up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله کامل شدن دين خدا PDF
QR code - کامل شدن دين خدا

کامل شدن دين خدا

جلوه اي از پيام هاي خطبه غدير

غديرخم بزرگترين رخداد دوره نبوت پيامبر گرامي اسلام(ص) و مکتب آسماني و الهي اوست. آنچه در غديرخم روي داد به واقع نتيجه زحمات و رنج هاي ۲۳ ساله رسالت بود که خط مشي آينده مسلمانان را رقم زد و اتمام حجتي بود براي آنانکه بعداز پيامبر(ص) به دنبال هدايت و سعادت بودند.
به عقيده علماء و دانشمندان اسلامي نوع خطاب خداوند درباره اعلام جانشيني اميرمؤمنان علي(ع) در قالب آيه ۶۷ سوره مائده (يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليک...) در هيچ جاي ديگر از فرامين الهي وجود ندارد.
حال براي اينکه واقعه مهم غديرخم به شکلي کوتاه در اذهان ترسيم شود مي توان مهمترين نکات سخنان پيامبر(ص) دراين روز را دسته بندي کرد، اگرچه تمامي اين بيانات پراهميت است و تأمل و تدبر بيشتر را مي طلبد. اين نکات در نوشتار زير مورد اشاره قرار گرفته که با هم آن را از نظر مي گذرانيم.
● شرايط زماني و مکاني واقعه
شرايط جغرافيايي و مکاني غديرخم که در وادي جحفه قرار داشت، به علاوه زمان اين واقعه و شرايط خاص آن دلايلي قابل توجه براي تبيين اهميت ولايت پس از رسول خدا(ص) است. غديرخم منطقه اي است در ميانه راه مکه و مدينه، پيامبر پس از آخرين حج خود به همراه مسلمانان که «حجه الوداع» ناميده شد در شرايطي خاص مسئله جانشيني علي بن ابيطالب را مطرح نمود.
اين واقعه درسال دهم هجري رخ داد و پيامبر(ص) پس از دستورالهي افرادي را به مدينه و اطراف آن فرستاد تا همگان از تصميم رسول خدا(ص) براين سفر مطلع شده و خود را آماده همراهي نمايند.
حضرت علي(ع) که دراين ايام ماموريت يافته براي دعوت به اسلام و حل اختلافاتي که بين اهل يمن پيش آمده بود به اين سرزمين سفر کند، پس از اطلاع از عزم پيامبر(ص) بر سفر حج، به همراه ياران و جمعي از اهل يمن رهسپار مکه شد، بطوري که به قولي دوازده هزار نفر از اهل يمن حضرت امير(ع) را دراين سفر همراهي کردند.
● حرکت به سوي ميعادگاه
با اينکه انتظار مي رفت پيامبر(ص) پس از حج مدتي را در مکه اقامت کنند، اما بلافاصله پس از اتمام مناسک دستور داد به مردم اعلام نمايند، چهارم ذي الحجه بايد حرکت کنند تا در وقت معين در «غديرخم» حاضر باشند. براساس دستور پيامبر تمامي مسلماناني که در مراسم حج شرکت کرده بودند و تعداد آنها بالغ بر صدو بيست هزار نفر ذکر شده، براي حضور در اين ميعادگاه تاريخي عازم شدند. هيجدهم ذي الحجه هنگامي که کاروان به نزديکي منطقه غدير خم رسيد، پيامبر(ص) مسير حرکت خود را به سمت غدير تغيير داد و فرمود: «ايهاالناس، اجيبوا داعي الله، انا رسول الله» اي مردم دعوت کننده خدا را اجابت کنيد که من پيام آور خدايم. در ادامه دستور دادند همه مردم متوقف شوند و آنانکه پيش رفته اند باز گردند و آنانکه از عقب کاروان مي آيند توقف کنند. هنگامي که اين اجتماع عظيم شکل گرفت شدت گرماي هوا به حدي بود که مردم گوشه اي از لباس و عباي خود را زيرپا گذاشتند تا زمين داغ آنها را آزرده نکند.
● آغاز خطبه غدير با حمد و ثناي الهي
اطرافيان با جهاز شتران و ديگر مرکب ها منبر پيامبر را آماده مي کنند تا رسول خدا(ص) در هنگام ايراد خطابه بر همه اشراف داشته باشد. فردي نيز براي آنکه کلام رسول خدا(ص) به همگان برسد در ميان جمعيت قرار گرفت تا بيانات را تکرار کند. حال جمعيت منتظرند تا ببينند و بشوند که فرستاده خدا چه مطلب مهمي را مي خواهد بيان کند.
پيامبر در خطابه اي نزديک به يک ساعت تمام آنچه را که براي سعادت بشريت و آينده مسلمانان نياز است، بيان مي کند. اين سخنان را مي توان به چند بخش تقسيم کرد که در ادامه مي آيد:
پس از اينکه پيامبر نماز را اقامه نمود بر فراز منبر ايستاد و علي(ع) را در کنار خود قرار داد، در شرايطي که حضرت امير(ع) يک پله پايين تر بود و دستان رسول خدا(ص) بر شانه ايشان.
پيامبر(ص) سخن خود را همچون اغلب خطابه ها با حمد و ثناي الهي آغاز کرد.
ستايش خداي را سزاست که در يگانگي اش بلندمرتبه و در تنهايي اش به آفريدگان نزديک است. بر همه چيز احاطه دارد و بر تمامي آفريدگان با قدرت و برهان خود چيره است...
● فرمان الهي براي ابلاغ پيامي حياتي
سپس فرمود: اي مردم خداوند بر من چنين وحي فرموده که «اي فرستاده ما، آن چه از سوي پروردگارت (درباره علي و خلافت او) بر تو فرود آمده بر مردم ابلاغ کن و گرنه رسالت خداوندي را به انجام نرسانده اي و او تو را از آسيب مردمان نگاه مي دارد.
پيامبر(ص) در ادامه چنين فرمود: همان جبرئيل سه مرتبه بر من فرود آمد از سوي پروردگارم که او سلام است و به من مأموريت داد که در اين اجتماع بر هر سفيد و سياهي اعلام کنم که: «علي ابن ابيطالب برادر من و وصي من و جانشين من در ميان امت و امام پس از من است. جايگاه او نسبت به من همچون هارون به موسي است، جز اينکه پيامبري پس از من نخواهد بود و او (علي«ع») صاحب اختيار شما پس از خدا و رسولش است.
● استناد به ولايت در قرآن
رسول خدا(ص) در ادامه به آيه اي که به آيه ولايت مشهور است اشاره کرد که: پروردگارم آيه اي بر من نازل فرموده که «انما وليکم الله و رسوله والذين آمنو الذين يقيمون الصلوه و يؤتون الزکاه و هم راکعون» (۵۵ مائده) ولي و صاحب اختيار و سرپرست شما، خدا و پيامبر او هستند و کساني که ايمان آورده اند و نماز به پا مي دارند و درحال رکوع زکات مي پردازند.
و اين علي ابن ابيطالب است که نماز به پا داشته و در رکوع زکات پرداخته و پيوسته خداخواه است.
پيامبر ادامه مي دهد که «من از جبرئيل درخواست کردم از خداوند سلام اجازه گرفته و مرا از اين مأموريت معاف فرمايد»، اين مطلب نشان از سختي اين مأموريت مهم دارد و رسول خدا کمي پرهيزگاران و فزوني منافقان و دسيسه ملامت گران و مکر مسخره کنندگان را دليل آن مي داند.
● امامت تا رستاخيز باقي است
در بخش ديگري از خطبه غدير، رسول الله با بيان اينکه آخرين بار است که در اين اجتماع به پا ايستاده ام، به ولايت امامان بعد از علي(ع) اشاره مي کند و مي فرمايد:
پس از من به فرمان پروردگار، علي، ولي و صاحب اختيار و امام شماست. آن گاه امامت در فرزندان من از نسل علي خواهد بود و اين قانون تا برپايي رستاخيز که خدا و رسول او را ديدار کنيد، دوام دارد.
● تفسير حقيقي قرآن در دست علي بن ابيطالب(ع)
خطبه غدير اين چنين از سوي پيامبر ادامه مي يابد:
اي مردم! در قرآن انديشه کنيد، ژرفي آيات آن را دريابيد و بر محکماتش نظر کنيد و از متشابهات آن پيروي نکنيد. پس به خدا سوگند باطن و تفسير آن را آشکار نمي کند مگر همين شخص که دست و بازوي او را گرفته و بالا آورده ام.
● قرآن و عترت دوثقل گرانبها
رسول الله(ص) پيش از آنکه به نقطه عطف اين سخنراني برسد در قسمتي ديگر از خطبه اين گونه بيان مي کند:
«هان اي مردم! همانا علي و پاکان از فرزندانم از نسل او، يادگار گران سنگ کوچکترند (ثقل اصغر) و قرآن يادگار گران سنگ بزرگتر (ثقل اکبر)، هر يک از اين دو از ديگري خبر مي دهد و با آن سازگار است، اين دو هرگز از هم جدا نخواهند شد تا در حوض کوثر بر من وارد شوند.»
اين بخش از کلام پيامبر در جايي ديگر نيز که به حديث ثقلين مشهور است در واپسين روزهاي زندگي رسول خدا(ص) بيان شده و ايشان قرآن و عترت را لازمه سعادت مسلمانان و انسان ها مي دانند و تاکيد مي کنند که اين دو از يکديگر جداناشدني هستند.
● من کنت مولاه فهذا علي مولاه
رسول خدا(ص) آن گاه علي(ع) را به نزديکتر فرا مي خواند، هر دو بازوي او را مي گيرد و مي فرمايد:
مردم چه کسي سزاوارتر از شما به شماست؟ گفتند: خدا و پيامبر او (اشاره به آيه قرآن)، فرمود: آگاه باشيد آن که من سرپرست اويم، پس اين علي هم سرپرست اوست. خداوندا دوست بدار هر آن که سرپرستي او را بپذيرد و دشمن بدار هر آن که او را دشمن دارد و ياري کن يار او را و تنها گذار آن را که او را تنها بگذارد.
«الا من کنت مولاه فهذا علي مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله »
کامل شدن دين خدا
پيامبر آيه اي را که به آيه اکمال شهرت دارد در اين بخش از خطبه بيان مي کند به اين شکل که:
معبودا! تو خود در هنگام بر پاداشتن او و بيان ولايتش نازل فرمودي که: «اليوم اکملت لکم دينکم و اتممت عليکم نعمتي و رضيت لکم الاسلام دينا» (مائده۳) امروز دين شما را به کمال و نعمت خود را بر شما به اتمام رساندم و اسلام را به عنوان دين شما پسنديدم.
● فضايل علي و اهل بيت(ع)
پيامبر پس از اين مرحله حساس به بيان فضايل علي(ع) و امامان معصوم عليهم السلام مي پردازد و بيان مي کند که:
اي مردم! نور از سوي خداوند عز و جل در جان من، سپس در جان علي بن ابيطالب، آن گاه در نسل او تا قائم مهدي(عج) که حق خدا و ما را مي ستاند جا گرفته است...
اي مردم! صراط مستقيم خداوند که شما را به پيروي آن امر فرموده، من هستم و پس از من علي است و آن گاه فرزندانم از نسل او پيشوايان راه راست اند که به درستي و راستي راهنمايند و به آن حکم و دعوت مي کنند...
دوستداران امامان آن مومناني اند که قرآن چنين توصيف نموده «آنان که ايمان آورده و باور خود را به شرک نيالوده اند در امان و در راه راست هستند» هان! ياران امامان در نهان از پروردگار خويش ترسانند و پاداش بزرگ (الهي) براي آنان خواهد بود.
● دستور به بيعت با اميرالمومنين(ع)
رسول خدا در بخش ديگري از خطبه، مردم را براي بيعت با امام علي(ع) آماده کردند و چنين اظهار داشتند: اينک شما را مي خوانم که پس از پايان خطبه با من و سپس با علي دست دهيد تا با او بيعت کرده و به امامت او اقرار کنيد. آگاه باشيد من با خداوند و علي با من پيمان بسته و من اکنون از سوي خداوند براي امامت او پيمان مي گيرم.
پيامبر به آيه اي از قرآن اشاره مي کند تا اهميت مساله بيعت را تبيين کند، آنجا که خداوند متعال مي فرمايد: «(اي پيامبر) آنانکه با تو بيعت کردند همانا با خدا بيعت کرده اند. دست خدا بالاي دست آنان است، پس هر کس بيعت را بشکند اين شکستن به ضرر خود اوست و هر کس به آنچه با خدا عهد بسته وفادار باشد خداوند به او اجر عظيمي عنايت خواهد کرد.»
● بيعت گرفتن پيامبر(ص) از حاضران براي ائمه معصومين(ع)
اينجاي خطبه است که پيامبر براي علي و امامان بعد از او از مردم بيعت لساني مي گيرد، اينچنين که: اي مردم شما بيش از آن هستيد که در يک زمان با يک دست من بيعت نماييد. از اينروي خداوند به من دستور داده که با زبان از شما اقرار بگيرم و پيمان ولايت علي اميرالمؤمنين را محکم کنم و نيز بر امامان پس از او که از نسل من و اويند. همان گونه که اعلام کردم ذريه من از نسل اوست.
پس همگان بگوييد:
«ما شنيديم و اطاعت مي کنيم و راضي هستيم و سر تسليم فرود مي آوريم درباره آنچه از جانب پروردگار و خودت به ما رساندي، درباره امر امامت علي، اميرالمؤمنين و اماماني که از صلب او به دنيا مي آيند.
بر اين مطلب با قلب، جان، زبان و دستانمان با تو بيعت مي کنيم. براين عقيده زنده ايم و با آن مي ميريم و با آن محشور مي شويم...
پس براي آنان عهد و پيمان از ما گرفته شده، از قلب هايمان و جانهايمان و زبانهايمان و ضميرهايمان و دستهايمان. هرکس توانست با دست بيعت مي نمايد وگرنه با زبانش اقرار مي کند...»
وقتي کلام پيامبر(ص) پايان يافت همه مردم سخن او را تکرار کردند و بدين شکل بيعت عمومي گرفته شد.
● از دحام مردان و زنان براي بيعت با علي(ع)
تاريخ چنين مي گويد که: پس از اتمام خطبه، صداي مردم بلند شد که آري، شنيديم و طبق فرمان خدا و رسول با قلب و زبان و دستمان اطاعت مي کنيم. بعد به سوي پيامبر(ص) و اميرالمؤمنين(ع) ازدحام کردند و براي بيعت سبقت مي گرفتند و با ايشان دست مي دادند.
پيامبر براي نظم دادن به بيعت مردم، دستور دادند دو خيمه برپا شود يکي براي خود و ديگري براي علي(ع) و مردم بدين ترتيب پس از حضور در خيمه پيامبر در خيمه مخصوص اميرالمؤمنين بر او سلام مي کردند.
پيامبر(ص) دستور دادند تا ظرف آبي آوردند و پرده اي زدند که نيمي از ظرف آب در يک سوي پرده و نيم ديگر آن در يک سوي ديگر قرارگرفت، تا زنان با دست خود در يک سوي آب با اميرالمؤمنين(ع) که دستش را در سوي ديگر قرار داده بود بيعت کنند و به اين شکل زنان نيز بيعت کردند.
● تاج ولايت
پيامبر(ص) در ادامه اين مراسم عمامه خود را که سحاب نام داشت به عنوان تاج افتخار بر سر اميرالمؤمنين قرار دادند.
حضرت امير(ع) خود دراين باره مي فرمايند:
پيامبر در روز غديرخم عمامه اي بر سر بستند و يک طرفش را بردوشم آويختند و فرمودند: خداوند در روز بدر و حنين مرا بوسيله ملائکه اي که چنين عمامه اي بر سر داشتند ياري کرد.
دو اتفاق بزرگ ديگري که دراين مراسم پرشکوه سه روزه رخ داد مسئله حضور جبرئيل و معجزه اي است که در قضيه حارث فهري پيش آمد و اين وقايع نيز برحقيقت مسئله غدير تاکيد داشتند که دراينجا از ذکر آن پرهيز مي کنيم.
به عقيده علماء در تواتر غدير جاي بحث وجود ندارد. از نظر شيعيان اين حديث که بخشي از خطبه پيامبر(ص) در روز غديرخم است، آنقدر از افراد مختلف موافق و مخالف علي(ع) نقل شده که هرگز نمي توان احتمال داد دروغ يا تباني درکار بوده باشد. بسياري ازکساني که اين خبر را نقل مي کنند جزو افرادي هستند که در طول عمر خود علاقه اي به اميرالمؤمنين علي(ع) نشان نداده اند و شيعه و سني بر اين مسئله واقفند. ضمن اينکه نبي مکرم اسلام چه قبل از اين واقعه در طول سالهاي نبوت و چه بعد از اين رويداد مهم، بارها در تفسير و تأويل و بيان شأن نزول آيات قرآن و احاديث مختلف برجانشيني علي(ع) تاکيد داشتند که از آن جمله مي توان به آيه ولايت (مائده آيه۵۵) و حديث منزلت (کتب مختلف حديثي) اشاره نمود و در حقيقت غديرخم نقطه اي از زمان و مکان بود که پيامبر به صورت عمومي بر اين مسئله تصريح کرد.
● معني مولا
برخي مي گويند کلمه «مولا» که دراين خطبه به آن اشاره شد به معني دوستي است، حال آنکه در جاي جاي خطبه مي بينيم پيامبر با اشاره به آيات قرآن وشأن نزول آنها تاکيد بر مسئله خلافت و جانشيني حضرت امير(ع) دارند و ديگر اينکه بيعت گرفتن از آن جمعيت عظيم و در شرايطي که ذکر شد، آيا مي تواند تنها براي اثبات دوستي و محبت علي بن ابيطالب(ع) باشد. اين بيعت نشان ميدهد مسئله اي که مطرح شد برخلافت و جانشيني پيامبر(ص) تاکيد داشته و به هيچ شکل ديگري نمي توان آن را تاويل کرد.
مسئله ديگري که دراين مقوله مطرح مي باشد اين است که اگر اين واقعه به خوبي سرلوحه امت مسلمان قرارمي گرفت، اختلافاتي که در طول تاريخ براي مسلمين پيش آمد، هرگز به وقوع نمي پيوست و وحدت اسلامي به معناي واقعي کلمه تحقق مي يافت، زيرا پيامبر علاوه بر علي(ع) به جانشينان او تا قيامت نيز اشاره کردند، لکن اتفاقات و مسائل مختلفي جامعه اسلامي را از اين موهبت عظيم الهي محروم کرد و تنها عده اي اندک در طول تاريخ توانستند از برکات وجودي ائمه هدي(ع) بهره مند شوند و اين مسئله مسئوليت علماء و انديشمندان شيعي را در تبيين صحيح جانشيني بعد از پيامبر(ص) دوچندان مي کند. زيرا برخلاف ظاهر، اين رخداد بزرگ تاريخ اسلام مي تواند نقطه اتحاد مذاهب و فرقه هاي مختلف اسلامي بر حول محور ولايت باشد و تمامي مسلمانان در يک مسير حرکت کنند و با بهره گيري از اين معادن حکمت و علم و معرفت، جهاني پر از عدل و داد را رقم بزنند.
شرح واقعه غديرخم در کتب معتبري همچون الاقبال سيدبن طاووس، جلد اول الغدير علامه اميني، جلد۳۷ بحارالانوار مجلسي و جلد نخست ترجمه احتجاح طبرسي بيان شده است.

تکامل مخ سطح نيمکره‌هاي مخ در مهره‌داران اوليه تا پستانداران اوليه صاف است. اما در پستانداران عالي بويژه در آدمي به دليل وسعت زياد و جاي گرفتن در فضاي ...

آلتادين‌ موارد مصرف‌: آلتادين‌ در التهاب‌ وتحريكات‌ مخاط گلو بكار مي‌رود. همچنين‌به‌ عنوان‌ خلطآور در سرفه‌هاي‌ ناشي‌ ازافزايش‌ ترشحات‌ مجاري‌ تنفسي‌ ...

از جمله خطرات بارداري علاوه بر سقط، مي توان به حاملگي خارج رحمي، جدا شدن زوردس جفت و فشار خون حاملگي اشاره كرد. ● جدا شدن جفت گاهي در اثر جدا شدن جفت، ...

سيمان ‌شدن سيليسي يکي از متداولترين انواع سيماني شدن سيليسي ، رشد ثانويه کوارتز است. سيمان سيليسي در اطراف دانه کوارتز ته نشين شده و داراي پيوستگي نور ...

سطح نيمکره‌هاي مخ درمهره‌داراناوليهتا پستانداران اوليه صاف است. اما در پستانداران عالي بويژه در آدميبه دليل وسعت زياد و جاي گرفتن در فضاي محدودمخچهدار ...

سنگين ترين چيزي که در قيامت در ترازو گذاشته مي شود! رسول الله صلّي الله عليه وسلّم مي فرمايد: «مَا مِن شَيءٍ أثقَل في مِيزَان العَبدِ يَوم القِيامَةِ ...

۱) آيا دين پديده اي اجتماعي است؟ با توجه به آداب و رسوم و اختلافات احوالات و گوناگوني اوضاع مردم و آنچه در اجتماعات بشري مشاهده مي شود، دين ظاهراً اجت ...

● اعجاز خداوند به نيکوترين شيوه انسان را خلق کرد، وي را بالاترين کرامت بخشيد و هستي را برايش مسخّر کرد تا سبب تمايز و برتري وي شود. به وي نعمت عقل را ...

دانلود نسخه PDF - کامل شدن دين خدا