up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله کم خوني PDF
QR code - کم خوني

کم خوني

کم خوني وضعيتي است که درآن، تعداد يا اندازه گلبول هاي قرمز يا مقدار هموگلوبين موجود درخون کاهش يافته و تبادل اکسيژن و دي اکسيد کربن بين خون و سلول ها دچار اختلال مي شود. ازعلل ايجاد کننده کم خوني مي توان کمبودهاي تغذيه اي، خون ريزي، ناهنجاري هاي ژنتيکي، بيماريهاي مزمن يا مسموميت هاي دارويي را نام برد. منظور از کمخوني هاي تغذيه اي، کم خوني هايي است که در اثر دريافت کم مواد مغذي ايجاد مي شوند .
از مهم ترين مواد غذايي جهت خون سازي، که کمبود آن در خون بدن موجب بروز کم خوني مي شود مي توان به آهن، ويتامينB12 و اسيد فوليک اشاره کرد که از بين آنها کم خوني ناشي از فقر آهن يکي از شايع ترين نوع کم خوني تغذيه اي است .
ميزان نياز به آهن
ميزان نياز به آهن براساس سن، جنس و وضعيت فيزيولوژيکي افراد متفاوت است. مثلاً زنان باردار به علت افزايش حجم خون، رشد جنين و جفت، و ساير بافتها به آهن بيشتري نياز دارند. به همين دليل بيش از سايرين در معرض خطر کم خوني قرار دارند. در شير خواران- در صورت سلامت مادر- ، ميزان آهن موجود در شير مادر براي 4- 6 ماه اول زندگي کافي است ولي در مورد نوزاداني که با وزن کم متولد مي شوند ذخايرآهن کم بوده و بايد بعد از 3 ماهگي آهن اضافي به صورت قطره خوراکي خورانده شود. همچنين بستن پيش از موقع بند ناف نيز به دليل اينکه نوزاد را از يک سوم کل خونش محروم مي کند خطر فقر آهن را افزايش مي دهد .
دلايل فقر آهن
دلايل گوناگوني براي فقر آهن وجود دارد که از آن جمله مي توان به علل زير اشاره کرد :
* دريافت نا کافي آهن به دليل رژيم غذايي مورد استفادهاي که در آن آهن کمي وجود دارد، مانند بعضي از رژيم هاي گياه خواري .
* جذب ناکافي آهن در اثر اسهال، کاهش ترشح اسيد معده، مشکلات گوارشي يا تداخلات داروئي ( داروهايي مثل کلستيدامين ، سايمتيدين ، پانکراتين ، رانيتيدين و تتراسايکلين).
* افزايش نياز به آهن براي افزايش حجم خون در دوران نوزادي، نوجواني، بارداري و شير دهي
* خون ريزي زياد در دوران عادت ماهانه، در اثر جراحات و ناشي از هموروئيد، بيماري هاي بدخيم يا انگل ها .
کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولاً در اثر از دست دادن خون است .
علائم کم خوني ناشي از فقر آهن
بعضي از علائم کم خوني آهن عبارتند از :
1- رنگ پريدگي زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم
2- خستگي زود رس
3- بي تفاوتي
4- سرگيجه و سردرد
5- خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست ها و پاها
6- حالت تهوع
7- در کم خوني هاي شديد گود شدن روي ناخن
درمان کم خوني ناشي از فقر آهن
براي درمان کم خوني چند روش وجود دارد که بهترين و کم خطرترين آنها استفاده مي شود؛ بهترين و کم خطرترين راه استفاده از مکمل هاي خوراکي است. درمان با نمک هاي ساده آهن، چون سولفات فرو خوراکي، کاملاً موثر بوده و به شکل قرص، کپسول يا مايع است که مصرف آن ها بايد تا چند ماه ادامه يابد .
چنانچه اين قرص ها با معده خالي مصرف شوند، جذب آنها بهتر و بيشتر صورت مي گيرد ولي در اين حالت سبب تحريک معده و بروز مشکلات گوارشي خواهند شد .
عوارض گوارشي، ناشي از مصرف آهن نظير تهوع، دل پيچه، سوزش قلب، اسهال يا يبوست را مي توان به حداقل رساند؛ به شرطي که آهن را به ميزان کم مصرف کرده و به تدريج به ميزان آن افزود تا به حد مورد نياز بدن برسد. بهتر است قرص آهن، آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشي از آن کاهش يابد.
ويتامين Cجذب آهن را افزايش مي دهد. به همين دليل معمولاً مصرف ويتامينC به همراه آهن پيشنهاد مي گردد . البته علاوه بر درمان دارويي بايد به ميزان آهن قابل جذب در غذا نيز توجه کرد.
جذب آهن غذا، اغلب تحت تأثير شکل آهن موجود در آن مي باشد. آهن موجود در پروتئين هاي حيواني مانند گوشت گاو، ماهي و پرندگان( آهن هِم) بيشتر جذب مي شود در حاليکه جذب آهن پروتئين هاي گياهي مانند سبزي ها و ميوه ها ( آهن غير هم) کم تر مي باشد.
بايد توجه داشت که ويتامينCجذب آهن سبزي ها و ميوه ها( آهن غيرهم) را بيشتر مي کند. مصرف چاي همراه يا بلافاصله بعد ازغذا نيز مي تواند جذب آهن را تا 50 درصد کاهش دهد.
منابع غذايي آهن دار
منابع غذايي آهن دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهي، زرده تخم مرغ، سبزي هاي داراي برگ سبز تيره مانند جعفري، اسفناج و حبوبات؛ مثل عدس و لوبيا، هم چنين ميوه هاي خشک( برگه ها) به خصوص برگه زرد آلو و دانه هاي روغني.
عوامل افزايش دهنده جذب آهن و منابع غذايي آنها
1- اسيد سيتريک و اسيد اسکوربيک( ويتامينC ) که درآلو، خربزه، ريواس، انبه، گلابي، طالبي، گل کلم، سبزي ها، آب پرتقال، ليمو شيرين، ليمو ترش، سيب و آناناس وجود دارند، مي توانند عوامل افزايش دهنده جذب آهن در بدن باشند.
2- اسيد ماليک و اسيد تارتاريک که در هويج، سيب زميني، چغندر، کدو تنبل، گوجه فرنگي، کلم پيچ و شلغم موجود است، سبب افزايش جذب آهن مي شود.
3- محصولات تخميري مثل سس سويا نيز در اين دسته از عوامل گنجانده مي شوند.
توصيه هاي زير را به کار بنديد :
*استفاده از غذاهايي که غني از آهن مي باشند.
*استفاده از منابع غذايي حاوي ويتامين در هر وعده غذايي، جهت جذب بهتر آهن( مثل پرتقال، گريپ فروت، کوجه فرنگي، کلم، توت فرنگي، فلفل سبزو ليمو ترش)
*گنجاندن گوشت قرمز، ماهي يا مرغ در برنامه غذايي .
*پرهيز از مصرف چاي و قهوه همراه يا بلافاصله بعد از غذا
* برطرف کردن مشکلات گوارشي و يبوست
* تصحيح عادات غذائي غلط ( مثل مصرف مواد غير خوراکي مانند خاک ، يخ )
* استفاده از نان هايي که از خمير ورآمده تهيه شده اند
* استفاده از خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجير خشک و کشمش که منابع خوني از آهن هستند.
* استفاده ازغلات و حبوبات جوانه زده .
* شست وشو و ضد عفوني کردن سبزي هايي که استفاده مي کنيد.
* شستن کامل دست ها با آب و صابون ، قبل از تهيه مصرف غذا و پس ازهر باراجابت مزاج .
* مصرف روزانه يک قرص آهن از پايان ماه چهارم بارداري تا سه ماه پس از زايمان در زنان باردار.
* مصرف قطره آهن هم زمان با شروع تغذيه تکميلي تا پايان 2 سالگي در کودکان .

مقدمه مهارت در استفاده از ابزار هاي زمين شناسي براي زمين شناس امروز بسيار مهم و اساسي به نظر مي رسد و مي تواند او را در برداشت هاي صحرايي بسيار کمک نم ...

تبليغات رسانه ها هر روز براي تفکيک زباله هاي شهري ، به نقطه هاي روشن تري نسبت به گذشته مي رسد. ديگر کمتر کسي در شهرها پيدا مي شود که از مزيت هاي تفکيک ...

تبليغات رسانه ها هر روز براي تفکيک زباله هاي شهري ، به نقطه هاي روشن تري نسبت به گذشته مي رسد. ديگر کمتر کسي در شهرها پيدا مي شود که از مزيت هاي تفکيک ...

ديد کلي در شيمي معدني ترکيباتي وجود دارند که در آن اتم مرکزي حداقل با يک پيوند داتيو با گروه اتمهاي اطراف خود (ليگندها) ارتباط برقرار مي‌کند. در‌ اين ...

امروزه تيروئيد از شايع ترين بيماري هايي محسوب مي شود که در همه سنين بروز مي کند. امروزه تيروئيد از شايع ترين بيماري هايي محسوب مي شود که در همه سنين ب ...

● تعريف آنافيلاکسي نوعي تهديد کننده زندگي از واکنش آلرژيک مي باشد. ● علايم علايم اغلب در ظرف چند ثانيه يا دقيقه به سرعت بروز ميکنند . که شامل موارد زي ...

صنعتي شدن جوامع، کاهش تحرک، استرس ها، انقباض هاي عضلاني و اشکالات اسکلتي، وزن بالا، بي حرکتي در خودرو هنگام ترافيک هاي سنگين و عوامل ديگر سبب شده تا ت ...

اخلاق پزشکي به عنوان نخستين و مهم ترين مؤلفه حکمت، با سابقه ديرينه چهارقرن قبل از ميلاد مسيح (ع)، به تعاليم بقراط حکيم باز مي گردد. بقراط با اعتقاد به ...

دانلود نسخه PDF - کم خوني