up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله کود سبز PDF
QR code - کود سبز

کود سبز

● تعريف:
کود سبز شامل گياهي است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلي کشت کرده و بعد از مقداري رشد سبزينه آنرا به زمين بر مي گردانند بدون اينکه از اين گياه محصولي برداشت کنند اين گياه مي تواند شامل هر گياهي باشد غير از آنهايي که بخشهاي خشبي دارند با اثر آللوپاتي بر روي گياه محصول دار بعدي مي گذارند. در اصل کود سبز يک تناوب است که محصول ندارد و براي بهبود و حاصلخيزي خاک و در صورت لگوم بودن تامين کل يا بخشي از ازت مورد استفاده محصول بعدي استفاده مي شود به طوري که از نظر رطوبت با محصول اصلي در رقابت نباشد.
● فوايد:
کود سبز يک روش ديرينه کشاورزي است که استفاده از آن فوايد زيادي را به همراه دارد. يک هکتار کود سبز معمولا بين ۲۵ تا ۵۰ تن شاخه ، برگ و انساج گياهي تازه توليد مي کند و اين بقايا را وارد خاک مي کند که خود حدوداً برابر با ۱۰ تا ۲۰ تن کود حيواني بود که اين مقادير حدود ۱ تا ۲ تن هوموس به خاک بيافزايد.
يکي از مهمترين فوايد کود سبز بهبود خواص فيزيکي خاک مي باشد. بالا رفتن هوموس باعث تشکيل خاک دانه ها مي شود و لوله هاي مويين خاک بيشتر شده و تهويه و نفوذپذيري خاک را افزايش مي دهند. کود سبز از دو طريق بر ميزان تلفات ناشي از آب شويي تاثير مي گذارد يکي از طريق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و ديگري از طريق جذب عناصر غذايي از محلول خاک و جلوگيري از انتقال آن به زه آبها ، در صورتي که محصول داراي سايه انداز گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند ، تعرق مکانيزم اصلي اتلاف رطوبت خاک خواهد بود. اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پايينتر از محدوده ريشه شده و در نتيجه ميزان تلفات ناشي از آب شويي را کاهش مي دهد.
از برخورد مستقيم قطرات باران با خاک جلوگيري کرده و مانع از ديس پرس خاک توسط قطرات باران مي شوند و همچنين از طريق بهبود خاک دانه ها نيز باعث جلوگيري و مقاومت خاک در برابر ديس پرس مي شوند اين گياهان از فرسايش بادي نيز به وسيله پوششي که در روي خاک دارند جلوگيري کرده و همچنين به وسيله اين مانع از تشکيل رواناب شده و آب جذب شده توسط خاک را افزايش مي دهند. بقولات به خاطر رشد ريشه اي زيادي که دارند مي توانند مواد غذايي شسته شده که عمدتا کلسيم و ازت است را که در لايه هاي پايين تر خاک هستند جذب کرده در خود نگهداري کنند و بعد از برگرداندن آنها به خاک آنها در لايه هاي سطحي رها مي سازند و آنها را مجدداٌ به جريان مي اندازند و در نتيجه بر قابليت دسترسي و استفاده از اين عناصر توسط محصولات بعدي تاثير مي گذارند. موردي ديگر از فوايد کود سبز در زمينهاي است که به خاطر کمبود اکسيژن خاک مشکل دنيتريفيکاسيون دارند.وجود شرايط بي هوازي در خاک ، که لازمه انجام فرآيند دنيتريفيکاسيون است ، مي توان ناشي از رطوبت زيادي خاک باشد ؛ زيرا چنين وضعيتي مانع ورود اکسيژن به خاک مي شود . البته ، ميزان رطوبتي که خاک دريافت مي نمايد بستگي به شرايط اقليمي منطقه دارد. شيب زمين ، پوشش گياهي ، و بافت و ساختمان خاک نيز از جمله عوامل موثر بر ميزان رطوبت خاک بوده و از اين رو مي توان انجام دنيتريفيکاسيون در آن را تحت تاثير قرار مي دهند. استفاده از کود سبز با بهبود ساختمان خاک و ايجاد تهويه مناسب مي تواند تاثير مثبتي بر زهکش خاک داشته باشد و با تاثير مطلوب بر ساختمان خاک ظرفيت اکسيژن پذيري آن را افزايش داده و همچنين با تعريق مقداري از آب را به صورت بخار از زمين خارج کرده و از اين رو موجب کاهش ميزان دنيتريفيکاسيون مي شوند.
يکي ديگر از فوايد کود سبز افزايش ازت خاک است البته اين در موردي صادق است که گياه مورد استفاده لگوم باشد . نيتروژن براي هر گياه لازم است تا بتواند رشد کند. سالانه ۱۱۰ ميليون تن ازت براي توليد غذا در جهان استفاده مي شود ولي تنها قسمت کمي از اين مقدار توسط کودهاي شيميايي جايگزين مي شود. لگوم ها تقريبا تنها گياهاني هستند که مي توانند مشکل ازت را با توجه منبع نامحدود ازت که همان جو است رفع کنند . در صورت در تناوب قرار ندادن اين گياهان با غير لگوم ها مجبور به جايگزين کردن ازت خاک توسط کود شيميايي هستيم که منبعي محدود و توليد آن به انرژي زيادي نياز دارد که مشکلات زيست محيطي زيادي به دنبال دارد.
در حقيقت کودهاي سبز چه لگوم و چه غير لگوم باشند مانند يک گاو صندوق عمل مي کنند که مواد غذايي را در زماني که گياه محصول در زمين نيست در خود نگهداري کرده و آنرا بعدا در اختيار گياه محصول قرار مي دهند.
آيش تابستانه باعث کاهش مواد آلي خاک مي شود چون مواد آلي در اين مدت به راحتي و به سرعت تجزيه مي شوند. آيش تابستانه براي خاکهاي غني از مواد آلي مي تواند روش خوبي باشد زيرا با تجزيه مواد آلي و فراهم شدن مواد غذايي مورد نياز گياه زمين حاصلخيزي خوبي پيدا مي کند. آيش تابستانه روش خوبي براي کاهش جمعيت علفهاي هرز است و همچنين روش خوبي براي در معرض قراردادن خاک در برابر انواع فرسايش ها. ولي کود هاي سبز لگوم نه تنها مواد آلي را افزايش مي دهند و ساختمان خاک را بهبود مي بخشند و علفهاي هرز آنرا کاهش مي دهند باعث حفاظت خاک در برابر فرسايش نيز مي شوند و تنها مشکل آنها کاهش رطوبت خاک است . بنابراين کود سبز مي تواند با در تناوب قرار گرفتن خاک را در مدتي از سال که در آيش است بپوشاند . در خاکهايي که از لحاظ رطوبت در محدوديت هستند بايد توجه داشت که کود سبز مي تواند باعث کاهش رطوبت شود. و کاهش رطوبت نيز باعث کاهش عملکرد مي شود ولي در مناطقي که بارندگي در حد متوسط و حتي مقداري کمتر هم وجود دارد مي توان از کود سبز استفاده کرد. در يک پژوهش آيش تابستانه را با کود سبز مقايسه کردند و مشاهده کردند که بعد از پايان دوره مقدار آب داخل خاک به ترتيب ۴۷ و ۳۱ ميلي ليتر بود ولي عملکرد دانه گندم به ترتيب ۷ تا ۵ ۷ تن در هکتار بود اين آزمايش نشان مي دهد اگر تا حدودي از رطوبت کاسته مي شده ولي کود سبز در اين شرايط نيز باعث بهبود عملکرد مي شود .
البته در خاکهايي که غني از مواد آلي هستند نيز کود سبز مي تواند مفيد باشد از اين جهت که اين خاکها بيشتر در مناطق پر باران وجود دارند و از لحاظ بارندگي وضعيت مناسبي دارند همچنين در اين مناطق هوا نسبتا گرم است . اين گرما باعث افزايش تبخير از سطح خاک شده و يک لايه خشک را در سطح خاک ايجاد مي کند که اين لايه در بارندگي بعدي به شدت در معرض ديس پرس قرار مي گيرد و متلاشي مي شود و باعث بسته شدن لوله هاي مويين خاک شده و از تهويه و نفوذپذيري مي کاهد و رواناب را گسترش مي دهد که خود مشکلات زيادي به دنبال دارد از اين رو کود سبز با پوشش قرار دادن خاک از اين مشکل جلوگيري مي کند و همچنين چون مقدار بارندگي زياد است ، براي محصول بعدي کمبود ايجاد نمي کند.
با توجه به اين موارد لگوم ها مي توانند جز بهترين کود هاي سبز قرار گيرند زيرا جدا از اين موارد ازت را نيز به خاک مي افزايند که خود عاملي مهمي در بالا رفتن عملکرد مي شود بر اساس آزمايش در آلمان باقلاي سفيد عملکرد غله را تا ۵ ۱ تن در هکتار و شبدر قرمز تا يک تن در هکتار افزايش داد. البته مقدار نيتروژن تثبيت شده توسط اين گياهان بستگي به رقم و گونه مورد استفاده، مقدار و نوع باکتري هاي همزيست آنها، و وضعيت حاصلخيزي خاک و شرايط اقليمي دارد.
● روش استفاده:
▪ روش کاشت
در هر زمان قبل از زمستان که شرايط براي رشد مناسب باشد مي توان آنرا کشت کرد تقربيا تا اواسط پاييز. روش کاشت از اين قرار است که مي توان زمين را در لايه سطحي به وسيله کلتيواتور يا يک ديسک آماده کرد و مقدار بذر را بسته به نوع کود سبز در سطح زمين پاشيد و آنرا لايه سبکي خاک داد تقريبا مثل کشت علوفه . البته در زمين هايي که براي با اول است که در آنها کود سبز استفاده مي شود يا به عبارتي فعاليت هاي ارگانيک درآن صورت نگرفته به طور يقين جمعيت ميکروبي خاک مخصوصا ريزوبيومها و عوامل تجزيه کننده مواد آلي کم است بنابراين پيشنهاد مي شود در اين شرايط باکتري هاي مذکور را هنگام کشت کود سبز به زمين اضافه کنيد.
بعد از گذشت ۴ هفته از کشت ، گياه به صورت گياه چه اي درآمده قبل از تشکيل اولين گل بايد آنرا به زمين برگردانيم زيرا در اين مرحله گياهان ترد و ضعيف هستند و بافتهاي آنها به راحتي تجزيه مي شود کود سبز به مدت زمان ۱ تا ۴ هفته بسته به نوع آن تا ۶ هفته براي تجزيه شدن زمان لازم دارد که هر چه بيشتر باشد سرعت تجزيه نيز بيشتر مي شود. عمق شخم براي برگرداندن کود سبز به زمين در خاکهاي سنگين ۱۵ تا ۲۰ سانتي متر و در خاکهاي سبک بين ۲۵ تا ۳۵ سانتي متر است. بهترين زمان براي برگرداندن کود سبز به زمين زماني است که تثبيت ازت و رشد گياه در پيشينه و تخليه آب زمين توسط گياه در کمترين وضعيت باشد و همچنين با توجه به شرايط محيطي و رطوبت و دماي خاک زمان کافي براي تجزيه آن تا قبل از کشت بعدي وجود داشته باشد . اگر گياه کود سبز مستتر شود مقدار بيشتري مواد آلي و نيتروژن را به خاک مي دهد ولي دوره هاي رها سازي آن بيشتر طول مي کشد ولي گياهان جوانتر و داراي ساقه نازکتر مي توانند زودتر تجزيه شوند ولي در عوض ازت کمتري را تثبيت مي کنند. لازم به ذکر است که اگر کود سبز در شرايط آب کشت مي شود بايد آنرا به نحوي آبياري کنيم که تنش خشکي متعادلي در اوايل رشد داشته باشد تا وادار به ريشه دهي بيشتر شود و در نتيجه از اين روش مي توانيم جهت بالا بردن جمعيت ريزوبيوم ها استفاده کنيم. البته نبايد طوري باشد که رشد سبزينه اي را مختل کند يا باعث اختلال در کار ريزوبيوم ها شود.

● کربوهيدرات منبع مهم غذايي کربوهيدراتها ، منبع مهم غذايي اند. کربوهيدراتها همچنين به عنوان واحدهاي سازنده چربيها و نوکلئيک اسيدها عمل مي کنند. سلولز ...

تناوب زراعي و تنوع ژنتيکي از دير باز به عنوان ارکان سيستمهاي توليد کشاورزي سنتي و موفق به شمار مي آمده اند . در نيمه اول قرن بيستم ، تناوب زراعي مورد ...

خورشيد رنگ باخته و لهيده در افق فرو مي رود. آخرين پرتوهاي خورشيد افق را رنگين کرده است که ناگهان ظهور درخشي سبز رنگ جلو هاي روحاني به اين منظره مي بخش ...

● مقدمه زيره سبز با نام علمي L. Cuminum cyminum گياهي است از خانواده apiaceae ، يکساله ، معطر ، بدون کرک (جز ميوه) ساقه علفي با انشعابات دو تايي و گاه ...

به گياهان علفي يکساله که از همه قسمتهاي آن بدون تغيير و تحول به صورت خام استفاده مي شود. ▪ سبزيجات را مي توان به صورت زير دسته بندي کرد: سبزيجات ميوه ...

جلبک ها (algae) گروه بزرگي از موجودات ساده هستند که مانند گياهان، حاوي کلروفيل هستند و قابليت فتوسنتز دارند، اما برخلاف آنها فاقد ريشه، ساقه، برگ و گل ...

● پرورش نشاء جعبه اي و مديريت خزانه اکوسيستم هاي طبيعي و فرآيندهاي آن در بعضي از موارد به دلخواه انسان و نيازهاي او به پيش نمي روند و در بسياري از موا ...

آلوئه ورا گياهي رو که مشاهده مي کنيد آلوئه ورا يا صبر زرد نام دارد که علاوه بر اينکه خاصيت داروئي زيادي دارد.از ماده ژلاتيني که درون برگ اين گياه وجود ...

دانلود نسخه PDF - کود سبز