up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله کاربرد جلبک ها PDF
QR code - کاربرد جلبک ها

کاربرد جلبک ها

توليد فرآورده هاي دارويي از جلبک هاي دريايي

اقيانوس ها چشم انداز عظيمي از مواد،داروها و غذاهاي جديد را بر روي ما مي گشايند و در عرصه هاي پزشکي، کشاورزي، علم مواد، شيمي فراورده هاي طبيعي و پالايش زيستي کاربردهاي بسياري دارد.
يکي از منابع تقريبا” اتمام ناپذير براي تهيه گياهان دارويي، آبهاي درياها و اقيانوسها هستند و در ميان داروهاي گياهي، آلگهاي به دست آمده از اين آبها از اهميت بسزايي در صنعت داروسازي برخوردار است.
توجه به موجودات زندة دريايي به دو دليل مهم است:
۱) موجودات زندة دريايي، بخش اعظمي از ذخاير زيستي کره زمين را تشکيل مي دهند. از آنجاکه حيات از درياها و اقيانوس ها سرچشمه گرفته است، لذا بخش اعظمي از موجودات نخستين و منحصر به فرد در درياها زندگي مي کنند. بنابراين، درياها منبع عظيم ذخاير ژنتيکي به شمار مي روند. هفتاد درصد کره زمين را اقيانوس ها و درياها پوشانده اند.
۲) اغلب موجودات دريايي، ساختارها، مسيرهاي متابوليکي، سيستم هاي تکثير (توليد مثل) و مکانيزم هاي احساسي و دفاعي منحصر به فردي دارند که بشر مي تواند از آنها استفاده نمايد. علت بروز اين ويژگي هاي منحصر به فرد، زندگي در طيف وسيعي از شرايط محيطي است (از آب هاي سرد قطبي که دماي آنها تا ۲۰ سانتي گراد مي رسد، تا اعماق اقيانوس ها که ميزان فشار در آنجا بسيار زياد است).
وجود بيماري هاي مشترک انسان و دام مانند ايدز و جنون گاوي که از طريق فراورده هاي حيواني قابل انتقال است منابع دريايي را زمينه اي امن براي توليد غذا، دارو و مواد بهداشتي و آرايشي مي کنند به خصوص که در آلگ هاي دريايي مواد خاصي کشف شده که در ساير مواد وجود نداشته يا مقدار آن غير قابل استخراج است.
جلبک ها:
بيش از دو هزار سال است که از جلبک هاي دريايي، هم به عنوان غذاي جانبي بشر و هم در پزشکي، استفاده مي شود. اين جلبک ها که در اعماق درياها (تا عمق ۲۵۰ متري) رشد مي کنند، به ۱۲ گروه و ۳۰ کلاس مختلف طبقه بندي مي شوند. جلبک هاي دريايي از جمله موجودات مهم دريايي هستند که به صورت مستقيم و غيرمستقيم در تغذية انسان و توليد مواد شيميايي مختلف به کار مي روند.
مهمترين جلبکها شامل دياتومه ها، جلبکهاي قهوه اي و جلبکهاي قرمز هستند.
● مواردي از کاربرد جلبک ها:
الف) استفاده از جلبک هاي دريايي به عنوان غذاي جايگزين حاوي کمي پروتئين، تمام اسيدآمينه ضروري، ويتامين ها، مواد معدني، اسيدهاي چرب غيراشباع با چند پيوند دوگانه مانند آراشيدونيک اسيد، ايکوساپنتئنويک اسيد، و دوکوسوهگزائينويک اسيد هستند.
ب) مصارف انساني ترکيباتي همچون لامينارين و فوکوايدان ها
متابوليت هاي ثانويه استخراج شده از جلبک ها (مانند ترکيبات هالوژنه)،
عصاره هاي برگرفته از برخي جلبک هاي قرمز، آنزيم سوپراکسيد ديسموتاز، هالوپرواکسيدازها مي باشند.
اخيرا علاقه زيادي به مواد بيولوژيکي فعال(Bioactive) جدا شده از جلبکها و اثر آنها بر روي عملکرد فيزيولوژيک بدن انسان مخصوصا افزايش قابليت سيستم ايمني (Immuno competence) و فعاليت ضد سرطاني (Antineoplastic) اين مواد نشان داده شده است.
مواد فعال بيولوژيک جدا شده از الگ با غلظت (۱۰۰mg ml) بر روي سلولهاي سرطاني پستان انسان (Bcap ۳۷) به ميزان ۶۸% اثرات مهارکننده رشد و بر روي سلولهاي Hela به ميزان ۴۳% اثرات کشنده و ۹۰% اثرات مهارکننده رشد دارد. بدون اينکه اثرات سوئي بر روي سلولهاي نرمال يعني فيبروبلاستهاي ديپلوئيد طبيعي انسان داشته باشد.
همچنين خوراندن غذاي حاوي ۲% کلپ از خانواده لاميناريا به موشهاي ماده باعث اثر مهاري قابل توجهي بر روي تومورزدايي داشته است.
● بيوپليمرها و هيدروکلوئيدهاي استحصالي از جلبک هاي دريايي:
بيوپليمرها و هيدروکلوئيدهايي که از جلبک هاي دريايي استحصال مي شوند، به سه گروه آلژينات ها ، آگارها و کاراجينن ها تقسيم مي شوند. اين مواد عمدتاً به عنوان مواد ژلي کننده و قوام دهنده مورد استفاده قرار مي گيرند.
آلژينات ها منحصراً از جلبک هاي قهوه اي و آگارها و کاراجينن ها منحصراً از جلبک هاي قرمز استحصال مي شوند.
● کوندروس (Chondrus) :
اين الگ قرمز که به نام هاي کاراگين و خزه ايرلندي Irish moss معروف است عبارت از قطعات خشک و بيرنگ شده گونه Gigartinaceae (chondrus cripus todh) مي باشد و معمولا زيستگاه آن آبهاي سرد مي باشد.
اين جلبک به صورت رشته هاي دو شاخه دوشاخه شده است و به طول ۱۵ ۵ سانتيمتر که به اشکال مختلف پره پره اي و يا پيچيده به هم ديده مي شود. اين جلبک از سواحل شمال غربي فرانسه و انگلستان و نواحي ديگر تهيه مي گردد.
● جمع آوري و تهيه
نحوه جمع آوري به اين ترتيب است که در تابستان ويا پاييز کوندروس را که در عمق۷ ۵ متري آب دريا بر روي سنگها و مرجان ها روئيده است جمع آوري نموده و درساحل دريا پخش مي کنند تا در مجاورت نور خورشيد رنگ خود را از دست بدهد. سپس آن را با آب و نمک مخلوط نموده و پس از آن مي شويند و در انبارهاي مخصوص خشک کرده و نگهداري مي نمايند.
▪ مهمترين مراکز جمع آوري کوندروس در آمريکا – جنوب شهر بوستون است که در تابستان و در ايرلند در پاييز جمع آودي ميگردد.
▪ کوندروس داراي ۵۵ تا ۷۰ درصد مواد هيدروکلوئيدي به نام کاراگي نان ومخلوطي از پنج پلي ساکاريد مختلف مي باشد.
▪ کوندروس ماده اي محافظ و به عنوان نرم کننده و در تهيه مسهلي به نام (Kondermul) کاربرد دارد.
آگار آگار (Agar Agar)
اين الگ قرمز که به نام آگار معروف است به صورت مواد ژلاتيني خشک شده و با دسته هايي که شامل نوارهاي نازک است و به صورت خرد شده، ورقه ورقه و يا گرانول وجود دارد. رنگ آن زرد مايل به نارنجي است و يا زرد مايل به قهوه اي وهمچنين روشن يا بيرنگ نيز ديده مي شود.
گونه هايي که از آنها آگار تهيه مي شود:
▪ Gelidium cartilagineum
(Gelidiaceae)
▪ Gelidium amansii
(Gelidiaceae)
▪ Gracilaria confervoides
(Gracilariaceae)
▪ Pterocladia
(Gelidiaceae)
جنس گراسيلاريا نيز به عنوان توليد کننده آگار مي باشد که ميزان آگار اين جلبک قرمز در مقايسه با جنس ژليديوم خيلي بيشتر است.
● خصوصيات مرفولوژيک گراسيلاريا :
به رنگ قرمز تيره قهوه اي بوده و داراي بافت ارتجايي مي باشد در انواع کوچک ۲۰ ۵ ۱ سانت و انواع خيلي بزرگ به طول ۳ متر است .رنگ گراسيلاريا در آب هنگام زنده ماندن تقريبا” بنفش وپس از خشک شدن بنفش تيره مي گردد.
● اهميت گراسيلاريا
ماده خام اوليه در تهيه آگار مي باشد.
ميزان تقاضاي آن به دليل کاربردهاي صنعتي داروسازي کاغذسازي و صنايع چوب بسيار بالاست.طبق اطلاعات هر کيلوگرم اين ماده ۱۸ دلار به فروش مي رسد.
ساخت آگار از گراسيلاريا شبيه ژلي ديوم است اما چون داراي گالاکتان سولفات بيشتري است پيش ساز آگاروز – رشد فصلي و محلي و پروسه هاي تصفيه الکلي آن نسبت به ژليديوم اهميت بيشتري پيدا کرده است. آگار به عنوان يک ترکيب امولسيون دهنده و نيز به عنوان مسهل به مقدار ۴ گرم يک يا دو بار در روز مصرف مي شود، همچنين جهت تهيه محيط هاي کشت به صورت ژل و جهت امولسيونها و در تهيه بستني و چسب و نيز تهيه محلولهاي عکاسي و در صنايع نساجي بخصوص ابريشم مصرف دارد.
و در قرن حاضر نيز از آن در درمان تشعشع هاي اتمي و بيماري هاي قلبي و مسموميت ناشي از جذب فلزات سنگين در بدن انسان ها استفاده مي کنند.
پژوهش هاي علمي جديدي که اخيرا درباره جانداران آزمايشگاهي با استفاده از گونه جلبک ها صورت گرفته نشان داده است، در کاهش کلسترول و فشار خون موثر است از سوي ديگر، جلبکها مقدار زيادي سديم دارند، که ممکن است در برخي افراد موجب افزايش فشار خون شود.
نکته مهم ديگر ارزشي است که آگار براي تهيه محيطهاي رشد باکتري ها و قارچها دارد و آن مقاوم بودن آگار در برابر باکتري هاي تبديل کننده ژل بسته به ژل مايع است. کما اين که مصرف آگار در صنايع داروسازي امريکا طي دهه هاي اخير چند برابر شده است. بخش ديگري از مصرف آگار نيز در حمل ماهي هاي آماده (طبخ) است که با مصرف آن مي توان از شکستگي ماهي ها در زمان حمل جلوگيري کرد.
براي مشاهده جدول ترکيب هاي معدني موجود در ماده ژلاتيني آگار لطفا به پيوست مراجعه فرماييد.
● فوکوس (Fucus)
به نام هاي Bladderwrack ,Fuco ,Kelp نيز معروف است.
به طول ۱۰۰ ۲۰ و عرض تا ۲ سانتيمتر مي باشند. اين الگها در آب اقيانوس ها وجود دارد و به وسيله تال هاي خود بر روي تخته سنگها استقرار مي يابد. اين الگ ها بيشتر در نواحي آتلانتيک وجود دارند و در سواحل آن به مقدار زياد جمع آوري مي گردند.البته نمونه هايي که توسط امواج به ساحل آورده شده اند براي مصارف دارويي مناسب نيستند. براي اين منظور از نمونه هايي که از صخره هاي دريايي جمع آوري مي گردند و به سرعت خشک مي شوند استفاده مي گردد.
انواع جلبکهاي قهوه اي که از آنها تهيه مي شود:
● مواد موثر موجود در فوکوس
است . (Fucoidin) و فوکوئيدين (Algin) شامل دو ماده مهم آلژين همچنين مانيتول و کربنات
▪ فوکوسها توليد کننده اسيد آلژينيک، آلژينهاي سديم، پتاسيم، آلومينيوم، کلسيم که به عنوان عوامل امولسيون کننده هستند ودر معالجه زخم معده و به عنوان مسهل مي باشند و نيز به عنوان عوامل توليد کننده يد و برم که در تهيه بسياري از داروها بکار مي روند، مي باشند و در صنعت قند سازي هم مورد مصرف دارد.
▪ با وجود اينکه تهيه مواد از طريق سنتز هر روز روش هاي جديدي را کشف مي نمايد، اما هنوز هم طبيعت بخصوص درياها و اقيانوس ها مهمترين منابع توليدات مي باشند.خوشبختانه در کشور ما نيز بر اثر شرايط جغرافيايي خاص، گسترش جلبک ها آن چنان است که بسياري از گياهان توليد کننده مواد اوليه دارويي را داريم و مي توانيم با بهره گيري از آن ها از ورود اين مواد از خارج جلوگيري کنيم.جلبک هاي دريايي در سواحل صخره اي جنوب کشور بخصوص سواحل استان سيستان و بلوچستان به وفور يافت مي شوند و اگر چه سابقه مطالعه در زمينه شناسايي جلبکهاي دريايي در سواحل جنوبي به سال ۱۸۴۵ ميلادي بر مي گردد ولي تا کنون در اين فعاليت ها کمتر به جنبه هاي تجاري و کسب ثروت توجه شده است طبق نتايج، تعدادي از تحقيقات انجام گرفته، کيفيت برخي از مواد به دست آمده از جلبکهاي سواحل جنوبي ايران حتي از فرآورده هاي به دست آمده از شرکتهاي مهمي چون سيگما هم بهتر بوده است.

اطلاعات اوليه اصطلاح Phycology در واقع علم شناخت جلبکها است. جلبکها شامل گروه بزرگي از گياهان هستند که از لحاظ شکل و اندازه ، گوناگوني وسيعي را نشان م ...

اطلاعات اوليه اصطلاح Phycology در واقع علم شناخت جلبکها است. جلبکها شامل گروه بزرگي از گياهان هستند که از لحاظ شکل و اندازه ، گوناگوني وسيعي را نشان م ...

ظرفيت ظرفيت معياري براي اندازه گيري توانايي نگهداري انرژي الکتريکي است. ظرفيت زياد بدين معني است که خازن قادر به نگهداري انرژي الکتريکي بيشتري است. وا ...

يک ماده افزودني خاک بوده که آب و مواد غذايي را جذب و حفظ مي کنند و با خاک کشت همراه گشته و به رشد مطلوب گياه ،کاهش اتلاف آب و هزينه هاي آبياري کمک مي ...

ظرفيت معياري براي اندازه گيري توانايي نگهداري انرژي الکتريکي است. ظرفيت زياد بدين معني است که خازن قادر به نگهداري انرژي الکتريکي بيشتري است. واحد اند ...

با توجه به نياز روزافزون جوامع بشري به محصولات پروتئيني با منشاء حيواني و رشد تصاعدي جمعيت جهان که تقاضا براي اين محصولات را افزايش داده است بالا بردن ...

● هدفها و امکانات گوناگون کاربرد آبکشت مزايا: - توليد ميوه و سبزي تازه در زمينهاي خشک، سنگي، باتلاقي و زمينهايي که به هر دليل غير قابل کشت -هستند. - ب ...

نشانه گذاري يکي از روش هاي است که بر روي انواع گونه هاي آبزي به شيوه هاي مختلف و با اهداف خاص در دنيا متداول بوده که اين کار به Tagging معروف است . در ...

دانلود نسخه PDF - کاربرد جلبک ها