up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله کوير PDF
QR code - کوير

کوير

توزيع کويرها

مقدمه
تمام موجودات زنده از جمله انسان براي بقاي خود ، به رطوبت نياز دارند. بنابراين جاي تعجب نيست که جمعيت مناطق خشک جهان پراکنده و ناچيز بوده و دانش ما از اين مناطق در بهترين صورت خود اندک باشد. با اين وجود ، کويرها و حواشي آنها تقريبا 3 1 از سطح خشکيهاي زمين را دربر گرفته‌اند و بر همين اساس نمي‌توانيم اهميت آنها را صرفا بر مبناي تراکم جمعيت بررسي کنيم.
اگر چه هنوز هم تعريفي عام پذير از کوير ارائه نشده است، اما حداقل مي‌توانيم بگوييم که کوير بوسيله نبود رطوبت مشخص مي‌شود. اين امر ، به نوبه خود منجر به بروز تغييرات بسياري مي‌شود که از ميان آنها مي‌توان محدوديت تعداد موجودات زنده کويري را نام برد. احتمال دارد که رطوبت اوليه بسيار اندکي وجود داشته باشد، يا ممکن است که رطوبت موجود بوسيله دماهاي بسيار بالا تبخير شده و يا اينکه توسط سرماي بسيار شديد ، به صورت يخ به دام افتاده باشد. کويرهاي واقع در مدارهاي پاييني و مياني به دو گروه کلي تقسيم مي‌شوند.
کويرهاي توپوگرافيک
اولين گروه ، آنهايي هستند که کويرهاي توپوگرافيک ( Topographic deserts) ناميده مي‌شوند. کمبود بارندگي در اينگونه کويرها ، يا ناشي از قرار گرفتن آنها در مرکز قاره‌ها و به دور از اقيانوس است و يا همانطور که غالبا روي مي‌دهد، ناشي از وجود کوههايي بلند است که مانع از دستيابي بادهاي باران زا به اين مناطق مي‌شوند. تکلامکان (Takla Makan) در شمال فلات تبت ، و کشمير (Keshmir) در غرب کشور چين ، دو مثال از کويرهايي هستند که در دل توده‌هاي خشکي قاره‌اي واقع شده‌اند.
از سوي ديگر ، شرايط آب و هوايي کويري بخشهاي بزرگي از ايالا نورا ، يوتا ، آريزونا و کلرادو ، ناشي از حضور رشته کوههاي سييرانوارا در ايالت کاليفرنيا است، که مانع از رسيدن بادهاي باران زايي مي‌شود که از اقيانوس آرام به سمت اين مناطق در حرکت مي‌باشند. منطقه کويري مشابه اما کوچکتري نيز بوسيله رشته کوههاي آند در غرب آرژانتين ، تشکيل شده است.
کويرهاي نيمه استوايي
گروه دوم که بسيار گسترده تر از کويرهاي توپوگرافيک هستند، کويرهاي نيمه استوايي ناميده مي‌شوند و در مناطقي بين 5 تا 30 درجه شمال و جنوب خط استوا قرار دارند. بهترين را توضيح منشا اينگونه کويرها ، استفاده از چرخش کلي اتمسفر زمين است. بدين ترتيب که هواي گرم شده در استوا ، بالا رفته و به طرف شمال و جنوب استوا تغيير مسير مي‌دهد. در حدود 30 درجه شمالي و جنوبي استوا ، اين هوا شروع به گرد آمدن کرده و مناطق دايمي فشار بالاي اتمسفري را تشکيل مي‌دهد. هوا در اين مناطق ، که مناطق نيمه استوايي فشار بالا خوانده مي‌شوند، مجددا فرو مي‌نشيند.
هوا به هنگام فرونشيني ، گرم مي‌شود و با گرماي هرچه بيشتر ، رطوبت بيشتري را در خود حفظ کرده و احتمال آزاد شدن رطوبت از طريق فرآيند تعريق ، کمتر مي‌شود. علاوه بر اين ، هوايي که در حال فرود آمدن و گرم شدن مي‌باشد معمولا صاف و بدون ابر است. بنابراين ، تاثير خورشيد در گرم کردن زمين و در نتيجه هوايي که با زمين در تماس هست، بيشتر مي‌باشد.
توزيع بادهاي کويري در سطح زمين
در سطح زمين ، هوايي که فرود آمده است، بطور جانبي حرکت کرده و از مناطق فشار بالا دور مي‌شود. در نزديکي قطب ، اين بادها به بادهاي غالب غرب وزان تبديل مي‌شوند. در نزديکي استوا نيز بادهاي بسامان شمال شرقي را در نيمکره شمالي ، و بادهاي بسامان جنوب شرقي را در نيمکره شمالي ، و بادهاي بسامان جنوب شرقي را در نيمکره جنوبي بوجود مي‌آورند.
اين بادهاي بسامان ، در محلهايي که گرمتر مي‌شوند شروع به وزيدن به سمت استوا مي‌کنند. آنها ، از زمين برخاسته و سرد مي‌شوند و در نتيجه رطوبت از دست مي‌دهند. نهايتا ، در بخشهاي بالايي اتمسفر ، مجددا به سمت شمال و جنوب و نيز به طرف مناطق نيمه استوايي فشار بالا تغيير مسير مي‌دهند، تا مسير طي شده را بار ديگر از نو آغاز کنند.
عمده ترين کويرهاي زمين
چرخش مداوم هوا ، کويرهاي بزرگ واقع در دو سوي خط استوا را بوجود آورده است. اين کويرها عبارتند از : کوير صحرا در شمال آفريقا ، کوير غربي در خاورميانه ، کوير ويکتوريا در استراليا ، کوير کاداهاري در جنوب غربي آفريقا و بوستوانا و کوير سونورا در شمال غربي مکزيک ، کوير جنوب آريزونا و کاليفرنيا ، کوير آتاکاما در کشورهاي پرو و شيلي ، و همچنين کويرهاي افغانستان ، بلوچستان و شمال غربي هندوستان.
بعضي از کويرهاي کوچکتر واقع در امتداد خطوط ساحلي استوايي ، بر اثر تاثير جريانهايي اقيانوسي واقع در مجاورت قاره‌ها ، پديد آمده‌اند. بدين ترتيب که باد ، از روي آب سرد اقيانوس به خشکي وزيده و در اينجا بطور ناگهاني با زمينهاي داغ استوايي برخورد مي‌کند. در نتيجه ، هوا گرم شده و توانايي نگهداري آب و رطوبت آن افزايش مي‌يابد. نبود تعريق حاصله از اين وضعيت ، باعث پيدايش شرايط کويري مي‌گردد، درست همانند آنچه که در امتداد ساحل جنوبي پرو و شمال شيلي ديده مي‌شود. يعني در محلي که جريان سرد هامبولت ( Humboldt current) به طرف شمال و به سمت استوا حرکت مي‌کند.

صحراي آفريقاي جنوبي اين منطقه صحرايي خارج از مناطق استوايي و در جاهاي خشک با فشار هواي بالا ، تشکيل مي شود و آفريقاي جنوبي را مي پوشلند . وسعت اين صحر ...

کوير منطقه‌اي است با گياهان بسيار ناچيز که جمعيت کمي را در بر مي‌گيرد. اين مناطق الزاما گرم و خشک نيستند، زيرا مناطق يخچالي نيز به عنوان کوير محسوب مي ...

بيابان زايي سوّمين چالش پيش روي بشر در هزاره ي سوّم لقب گرفته و به جرأت مي توان ادعا کرد که بيش از هر عامل مستقّلِ مخرّب و کاهنده ي ديگري، مقبول ترين ...

تمام موجودات زنده از جمله انسان براي بقاي خود ، به رطوبت نياز دارند. بنابراين جاي تعجب نيست که جمعيت مناطق خشک جهان پراکنده و ناچيز بوده و دانش ما از ...

گرچه طبيعت سبز، کوه هاي بلند و قلل سفيد پوش ، سواحل نيلگون و... زيبا و تماشايي است ، اما در کوير نيز مناظر شگفت انگيز و ديدني هاي بسيار وجود دارد که د ...

اجازه مي خواهم از تشريح عوامل بيابان زايي نظير بوته کني، چراي مفرط و خارج از فصل دام در مراتع ، تبديل مراتع به ديمزار، برداشت بي رويه آب از سفره هاي آ ...

کوير صحرا در ناحيه وسيعي از شمال آفريقا از سواحل درياي سرخ تا کرانه هاي اقيانوس آتلانتيک گسترده شده است. مرزهاي اين کوير به رشته کوه هاي اطلس،درياي مد ...

● تاريخچه آب ماده اي است که حيات بدون آن ميسر نيست. بشر در دوره نو سنگي سعي در مهار آب داشته است و بر روي الواحي که از ۴ هزار سال قبل از ميلاد از سومر ...

دانلود نسخه PDF - کوير