up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله چشمه معدني PDF
QR code - چشمه معدني

چشمه معدني

چشمه معدني و آبگرم

هنگامي که دماي آب چشمه اي لااقل در حدود ۵ تا ۶ درجه سانتيگراد از دماي متوسط ساليانه هواي محيط يک منطقه بيشتر باشد چشمه مزبور را چشمه آبگرم گويند.
در اکثر مناطق آتشفشاني جديد ايران ، چشمه هاي آبگرم وجود دارد. آب تمام اين چشمه ها تقريبا منشا سطحي دارند. آبهاي سطحي با نفوذ خود از خلال شکستگيها ، تدريجا گرمتر شده در افقهاي تحتاني ، هنگامي که به سطح زمين مي رسند به صورت چشمه هاي آبگرم نمايان مي شوند. به همين دليل وجود شکستگيها و گسل ها در مناطق آتشفشاني را عامل ظهور و پيدايش چشمه ها ذکر مي کنند. معمولا در يک منطقه محدود ، دماي آب اين قبيل چشمه ها در طول سال تا چند درجه تغيير مي کند. اين مسئله مربوط به نفوذ زياد آبهاي سطحي (مثلا پس از بارندگي و بارش برف) و کاهش نفوذ در مواقع کم آبي است.
در شرايط يکسان هر قدر چشمه ها به مناطق عميقتر نفوذ کند و آب سريعتر به سطح زمين برسد گرماي آن بيشتر است. امروزه نقش آتشفشانها درايجاد چشمه هاي معدني بر کسي پوشيده نيست. ولي بعضي از واکنشهاي گرمازا مانند واکنشهاي هسته اي ، حرکات زلزله نيز ممکن است در اين کار دخالت داشته باشند. مسلما با نفوذ آبهاي گرم از خلال سنگها ، مقداري مواد محلول در آنها وارد مي شود و به اين طريق چشمه هاي معدني بوجود مي آيند.
تقسيم بندي چشمه هاي آبگرم و معدني ايران بر حسب موقعيت جغرافيايي
● در اطراف اردبيل
در دامنه کوههاي آتشفشاني سبلان در اطراف اردبيل تعدادي چشمه هاي معدني ديده مي شوند.
چشمه هاي آبگرم خلخال
اين چشمه هاي معدني در ۲۲ کيلومتري شمال غرب هروآباد واقع است. آب آنها از انواع معدني بي کربناته سديک ، گازدار و بسيار گرم است.
اين چشمه ها در دامنه دره اي قرار دارند که بوسيله گسل ، لايه هاي آهکي رسوبي از سنگهاي آندزيتي جدا مي شود. در جنوب غرب هروآباد نيز در دهکده گرمخانه ، چندين چشمه آبگرم وجود دارد که دماي آنها ۳۰ تا ۵۰ درجه سانتيگراد است. با توجه به فعاليت آتشفشاني کواترنر که در ضلع جنوبي (حدود ۱۸ کيلومتري جنوب هروآباد) ديده مي شود، به نظر مي رسد که چشمه هاي آبگرم خلخال به اين قبيل فعاليت آتشفشاني وابسته باشد.
چشمه هاي معدني بستان آباد
چشمه هاي معدني بستان آباد در ده اسک کندي در ۶۰ کيلومتري جنوب شرقي تبريز واقع شده است. مظهر اصلي آبگرم بستان آباد در داخل دره که خود از نوع گسلي است قرار دارد. آب آن کمي شورمزه و دبي آن ۸ ليتر بر ثانيه است. آب آن از نوع کلروسولفاته ، گازدار و گرم مي باشد. در اطراف چشمه رسوب سياه رنگ ديده مي شود. به نظر مي رسد که فعاليت چشمه با گسلهايي ارتباط دارد که بخشي از گسل تبريز محسوب مي شوند و در عين حال به فعاليت آتشفشاني سهند وابسته اند.
چشمه زندان سليمان
اين چشمه در نزديک شهرستان قروه قراردارد و در واقع دو مظهر در جنوب زندان سليمان دارد که از آب آنها در مسير استخر طبيعي استفاده مي شود. آب آن از نوع بي کربناته و سولفات کلسيم دار ، گرم و گوگردي است اين چشمه ها به فعاليت آتشفشاني کواترنر اين ناحيه وابسته است.
چشمه هاي آسک
در شهرک آب آسک و در دو طرف بستر رودخانه هراز که از اين محل عبور مي کند، تعدادي چشمه از سنگهاي آهکي ژوراسيک اين ناحيه بيرون مي آيد که رسوبات تراورتن در مظهر برخي از آنها تشکيل شده است. اين چشمه ها ازنوع بي کربناته کلسيم با P H اسيد و حاوي و گوگرد است. آب چشمه هاي آسک بيشتر از آبهايي تامين مي شود که در گذشته پشت سد طبيعي لار يا در حال حاضر ، در پشت سد مصنوعي جمع مي شود. اين آب در خلال لايه هاي آهکي ژوراسيک کف درياچه ، مجاري و غارهاي زيرزميني ايجاد کرده است که پس از عبور از اين مجاري و گرم شدن به صورت چشمه به سطح زمين مي رسد.
چشمه معدني گنو
در ۳۳ کيلومتري شمال بندر عباس در سرراه سيرجان ، چشمه آبگرم نسبتا مهمي وجود دارد که از نوع کلروسولفات کلسيم دار گوگرد است. آب آن خيلي گرم و علت آن ممکن است به درجه زمين گرمايي محلي مربوط باشد.
چشمه هاي معدني محلات
در اطراف محلات و در ۳۰ کيلومتري مغرب دليجان ، رسوبات تراورتن فراواني بر جاي مانده است که نشان دهنده فعاليت قديمي در اين ناحيه است. در برخي مناطق ، همراه با رسوبات آهکي ، رسوبات آهني قرمز تا زرد رنگ ديده مي شود. اين چشمه ها را به فعاليتهاي آتشفشاني بخش شمالي اين منطقه مربوط مي دانيم که آب آنها پس از نفوذ به داخل شکستگيها و انحلال مواد آهکي ، دوباره به سطح زمين مي رسد.
چشمه هاي گوگرد رامسر
در رامسر چشمه هاي آبگرم گوگردي متعددي وجود دارند. اين چشمه ها در امتداد گسل رامسر واقع اند. در جنوب رامسر ، چشمه زيرپل معروفيت بيشتري دارد که آب آن از چند نقطه و ازکف حوضچه خارج مي شود. در کف حوضچه نير بلورهاي پيريت و گوگرد ديده مي شود. جدار داخلي حوضچه سياه رنگ و رسوبات آهکي متخلخل بر آن نشسته است. در سمت مشرق رامسر چشمه گوگردي آب سياه وجود دارد که دماي کمتر از ساير چشمه ها است.
مطالعات نشان داده است که آب چشمه آب سياه به شدت اکتيو و مقدار اورانيوم آن ۵ تا ۱۱ پي پي ام است. رنگ سياه آن مربوط به مواد آلي و اکسيد منگنز است. در ضمن بوي سولفيد هيدروژن از آب استشمام مي شود. در مشرق هتل بزرگ رامسر ، تعداد ۹ چشمه آب معدني گوگردي و راديم دار در امتداد خط تقريبا مستقيمي که موازي با شکستگي بزرگ شمال غرب - جنوب شرق البرز است، قرار دارند.

چشمه هرگاه آبهاي زيرزميني از راههاي طبيعي به خارج راه پيدا کنند چشمه‌ها را تشکيل مي‌دهند. بعضي از چشمه‌ها براي چشمه با تمام سال و بعضي‌ها براي مدت کوت ...

هرگاه آبهاي زيرزميني از راههاي طبيعي به خارج راه پيدا کنند چشمه‌ها را تشکيل مي‌دهند. بعضي از چشمه‌ها براي چشمه با تمام سال و بعضي‌ها براي مدت کوتاه و ...

هرگاه آبهاي زيرزميني از راههاي طبيعي به خارج راه پيدا کنند چشمه ها را تشکيل مي دهند. بعضي از چشمه ها براي چشمه با تمام سال و بعضي ها براي مدت کوتاه و ...

شاخهاي از دانش شيمي است که با کانيها (مواد معدني) و خواص آنها سروکار دارد.شيمي معدني شاخه بزرگي از علم شيمي است که بطور کلي شامل بررسي، تحليل و تفسير ...

آبهاي معدني ( Inorganic Water ) ، آبهايي هستند که در يک کيلوگرم آنها لااقل هزار ميلي گرم نمک و يا ۲۵۰ ميلي گرم انيدريد کربنيک آزاد موجود است. آبهاي مع ...

آبهاي زيرزميني بطور طبيعي ، و بطور کلي تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوي نقاط پست حرکت مي کنند. حرکت افقي آب در زير زمين اغلب بسيار آهسته تر از رود ...

● اطلاعات اوليه هدفهاي يک برداشت ژئوفيزيکي عبارتند از تعيين محل ساختارها يا اجسام زمين شناختي زير زمين و در صورت امکان اندازه گيري ابعاد و ويژگيهاي في ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

دانلود نسخه PDF - چشمه معدني