up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله ژنتيک PDF
QR code - ژنتيک

ژنتيک

ژنتيک و سرطان

اطلاعات اوليه
سلولهاي سرطاني به دو صورت وجود دارند: اول نوعي که به آن حالت پيشرونده گويند و آن عبارت از استعداد سرايت و تخريب بافتهاي مجاور است، بطور مثال سلولهاي سرطاني شکم ممکن است فقط تا مثانه پيشرفت نمايند. حالت دوم ، سلولهاي سرطاني که باعث ايجاد حالت ثانويه در قسمتهاي مختلف بدن مي‌شوند. سلولهاي سرطاني از ياخته‌هاي رشد يافته قبلي بوجود آمده و به وسيله جريان خون به ساير اعضا و جوارح برده مي‌شوند و در آنجا مجددا شروع به تقسيم نموده و ايجاد توده‌هاي غده‌اي شکل مي‌نمايند. سرطان نزد کودکان و اشخاص بالاي ۴۰ سال ، بيشتر از ساير گروههاي سني ديده مي‌شود.
سرطان يکي از شايع‌ترين و شديدترين بيماريهاي مشاهده شده در طب باليني است. آمار نشان مي‌دهد که سرطان به نوعي بيش از ۳ ۱ جمعيت را گرفتار مي‌کند، مسئول بيش از ۲۰ درصد تمام موارد مرگ و مير است و در کشورهاي پيشرفته مسئول بيش از ۱۰ درصد کل هزينه مراقبتهاي پزشکي مي‌باشد. سرطان در صورت عدم درمان ، همواره کشنده است. تشخيص و درمان زودرس اهميت حياتي دارد و شناسايي افراد در معرض افزايش خطر سرطان پيش از ابتلا به آن ، يکي از اهداف مهم تحقيقات سرطان است.
زيست شناسي سرطان
سرطان يک بيماري منفرد نيست، بلکه نامي است که براي توصيف اشکال بيماري‌زايي نئوپلازي بکار مي‌رود. نئوپلازي نوعي روند بيماري است که با تزايد کنترل نشده سلولي منجر شونده به يک توده يا تومور ، مشخص مي‌شود. به هر حال براي اينکه تومور (نئوپلاسم) را سرطان محسوب کنيم، بايد بدخيم هم باشد، يعني رشد آن ديگر کنترل شده نبوده و تومور قادر به تهاجم به بافتهاي مجاور يا گسترش به نواحي دورتر يا هر دو مي‌باشد.
سه شکل از سرطان وجود دارد:
سارکوم‌ها (Sarcomas) ، که در آنها تومور از يک بافت مزانشيمي مانند استخوان ، ماهيچه يا بافت همبند بوجود آمده است.
کارسينوم‌ها (Carcinomas) ، که از بافت پوششي مانند سلولهاي مفروش کننده روده‌ها ، نايژه‌ها و يا مجاري غدد پستاني ايجاد مي‌شود.
بدخيمي‌هاي خوني و لنفاوي مانند لوکمي‌ها و لنفوم‌ها که در سرتاسر مغز استخوان ، دستگاه لنفاوي و خون محيطي گسترش مي‌يابند. در داخل هر يک از گروههاي اصلي ، تومورها را برحسب مکان ، نوع بافتي ، تظاهر بافت شناختي و درجه بدخيمي طبقه بندي مي‌کنند.
نئوپلازي که نوعي تجمع غير طبيعي سلولهاست، به علت عدم تعادل بين تزايد و فرسايش سلولي ايجاد مي‌شود. سلولها با گذر از چرخه سلولي و انجام ميتوز افزايش مي‌يابند، در حالي که فرسايش به علت مرگ برنامه ريزي شده سلولي ، از طريق نوعي روند طبيعي قطعه قطعه شدن DNA و خود کشي سلولي که به آن آپوپتوز اطلاق مي‌‌شود، سلولها را از يک بافت خارج مي‌کند.
اساس ژنتيکي سرطان
صرفنظر از اينکه آيا سرطان به صورت تک گير در يک فرد ، يا بطور مکرر در بسياري از افراد در داخل خانواده‌ها به صورت يک صفت ارثي رخ مي‌دهد، سرطان نوعي بيماري ژنتيکي است.
انواع مختلف ژنها را در آغاز روند سرطان ، دخيل دانسته‌اند، اينها شامل ژنهاي رمز گرداني کننده پروتئين‌ها در مسيرهاي پيام‌دهي براي تزايد سلولي ، اجزاي اسکلت سلولي دخيل در حفظ مهار تماسي ، تنظيم کننده‌هاي چرخه ميتوزي ، اجزاي ماشين مرگ سلولي برنامه ريزي شده و پروتئين‌هاي مسئول تشخيص و ترميم جهشها مي‌باشند.
انواع مختلف جهشها مسئول ايجاد سرطان هستند، اينها شامل جهشهايي مانند موارد زير مي‌باشند: جهشهاي کسب فعاليت و فعال کننده يک آلل از يک پروتوانکوژن ، از دست دادن دو آلل يا جهش منفي غالب يک آلل از يک ژن سرکوب‌گر تومور ، جابجايي کروموزومي که باعث بروز نادرست ژنهاي رمز گرداني کننده پروتئين‌هايي که خواص عملکردي جديدي بدست آورده‌اند، مي‌شوند.
پس از شروع ، سرطان ، از طريق جمع‌آوري صدمه ژنتيکي اضافي به واسطه جهش يا برش و چسباندن اپي ژنتيک ژنهايي که ماشين سلولي رمز گرداني کننده DNA صدمه ديده را ترميم و حالت طبيعي ژنتيک سلولي را حفظ مي‌کنند، تکامل مي‌يابد.
سرطان در خانواده‌ها
بسياري از اشکال سرطان ، ميزان بروز بالاتري در بستگان بيماران نسبت به جمعيت عمومي دارند. بارزترين اين اشکال خانوادگي سرطان حدود ۵۰ اختلال مندلي است که در آنها خطر سرطان بسيار زياد است، مانند سرطان معده ، سرطان پوست و سرطان خون. در برخي سرطانها ، جهشهايي در يک ژن منفرد مي‌تواند عامل دخيل غالب در ايجاد بيماري باشد. در برخي خانواده‌ها ، حتي در غياب نوعي طرح توارث مندلي آشکار سرطان ، خطر اين بيماري بيشتر از حد متوسط است. به عنوان مثال افزايش بروز سرطان در محدوده ۲ تا ۳ برابر در بستگان درجه اول بيماران مشاهده شده است و اين امر چنين مطرح مي‌کند که بسياري از سرطانها ، صفات پيچيده ناشي از عوامل ژنتيکي و نيز محيطي مي‌باشند.
انکوژنها
انکوژن ، نوعي ژن جهش يافته است که عملکرد يا بروز تغيير يافته آن موجب تحريک غير طبيعي تقسيم و تزايد سلولي مي‌شود. جهش فعال کننده مي‌تواند در خود انکوژن ، در عناصر تنظيم کننده آن يا حتي در تعداد نسخه‌هاي ژنومي آن باشد و به عملکرد تنظيم نشده يا بروز مفرط فرآورده انکوژني بينجامد. انکوژنها اثري غالب در سطح سلولي دارند، يعني وقتي يک آلل جهش يافته منفرد فعال شود يا بروز مفرط پيدا کند، براي تغيير دادن فنوتيپ سلول از طبيعي به بدخيم ، کافي است.
ژنهاي سرکوب‌گر تومور
در حالي که پروتئين‌هاي رمز گرداني شده توسط انکوژنها ، سرطان را عموما از طريق جهشهاي کسب عملکرد يا بروز افزايش يافته يا نامناسب يک آلل از ژن پيش مي‌برند، ژنهاي بسيار ديگري وجود دارند که جهش در آنها از طريق مکانيزم متفاوتي ، يعني از دست رفتن عملکرد هر دو آلل ژن ، در ايجاد بدخيمي نقش دارد. به اين ژنها ، ژنهاي سرکوب‌گر تومور گفته مي‌شود. از آنجا که اين ژنها و فرآورده‌هاي آنها طبيعت حفاظت کنندگي در برابر سرطان دارند، اميد بر آن است که درک آنها سرانجام به بهتر شدن شيوه‌هاي درمان ضد سرطان منجر شود.
تغييرات سيتوژنتيکي سرطان
تغييرات سيتوژنتيکي (تغيير در تعداد يا ساختمان کروموزوم‌ها) شاه علامتهاي سرطان هستند، به ويژه در مراحل ديررس‌تر و بدخيم‌تر يا مهاجم‌تر تکامل تومور. اين تغييرات ژنتيکي ، مطرح کننده آن هستند که از عناصر مهم پيشرفت سرطان ، نقايصي در ژنهاي دخيل در حفظ انسجام و پايداري کروموزمي و تخمين جور شدن صحيح ميتوزي است.
از کانونهاي تمرکز تحقيقات سرطان ، روي تعريف سيتوژنتيکي و مولکولي اين اختلالات است که بسياري از آنها را مرتبط با پروتوانکوژنها يا ژنهاي سرکوب‌گر تومور مي‌دانند و احتمالا تقويت بروز پروتوانکوژنها را مقدور مي‌سازند يا نمايانگر از دست رفتن آللهاي ژن سرکوب‌گر تومور مي‌باشند.
پرتوها
پرتوهاي يونيزه کننده ، خطر سرطان را افزايش مي‌دهند. داده‌هاي مربوط به افراد زنده مانده از بمبهاي اتمي هيروشيما و ناکازاکي و ساير جمعيتهاي برخورد داشته با پرتوها ، دوره نهان طولاني را نشان مي‌دهند که در مورد لوکمي در محدوده ۵ سال است، اما براي برخي تومورها تا ۴۰ سال مي‌رسد. اين خطر وابسته به سن است و بيشترين ميزان آن براي کودکان زير ۱۰ سال و افراد مسن مي‌باشد.
پرتوتابي براي افراد دچار نقايص ذاتي ترميم DNA به مراتب صدمه زننده‌تر از جمعيت عمومي است. هر فردي در معرض درجاتي از پرتوهاي يونيزه کننده ناشي از پرتوتابي زمينه‌اي ، برخورد طبي و انرژي هسته‌اي مي‌باشد. متاسفانه نقاط ابهام زيادي در مورد وسعت آثار پرتوها ، خصوصا پرتوتابي در سطح کم ، بر خطر سرطانها وجود دارد.
سرطان‌زاهاي شيميايي
امروزه نگراني در مورد بسياري از سرطان‌زاهاي شيميايي خصوصا توتون ، اجزاي رژيم غذايي ، سرطان‌زاهاي صنعتي و فضولات سمي وجود دارد. اثبات خطر برخورد اغلب دشوار است، اما سطح نگراني در حدي مي‌باشد که تمام پزشکان بايد دانش کاري از اين موضوع داشته باشند و بتوانند بين واقعيات اثبات شده و موضوعات مورد شک و بحث افتراق قائل شوند.
يک موضو ع مهم که در آن عوامل محيطي و ژنتيکي مي‌توانند تعامل کنند تا آثار سرطان‌زاي مواد شيميايي را تقويت يا مسدود کنند، در ژنهاي رمز گرداني کننده آنزيم‌هايي است که داروهاي برونزاد و مواد شيميايي را متابوليزه مي‌کنند. گروهي از آنزيم‌هاي متابوليزه کننده داروها که توسط خانواده ژنهاي سيتوکروم P۴۵۰ رمز گرداني مي‌شوند، مسئول سم زدايي مواد شيميايي خارجي هستند. يکي از اين آنزيم‌ها ، آنزيم آريل هيدروکربن هيدروکسيلاز (AHH) ، پروتئيني قابل القا است که در متابوليزم هيدروکربنهاي چند حلقه‌اي مانند آنهايي که در دود سيگار يافت مي‌شوند، دخالت دارد.
AHH ، هيدروکربن را به شکل اپوکسيدي تبديل مي‌کند که راحت‌تر از بدن دفع مي‌شود، اما سرطان‌زا نيز مي‌باشد. ميزان متابوليزم هيدروکربن بطور ژنتيکي کنترل مي‌شود و در جمعيت سالم ، تنوع چند شکل نشان مي‌دهد. افراد حامل آللي با قابليت القاي زياد ، خصوصا افراد سيگاري ، ظاهرا در معرض خطر افزايش يافته سرطان ريه مي‌باشند.
آينده بحث
سرطان نوعي اختلال ژنتيکي است که در آن ، کنترل تزايد سلولي از دست رفته است. مکانيزم پايه در تمام سرطانها ، جهش در رده زاينده يا بطور به مراتب ناشايع‌تر ، در سلولهاي پيکري مي‌باشد. در مورد روندهاي ژنتيکي ايجاد سرطان و عوامل محيطي که DNA را تغيير مي‌دهند و لذا به بدخيمي منجر مي‌شوند، مطالب ناشناخته زيادي وجود دارد.
محتمل است که بينش جديد به نقش بنيادي تغييرات DNA در ايجاد سرطان ، در آينده نزديک ، به ايجاد روشهاي بهتر و اختصاصي‌تر تشخيص زود هنگام ، پيشگيري و درمان بيماريهاي بدخيم منجر شود.

● اطلاعات اوليه علم ژنتيک يکي از شاخه هاي علوم زيستي است. بوسيله قوانين و مفاهيم موجود در اين علم مي توانيم به تشابه يا عدم تشابه دو موجود نسبت به يکد ...

علم ژنتيک يکي از شاخه هاي علوم زيستي است. بوسيله قوانين و مفاهيم موجود در اين علم مي توانيم به تشابه يا عدم تشابه دو موجود نسبت به يکديگر پي ببريم و ب ...

تاريخچه اهميت بعضي از اصول علمي ، در زمان کشف آنها مشخص نمي‌شود، بلکه پس از مدت زماني که مي گذرد ارزش آنها معلوم مي‌شود. يکي از مثالهاي روشن اين مساله ...

سلولهاي سرطاني به دو صورت وجود دارند: اول نوعي که به آن حالت پيشرونده گويند و آن عبارت از استعداد سرايت و تخريب بافتهاي مجاور است، بطور مثال سلولهاي س ...

هيچ دو نفري مانند هم نيستند، مثلاً در تجويز درمان هاي ضد سرطان براي دو نفر، ممکن است نحوه ي پاسخ دهي اين افراد بسيار متفاوت باشد: در يک نفر عوارض جانب ...

● مقدمه: زيبايي هر فردي وابسته به چندين عامل از جمله موهاي زيبا و مرتب است. بسياري از عوامل آسيب رسان و همچنين افزايش سن مي توانند باعث ريزش مو و تغيي ...

عوامل بسيار زيادي بر کوتاه قدي کودکان تاثير مي گذارد. اگر نقش ژنتيک را که عامل بسيار مهم و فاکتوري کليدي محسوب مي شود کنار بگذاريم، بحث تغذيه به ميان ...

بيشتر نوجوانان آرزو دارند قد بلند داشته باشند. اصولا قد بلند در فرهنگ ما و بسياري ديگر از جوامع يکي از شاخصه هاي زيبايي محسوب مي شود و طبيعي است که در ...

دانلود نسخه PDF - ژنتيک