up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله کوه PDF
QR code - کوه

کوه

انواع کوه

کوهها نواحيي از سطح زمين هستند که از زمينهاي مجاور خود مرتفع‌ترند. کوهها طي زمانهاي قديم تشکيل شده ، تکامل يافته و همزمان با آن تحت تاثير فرسايش نيز قرار داشته‌اند. کوهها در مقياس وسيعي متنوع‌اند و از نظر جنس ، ساختمان ، سن و ساير مشخصات نيز با يکديگر تفاوت دارند.
مقدمه
با آنکه حتي دو کوه هم نمي‌توان يافت که کاملا شبيه به يکديگر باشند. معذالک مي‌توان کوهها را بر اساس بازرترين ويژگي آنها تقسيم بندي کرد. يکي از مبناهاي تقسيم بندي کوهها مي‌تواند مکانيزم تشکيل آنها باشد که بر اين اساس مي‌توان کوهها را به چهار نوع اصلي تقسيم نمود، که شامل کوههاي چين خورده يا پرچيده ، کوههاي آتشفشاني ، کوههاي قطعه‌اي-گسلي و کوههاي بالا خميده مي‌باشد. سلسله کوههايي که معمولا يک نوع بوده و در کنار يکديگر قرار گرفته‌اند، سيستم کوهها را بوجود مي‌آورند. علاوه بر انواع اصلي ذکر شده ، بعضي نواحي بدون آنکه تغيير شکل قابل ملاحظه‌ايي در پوسته زمين بوجود آورند، داراي عوارض کوهستاني مي‌باشند. براي مثال فلاتها (نواحي مرتفعي که اساسا افقي هستند) ممکن است به صورت زمين‌هاي ناهمواري درآيند.
کوههاي ناشي از چين خوردگي
کوههاي موسوم به کوههاي چين خورده (folded mountains) يا کوههاي پيچيده (complex mountains) از بزرگترين و پيچيده ترين کوهها به شمار مي‌رو ند. شکل عمومي آنها بصورت قوسهايي است که چندين صد کيلومتر عرض و هزاران کيلومتر طول دارند. کلمه چين که همراه نام آنها ذکر مي‌شود، بخوبي مي‌تواند طبيعت اين دسته کوهها را بنماياند. بدين معني که چين خوردگي سنگها که غالبا بسيار در هم و پيچيده است، اين کوهها را بوجود آورده است. از جمله ويژگيهايي ديگر اين کوهها ضخامت فوق‌العاده زياد طبقات چين خورده رسوبي را مي‌توان نام برد بطوري که در بعضي موارد ، ضخامت آنها به 15000 متر و بيشتر نيز مي‌رسد. در اين کوها هر چند ، چين خوردگي بسيار واضح و آشکار است، ولي فعاليت‌هاي ديگري نظير گسل خوردگي ، دگرگوني و فعاليتهاي آذرين نيز ممکن است به درجات گوناگوني در آنها مشاهده شود. اکثر کمربندهاي اصلي کوهها مانند کوه آلپ ، اورال ، هيماليا و آپالاش از اين نوع هستند. به علت اينکه کوههاي چين خورده قسمت اعظم و اصلي کوههاي جهان را تشکيل مي‌دهند، عمدتا مکانيزم و فرآيند تشکيل کوهها را با اين روش توضيح مي‌دهند.
کوههاي آتشفشاني
از تجمع مواد آتشفشاني در سطح زمين ، کوههاي آتشفشاني حاصل مي‌شوند. در اکثر کوههاي ناشي از چين خوردگي نيز مي‌توان آثار فعاليتهاي آتشفشاني متعددي را مشاهده کرد، مثلا در کوههاي آند طبقات ضخيمي از سنگهاي آتشفشاني وجود دارد، اما مقصود از کوههاي ناشي از فعاليتهاي آتشفشاني ، آنهايي است که منحصرا توسط آتشفشانها بوجود آمده‌اند. قسمت اعظم کوههاي ناشي از آتشفشان در زير درياها قرار دارند که در بعضي موارد (مثل کوههاي هاوايي) قله کوه از آب بيرون آمده است، ولي در اکثر حالات، تمامي رشته کوهها در زير آب واقع شده است.
نوع بخصوصي از کوهها آتشفشاني به نام قوسهاي جزيره‌اي خوانده مي‌شود. تحت اين نام رشته کوههايي متشکل از آندزيت و بازلت جاي مي‌گيرند که طولشان گاهي به 2000 کيلومتر و بيشتر نيز مي‌رسد و جزايري را تشکيل مي‌دهند. کوههاي آتشفشاني در خشکي نادر است. مثلا در ايالات متحده آمريکا ، تنها کوههاي کاسکاد Cascade از اين نوع‌اند. اين رشته کوهها از آتشفشانهاي متعددي تشکيل شده که جنس گدازه آنها آندزيت است و در طول بيش از 900 کيلومتر گسترش دارند. نوع فعاليتهاي آتشفشاني باعث بوجود آمدن انواع مختلفي از کوههاي آتشفشاني مي‌شود که عبارتند از :
آتشفشانهاي سپري
آتشفشانهاي سپري حاصل فعاليتهاي آتشفشانهاي ساکت و آرام مي‌باشد. به صورتي که مواد مذاب و گدازه از دهانه آتشفشان خارج شده و در سطح زمين پخش مي‌شود. مخروط حاصل از اين نوع آتشفشانها کم ارتفاع مي‌باشد. شيب آنها نيز کم بوده و بندرت از 10 درجه بيشتر خواهد بود. ترکيب اين نوع آتشفشانها بازالتي مي‌باشد.
آتشفشانهاي ولکانو
اين نوع آتشفشانها ترکيب ريوليتي يا آندريتي داشته و از نوع انفجاري مي‌باشند. در اين آتشفشانها ارتفاع مخروط حاصله به دليل بالا بودن گرانروي گدازه‌ها و همچنين انفجاري بودن آنها زياد بوده و شيب آنها نيز تند مي‌باشد. اين نوع آتشفشانها از مواد پروکلاستيکي ساخته مي‌شوند. دهانه آتشفشانها بدليل بالا بودن ميزان چسبندگي مواد ، مسدود شده و با بالا رفتن فشار منفجر شده و مواد پروکلاستيکي آزاد مي‌شوند.
آتشفشانهاي مرکب
اين نوع اتشفشانها معمولا داراي شيب تند و حدود 20 الي 30 درجه بوده و با خروج متناوب گدازه‌هاي روان و مواد پروکلاستيک ساخته مي‌شوند. ترکيب اين نوع آتشفشانها ريوليتي-آندريتي بوده و بخاطر چسبندگي مواد در حين حرکت آرام خود در دامنه ها منجمد مي‌گردد و باعث مسدود شدن دهانه آتشفشان مي‌گردد. وقتي در حين فعاليت مجدد فشار به حد کافي مي‌رسد، دهانه آتشفشان منفجر شده و مواد پروکلاستيکي را به بيرون پرتاب مي‌کند و در فعاليت بعدي مجددا مواد سيال مواد آذر آواري قبلي را مي‌پوشانند.
کوههاي قطعه‌اي - گسلي
در بسياري از نقاط زمين ، کوههاي مجزايي که مرتفع تر از زمينهاي اطرافشان هستند، ديده مي‌شود. مطالعات نشان مي‌دهد که در چنين مواردي ، اين قسمتهاي مرتفع ، بوسيله گسله‌هاي عادي -که لغزش عادي آنها زياد است از نواحي مجاور بالاتر قرار گرفته‌اند. اين قبيل کوهها در حقيقت قسمتهايي از پوسته‌اند که در نتيجه نيروهايي که از پايين به آنها اثر کرده ، به سمت بالا حرکت کرده و کوههاي گسلي را به وجود آورده‌اند.
در بعضي موارد ، نشانه‌هايي در دست است که در محل کوههاي گسلي ، قبلا کوههاي ناشي از چين خوردگي وجود داشته ، و‌لي قبل از پيدايش کوههاي اخير ، فرسوده ، شده و از بين رفته‌اند.
کوههاي قطعه‌اي - گسلي (fault-block mountains) هنگامي بوجود مي‌آيند که واحدهاي عظيم سنگي جابجا شوند. اين واحدهاي سنگي اغلب با گچ شدگي طبقات در امتداد گسلهاي عادي با شيب زياد همواه هستند. لازم به ذکر است که گسلهاي عادي و نرمال در اثر نيروهاي کششي بوجود مي‌آيند. در سيستم کوههاي قطعه‌اي - گسلي معمولا پوسته زمين بطور عرضي به صورت صدها قطعه شکسته در آمده و سلسله کوههاي تقريبا موازي را بوجود آورده است. طول متوسط هر قطعه در حدود 80 کيلومتر مي‌باشد.
کوههاي بالا خميده
کوههاي بالاخميده (vpwarped mountains) به همراه بالا خميدگي پوسته و در بعضي مواقع به علت جابجايي عمودي در امتداد گسل‌هاي بزرگ ، زاويه بوجود مي‌آيند. برخي از اين کوهها در پي سنگ آذرين قديمي و دگرگوني تشکيل يافته‌اند، که زماني به صورت قسمت هموار فرسايش يافته و سپس با رسوب پوشيده شده‌اند. وقتي که ناحيه ذکر شده به سمت بالا خميده شد، فرسايش قشر طبقات رسوبي را کنار زده و هسته‌اي از سنگهاي آذرين و دگرگوني در يک دشت هموار و وسيع قد علم مي‌کند.

● آفريقا قاره آفريقا با ۳۰،۰۶۵،۰۰۰ کيلومتر مربع حدود ۲۰% از سطح کره زمين را پوشانده. اين قاره داراي جمعيتي بالغ بر ۸۷۷،۵۰۰،۰۰۰ نفر مي باشد. بلندترين ن ...

واژه کوهزايي (Orogenesis) ، اولين بار توسط زمين ‌شناس آمريکايي (ج.ک. گيلبرت) در سال 1890 ميلادي براي توصيف فرآيند کوهسازي پيشنهاد شد. پيشوند oro در زم ...

● آفريقا قاره آفريقا با ۳۰،۰۶۵،۰۰۰ کيلومتر مربع حدود ۲۰% از سطح کره زمين را پوشانده. اين قاره داراي جمعيتي بالغ بر ۸۷۷،۵۰۰،۰۰۰ نفر مي باشد. بلندترين ن ...

مقدمه از اواخر کرتاسه تا اوايل پالئوژن، در بيشتر نواحى ايران، شواهد روشنى از چين‎خوردگى ، ماگمازايى و دگرگونى وجود دارد که با رخداد کوهزايى لاراميد قا ...

کوه دماوند جدا از اينکه يک پديده طبيعي منحصر به فرد در ايران و جهان است، يک سمبل و اسطورة هميشگي در ادب و فرهنگ و تاريخ ايران بوده و هست. اين کوه بزرگ ...

منطقه ايران را چه در محدوده کمربند کوهزايي رشته کوه البرز و چه در محدوده زاگرس بررسي کنيم، طيف وسيعي را از نظر گستردگي در آمار لرزه ها مشاهده خواهيم ک ...

جنگل داري عبارتست از به کارگيري مجموعه اي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آن ها، پرورش توده هاي جنگلي، بهره برد ...

رشته کوه آلپ ها، يا آلپ ها (The Alps) معروف ترين رشته کوه جهان است و از نزديکي شهر نيس در سواحل مديترانه به شکل يک کمان عظيم تا حوالي لوبليانا در اسلو ...

دانلود نسخه PDF - کوه