up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله کهکشان ها PDF
QR code - کهکشان ها

کهکشان ها

کهکشان به مجموعه ستارگان ، گاز و غبار گفته مي شود که با نيروي جاذبه کنار هم نگاه داشته شده اند. کوچکترين کهکشانها داراي عرضي برابر با چند صد سال نوري ، شامل حدود ۱۰۰۰۰۰ ميليارد سال ستاره هستند. بزرگترين کهکشانها تا ۳ ميليون سال نوري عرض دارند و شامل بيش از ۱۰۰۰ ميليارد ستاره هستند. اشکال کهکشانها بر اساس شيوه اي طبقه بندي مي شود که طبق شيوه طبقه بندي ستاره شناس آمريکايي ، ادوين هابل (۱۹۵۳- ۱۹۸۶) ، شکل يافته است. در مورد تکامل کهکشانها اطلاعات قطعي کمي در دست است. تنها مطلب مورد اطمينان اين است که کهکشانها ميلياردها سال پيش به شکل توده اي از ابرهاي گازي و غباري بوجود آمدند.
کهکشان بيضوي
کهکشانهاي نامنظم هيچ شکل يا ساختار منظمي ندارند، آنها داراي جرم بيشتري از کهکشانهاي ديگر هستند و بيشتر ستاره هاي موجود در آنها داراي طول عمر کم و درخشان مي باشند. با وجود اينکه بسياري از کهکشانهاي نا منظم در بر گيرنده نواحي تابان گازي هستند که ستاره ها در آنها شکل مي گيرند، بيشتر گاز ميان ستاره اي کهکشانها بايستي متراکم شوند تا ستاره هاي جديدي بوجود آورند. حدود ۵% از هزار کهکشان درخشان را کهکشانهاي نا منظم تشکيل مي دهند. اين در حالي است که يک چهارم کهکشانهاي شناخته شده نيز کهکشانهاي نامنظم هستند.
کهکشانهاي مار پيچي
کهکشانهاي مارپيچي داراي بازوهايي هستند که شکلي مارپيچي در اطراف بر آمدگي مرکزي يا هسته ، قرصي ايجاد مي کنند که چرخش هسته با چرخش بازوهاي آن همراه مي شود. جوانترين ستاره هاي کهکشانهاي مارپيچي در بازوهاي کم توده يافت مي شوند و ستاره هاي کهن اکثرا در هسته متراکم قرار دارند. کهنترين ستاره ها در هاله هاي کروي پراکنده قرار دارند و اطراف قرص کهکشاني را فرا گرفته اند. بازوهاي مذکور همچنين داراي غبار و گاز فراواني هستند که منجر به تشکيل ستاره هاي جديد مي شود.
کهکشان مارپيچي ميله اي
يک کهکشان مارپيچي ميله اي داراي يک هسته برآمدگي مرکزي کشيده شده و ميله اي شکل است. همزمان با چرخش هسته اينطور به نظر مي رسد که در هر سوي هسته يک بازو نيز مي چرخد. برخي ستاره شناسان عقيده دارند کهکشان راه شيري نيز يک کهکشان مارپيچي ميله اي است. شکل کهکشانهاي مارپيچي و کهکشانهاي مارپيچي ميله اي متغير است.
از کهکشانهاي با برآمدگيهاي مرکزي بزرگ با بازوهاي نه چندان بهم پيوسته تا کهکشانهاي با برآمدگيهاي مرکزي کوچک و بازوهاي آزاد. گر چه کهکشانهاي مارپيچي و مارپيچي ميله اي پيش از اين به عنوان دو نوع کهکشان متفاوت طبقه بندي مي شدند، ولي امروزه ستاره شناسان آنها را مشابه مي دانند.
کهکشانهاي بيضوي
کهکشانهاي بيضوي از نظر شکل ، از شکل بيضي گون (شبيه توپ فوتبال امريکايي) تا شکل کروي متغير هستند و اشکالي ما بين اين دو نيز يافت مي شوند. بر خلاف کهکشانهاي ديگر که نوري آبي از ستاره هاي فروزان و کم عمر منعکس مي کنند، کهکشانهاي بيضوي زرد رنگ بنظر مي رسند. علت اين امر توقف شکل گيري ستارگان در اين کهکشانها مي باشد که در نتيجه تقريبا تمام نور آنها از ستاره هاي غول سرخ که داراي طول عمر زيادي هستند تأمين مي شود.
کهکشانهاي فعال و غير عادي
از تمام کهکشانها ميزان معيني تشعشع الکترومغناطيسي ساطع مي شود. برخي کهکشانها ، به طرز غير عادي ، مقادير زيادي تشعشع تابش مي کنند. اين کهکشانها ، کهکشانهاي فعال ناميده مي شوند. انرزي آنها از منبعي با جرم بسيار زياد اما به هم فشرده که در مرکز کهکشان فعال قرار دارد تأمين مي شود.
انرژي اغلب بصورت اشعه ايکس ، موج راديويي و همچنين نور است و ميزان انرژي آزاد شده به قدري زياد است که نمي توان تصور کرد ستاره ها آنرا بوجود آورده باشند. ستاره شناسان بر اين عقيده اند که تنها جسمي که قادر است اين مقدار انرژي را ازاد کند يک حفره سياه فوق العاده پر جرم است. بنابر اين، علت اينکه برخي کهکشانها از جمله کهکشان خودمان انرژي نسبتا کمي آزاد مي کنند اين است که حفره سياه مرکزي کوچکي را در ميان گرفته اند.
● کوازارها
بنظر مي رسد که کوازارها (شبه ستاره ها) هسته فعال کهکشانهاي دور دست باشند. آنها درخشانترين ، سريعترين و دورترين اجرام شناخته شده در جهان هستند. کوازارها همانند ستارگان از سطح زمين به مثابه يک نقطه نوراني خيلي ريز ديده مي شوند. اگر چه کوازارها فقط به اندازه منظومه شمسي هستند، نور برخي از آنها مسافتي در حدود ۱۰ ميليارد سال نوري را طي مي کند تا به ما برسد. ما براي اينکه بتوانيم چنين اجرام دوري را شناسايي کنيم نياز به تابش زياد نور آنها داريم. تشعشع انرژي بعضي از کوازارها حدود ۱۰۰ برابر تشعشع کهکشانهاي عظيم است.
با گسترش جهان کوازارها که در لبه خارجي آن قرار دارند بسرعت از زمين فاصله مي گيرند. دورترين کوازارهايي که قابل رويت حدود ۱۲ ميليارد سال نوري در جهت انتهاي قابل مشاهده جهان قرار دارند. بخاطر زمان زيادي که طول مي کشد تا نور کوازارها به زمين برسد، اين کهکشانها ستاره شناسان را قادر مي سازند تا جهان را در اولين مراحل شکل گيري ، مورد مطالعه قرار دهند. کوازارها فوق العاده درخشان و در عين حال بسيار مهم فشرده مي باشند. در مقايسه با گستره کهکشان راه شيري که ۱۰۰۰۰۰ سال نوري مي باشد، کوازارها قطري معادل چند روز يا هفته نوري را تشکيل مي دهند.
کهکشانهاي راديويي
تمامي کهکشانها ، موج راديويي ، نور قابل رويت و انواع تشعشع از خودشان توليد مي نمايند. انرژي راديويي يک کهکشان راديويي خيلي متراکمتر از انرژي کهکشانهاي معمولي است. اين انرژي از دو قطعه خيلي بزرگ ، يا ابرهاي عظيم الجثه متشکل از ذرات در حال دور روشن از کهکشانها تشتشع مي يابند.
اين ابرهاي عظيم از فورانهاي گازي که از مرکز کهکشان با سرعتي معادل يک پنجم سرعت نور خارج مي شوند، در آسمان شکل مي گيرند. به نظر مي رسد که فوران اين انرژي عظيم توسط يک حلقه پيوستگي صورت مي گيرد که يک حفره سياه خيلي متراکم را در بر مي گيرد و در مرکز کهکشان واقع است. از هر يک ميليون کهکشان فقط يکي از آنها يک کهکشان راديويي است.
● تصادم کهکشانها
بيشتر کهکشانها از کهکشانهاي همسايه خود صد هزار سال نوري فاصله دارند. به هر حال، بعضي از کهکشانها تا اندازه اي به يکديگر نزديک مي شوند که نيروي جاذبه دو طرفه آنها اشياء موجود در کهکشانها ديگر را به اطراف خود مي کشد و اين امر باعث بوجود آمدن توده هايي به نام دنباله هاي کشندي مي گردد، که اين دنباله ها مانند پلي کهکشانها را به يکديگر وصل مي نمايند. نزديکي بيش از حد کهکشانها ممکناست، توأم با تصادم آنها گرديده و به دنبال اين عمل يک تغيير شکل بنيادي در شکل ظاهري آنها صورت پذيرد.

کهکشان مجموعه ايست از ستارگان، غبار و گاز که توسط گرانش در کنار يکديگر قرار گرفته اند. منظومه شمسي ما در کهکشاني به نام راه شيري قرار گرفته است. دانشم ...

در اثر انفجار کهکشان نور و امواج راديويي بسيار شديدي ساطع مي شود و ستارگان کهکشان مزبور نيز نابود مي شوند. ولي هنوز علت دقيق انفجار کهکشانها مشخص نشده ...

در اثر انفجار کهکشان نور و امواج راديويي بسيار شديدي ساطع مي‌شود و ستارگان کهکشان مزبور نيز نابود مي‌شوند. ولي هنوز علت دقيق انفجار کهکشانها مشخص نشده ...

دانشمندان به توده هي بزرگي از ستاره ها که به دليل نيروي جاذبه کنار هم قرار دارندن کهکشان (Galaxy) مي گويد. شيد بدانيد در تقسيم بندي کهکشان ها، آنها را ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

بر پايه ي بررسي هاي تازه اي ادعا شده که خورشيد کوچک تر از آن چيزي است که تصور مي شود. اگر اين گونه باشد، آن گاه ويژگي هاي ديگر خورشيد مانند دماي دروني ...

نزديک ترين ستاره به ما بعد از خورشيد «پروکسيما- قنطورس» نام دارد که در فاصله يي برابر ۲ ۴ سال نوري از ما واقع شده است. اما ميلياردها ستاره يي که در که ...

انسان ها عادت داشتند تا زماني که پيامبران برايشان معجزه نياورده اند، حرف اين فرستادگان خدا را رد کنند. بعضي ها حرف آن ها را قبول مي کردند و بعضي هم بر ...

دانلود نسخه PDF - کهکشان ها