up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله کره سماوي PDF
QR code - کره سماوي

کره سماوي

ساير سامانه هاي مختصاتي بر روي کره سماوي يا «گنبد» آسمان تثبيت شده اند. اين مختصات با حرکتهاي زمين، تغيير نمي کند، اما فرصت يک ناظر براي رصد جرمي در نقطه اي معين در آسمان باز هم بستگي به تاريخ و زمان رصد دارد.
در تعريف ، کره سماوي عبارت است از يک کره تخيلي بزرگ بي انتها که «زمين» را در برگرفته و به نظر مي رسد که کليه اجرام آسماني به آن چسبيده اند. «استواي سماوي» نيز تصويري است از استواي زمين روي کره سماوي به همين ترتيب «قطبين سماوي» تصويري از قطب شمال و جنوب جغرافيايي زمين ، بر روي کره سماوي مي باشد. «دايرهٔ البروج» يا دايره گرفتگي مي تواند تصوير مدار گردش زمين بر روي کره سماوي باشد و يا به تعبيري ، مسير عبور ساليانه خورشيد در آسمان (اين مسير داراي انحراف ۴ ۲۳ درجه اي نسبت به استواي سماوي است، که خود معلول انحراف ۴ ۲۳ درجه اي محور زمين مي باشد). «قطبين دايرهٔ البروج» محل تلاقي کره سماوي و خط فرضي است که عمود بر مرکز دايرهٔ البروج ترسيم شده است.
● مختصات استوايي
يکي از مجموعه هاي عمومي که براي معرفي مختصات سماوي به کار گرفته مي شود، به نام مختصات استوايي است که براساس استواي سماوي بنا نهاده اند. مختصات شمال جنوب که معادل سماوي براي عرض روي «زمين» محسوب مي شود به نام «ميل» است و مانند عرض بر حسب درجه (o) ، دقيقه و ثانيه ( ً) از صفر بر روي استواي سماوي تا ۹۰ درجه در جنوب بر روي قطبين سماوي، اندازه گيري مي شود.
کل دايره سماوي به ۳۶۰ درجه تقسيم مي گردد . يک درجه مي تواند به ۶۰ دقيقه کماني ( َ ۶۰) و يک دقيقه کمان به ۶۰ ثانيه کماني ( ً) تقسيم شود.
مختصات شرقي، غربي ،که معادل طول جغرافيايي بر روي زمين است به نام «بعد» ، خوانده شده که معمولاً در جهت شرقي به دور آسمان و بر حسب ساعت (h) ، دقيقه (m) و ثانيه ( s) زماني است که گاهي بر حسب درجه هم اندازه گيري مي شود. از آنجا که زمين هر ۳۶۰ درجه را در ۲۴ ساعت طي مي کند، لذا يک ساعت ( h ۱) از بعد و از زمان ، معادل ۱۵ درجه کمان، يک دقيقه(m۱) از بعد معادل ۱۵ دقيقه (۱۵ ) کمان و يک ثانيه ( ً۱) بعد، مساوي با ۱۵ ثانيه ( ۱۵) کمان است. «نقطه صفر» نقطه اي است که خورشيد ( و در نتيجه دايرهٔ البروج) استواي سماوي را درجريان عبور از جنوب به شمال در هر بهار قطع مي کند که آن را «نقطه اعتدال بهاري» يا «ابتداي حمل» نيز گويند، زيرا در دوران يونان باستان خورشيد در اين زمان در صورت فلکي حمل بوده است.
اين نقطه شباهت به گرينويچ روي زمين و نصف النهار دارد که از آن مي گذرد و مبناي اندازه گيري طول جغرافيايي محسوب مي شود.سامانه مختصات استوايي معمولاً براي بيان موقعيت اجرام ثابت فلکي به کار برده مي شود. شما اين مختصات را بر روي چارت صورت هاي فلکي اين کتاب مشاهده مي کنيد. ستارگان و اجرام عمق آسمان در کاتالوگ ها با همين بعد و ميل نسبت به يک زمان يا دوره معين، نشان داده مي شوند. اين مختصات داراي تغييرات بسيار جزيي، آن هم به علت حرکت تقديمي زمين است . به ياد داشته باشيد که سمت «شمال» و «جنوب» در کره سماوي به مفهوم در جهت شمال و جنوب قطبين سماوي قرار گرفتن است . «شرق » هم هميشه به معناي افق شرقي است.
● اندازه زاويه اي
شما مي توانيد ميزان تقريبي زاويه اي اجرام و يا فاصله بين دو جرم را در کره سماوي با کمک مشت خود اندازه گيري کنيد.
مشت بسته انسان در فاصله دست، حدود ۱۰ درجه را مي سازد. نوک انگشت اشاره هم در حدود ۲ درجه است. وقتي از زمين به ماه يا خورشيد نگاه کنيم هر کدام ۵ ۰ درجه ( يا ۳۰ دقيقه قوسي و يا ۱۸۰۰ ثانيه قوسي و يا ۲ دقيقه) را مي سازد. اگر در متن کتاب مي خوانيد که مثلاً جرمي در ۴ درجه اي شمال يک صورت فلکي است. شما مي توانيد اندازه تقريبي آن را با کمک مشت خود پيدا کنيد.
● زمان و آسمان
همين طور که زمين مي چرخد، هر ناظري در هر نقطه آن قادر است قسمتهاي مختلف کره سماوي را در راستاي ديد خود ببيند.
در هر شبانه روز ما ۳۶۰ درجه از طرف غرب مي چرخيم، بنابراين در هر يک ساعت، ۱۵ درجه و در هر ۴ دقيقه ، ۱ درجه اين چرخش انجام مي گيرد. اما انسان حرکت اجرام سماوي را از زمين از شرق به غرب با همين سرعت مي بيند. براي کارهاي رصدي بايد زمان دقيق در محل کار معلوم باشد. ستاره ها هر شب ۴ دقيقه زودتر از شب قبل طلوع مي کنند ( علت آن جابه جايي زمين در حرکت به دور خورشيد در طول اين مدت است) با اين محاسبه متوجه مي شويم که چرا در مدت ۳۰ روز ستارگان ۲ ساعت زودتر طلوع مي کنند.
۴ دقيقه در روز × ۳۰ روز = ۱۲۰ دقيقه به همين دليل است که شما ستارگاني را که در ساعت ۱۱:۰۰ شب در ۱۵ دسامبر بالاي سر خود مي بينيد، در ساعت ۹:۰۰ شب ۱۵ ژانويه در همان مکان خواهيد ديد. در بخش سيري در آسمان شب اين کتاب، چارت هاي متنوعي بر اساس زمان و تاريخ براي هر فصل تدارک ديده شده است.
● طبقه بندي ستاره ها
ستارگان بر حسب نوع طيف و نورتابي (که در مقدمه در بخش ستارگان آمده است) طبقه بندي مي شود و اين جداول به شما کمک مي کند تا با طبقه بندي ستارگان بتوانيد نوع، رنگ و درجه حرارت آن ها را رمزيابي کنيد.

● مقدمه زمين ، سومين سياره نزديک به خورشيد و بزرگترين سياره در ميان سيارات دروني است. ساختار دروني زمين مثل ساير سيارات دروني از يک هسته داخلي و يک هس ...

به گروهي از ستاره ها که در تجسم انسان شکل و پيکربندي مشخصي را تشکيل داده باشند پيکر آسماني يا صورت فلکي مي گويند. پيکر آسماني مجوعه اي از ستارگان است ...

chorea كره بيماريي است كه در آن حركات غير ارادي مفاصل بزرگ _ تنه و صورت بصورت سريع و جهشي اتفاق مي افتد . athetosis آتتوزيس يك حركت آرام همراه با غير ...

کره کشوري است که مردم آن به غذا اهميت فراواني مي دهند و معتقدند مصرف غذاهاي بخارپزشده مفيد است. آنها روغن کنجد زياد مصرف مي کنند و سير و پياز پرمصرف ت ...

گرم شدن کلي کره زمين، به معناي افزايش ميانگين دماي سطح زمين است. از اواخر سالهاي ۱۸۰۰، ميانگين دماي کلي ۴ ۰ تا ۸ ۰ درجه سانتيگراد افزايش يافته است. بس ...

کره ماه تنها قمر زمين است. ميانگين فاصله ماه تا زمين ۳۸۴.۴۰۳ کيلومتر و قطر ماه ۳.۴۷۶ است. در سال ۱۹۶۹ نخستين افراد به نامهاي نيل آرمسترانگ و باز آلدري ...

حيوانات، گياهان و ديگر ارگانيزم هاي حيات تقريبا در همه جاي سطح زمين وجود دارند. آنها مي توانند در روي زمين به حيات ادامه دهند چرا که اين سياره در فاصل ...

موقعيت هر ستاره در آسمان به همان روشي معلوم مي‌شود که موقعيت يک نقطه در روي زمين با آن مشخص مي‌گردد. در روي زمين به هر نقطه يک طول و عرض جغرافيايي نسب ...

دانلود نسخه PDF - کره سماوي