتي متر نبايد کمتر باشد ،مصرف خوراک به صورت TMP باشد تا گاو قدرت انتخاب نداشته باشد ، گرسنگي دادن به گاوبه دليل تاخير در شيردوشي باعث ايجاد ولع ومشکلات هضم خواهد شد.
لنگش :
به دليل اهميتي که لنگش در گاوداري کشور دارد ما بهطورجداگانه و مفصل تر به آن ميپردازيم زماني که دام در اثر عارضه دچار مشکل راه رفتنمي شود تمام فعاليت هاي حياتي آن تحت الشعاع قرار ميگيرد؛ کمتر به سمت آخور وآبشخور مي رود رفتن به سمت شير دوش براي او درد آور است ايستادن براياو مشکل است ونمايش فعلي براياو به حداقل مي رسد . و اين عوامل باعث کاهش امتياز بدني و وزن وتوليد شير مي شود و باروري نيز کاهش مي يابدو با توجه به فراواني آن مي تواندتاثير معني داري بر اقتصاد گاوداري داشته باشد . در يک مطالعه درانگلستان۵۵ درصدگاوها لنگبودند و در امريکا ساليانه هر کله ۱۰۰ راس ۱۷۵۰ تا ۳۷۵۰ دلار براي لنگشمي پردازند(۸) .
لنگش مجموعه از ادم ، خونريزي و مرگ سلولي در بافتپوششي استکه مجموعه از اينعوامل باعث زخم کف پا مي شود. اين زخم معمولاً در پاشنه است وليمي تواند در نوک سم هم باشد. بافت شاخي سماز بخش هاي زيرين خود محافظت مي کند وبرداشته شدن آن باعث عميق شدن عفونت مي شود .
ممکن است لنگيدن دام به علت مشکلدر بخش هاي بالاتر اندام حرکتي باشد که ضربخوردگي وشکستگي هاي که در پاهاي جلويي وعقبي رخ مي دهد؛ باعث لنگيدن دام مي شود، که خود اين ضرب خوردگي ها يابه علت کمبودعناصر معدني موجوددر استخوان است و يا به علت نامناسب بودن بستر و ريل هاي انتقالو جايگاه شير دوش نامناسب باشد .
مشکلات سم را به سه دسته مي توان تقسيم کرد :
۱) آلودگي به عواملعفوني مثل فوزي باکتريم نکروفرم
۲) ساييده شدن بيش از حد يا بزرگ شدن بيش از حدسم و سمچيني نامناسب
۳) بيماري هاي متابوليک که اسيدوزمتابوليک باعث توليداسيدلاکتيک مي شوند و باکتريهاي توليد کننده آن جانشين باکتريهاي گرم منفي ميشوندو باکتريهاي گرم منفي مردهتوليد آندوتريکسين مي کنند و بدن گاو هم در پاسخهيستامين ترشح مي کند که در بافت حساس بشره سم باعث تخريبمي شود . اين ثخريب باآماسي کهدر بافت مويرگها رخ مي دهد باعث دردناک شدن سم مي شود و در نتيجه اسيبمويرگها از سنتز کرايتن جلوگيري ميشود.
لنگش درسه تيپ حاد ( باليني ) که همراهخونريزي ومشکلات تنفسي و قلبي است و تحت باليني با بروز۳-۱ ماه بعد از ايجاد نوعحاد در کف سم است و مزمن که با بزرگ شدن ورشد زياد سم و ظاهر شدن بر آمدگي افقي درديواره سم و پهن شدن آن همراه است .
مديريت عوامل مختلف موثربر لنگش
در موردعوامل تغذيه اي تمامي عواملي که سبب اسبدوز مي شود ميتواند لنگش را هم به دنبالداشته باشد و در کنار آن تغذيه مقدار کافي روي و مس و متيونين و بيوتينبه دليلنقشي که در ساختارکراتين دارند حائز اهميت است .
در رابطه با عوامل محيطي غيرتغذيه اي براي بحث نوع مصالح کف و مدت زمان ايستادن گاو به حالت سرپاتعيين کنندهمي باشد . به عنوانمثال دفعات شير دوشي و گروه هاي براي گاو باعث بالا رفتن زمانانتظار به صورت سرپا در اتاق انتظار را زيادمي کند مي تواند باعث لنگش شود مصالحکف و نوع بستر نيز در تمايل گاو براي خوابيدن موثر است .
با توجه به اينکهعوامل فرسايش دهنده کم است بايستي سالانه دوبار سم گاوها را بازديد و در صورت نيازمورد سم چيني قرار داد بايستي دقت شود که سم به صورت متواتوازن ومتعادل چيده شود وساختار طبيعييک سم معمولي را حفظ کند در صورتي که يک سم بيش از حد بزرگ شده باشدبا چيدن چند بار متوالي آن مي توانيم آن رايکي در ميان به حالت اول بازگردانيم درصورتي که دام به علت بزرگ شدن سم لنگ شده با برداشتن بافت مرده و يا درحال مردن وبخش هاي بر آمدهپنجه سم را ترميم کرد. در آينده بافت شاخي سالم در انجا جانشين ميشود بايستي توجه داشت که سم چيني نامناسبباعث بد شکل شدن و انحراف سم و استخوانانگشت مي شود و گاو تا آخر عمر ناقص خواهد شد .
ورم پستان :
از موارد تعيين کننده در حذف گاوها ورمپستان است در يک مطالعه در سال ۱۹۹۸در DHI عنوان شده که ۱۵درصد موارد حذف مربوط بهورمپستان بوده در زايش سوم اين مقدار به ۵/۱۸ درصد مي رسد۱۰ . ورم پستان بهعلتالودگي غدد پستاني به عواملعفوني مثل استافيلوکوکوس اورئوس ، استرپتو کوکآگالاکتيس و گونه هايي از مايکو پلاسما وکلي فر ها رخميدهد؛ عوامل عفوني عموما ازمحيط به طور مستقيم به پستان منتقل مي شوند کهکلي فرم ها و استرپتو کوکها اينگونهعمل مي کنند . وليمواردي هم از خون به غدد پستاني مي روند مانند استاف اورئوس . شاخص ارزيابي ورم پستان ، تعداد سلولهايبدني است در حالت شديد اين تعداد ۰۰۰/۴۶۰با توليد که (۱۷۲۹۹پوند) و۶/۱۴ درصد گاو مبتلا خواهيم داشت و در حالتپايين ۱۷۵۰۰۰و با توليد بيشتر (۲۱۰۲۱ پوند) و تنها ۳ درصد که مبتلا خواهند بود .
از نظراقتصادي ورم پستان باعث کاهش ۱۰۰۰ پوند شير در زايش دوم به بعد و ۵۰۰پوند در زايشاول ايجاد خسارتمي کند .
در استراتژيمقابله با ورم پستان بايد از زمانگوسالگي شروع شود و در زمان تليسگي وتوليد ادامهيابد و با رعايت اصول بهداشتي ومدريت کنترل و درمان و حذف به موقع اجراشود .
کنترل در زمانگوسالگي و نليسگيدر گوساله هايماده : مصرف شير اورام پستان به علت احتمال آلوده شدن غدد پستاني ازطريقهمديگر ويا خود دام توصيه نمي شود . عفونت استافي از دوران تليسگي دام را مبتلامي کند که ۸۰ درصد عفونت ها را تشکيل مي دهدو به طور معمول عفونت هايمزمن ايجاد ميکند که شنا ساييآن مشکل است. ايجاد عفونت در تليسه ها باعث کاهش توليد بيشتر ،کاهش ارزش تليسه ها ، و ايجاد هزينه هايدرمان قبل از شروع توليد مي شود . مصرفآنتي بيوتيک در اين زمان بسيار موثرتر از زمان شير دهي است وهزينه کمتراست و باعثدفع آلودگي بيشتر درپستان مي شود.
▪ ورم پستان و در دوره خشکي
دوره خشکي از لحاظ تعقيرات بافتي پستان به سه مرحلهتقسيم ميشود:
مرحله اول مرحله تحليل رفتن فعال استکه در اينمرحله گاو از شير دهي به خشکي انتقال مييابد که ۲۰-۲۱ روز ابتدايي دوره خشکي استکه غلظت ترکيبات مثل بتالاکتوآلبومين ، کازيين و لاکتو آلبومين بهآرامي و لاکتوزبه سرعت کاهش مييابد،وغلظت ايمنو گلوبين و لاکتو فرين افزايش مي يابد. لاکتوفرينبا باند شدن با آهن، آن را از دست رس باکتريها دور مي کند و با توجه به اينکهدرکلي فرم ها جذب سيترات همراه باند شدن با آاهن رخ مي دهد پس نسبتسيترات به آهنبراي ادامه زندگيآنها مهم خواهد بود از طرف ديگر غدد پستان با فاگوسيت کردن ومحدودکردن فساد اکسيداتيو باعث مي شوند که عوارضسلول هاي در حال تجزيه اند(زمان تحليلرفتن و التهاب )حداقل شود.
گاو در اين دوره براي ابتلا و وگيري ورم پستان بسيارمستعد است ؛ از دلايل اين امر، تجمع و عدمخروج شير وعدم ضدعفوني شدن سرپستان ها وتراوش شير از سر پستان ها مي باشد مصرفانتي بيوتيک در اين زمان بيشترينتاثير رادارد زيرا از يک طرفعوامل مستعد کننده آلودگي زياد است و از طرف ديگر به دليل عدمخروج مايعات (شير) تاثير انتي بيوتيک ميتواند بيشتر شود و در نهايت غدد پستان ازعفونت هاي قبلي و جديد خصوصاً کلي فرم پاک مي شود.
مرحله دوم ،مرحله تحليل رفتنتدريجي استو مدت آن به طول دوره خشکي بستگي دارد اگرتحليل رفتنفعال ۴-۳ هفته طولکشدو طول دوره خشکي ۶۰-۴۵ روز طول کشداين مرحلهکوتاه مشودو درصورتي که خشکي ۴۰ روز شود ديگر اين مرحله رانخواهيم داشت و براي ايجاد شرايط مساعدمانياز به ۶۵-۶۰روز خشکي داريم.
در اين دوره ايجاد عفونتهاي شديد کاهش مييابدو اين دوره بالاترينمقاومت به آلودگي مهيا مي شود و در صورتي که آلودگي هم باشدمحو خواهد شد که به دليل کاهش حجم مايعاتغدد و تراوشات آن مي باشد و نيز کاهش موادمغذي که باعث رشد باکتريها مي شود .
مرحله سوم، دوره توسعه و توليد کلسترولاستکه دوره انتقال از عدم شير دهيبه شير دهي است زمان شروع آن مشخص نيست ولي احتمالاً سه تا چهار هفتهقبل از زايشمي باشد ترشحاتمواد مختلف از دو هفته قبل شروع مي شود و احتمال آلودگي دوباره بالامي رود و در اين زمان مقدار لاکتوفرين وساير ممانعت کننده ها نيز کاهش مي يابد وپستان نسبت به عفونت کننده حساس مي شود .
تغذيه دوره خشکي کمبود بعضي ويتامينها و مواد معدني باعث تاثير به ميزان ورمپستان مي شود موادي که عدم تغذيه باعثافزايش عفونت ناشي از ورم پستان مي شود و يا باعث افزايش تعداد سلولهايبدني در شيرمي شود سلنيوم وويتامين E باعث محافظت بافت هااز تخريب اکسيداتيو و تقويت عملفاگوسيتوز مي شود .
اثرکاهش مقدار مواد مغذي ديگر نيز به اثبات رسيده، مثلبتاکاراتن – ويتامين A ،روي ، مس ، کبالت و ...
▪ تاثير حشرات در ورم پستان
مطالعاتي در سال ۱۸۸۰اثر حشرات ( مکس ها ) را درانتقال عوامل ايجاد کننده ورمپستان خصوصاً استاف رانشاندادند اين حشرات با نشستن روي پستان آلوده و خوردن محتويات آن به صورتمکانيکيعوامل را به پستان سالمگارهاي ديگر منتقل مي کند و حتي نشان دادند که در صورتي همکه روي سر پستان هاي تليسه ها بنشينند ميتوانند آنها را مبتلا کنند . تحقيقاتدانشگاه لويزيا نشان داد که در صورتي که خراش و يا زخم در سر پستانهاباشد جذبمگسها با به دنبالدارد که ۷۰ درصد الودگي ها مي باشند و با کنترل مگس ها ورم پستاناز ۳/۵۵ درصد به ۶/۵ درصد و استريتو کوک از ۷/۲۰ درصد به ۷/۳ مي رسد...

شيرين بيان از ديرباز براي درمان انواع سرفه ها و نيز به عنوان يک داروي مسکن در پوست مورد استفاده بوده است. مردم از آن براي درمان اسپاسم و تورم، برونشيت ...

● تعريف : طاعون گاوي (Rinderpest) RP يک بيماري ويروسي واگيردار است که درگاو و گاو ميش اهلي وبعضي حيوانات وحشي بوجود مي آيد . اين بيماري با تب زخمهاي د ...

● تعريف : طاعون گاوي Rinderpest RP يك بيماري ويروسي واگيردار است كه درگاو و گاو ميش اهلي وبعضي حيوانات وحشي بوجود ميآيد . اين بيماري با تب زخمهاي دهان ...

تعريف : طاعون گاوي (Rinderpest) RP يک بيماري ويروسي واگيردار است که درگاو و گاو ميش اهلي وبعضي حيوانات وحشي بوجود ميآيد . اين بيماري با تب زخمهاي دهان ...

بيماري سل در گاو با ايجاد توبركلهاي پيشرونده در اندامهاي مختلف بدن مشخص مي گردد . علاوه بر گاو ، انسان ، بز و خوك نيز نسبت به آلودگي با عامل مسبب سل گ ...

در اين مقاله پرورش گوساله در دو قسمت عمده پرورش گوساله و مراقبت از گوساله بعد از تولد بررسي خواهد شد. ● کنترل تنفس: - بعد از خروج گوساله وضعيت تنفس آن ...

در هندوستان که سهم هر فرد از منابعي چون گوشت و شير ناچيز است ، ماهيها و ميگوها نقش اساسي در توازن جيره غذايي افراد به عهده دارند . در حدود ۹ گونه از ۳ ...

امروزه (HBS ) يا سندرم خونريزي روده در گاوهاي شيري بيش از پيش متداول شده است . HBS با مرگ ناگهاني حيواناتي عارض مي شود که اغلب نشانه اي از بيماري ندار ...

دانلود نسخه PDF - گاو شيري