up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله کنجد PDF
QR code - کنجد

کنجد

پرورش کنجد

کنجد يکي از قديمي ترين گياهان زراعي روغني جهان است و از زمان هاي قديم در ايران کشت مي شود و زماني از صادرات مهم کشور به شمار مي رفت. کشت کنجد در مناطق گرمسيري کشور مانند استان هاي خوزستان، سيستان و بلوچستان، جيرفت و فارس متداول است و در استان مازندران هم به دليل تنوع کشت، کنجد به صورت زراعت اصلي در بهار و يا به صورت کشت مخلوط همراه با پنبه در بهار و همچنين به عنوان کشت دوم بعد از برداشت غلات بسيار مورد توجه کشاورزان منطقه مي باشد و از سوي ديگر کاربرد روزافزون روغن استحصالي از اين گياه در صنعت موجب افزايش تقاضا جهت افزايش سطح زيرکشت آن مي باشد.
مصرف اصلي دانه کنجد در تهيه ي حلوا و شيريني پزي است. روغن کنجد براي طبخ مواد خوراکي مختلف، در تهيه ي عطرها و به عنوان حلال در داروسازي مصرف مي شود.
کنجد گياهي گرمادوست و روز کوتاه است و به هواي گرم و نور فراوان احتياج داشته و به حرارت پايين حساس است. با اين حال، هواي بسيار گرم بيش از ۴۰ درجه سانتي گراد موجب نقصان تشکيل کپسول ها مي شود و در واقع حرارت مطلوب رشد کنجد حدود ۲۷ درجه سانتي گراد است. توليد کنجد در نواحي با حداقل ۱۵۰ روز بدون يخبندان امکان پذير است. اين گياه اساسا يک محصول خاص مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري تلقي مي شود. کنجد معمولا در مناطقي با ارتفاع کمتر از ۱۰۰۰ متر از سطح دريا مي رويد، هر چند که برخي از انواع آن ممکن است در ارتفاعات بالاتر نيز قادر به رشد باشند. کنجد به عنوان يک محصول مقاوم به خشکي و گرما شناخته شده است و ليکن براي توليد و عملکرد بالا به رطوبت احتياج دارد. به زيادي رطوبت خاک و عدم تهويه نسبتا حساس است و به همين جهت کنترل آبياري کنجد ضرورت دارد. کنجد مقاوم به خشکي است. در انواع خاک ها رشد مي کند مشروط بر آنکه از نظر تهويه و زهکشي محدوديتي وجود نداشته باشد. با اين حال خاک هاي داراي بافت متوسط را ترجيح مي دهد. کنجد به شوري خاک غيرمقاوم است و اسيديته خنثي را ترجيح مي دهد.
عمليات مربوط به شخم و آماده نمودن زمين و اجراي ديسک جهت خرد کردن کلوخ با توجه به وضعيت آب و هوايي منطقه در اوايل فروردين توصيه مي گردد. مقادير کودهاي موردنياز هم شامل ۵۰ کيلوگرم اوره، ۱۰۰ کيلوگرم فسفات در هکتار قبل از کاشت و ۲۵ کيلوگرم اوره بر هر هکتار به صورت کود سرک در زماني که ارتفاع گياه به ۲۰ سانتي متر رسيده است، قابل مصرف مي باشد. همچنين در صورت نياز مي توان کود پتاسه را به مقدار لازم به خاک افزود. با اجراي ديسک دوم در اواخر فروردين که بعد از پاشيدن کود انجام مي يابد، زمين مربوطه براي کاشت آماده مي گردد.
بذور را بايستي قبل از کاشت با يکي از قارچ کش هاي موجود و رايج بر طبق توصيه ي فني کارشناسان و مروجين ضدعفوني نمود. از سموم علفکش با توجه به نوع علف و قبل از کاشت طبق نظر کارشناسان ذيربط استفاده کرد. ميزان بذر مصرفي براي زراعت کنجد ۶ تا ۷ کيلوگرم بذر براي يک هکتار توصيه مي گردد و زمان مناسب بذر پاشي نيز بر اساس شرايط آب و هوايي منطقه قابل پيش بيني مي باشد.
براي کشت کنجد فواصل بين خطوط کاشت حدود ۵۰ الي ۶۰ سانتي متر و فاصله ي بوته روي خطوط ۵ سانتي متر مناسب مي باشد. عمق کاشت به نوع خاک بستگي دارد و حداکثر تا ۵ ۲ سانتي متر کافي به نظر مي رسد. ميزان اسيديته خاک جهت کاشت اين گياه بايد بين ۵ ۶ تا ۵ ۷ باشد و به علت حساسيت گياه کنجد به خاک هاي شور، کشت اين گياه در زمين هاي شور مناسب نمي باشد. به هر حال بذرهاي کنجد در زمين هايي که داراي کلوخ باشد يا عمق کاشت به دقت تنظيم نگردد و يا زمين سله بسته باشد، به خوبي و به طور يکنواخت سبز نمي گردد.
در تعيين تاريخ کاشت کنجد رعايت سه نکته ي اساسي ضروري است، اول درجه حرارت مناسب جهت سبز کردن، دوم پايداري دماي هوا به منظور اينکه پس از سبز کردن افت حرارت پديد نيايد، سوم زمان گلدهي مصادف با گرماي بيش از حد نگردد زيرا منجر به عدم باروري گلها شده و تعداد کپسول هاي تشکيل شده کاهش مي يابد. حداقل حرارت خاک براي جوانه زدن و سبز شدن کنجد حدود ۲۰ درجه ي سانتي گراد است. در اين حرارت کنجد ۴ تا ۷ روزه سبز مي شود. کاشت مي تواند هنگامي انجام شود که ميانگين شبانه روزي حرارت هوا به ۲۰ تا ۲۵ درجه ي سانتي گراد رسيده باشد. با توجه به شرايط جوي مناطق کشت کنجد و نيازهاي اين گياه، کنجد يکي از آخرين زراعت هاي بهاره است که کشت مي گردد. در مناطق گرمسير کشت کنجد اغلب بعد از برداشت گندم و جو انجام مي شود. در مناطق پنبه کاري مي توان يک تا دو هفته پس از پايان کشت پنبه به کشت کنجد اقدام نمود. در مناطقي که ذرت و سويا کشت مي گردد بايد حداقل ۲۰ روز پس از سويا اين گياه را کاشت.
چون رشد اوليه ي گياهچه ي کنجد کمتر از علف هاي هرز سريع الرشد منطقه مي باشد، بنابراين ايجاد يک بستر مناسب و عاري از علف هاي هرز براي برخورداري کنجد از رشد مناسب و مطلوب اهميت فراوان دارد. ريشه هاي گياه کنجد نازک و فيبري شکل مي باشد و به آساني آسيب پذير است. به همين دليل زير و رو کردن خاک هاي اطراف گياهچه ي اين گياه دشوار است. براي مبارزه علف هاي هرز مي توان از روش هاي مکانيکي، شيميايي و يا توام استفاده نمود.
اگر کشت به صورت سنتي و در هم انجام گرفته باشد، بايستي به وسيله کارگر و با دست، اقدام به وجين علف هاي هرز نمود. در کشت به صورت رديفي نيز مي توان از ادوات کشاورزي نظير کولتيواتور نسبت به از بين بردن علف هاي هرز موجود بين خطوط اقدام نمود. بديهي است در اين روش براي حذف علف هاي هرز روي خطوط بايستي از طريق وجين دستي عمل نمود.
هر چند که گياه کنجد به عنوان يک گياه مقاوم به خشکي و گرما شناخته شده مي باشد با اين وجود براي توليد و عملکرد بيشتر نيازمند رطوبت است، بنابراين در صورت مشاهده تشنگي گياه بايد به نسبت به انجام آبياري حتي الامکان در هنگام شب اقدام نمود. البته آبياري بيش از اندازه و پي در پي نيز براي کنجد زيان آور است، به دليل آن که موجب شدت يافتن بيماري بوته ميري و پوسيدگي ذغالي در اين گياه مي گردد.
وجين کاري در صورت نياز تا دو مرحله ضروري است و هنگامي که گياه به ارتفاع بيش از ۲۰ سانتي متر رسيده و بوته ها از استحکام نسبي برخوردار شده باشند اين عمل انجام مي گيرد. در ضمن عمل خاک دادن پاي بوته در صورت نياز انجام مي پذيرد.
آفات رايج گياه کنجد شامل آگروتيس يا طوقه بر، شته و کرم برگ خوار مي باشد که در مراحل اوليه يا در طول رشد اين گياه ايجاد خسارت مي نمايند. در اين ارتباط، لازم است با استفاده از ترکيب سم سوين با سبوس مبادرت به طعمه پاشي يا با استفاده از سموم مالاتيون، ديازينون مطابق با مقدار توصيه اقدام به محلول پاشي کرد.
از جمله بيماري هاي مهمي که گياه کنجد را در منطقه مورد تهديد و حمله قرار مي دهند، مي توان به بيماري گل سبز، بوته ميري و پوسيدگي ذغالي اشاره نمود. در اين خصوص بهترين راه کنترل بيماري پوسيدگي ذغالي و بوته ميري، استفاده تناوب زراعي است که جهت کنترل بيماري هاي فوق الذکر بايستي حتما رعايت گردد.
در برداشت سنتي بهترين زمان برداشت زماني است که رنگ برگ ها و کپسول ها زرد رنگ شده است و با برداشت مناسب مي توان تا حد زيادي از ريزش دانه ها جلوگيري نمود. براي اين کار ابتدا بوته ها را توسط دست برداشت نموده و پس از دسته بندي، بايستي آن ها را به صورت سروپا (چاتمه) قرار داد تا بعد از گذشت چند روز کاملا خشک شوند. در اين حالت با چند تکان تدريجي دانه هاي گياه از غلاف ها جدا خواهند شد.
کنجد را هنگامي برداشت مي کنند که دانه ها در کپسول هاي پاييني رسيده باشند. اگر چه در اين مرحله برگ ها ريزش يافته است اما کپسول ها هنوز سبز مي باشد. ارقام شکوفا را با دست از خاک بيرون کشيده و يا با داس درو، سپس دسته بندي مي نمايند. دسته ها را ۲ تا ۳ روز در مزرعه به طور ايستاده بر هم تکيه داده تا از رطوبت آن ها کاسته شود. سپس دسته ها را روي برزنت يا پلاستيک به طور وارونه تکان مي دهند. دانه هايي که به اين طريق به دست مي آيد کيفيت بسيار خوبي دارد. پس از اين عمل بوته ها را با کمباين يا خرمن کوب و يا ضربات چوب مي کوبند تا بقيه ي دانه ها جدا شود.
ارقام ناشکوفا را مي توان با دروگر برداشت نمود و سپس همانند ارقام شکوفا عمل کرد و يا بوته ها را موور درو و در مزرعه رها کرد تا خشک شود. پس از آن بوته هاي خشک شده را با کمباين مجهز به انگشتي هاي بلند کننده مورد برداشت قرار داد.
وجود ترکيبات لزج و مخاطي در ساقه و نيام ها سبب مي شود که دوران خشک شدن طولاني باشد. به همين جهت کمباين کردن مستقيم ارقام ناشکوفا به دليل طولاني گشتن دوران خشک شدن عملي نيست.

کنجد مقدمه : کنجد يکي از گياهاي روغني بومي ايران است و در اکثر نقاط کشور به طور پراکنده با سطح زير کشت حدود40 هزار هکتار مورد کشت و کار قرار مي گيرد . ...

کليات گياه شناسي کنجد گياهي است يکساله با ارتفاع حدود يک متر که قسمت انتهايي ساقه آن پوشيده از کرک است. برگهاي آن بيضي ، باريک و نوک تيز است. گلهاي آن ...

کنجد گياهي است يک ساله با ارتفاع حدود يک متر که قسمت انتهايي ساقه آن پوشيده از کرک است . برگ هاي آن بيضي ، باريک و نوک تيز است . گل هاي آن به رنگ سفيد ...

● کليات در حال حاضر آب شيرين بهعنوان يک کااي اقتصادي، نقش اساسي را در توليدات کشاورزي، صنعتي و تأمين نيازهاي بهداشتي و شرب در سطح جهان ايفاء ميکند. در ...

جوانه هاي غلات و دانه ها سرشار از ويتامين ها و مواد معدني هستند. دانه هايي که بيش از همه براي تهيه جوانه مناسب هستند، عبارتند از: ماش، عدس، گندم، جو، ...

شته جاليز Aphis gossypii ( Homoptera:Aphididae) مانند ديگر شته ها با مکيدن شيره گياهي باعث پيچيدن برگها وعدم رشد سر شاخه ها مي گردد.به علاوه عسلک فراو ...

کرم غوزه پنبه Heliothis armigera آفتي است خطرناک که خسارت شديد آن از پنبه کا ريهاي استان هاي شمال و مرکز ايران گزارش شده است .اين حشره ميزبانهاي متعدد ...

دانلود نسخه PDF - کنجد