up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله کارايي استفاده از کود PDF
QR code - کارايي استفاده از کود

کارايي استفاده از کود

کود شيميايي و آينده آن

اکنون زمان آن رسيده که چند اسطوره ساخته شده درباره کودهاي شيميايي معدني را از ذهنها بزداييم و نقشي که آنها در تغذيه جمعيت جهان داشته اند به درستي ارزيابي کنيم و ببينيم که چگونه مي توانند به بهترين نحو به بخش کشاورزي کمک کنند تا با چالشهاي دهه هاي آتي مقابله کند.
کود شيميايي، آوازه اي ناخوشايند دارد. در ديدار اخيرم از دانشگاه زمان تحصيلم، واخنينگن در هلند، از شنيدن اين سخن از زبان دانشجويان شگفت زده شدم که افزايش عملکرد از طريق مصرف کودهاي شيميايي، بسيار خطرناک و حتي غيراخلاقي است. اکنون زمان آن رسيده که چند اسطوره ساخته شده درباره کودهاي شيميايي معدني را از ذهنها بزداييم و نقشي که آنها در تغذيه جمعيت جهان داشته اند به درستي ارزيابي کنيم و ببينيم که چگونه مي توانند به بهترين نحو به بخش کشاورزي کمک کنند تا با چالشهاي دهه هاي آتي مقابله کند.
همگان اتفاق دارند که شيوه کنوني کشاورزي در پاسخ به روندهاي اقتصادي و جمعيتي، در حال دگرگوني است. جمعيت جهان احتمالا در حوالي سال 2030 به حدود هشت ميليارد نفر خواهد رسيد. در اين سال، دو سوم جمعيت در شهرها و کلانشهرها ساکن خواهند بود. افزايش درآمد سبب ايجاد تقاضاي نامتناسب مواد غذايي خواهد شد. يعني در سه دهه آينده، توليد مواد غذايي بايد تا 60 درصد افزايش يابد. تقريبا تمام اين افزايش توليد از طريق فشرده سازي کشاورزي يا عملکرد بالاتر در واحد زمان و سطح، بايد در کشورهاي در حال توسعه تحقق يابد.
با گسترش شهرنشيني که نياز به نيروي کار روستايي را کاهش مي دهد، بخش کشاورزي نيز نيازمند پذيرش و تطبيق دادن روشهاي جديد مکانيزاسيون با خود و جابجايي به سمت تمرکز در بهره برداري از اراضي (با همه دلالتهاي آن) خواهد بود. اين طرحها به افزايش کارايي بهره برداري از همه منابع طبيعي بخصوص آب و نياز به مصرف بيشتر کود (اگرچه نه به طور متناسب) توجه خاصي مي کنند.
افزايش عملکرد
نيم قرن پيش، کشاورزان تنها 17 ميليون تن کود به اراضي خود مي دادند. امروز آنها هشت برابر اين رقم کود مصرف مي کنند. از 1950 در اروپاي شمالي، مصرف کود از حدود 45 کيلوگرم در هکتار به 250 کيلوگرم در هکتار رسيده است. در همين مدت، عملکرد گندم در فرانسه هر سال افزايش يافته و از حدود 8 1 تن در هکتار به بالاتر از هفت تن در هکتار رسيده است. افزايش مصرف کود قطعا پايين تر از افزايش عملکرد بوده است. همين موضوع، الگوي کلي افزايش کارايي کاربرد کود را به اثبات مي رساند.
استعمال کود به تازگي به 43 درصد مقدار عناصر مغذي که توليد محصولات زراعي جهان هر سال از خاک مي گيرد، بالغ گشته و احتمالا سهم آن در سالهاي آتي به 84 درصد خواهد رسيد. بالعکس باور عمومي بعيد است که منابع مغذي غيرمعدني، کودهاي کاني را در آينده با چالش مواجه سازند. ضمن اين که با افزايش توليد محصولات دامي، کودهاي حيواني بيشتري در دسترس قرار خواهد گرفت. همچنين، گسترش شهرنشيني زباله هاي بيشتري (بخصوص فاضلاب) ايجاد خواهد کرد که کارايي آنها به طور قابل توجهي کمتر و هزينه هاي کنوني استفاده از ضايعات براي محصولات زراعي هنوز بالا است.
از ظواهر امر چنين استنباط مي شود کشاورزي ارگانيک که استفاده از نهاده هاي مصنوعي را کنار مي گذارد، جايگزيني آسان و عملي براي وضعيت کنوني نخواهد بود. در سازمان فائو محاسبات تجربي زيادي انجام شده است مبني بر اين که در صورت افزايش اساسي تقاضاي بازار براي محصولات ارگانيک، اين نوع کشاورزي ارزش و اهميت پيدا خواهد کرد. پيامدهاي آن، بسيار سرسام آور است: مقدار بيشتري از اراضي بايد به کشت بقولات يا توليد دام اختصاص يابند تا کمبود کودهاي کاني جبران شود. با اين که کشاورزي ارگانيک بازار مناسبي فراهم مي سازد، اما بسيار محدود است و تهديدات آن از لحاظ تهي ساختن و مصرف کامل عناصر مغذي بايد کاملا بررسي شود.
مساله اين نيست که آيا بايد مقدار کود را افزايش داد يا نه بلکه سخن از مقدار افزايش است. در همايش جهاني غذا در سال 1996، دولتها تعهد دادند که براي به نصف رساندن تعداد گرسنگان جهان تا سال 2015 اقدام کنند. ارتباط مستقيمي بين اهداف اين نشست و ميزان مصرف کود وجود دارد. احتمالا در مقايسه با سناريويي که اوضاع را به منوال عادي فرض مي کند، هشت درصد بر ميزان کود مصرفي افزوده خواهد شد. اين رقم از نظر درصد چندان زياد به نظر نمي رسد اما از لحاظ وزني رقم قابل ملاحظه¬اي خواهد شد. مصرف بيشتر کود براي برآوردن اهداف نشست جهاني غذا بخصوص در کشورهاي چين و هند مهم است که بخش اعظم جمعيت جهان در آنجا ساکن هستند. البته اين موضوع در آفريقا بسيار مهمتر است. زيرا افزايش 7 2 درصدي يا بيشتر مصرف کود در سال براي جبران کمبود عناصر مغذي لازم است و در نواحي حاره و مرطوب نيز زراعت سالانه بدون کود، آسيب سنگيني به مواد آلي خاک وارد مي سازد.
عملکرد بيشتر با کود کمتر
مصرف کود با توجه به عوامل ديگر مثل تاثير آن بر حاصلخيزي خاک در عمليات فشرده کشت بسيار حياتي است. اما افزايش توليد مواد غذايي با افزايش نسبت پايين تري از کودهاي مغذي امکان پذير است. مثلا طبق تحقيقي در آمريکاي شمالي، کشاورزان ذرت کار با روش مديريت بهينه تغذيه گياهي به عملکرد بالاتري دست پيدا کردند. همچنين در تحقيقي ديگر معلوم شد که روشهايي از قبيل کشاورزي دقيق مي توانند جانشين اطلاعات براي کود شود.
کارايي استفاده از کود
افزايش کارايي استفاده از کود يکي از چالشهاي آينده است. يکي از راههاي ممکن براي افزايش کارايي استفاده از کود و جذب عناصر غذايي در گياه، فناوري زيستي است. اکنون به ندرت در فعاليتهاي مربوط به فناوري زيستي به کار در زمينه تثبيت بيولوژيک نيتروژن يا تنشهاي غيرزيستي توجه مي شود. با اين که عرصه براي تحقيقات در اين زمينه گشوده است، بايد در مورد دادن هر گونه قولي در مورد نويدبخش بودن آن دقيق باشيم. در هر حال، هنوز مي توان از تکثير و به گزيني گياهان به شيوه کنوني استفاده هاي زيادي کرد. از جمله کارهاي زيادي در مورد ويژگيهاي محصولاتي موسوم به سبزمانا نظير سورگم انجام شده که هرچه بيشتر سبز بمانند، جذب کودشان نيز بيشتر خواهد شد. عرصه اميدوار کننده بعدي براي پژوهش، زيست¬شناسي خاک است. اگرچه عرصه اي مجزا از اين قضيه است، اما مي دانيم که مواد آلي خاک و زيست شناسي خاک در مديريت تغذيه بسيار مهم هستند. همچنين بازيابي عناصر غذايي براي کود با اصلاح خاک بيشتر ميسر است. در آفريقا که بازيابي عناصر غذايي بسيار ناچيز است، فعاليت سازمان يافته تري در زمينه مواد آلي و کيفيت خاک از لحاظ فيزيکي، شيميايي و زيست شناسي لازم است. چون تثبيت نيتروژن به لحاظ زيست شناسي، نتايج مختلفي دارد، دانشمندان نيازمند ارتباط دادن آن با کاربرد کودهاي شيميايي رايجتر و تحقيق در زمينه بازيابي آن هستند. نتايج احتمالا نشان خواهد داد که تثبيت زيست شناسي نيتروژن به تنهايي يک راه¬حل معجزه آسا نيست، بلکه در شرايط خاصي کارآمد است.
مديريت يکپارچه سيستمهاي توليد، راه آزمايش شده اي براي افزايش کارايي استفاده از کود است. نتايج قابل توجهي از کاربرد منطقي آفتکشها با آگاه ساختن کشاورزان از مديريت تلفيقي آفات در قالب برنامه مدرسه در مزرعه به دست آمده است. در اين برنامه آموزشي، کشاورزان از نزديک، محصولات را مشاهده مي کنند و در مورد راههاي مقابله با آفات و عوامل بيماريزا به گفتگو مي نشينند. اين فعاليتها تا حد زيادي با مديريت يکپارچه تغذيه ارتباط دارند. کشاورزان تاثير واقعي کاربرد عناصر غذايي را در اين برنامه مي آموزند. به جاي اين که مثلا کود اوره بيشتري مصرف کنند. چون که ارزانترين کود است. کشاورزان را بايد از تاثيرات مصرف بيش از حد نيتروژن بر عوامل بيماريزا و ديگر عوامل تنشزا در محصولات زراعي آگاهانيد. با اين کار شايد متقاعد شوند که کودهاي بي نيتروژن بخرند و روشهاي استفاده متعادل از کودها را بپذيرند.
مشارکت دولت و بخش خصوصي
سود حاصله از کارايي مصرف کود (حتي از منظري صرفا اقتصادي) چشمگير است. ليکن بستگي دارد به عوامل پرشماري که بر استعمال کود از سوي کشاورزان تاثير مي گذارند. همکاري بخش خصوصي و دولتي، سيستمهاي کارآمدتر توزيع و کنترل کيفي و مجموعه اي از ابزارهاي بازاريابي ملازم آن براي نيل به اين مقصود لازمند. صنايع توليد کود بايد در تضمين اين نکته که کشاورزان واقعا حداکثر سود را از روشهاي کشت و استعمال کود فعلي ببرند، خلاقيت بيشتري به خرج دهند. يعني به طور سازمان يافته اي در پي راههاي کاستن از تقاضاي نيروي انساني باشند که در بخش کشاورزي، تعدادشان رو به کاهش است. مثلا کودهاي با پوشش پليمري جديد که سرعت بازيابي آنها بيشتر است. هم¬چنين اين صنايع بايد به چرخه کلي مصرف عناصر غذايي و بازيابي آنها توجه کنند. خواسته اي که 20 سال قبل، صنايع توليد اتومبيل به آن توجه کردند و از آن موقع پيشرفت قابل ملاحظه اي کردند.
البته در مورد عناصر غذايي خاک و به ويژه کودهاي معدني، اختلاف نظرهاي زيادي وجود دارد. به نظرم عموم مردم را بايد از اطلاعات مستند علمي آگاه ساخت. بايد به آنچه مي دانيم به آنها بگوييم. مي دانيم که افزايش بهره وري ضروري ممکن و ضروري است. مي دانيم که کود شيميايي بيشتري لازم است و مي دانيم که مصرف کود شيميايي به شيوه اي صحيح يا در زمينه اي اصولي، ثمربخشتر و سودمندتر است.

● کربوهيدرات منبع مهم غذايي کربوهيدراتها ، منبع مهم غذايي اند. کربوهيدراتها همچنين به عنوان واحدهاي سازنده چربيها و نوکلئيک اسيدها عمل مي کنند. سلولز ...

● تعريف: کود سبز شامل گياهي است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلي کشت کرده و بعد از مقداري رشد سبزينه آنرا به زمين بر مي گردانند بدون اينکه از اين گياه م ...

● چرا ماساژ مي دهيم؟ يادگيري و انجام ماساژ کودک، کار بسيار ساده اي است. چند وسيله کوچک لازم داردو هيچ هزينه اي در بر ندارد، مگر مقداري وقت. منافع دراز ...

رکود اقتصادي که درد مشترک بنگاه هاي اقتصادي کشور است، مشکلاتي را در مسير توسعه بخش صنعت در ايران فراهم کرده است. البته اگر بخواهيم منصفانه قضاوت کنيم، ...

بسياري از کودکان و حتي نوزادان، در معرض سردرد مي باشند. با استفاده از نکات زير مي توانيد اين درد را از بين ببريد. ● شناسايي علت سردردها به دلايل زيادي ...

چاي (Camellia sinensis) يکي از نوشيدنيهاي عمده و ساده درجهان بالاخص در کشور ما مي باشد. مصرف سرانه چاي در کشور حدود ۷ ۱ کيلوگرم بوده و حدود ۶ ۱ برابر ...

جمعيت رو به افزايش جهان جهت تامين نيازهاي روز افزون خود احتياج به غذا دارد. نياز هاي غذايي از زاه هاي مختلفي تامين مي گردد که ميتوان از توليدات زراعي ...

بکار بردن آهک در استخرها به عنوان کود تا حد قابل توجهي کلسيم مورد نياز گياهان آبزي را تأمين مي کند و باعث حاصلخيزي استخرها مي شود . آهک پاشي در استخره ...

دانلود نسخه PDF - کارايي استفاده از کود