up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله چرخ دنده PDF
QR code - چرخ دنده

چرخ دنده

انواع چرخ دنده ها

وقتي مي خواهند يک چرخ دنده انتخاب کنند، به چند نکته اساسي توجه مي کنند.
▪ اولين نکته نسبت چرخ دنده ها است. نسبت چرخ دنده ها قدرت و سرعت خروجي را تعيين مي کند.
▪ نکته دوم شکل دنده هايي است که روي چرخ دنده قرار گرفته اند. چرخ دنده هاي قديمي ظاهري شبيه شکل روبرو داشتند. چنين چرخ دنده اي براي کارهاي ساده خوب است، اما وقتي بخواهيم در يک ابزار پيچيده از آن استفاده کنيم کارآيي چنداني ندارد.
اينجا نوبت به انتخاب نوع چرخ دنده ها مي رسد. چرخ دنده ها انواع مختلفي دارند که هر يک از آنها براي شرايط خاصي به کار مي رود.
چرخ دنده هاي ساده
اين چرخ دنده ها ساده ترين چرخ دنده هايي هستند که ديده ايد. آنها دندانه هاي مستقيم دارند و محور دو چرخ نيز موازي با يکديگر قرار گرفته اند. گاهي تعداد زيادي از آنها را در کنار هم قرار مي دهند تا سرعت را کاهش و قدرت را افزايش دهند.
در تعداد زيادي از وسايل از اين چرخ دنده ها استفاده مي شود. مثلاً ساعت هاي کوکي، ساعت هاي اتوماتيک، ماشين لباسشويي، پنکه و ... . اما در اتومبيل به کار نمي آيند، چون سر و صداي زيادي دارند. هر بار که دندانه يک چرخ به دندانه چرخ روبرو مي رسد، صداي کوچکي در اثر برخورد ايجاد مي شود. مي توانيد مجسم کنيد وقتي تعداد زيادي از اين چرخ دنده ها با هم کار کنند، چه سر و صدايي راه مي اندازند؟ تازه اين برخورد ها در دراز مدت، باعث شکستن دندانه ها مي شود. براي کاهش سر و صدا و افزايش عمر چرخ دنده ها در بيشتر اتومبيلها از چرخ دنده هاي مارپيچ استفاده مي کنند.
چرخ دنده هاي مارپيچ
دندانه اين چرخ دنده ها اريب است. وقتي يکي از آنها مي چرخد، ابتدا نوک دندانه ها با هم تماس پيدا مي کنند سپس به تدريج دو دندانه کاملاً در هم جفت مي شوند. اين درگيري تدريجي همان چيزي است که هم سر و صدا را کم مي کند و هم باعث مي شود که اين چرخ دنده ها نرم تر کار کنند.
در ماشين تعداد زيادي چرخ دنده مارپيچ وجود دارد. به خاطر مايل بودن دندانه ها، هنگام درگيري نيروي زيادي به آنها وارد مي شود. به همين علت در وسايلي که از چرخ دنده هاي مارپيچي استفاده مي کنند بلبرينگ هايي تعبيه شده است تا اين فشار را تحمل کند. اگر زاويه دندانه ها را به دقت تنظيم کنيم، مي توان دو چرخ دنده را به دو محور عمود بر هم وصل کرد تا جهت چرخش ۹۰ درجه تغيير کند.
چرخ دنده هاي مخروطي
اين چرخ دنده ها بهترين وسيله تغيير جهت هستند. معمولاً از آنها براي تغيير جهت ۹۰ درجه استفاده مي شود، ولي مي توان طراحي را طوري انجام داد که در زاويه هاي ديگر نيز کار کنند.
دندانه هاي آنها ممکن است مستقيم يا پيچ دار باشد. اما اگر دندانه ها صاف باشد همان مشکل چرخ دنده هاي ساده را دارند. در دندانه هاي پيچ دار اين مشکل برطرف شده است، ولي در هر دوي آنها بايد محور چرخ دنده ها در يک صفحه قرار داشته باشد.
گاهي مي خواهيم محور چرخها در يک صفحه نباشند. در چنين شرايطي از چرخ دنده هايي مانند شکل روبرو استفاده مي کنيم.
در ديفرانسيل بسياري از اتومبيلها از اين چرخ دنده ها استفاده مي شود. اين طراحي امکان آن را ايجاد مي کند که محور چرخ دنده بيروني پايين تر از محور چرخ دنده حلقوي قرار داده شود. شکل روبرو محور بيروني ورودي را نشان مي دهد که در تماس با چرخ حلقوي قرار گرفته است. از آنجايي که محور محرک (Drive Shaft) ماشين به چرخ بيروني متصل مي شود، پايين آمدن چرخ بيروني امکان پايين آوردن محور محرک را هم ايجاد مي کند، پس مي توان محور را پايينتر آورد و در عوض فضاي بيشتري را به سرنشينان اتومبيل اختصاص داد.
چرخ دنده هاي حلزوني
اين چرخ دنده ها زماني مورد استفاده قرار مي گيرند که بخواهيم تغيير زيادي در سرعت و يا قدرت ايجاد کنيم. معمولاً نسبت شعاع دو چرخ دنده ۲۰:۱ است و گاهي حتي به ۳۰۰:۱ و بيشتر نيز مي رسد.
اين چرخ دنده ها يک خاصيت جالب هم دارند که در هيچ چرخ دنده ديگري پيدا نمي شود. چرخ بالايي (حلزون) مي تواند به راحتي چرخ ديگر (چرخ دنده حلزوني) را حرکت دهد، ولي چرخ پاييني نمي تواند حلزون رابچرخاند. زاويه دنده هاي روي حلزون آنقدر کوچک است که وقتي چرخ پاييني بخواهد آن را بچرخاند، اصطکاک به حدي زياد مي شود که از حرکت حلزون جلوگيري مي کند. اين ويژگي به ما امکان استفاده از اين چرخ دنده ها را در جاهايي که به يک قفل خودکار نياز داريم مي دهد. فرض کنيد از اين چرخ دنده در يک بالابر استفاده کرده ايم؛ وقتي موتور بالابر از کار بيفتد، چرخ دنده ها قفل مي شوند و نمي گذارند بار پايين بيايد. معمولاً در ديفرانسيل کاميونها و خودروهاي سنگين از اين چرخ دنده ها استفاده مي شود.
چرخ دنده شانه اي
اين چرخ دنده ها براي تبديل حرکت دوراني به حرکت خطي استفاده مي شوند. يک مثال خوب براي اين چرخ دنده ها فرمان اتومبيل است. فرمان، چرخ دنده اي را مي چرخاند که با چرخ شانه اي در تماس است. وقتي شما فرمان را مي چرخانيد، با توجه به جهت چرخش فرمان، شانه به سمت چپ و يا راست حرکت مي کند و باعث حرکت چرخها مي شود. در برخي از ترازوها نيز براي چرخاندن عقربه از سيستم مشابهي استفاده مي شود.

اجزاء چرخ گوشت معمولي: 1-قيف و کانال گوشت 2- صفحه برش (پنجره) 3- تيغه که سه پر يا چهار پر است 4- دنده مارپيچ يا محور خرد کننده يا غلتک 5 - اهرم 6- مهر ...

الف) اجزاي اصلي اجزاي اصلي يک دوچرخه عبارتند از : ۱) تنه : تنه دوچرخه اصلي ترين قسمت دوچرخه و مهمترين ملاک در تعيين کيفيت و کارايي آن است . تنه ها از ...

الف) اجزاي اصلي اجزاي اصلي يک دوچرخه عبارتند از : ۱) تنه : تنه دوچرخه اصلي ترين قسمت دوچرخه و مهمترين ملاک در تعيين کيفيت و کارايي آن است . تنه ها از ...

آب در زندگي بشر اهميت بنيادي دارد. از اينرو آب را مايه حيات گويند. در روز گرم تابستان وقتي شير آب قطع مي شود ، ضرورت وجود آب در زندگي انسان نمايان مي ...

اورانيوم فلزي راديواكتيو و پرتوزاست كه در سراسر پوسته سخت زمين موجود است. اين فلز حدوداً ۵۰۰ بار از طلا فراوان تر و به اندازه قوطي حلبي معمولي و عادي ...

خودروهاي امروزي گونه هاي در معرض خطر انقراض نسلي از خودروها هستند که شايد به زودي تنها تصاوير آنها را در کتب و مجلات مشاهده کنيم! اين حقيقتي تلخ و توا ...

هيدروليک از کلمه يوناني هيدرو مشتق گرديده است و اين کلمه به معناي جريان حرکات مايعات مي باشد. در قرون گذشته مقصود از هيدروليک فقط آب بوده و البته ...

جعبه دنده هاي دستي معمولاً از شيوه اي به نام (H-pattern) براي تعويض دنده استفاده مي کنند اما اگر به شيوه تعويض دنده در موتور سيکلتها توجه کرده باشيد م ...

دانلود نسخه PDF - چرخ دنده