up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله کمپلکس PDF
QR code - کمپلکس

کمپلکس

کمپلکس چيست؟

در شيمي معدني ترکيباتي وجود دارند که در آن اتم مرکزي حداقل با يک پيوند داتيو با گروه اتمهاي اطراف خود (ليگندها) ارتباط برقرار مي‌کند. در‌ اين ترکيبات اتم مرکزي گيرنده جفت الکترون مي‌باشد، چنين ترکيباتي را کمپلکس يا ترکيبات کئورديناسيوني مي‌نامند. اتم مرکزي در اين ترکيبات معمولاً داراي يک حفره الکتروني مي‌باشد که مي‌تواند الکترونهاي جفت نشده ليگند را بگيرد و يک پيوند کووالانسي-کئورديناسيوني ، (داتيو) تشکيل دهد.
کمپلکسهايي که در آنها انتقال الکترون مي‌تواند در تشکيل پيوند نقش بسزايي داشته باشد کمپلکسهاي دهنده - گيرنده مي‌نامند. اکثر عناصر جدول تناوبي اعم از فلزات گروه اصلي ، فلزات گروه واسطه و غير فلزات مي‌توانند کمپلکس تشکيل دهند.
تاريخچه
تا سال 1913 ساختمان کمپلکسها مشخص نشده بود اما در اين سال آلفرد ورنر پدر شيمي کوئورديناسيوني نظر خود را در مورد ساختمان کمپلکسها اعلام کرد و اين در حالي بود که هنوز ساختمان الکتروني اتم مشخص نشده بود. قبل از ورنر دانشمندي به نام يورگنسون براي برخي از کمپلکسها ساختارهايي تعيين کرده بود که با اعلام نظريه ورنر اشتباه بودن اين ساختارها مشخص شد.
ورنر به دليل مطالعاتي که روي کمپلکسهاي هشت وجهي ، مسطح مربعي و چهار وجهي انجام داد و بنيانگذار شيمي کوئورديناسيون شد، جايزه نوبل شيمي را در سال 1913 دريافت کرد.
نظريه ورنر
هر اتم داراي دو ظرفيت مي‌باشد. ظرفيت اصلي و ظرفيت والانس فرعي ، بنابراين لزومي ندارد که فقط به اندازه ظرفيت اصلي يک اتم ، اتمهاي ديگر به آن وصل شود بلکه بعد از پر شدن ظرفيت اصلي که فضاي کئورديناسيوني داخلي را تشکيل مي‌دهد. اتمها مي‌توانند به ظرفيت فرعي يا فضاي کئورديناسيون خارجي که نشانگر عدد اکسيداسيون اتم مرکزي است، وارد شوند.
تا قبل از اينکه ورنر اين نظريه را اعلام کند دانشمندان در تعيين ساختمان ترکيباتي مانند اختلاف نظر داشتند. اين ترکيب يک ترکيب يوني است و کلرها در آب به راحتي يونيزه مي‌شود. اما ها به آساني جدا نمي‌شوند مگر اينکه ترکيب در اسيد قوي جوشانده شود. يورگنسون اولين ساختمان را بر اين ترکيب به صورت زير پيشنهاد کرد.
عکس پيدا نشد
اما ورنر اين ترکيب را يک يک ساختمان هشت وجهي پيشنهاد کرد که اتم کبالت در مرکز و ها با شش پيوند هم اندازه در اطراف و يونهاي کلر هم در فضاي کئورديناسيون خارجي حضور داشتند.
ليگند
دسته‌اي از اتمها که باهم هستند و يکي از اتمها مي‌تواند جفت الکترونش را در اختيار اتم ديگر قرار دهد. ليگند ممکن است يک ترکيب خنثي يا يک آنيون باشد.
انواع کمپلکس
کمپلکسهاي ورنر يا کلاسيک
ترکيبات کوئورديناسيوني که در آنها فلز مرکزي با حالت اکسايش +2 يا بالاتر توسط اتمهاي غيرکربن کئوردينه شده‌اند کمپلکسهاي ورنر يا کلاسيک ناميده مي‌شوند (اين نامگذاري به خاطر مطالعات ورنر در شيمي کئورديناسيون انجام شده است.).
کمپلکسهاي آلي فلزي
در اين کمپلکسها فلز مستقيماً با کربن پيوند تشکيل مي‌دهد. در اين ترکيبات فلز در حالت اکسايش پايين خود مانند 2- و 1- و 0 و 1+ مي‌باشد.
کمپلکسهاي کلاستر يا خوشه‌اي
در اين ترکيبات اتم مرکزي گروهي از فلزات مي‌باشند که باهم پيوند تشکيل داده‌اند. مانند که اتمهاي آهن در گوشه‌هاي يک مثلث جاي گرفته‌اند و گروههاي کربونيل در اطراف آنها پيوند تشکيل مي‌دهند.
عدد کوئورديناسيون
تعداد اتمهايي که اتم مرکزي را در اولين قشر کئورديناسيون ، کئوردينه کرده‌اند عدد کئورديناسيون مي‌گويند. عدد کئورديناسيون هر ترکيب مشخص کننده ساختمان آن ترکيب مي‌باشد. رايج‌ترين عدد کئورديناسيون در کمپلکسها عدد 6 و بعد از آن 4 مي‌باشد.
عوامل مؤثر درتشکيل کمپلکس
1. ليگند مهمترين عامل در تشکيل کمپلکس مي‌باشد. نوع ليگند ، اندازه ليگند و تعداد ليگند در پايداري کمپلکس‌ها تأثير فراوان دارد.
2. عامل دوم در تشکيل کمپلکس نوع فلز مرکزي مي‌باشد.
انواع ليگند
* ليگندهاي يک دندانه:فقط داراي يک اتم کئوردينه کننده است. هاليدها ، نيترات ، انواع آمينها ، سولفات و از مهمترين ليگندهاي يک دندانه هستند.
* ليگندهاي چند دندانه:اين ليگندها داراي يک يا چند اتم کئوردينه کننده هستند. اين ليگندها کمپلکس‌هاي پايدارتري ايجاد مي‌کنند و به کي سيلت يا شلاته کننده‌ها معروفند. يک کمپلکس مي‌تواند به صورت آنيوني ، کاتيوني يا خنثي باشد.

ديد کلي در شيمي معدني ترکيباتي وجود دارند که در آن اتم مرکزي حداقل با يک پيوند داتيو با گروه اتمهاي اطراف خود (ليگندها) ارتباط برقرار مي‌کند. در‌ اين ...

رنگزاهاي متال کمپلکس (کمپلکس هاي فلزي) يکي از گروه هاي خانواده مواد رنگزا مي باشند که مي توان از آنها جهت رنگرزي الياف پروتئيني، پلي آميدي و... استفاد ...

● معرفي نقره ، يکي از عناصر شيميايي، با نشانه Ag ، داراي عدد اتمي ۴۷ ، وزن اتمي ۱۰۷.۸۶۸۲ و در گروه يک فرعي (IB) جدول تناوبي قرار گرفته است. نقره فلزي ...

ساخت مدل هاي سه بعدي ECM براي ايجاد ارتباط کمي بين پاسخ هاي سلولي نسبت به محيط هاي نانواليافي سه بعدي کاملاً تعريف شده پيرامون سلول و نيز استفاده در م ...

● معرفي نقره ، يکي از عناصر شيميايي، با نشانه Ag ، داراي عدد اتمي ۴۷ ، وزن اتمي ۱۰۷.۸۶۸۲ و در گروه يک فرعي (IB) جدول تناوبي قرار گرفته است. نقره فلزي ...

● ريشه لغوي کروماتوگرافي (chromatoghraphy) ، در زبان يوناني chroma يعني رنگ و grophein يعني نوشتن است. ● اطلاعات اوليه پر کاربردترين شيوه جداسازي مواد ...

فلزات سنگين فلزاتي هستند که داراي چگالي بالاتر از ۵ گرم بر سانتيمتر مکعب باشد. اين تعريف از نقطه نظر بيولوژيکي بسيار سودمند است زيرا تعداد زيادي از عن ...

● خواص ترکيبات آلي فلزي شباهت ترکيبات آلي فلزي از نظر خواص فيزيکي به ترکيبات آلي در مقايسه با ترکيبات معدني بيشتر است. بسياري از اين ترکيبات داراي ساخ ...

دانلود نسخه PDF - کمپلکس