up
Search      menu
تغذیه و خوراکیها :: مقاله چاي PDF
QR code - چاي

چاي

چاي، تحفه چين

اسطوره هاي چيني مي گويند امپراتور شن نونگ حدود ۵ هزار پيش، در سال ۲۷۳۷ قبل از ميلاد، چاي را کشف کرد. مي گويند او در زير درخت تناسينتزيس نشسته بود که چند برگ آن درخت در فنجان آب جوش او افتادند و به اين ترتيب، نخستين فنجان چاي پديد آمد. اما اولين مدارک موجود گزارش شده درباره چاي متعلق به چند هزار سال بعد از اين کشف و مربوط به سال ۷۸۰ ميلادي است. لولو، يکي از درباريان چين، کتاب کوچکي به نام «چاچينگ» (کتاب مقدس چاي) نوشت. اين کتاب، روش هاي کاشت و توليد چاي را به صورت استاندارد درآورد که هنوز هم رايج است.
چاي در طول تاريخ
پرتغالي ها اولين کساني بودند که در اوايل سال ۱۶۱۰ چاي را به اروپا آوردند. با وجود رابطة فرهنگي شديد امروزه انگليسي ها با چاي، اين کشور يکي از آخرين کشورهاي اروپايي بود که نوشيدن چاي در آن رايج شد. انگليسي ها با علاقه خيلي بيشتري نسبت به ساير ملل به اين کار پرداختند. چنين به نظر مي رسد که دريانوردان در اوايل قرن شانزدهم برگ چاي را براي خانواده و دوستان خود به عنوان سوغات به انگلستان مي آوردند هرچند تاريخ ثبت شده اولين واردات به انگلستان سال ۱۶۴۴ است. در چند دهه اول، چاي کم و بيش، فقط منحصر به طبقه اشراف بود. در سال ۱۶۵۷ توماس گاروي شروع به فروختن چاي در مغازه قهوه فروشي خود در لندن کرد. در ابتدا قهوه در انگلستان موفق تر از چاي بود، چون چاي نسبت به قهوه بيشتر جنبه دارو داشت تا يک آشاميدني همگاني. چيزي نگذشت که قهوه خانه ها شهرت نامطلوبي يافتند. اين مکان ها به عنوان محل ملاقات انقلابي ها، سياسيون و صنعت گران معروف شدند. مسلما قهوه خانه ها جايي نبودند که زنان به تنهايي در آنجا ديده شوند.
چاي در انگلستان وقتي رايج شد که در سال ۱۶۶۲ کاترين بارگانزا همسر پادشاه چارل دوم آن را در دربار سلطنتي «مد» کرد. از آن به بعد محبوبيت چاي به سرعت افزايش يافت. به طوري که در سال ۱۷۰۰ به تنهايي در لندن بيش از ۵۰۰ محل وجود داشت که در آن چاي صرف مي شد. چايخانه ها اين امتياز را نسبت به قهوه خانه ها داشتند که مشتريان انقلابي کمتر در آنجا يافت مي شدند. چايخانه ها تنها جايي بودند که خانم ها مي توانستند بدون اينکه شهرت آنها به خطر بيفتد به تنهايي به آنجا رفت و آمد و با دوستان خود ملاقات کنند. نوشيدن چاي به تدريج تبديل به بخشي از فرهنگ انگلستان شد.
بسياري از نمونه هاي رفتاري امروز اجتماعي و اقتصادي ناشي از علاقه به نوشيدن هستند؛ مثلا ايجاد وقفه در کار به منظور صرف چاي داراي سابقه اي دويست ساله است. بين سال هاي ۱۷۴۱ و ۱۸۲۰ مقامات کليسا، صاحبان صنايع و زمين داران کوشش کردند اين سنت را از ميان بردارند. آنان ادعا مي کردند که چاي افراد را تنبل مي کند و ضدتوليد است، اما با اين وجود موفق نشدند جلوي گسترش عمومي آن را بگيرند. نوزدهمين دوشس برادفورد در اوايل قرن نوزدهم شروع به اجراي رسم «چاي بعد از ظهر» کرد.
او نوشيدن چاي را وسيله خوبي براي جلوگيري از احساس گرسنگي بين دو وعده غذا تشخيص داد. در همان زمان «ارل ساندويچ» روش جديدي براي خوردن نان ابداع کرد. اين دو کار به زودي با هم مرتبط شدند و پس از آن «چاي بعد از ظهر» به وجود آمد. مجلل ترين تصوير تاريخي در ارتباط با چاي، کشتي هاي بادباني تندرو چاي است. بازرگاني آزاد موجب افزايش تقاضا براي چاي شد و شرکت ها براي تامين سريع چاي تحت فشار قرار گرفتند. فروشندگان در همه درياها به رقابت با يکديگر پرداختند و به زودي کشتي هاي آنها تبديل به کشتي هاي بادباني سريع و چالاکي شدند که نمونه اي از آن در کاتي سارک در گرينويچ وجود دارد. بعضي از موفقيت هاي برجسته اين کشتي ها جنبه افسانه اي به خود گرفته است. مثلا کشتي «لايتنينگ» (صاعقه) در ۲۴ ساعت ۴۳۶ گره دريايي را طي کرد. رکوردي که امروزه هم پا برجا مانده است.
کشورهاي توليدکننده چاي
براي سال هاي متمادي، چين بر بازار چاي تسلط داشت. چيني ها شرايط فروش خود را به بازرگانان اروپايي تحميل مي کردند. پرداخت بايد با نقره انجام مي شد. مبادله کالا با کالا که معمول بود، مورد قبول آنان نبود. از اين رو، خطر اينکه بازرگانان در درياهاي آزاد مورد حمله دزدان دريايي قرار گيرند، بسيار زياد بود. آنچه کار را مشکل تر مي کرد، اين بود که بازرگانان مجبور بودند خريدهاي خود را به وسيله دلالاني سودجو انجام دهند؛ چون چيني ها از هر کوششي براي خريد مستقيم جلوگيري مي کردند. اين موجب مي شد که قيمت مرتبا بالاتر برود.
تسلط چيني ها وقتي به سر رسيد که کمپاني هند شرقي موفق به کشت چاي در هندوستان شد. براي مدتي طولاني انگليسي ها تحت فشار هلندي ها و پرتغالي ها بودند. آنها مقادير زيادي چاي ارزان تر از انگليسي ها صادر مي کردند و تجارت آنها را کاهش مي دادند. در اصل قرار بود که کاشت چاي توسط دانه هايي که از چين دزديده شده بود شروع شود، اما اين کار به مشکلاتي برخورد. به طور تصادفي کشف شد که نوعي بوته چاي به نام تئاآساميکا در بنگال مي رويد. سپس اين بوته در منطقه آسام کاشته شد. طي ۱۰ سال، بوته هاي چاي آن قدر رشد کرده بودند که صادرات مقادير زيادي چاي ممکن شد. وضع شرکت هاي انگليسي چاي دوباره رو به بهبودي گذاشت. اين موقعيت خوب با گسترش کشت چاي در دارجلينگ که منطقه اي در هندوستان و در دامنه کوه هاي هيماليا است ادامه يافت و امروزه هندوستان ۳۰ درصد چاي جهان را در سطح کشت ۴۰۰ هزار هکتار تامين مي کند.
سريلانکا يکي ديگر از کشورهاي عمده توليدکننده چاي است. قبل از قرن نوزدهم سري لانکا، که قبلا سيلان ناميده مي شده يکي از توليدکنندگان اصلي قهوه بود. در دهه ۱۸۹۰ کشت قهوه به علت بروز آفت آسيب ديده و عملا از ميان رفت. زمين داران که داراي شم تجاري بودند شروع به آزمايش براي کشت چاي کردند و نوعي بوته آسام هندي جات را به کار بردند. امروزه بيش از يک چهارم ميليون هکتار در سيلان زير کشت چاي است و چاي سيلان در بسياري از انواع چاي هاي مخلوط مورد پسند يافت مي شود.
آفريقاي شرقي، نقش جديدترين بازيگر را در اين صحنه ايفا مي کند. امروزه مقادير بسيار زيادي چاي در اين منطقه توليد مي شود ولي اين کار از ابتداي قرن جاري شروع شده است. کشورهاي اصلي توليدکننده چاي در اين منطقه کنيا، مالاوي، رواندا و زيمباوه هستند. به طور کلي، انواع چاي اين منطقه داراي عطر تند و رنگ روشن مسي است. براي حدود ۲۰۰ سال، اندونزي هم مقدار زيادي چاي براي عرضه به بازار جهاني توليد مي کرد ولي با شروع جنگ جهاني دوم، ناگهان اين کار متوقف شد؛ مزارع ويران شد و به بوته هاي چاي تا آن حد بي توجهي شد که توليد چاي به کلي پايان گرفت. در سال ۱۹۸۱ صادرات آن دوباره شروع شد و اکنون اندونزي در راه به دست آوردن موقعيت سابق خود است. چاي اندونزي سبک است و رايحه اي مطبوع و رنگي روشن دارد.
کاشت، توليد و به عمل آوردن چاي
گياه تناسيننزيس يکي از اعضاي خانواده کامليا است که به طور طبيعي تقريبا تا ۲ متر رشد مي کند و در چين و هندوستان بومي است. موقع پرورش بوته چاي، ارتفاع آن تا يک متر نگه داشته مي شود. فقط برگ هاي نوک بوته و دو لايه بالايي، جايي که شيره گياه و موادمغذي در آن متمرکز هستند، چيده مي شوند. اين نه تنها موجب مرغوبيت چاي مي شود، بلکه رشد درخت را هم افزايش مي دهد و موجب مي شود محصول بيشتري به دست آيد. بوته چاي بهتر از هر جا در عرض جغرافيايي راس السرطان و جدي و در ارتفاعاتي بين ۳۰۰ تا ۲۰۰۰ متر مي رويد. بوته چاي در آب و هواي گرم و استوايي با ريزش باران خوب، بهترين محصول را مي دهد. وضعيت آب و هوا تعيين کننده اين است که آيا مي توان در تمام مدت سال برگ ها را چيد و يا اين کار فقط در فصل معيني امکان پذير است.
در مناطق گرم تر مانند آفريقا و سريلانکا توليد در تمام مدت سال ممکن است و بيشترين محصول در موسم باران برداشت مي شود. در مناطق سردتر مانند دامنه کوه هاي هيماليا محصول فقط به طور فصلي به دست مي آيد. تفاوت در اسيديته خاک، عرض جغرافيايي و ارتفاع محل موجب اختلاف آشکار انواع مختلف چاي با يکديگر مي شود. تا دهه ۱۹۷۰ کشتزارهاي چاي در شکل هاي زيباي مدور در گستره بالا و پايين دامنه تپه ها ايجاد مي شدند. وقتي کشت به اين شکل بندي انجام مي شد انتظار اين مي رفت که بوته چاي براي ۸۰ سال هر سال ۱۰۰۰ کيلوگرم برگ چاي بدهد. در دهه ۷۰ در کشتزارها بارور کردن غيرجنسي معمول شد و در نتيجه، سالم ترين و قوي ترين بوته ها کشت شدند. هم زمان با آن، شکل کشتزارها از فرم دايره اي به رديف هاي طولاني مستقيم تغيير يافت که در امتداد تپه ايجاد مي شدند. مهم ترين امتياز اين تغيير، آن است که رديف ها به متراکم شدن خاک کمک و از شسته شدن آن جلوگيري مي کنند.
۶ عمل اصلي
فرآيند کار تا به دست آمدن فله را مي توان در ۶ مرحله اصلي خلاصه کرد که در نحوه انجام هر يک از مراحل اختلافات زيادي وجود دارد. اين تفاوت ها شامل روش عمل آوردن چه سنتي و چه بريده-گسسته-پيچيده، ميزان تخمير لازم، کشور و کشتزار مبدا است. اين ۶ مرحله اصلي به شرح زيرند:
۱) چيدن: دو برگ و جوانه بالايي با مهارت توسط تعداد زيادي چيننده که در استخدام کشتزار هستند چيده مي شود. برداشت اين محصول بسيار کاربر است. کارگران بايد با دست برگ ها و جوانه هاي نوک بوته را انتخاب کنند و بچينند. سراشيب بودن دامنه تپه در اغلب موارد مانع از اين است که بتوان از تجهيزات مدرن استفاده کرد. ليکن اين امر جنبه مثبت دارد، چون موجب مي شود که فقط لطيف ترين جوانه ها و برگ ها چيده شوند و چيزهاي ديگر، مانند شاخه ها، به محصول نهايي راه نيابند. در کشتزارهاي سطح آفريقا گاه از ماشين براي برداشت محصول استفاده مي شود که مسلما بازدهي بيشتري دارد اما در عين حال بهره وري آن کمتر است. اغلب از ساقه هاي خيزران براي تعيين مناسب ترين ارتفاع برداشت استفاده مي شود. اين کار موجب مي شود که کشتزارها داراي بوته هاي کاملا هم ارتفاع باشند و اين خود منظره بسيار جالبي به آنها مي دهد.
۲) خشک کردن: وقتي برگ ها جمع آوري شدند روي سيني هاي بلند گسترده و با هواي گرم خشک مي شوند. در اغلب موارد اين هوا با فشار از سوراخ هاي ريز سيني عبور مي کند و عمل خشک کردن را سريع تر مي سازد. خشک کردن بين ده تا دوازده ساعت طول مي کشد.
۳) به عمل آوردن: در اين مرحله رگه هاي برگ ها خرد مي شوند تا تخمير شروع شود. در اين به عمل آوردن، برگ ها شکل نهايي دانه هاي چاي را به صورتي که در سر تا سر جهان به فروش مي رسد به خود مي گيرند. دو روش مختلف (روش سنتي و روش بريده- گسسته- پيچيده) براي عمل آوردن برگ ها وجود دارد.
در روش سنتي براي اينکه رگه ها خرد شوند برگ ها غلتانده و لوله مي شوند. مهم است که فشار به کار رفته با دقت کنترل شود. فشار خيلي کم رگه ها را نمي شکند و فشار زياد موجب له شدن برگ ها خواهد شد. در روش بريده- گسسته- پيچيده عملکرد متفاوتي به کار مي رود. اين روش به طور کلي متشکل از دو غلتک است که در جهت مخالف هم مي گردند و هر يک دندانه هايي دارند. يکي از غلتک ها با سرعت خيلي بيشتري نسبت به ديگري مي چرخد که نتيجه آن مدل بريده- گسسته- پيچيده است.
۴) توپ شکني: در مرحله «به عمل آوردن» اغلب لازم است که عمل «توپ شکني» هم انجام شود. با اين عملکرد برگ هاي به هم چسبيده که يک توپ را تشکيل داده اند خرد مي شوند تا تخمير يکنواخت و موثر باشد.
۵) تخمير: وقتي برگ ها به عمل آورده شدند در محلي خشک، هواگير و مرطوب گذاشته مي شوند تا تخمير شوند. اين مرحله است که براي طعم چاي اهميت زيادي دارد. اگر فرآيند تخمير بيش از حدل طول بکشد و يا ناگهان متوقف شود، اثر بدي روي طعم چاي خواهد گذاشت.
۶) آتش دادن: تخمير با خشک کردن برگ ها در کوره متوقف مي شود. برگ ها تا حد تقريبا دو درصد رطوبت خشک مي شوند تا از به وجود آمدن مزه کپک زدگي و پوسيدگي جلوگيري شود. اگر آنها مدت زيادي در کوره نگه داشته شوند، چاي طعمي ناچيز و سوخته خواهد داشت.
خواص درماني چاي
گياه چاي با نام علمي (کاملا سيننسيس يا چاي سيننسيس) به صورت بوته، درختچه يا درخت وجود دارد. اگر براي تهيه چاي، هر سال آن را هرس کنيد، به صورت بوته باقي مي ماند. برگ ها هميشه سبز و گل ها هميشه سفيد و معطر هستند. گياه چاي، بيش از يک قرن پيش، توسط حاج حسين چايکار ملقب به کاشف السلطنه به ايران انتقال يافته و ابتدا در لاهيجان و سپس در ساير نواحي شمالي کشور توسعه يافته است. برگ هاي به عمل آورده شده چاي يا همان چاي سياه بيش از ۵ هزار سال است که به عنوان نوشيدني مورد استفاده انسان هاست. موطن اصلي چاي، کشور چين است که از آنجا احتمالا به هندوستان و سپس به نواحي ديگر جهان گسترش يافته است. در صورتي که برگ چاي پس از چيدن بلافاصله خشک شود، چاي سبز توليد مي شود و اگر پس از چيدن عمليات تخمير (پلاسيدن) روي آن صورت گيرد و سپس خشک شود، چاي سياه يا چاي معمولي توليد مي شود. نوعي چاي هم در چين وجود دارد که به صورت نيمه تخمير (تخمير ناقص) توليد مي شود که به نام اولانگ مشهور است.
با خواص چاي آشنا شويد
چيني ها مصرف چاي را در درمان سرطان موثر مي دانستند. در سال هاي اخير تحقيقات زيادي در ژاپن، چين، آمريکا و اروپا روي چاي انجام شده و نشان دهنده آن است که مصرف چاي خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي و سرطان را کاهش مي دهد که اين مساله را با پلي فنول هاي چاي مرتبط دانسته اند. در حال حاضر، مناطق وسيعي از چين، هندوستان، ويتنام، برمه، اندونزي و سريلانکا زير کشت چاي است. مهم ترين ترکيبات چاي، متيل گزانتين ها هستند. اين گروه شامل کافئين (تئين) به ميزان۴۰ درصد و مقدار کمتري نئوپرومين و تئوفيلين است. همچنين پلي فنول ها که تانن ها جزو آنها هستند، ميزان ۱۰ تا ۲۰ درصد از ترکيبات چاي را تشکيل مي دهند (ترکيبات گس و تلخ چاي).
ترکيبات ديگر شامل عطر چاي، قندها، اسيدها، فلاونوييدها، فلورايد، ويتامين هاي گروه B و فيبر هستند. مهم ترين آثاري که تاکنون از چاي مطالعه شده و مورد تاييد منابع علمي قرار گرفته است شامل آثار ضدآميب، ضددرد، ضدآلزايمر، ضدباکتري، ضدآرتريت، ضدسرطان، ضدافسردگي، ضد سم، ضداکسيدان، قابض، مقوي قلب، محرک، ادرارآور، کاهش دهنده پرفشاري خون، محرک ايمني بدن، کاهش دهنده چربي خون، محرک تنفس، ضدسرطان، ضدويروس، ضداسپاسم، ضداحتقان، ضدموتاژن و محافظ کبد است.
۹ نکته مهم درباره چاي
نکات مهمي که دانستن آنها درباره چاي ضروري بوده و مورد سوال بسياري از افراد است، به صورت خلاصه به شرح زير است:
۱) مصرف روزانه ۶ قاشق چاي خوري چاي خشک که معادل حدود ۱۲ ليوان چاي است، کاملا بي ضرر است.
۲) زنان باردار در مصرف چاي بايد تعادل را رعايت کنند. ميزان کافئين مصرفي در زنان باردار بهتر است کمتر از ۳۰۰ ميلي گرم معادل با ۳ تا ۵ ليوان چاي باشد.
۳) زنان شيرده بايد توجه کنند مصرف کافئين (چاي يا قهوه) بيش از اندازه باعث اختلال در خواب کودکان شيرخوار آنها مي شود.
۴) نوشيدن چاي به خصوص در حجم زياد و غليظ بلافاصله پس از غذا مي تواند مانع جذب آهن غذا از طريق روده شود. اين موضوع نتيجه ترکيب تانن هاي چاي با املاح فلزي بوده که به صورت ترکيب بزرگ و سنگين و غيرقابل جذب در آمده و دفع مي گردند.
۵) چاي تازه دم داراي حداکثر ميزان کافئين است که در اين صورت خاصيت رفع خستگي آن زياد است ولي هر چه چاي کهنه تر مي شود، ميزان کافئين آن کم مي شود. اين مساله به اين صورت است که در دقايق اول حداکثر ميزان کافئين چاي در آب جوش حل شده و در مراحل بعدي اين کافئين آزاد شده با تانن ها ترکيب مي شوند و از دور خارج مي شوند بنابراين چاي مانده يا کهنه داراي حداقل کافئين است.
۶) چون گياه چاي سياه و چاي سبز يکي است و فقط در توليد آنها تفاوت وجود دارد لذا مواد و خواص اين دو نوع چاي در بسياري از موارد مشابه است و فقط در چند مورد با هم تفاوت دارند.
۷) امروزه از چاي در تهيه شامپوها (به دليل داشتن ترکيبات تانني قابض که باعث سفت شدن پوست سر مي شوند) استفاده مي کنند. همچنين چاي خشک داروي خوبي به عنوان ضداسهال است و مي توان براي کنترل بعضي از اسهال ها به مدت ۳ روز و هر روز ۷ تا ۱۰ گرم چاي خشک را پودر کرده و مصرف کرد.
۸) رنگ، طعم و بوي چاي به مراحل تخمير و عمل آوردن آن بستگي دارد ولي براي بازاريابي بهتر و رقابت به بعضي چاي ها عطر و رنگ مصنوعي اضافه مي شود تا ظاهري زيبا و معطر داشته باشند.
۹) اينکه گفته مي شود چاي براي افرادي که مشکل قلب دارند مضر است، صحيح نيست؛ بلکه اين افراد نبايد در مصرف چاي زياده روي کنند چون کافئين موجود در چاي که جسم اصلي آن است، جسم محرکي است و مصرف بيش از اندازه باعث تحريکات زيادي در اين گونه افراد مي شود لذا مصرف چاي کم رنگ و در حد تعادل براي افراد با مشکلات قلبي ضرري نداشته و حتي ممکن است به آنها کمک کند.
مزايا و معايب چايبيشتر ما ايراني ها روزمان را با يک فنجان چاي آغاز مي کنيم و طي روز هم براي رفع خستگي چاي مي نوشيم اما به ارزش غذايي اين نوشيدني و بهترين روش و شيوه مصرف آن کمتر توجه مي کنيم. براي کسب اطلاعات بيشتر در اين خصوص، پاي صحبت هاي دکتر تيرنگ نيستاني، متخصص تغذيه و رژيم درماني و عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي نشسته ايم:
▪ آقاي دکتر! خيلي ها طبق عادت، روزي چند فنجان چاي مي نوشند اما درباره خواص ترکيبات موجود در چاي اطلاعات چنداني ندارند. لطفا در اين خصوص کمي توضيح بدهيد.
بله؛ يکي از مهم ترين ترکيبات موجود در چاي کافئين است. کافئين ماده اي است با خواص دارويي. از آنجايي که در بحث تغذيه هيچ چيز مطلقا خوب يا بد نيست، کافئين نيز خوبي و بدي هايي دارد. يکي از خواص دارويي کافئين اين است که در مقادير کم حس هوشياري به فرد داده و بر سيستم اعصاب مرکزي تاثير مي گذارد. همچنين مقدار کم کافئين خواص ميکروبيولوژيک داشته و رشد برخي ميکروب ها را متوقف مي کند. اما اگر مقدار مصرف بالا باشد حس کلافگي به فرد داده و محرک سيستم اعصاب مرکزي است. همچنين بر قلب و عروق هم تاثير مي گذارد و مصرف آن در مقادير بالا سبب بروز تپش قلب مي شود. وقتي مقدار دريافت کافئين از طريق نوشيدن چاي بالا مي رود، مجموع اين مسايل مي تواند سبب برانگيختي عصبي، تپش قلب، دفع ادرار و اصطلاحا سبب مسموميت با کافئين شود. از ترکيبات گياهي ديگر موجود در چاي مي توان به پلي فنول ها اشاره کرد که خاصيت آنتي اکسيداني خيلي قوي دارند.
▪ خيلي ها معتقدند چاي يک نوشيدني سالم است و فوايد زيادي براي سلامت افراد دارد؛ همين طور است؟
تحقيقات انجام شده روي خواص بيولوژيک چاي نشان داده است که ترکيبات فنولي چاي سياه، توليد مواد التهاب زا را کاهش مي دهد و مي تواند خواص ضدالتهابي در بدن داشته باشد. ضمنا چه عصاره چاي و چه ترکيبات فنولي، خواص ميکروبيولوژيک دارند؛ يعني اولا رشد باکتري ها را کاهش مي دهند و ثانيا وقتي همراه با آنتي بيوتيک مصرف شوند، اثر ضدميکروبي قوي تري اعمال مي کنند. مطالعه اي که اخيرا انجام شده نيز نشان داده است در بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ مصرف يک تا ۴ فنجان چاي، هرچند سبب کاهش معني دار چربي، وزن و قند نمي شود اما توان آنتي اکسيداني سرم را به طرز معني داري افزايش مي دهد. همچنين وقتي چاي بيشتر از ۳ فنجان مصرف شود، غلظت مواد التهاب زاي خاص را به طرز معني داري کاهش مي دهد و در فرمول شمارش گلبول هاي سفيد خون نيز سبب بروز تغييراتي به نفع کاهش التهاب مي شود.بنابراين چاي سياه يک نوشيدني سالم است که البته اگر آلوده به فلزات سنگين نباشد و فرآيند توليد آن بهداشتي و طبق استانداردها باشد، ماده اي با خواص آنتي آکسيداني، ضدالتهابي و ضدسرطاني و تحريک کننده سيستم اعصاب مرکزي است.
▪ پس چاي خورها از فوايد زيادي بهره مند مي شوند!
بله؛ در ايران، شکلي که چاي مصرف مي شود، با ساير نقاط جهان متفاوت است. در ايران چاي همراه با کشمش، قند، شکر و نبات مصرف مي شود، در حالي که چاي سبز در چين هيچ افزودني اي ندارد. در ايران چاي قندپهلو معروف است و چاي به عشق قند خورده مي شود. تمامي خواص شبه جادوي چاي در کنار قند و شکر و شکلات و شيريني، عرصه اي براي ظهور نخواهد داشت. به عنوان مثال، قند و شکر سبب بروز چربي در ناحيه شکم مي شود که اين بافت و چربي توان آنتي اکسيداني بدن را به شدت کاهش داده و اثرات نامطلوب بر قلب و عروق مي گذارد. متاسفانه برخي از چاي خورهاي حرفه اي، سيگاري هاي حرفه اي هم هستند. در چنين شرايطي چه انتظاري داريد در کنار يک ماده اکسيداني قوي مثل دود سيگار، مصرف چاي خواص آنتي اکسيداني داشته باشد. در حين مصرف چاي بايد به غلظت چاي و مانده بودن آن که سبب افزايش ميزان کافئين در آن مي شود نيز توجه کنيم.
▪ غلظت چاي بايد چه قدر باشد؟
استانداردي براي غلظت چاي وجود ندارد ولي گفته مي شود چايي که در ليوان شيشه اي ريخته مي شود بايد جوري باشد که فرد از پشت ليوان بتواند حروف چاپي يک روزنامه را با چشم غيرمسلح ببيند. البته اين معيار هم ذهني است. وقتي يک چاي پررنگ باشد سبب افزايش ترشح شيره معده شده و طبيعتا مي تواند در افرادي که مشکل التهاب معده دارند، ناراحتي ايجاد کند. از سوي ديگر، با افزايش کافئين، مشکلاتي که پيش از اين در مورد آن صحبت کرديم، پيش مي آيد.
▪ مي گويند نوشيدن چاي بعد از غذا جذب آهن را کم مي کند؛ يعني نبايد بعد از غذا چاي خورد؟
پلي فنول هاي موجود در چاي خاصيت اتصال به فلزات دو ظرفيتي مانند آهن را دارند و وقتي اين ترکيب ايجاد شد ترکيبي ايجاد مي شود که زيست فراهمي آن را کم مي کند. به همين دليل مي گويند بعد از غذا فورا چاي ننوشيد. البته جذب هر آهني با مصرف چاي، مختل نمي شود. عمدتا جذب آهن موادغذايي گياهي مثل آهن حبوبات و برنج يا آهن موجود در قرص ها با مصرف چاي کم مي شود. جذب آهن عالي که در گوشت و منابع جانوري موجود است با مصرف چاي کم نمي شود. در کشور ما با اين اوضاع شيوع فقر آهن، نمي توانيم به مردم بگوييم بعد از غذا چاي بخورند چون وضعيت بدني و ميزان آهن بدن افراد مختلف متفاوت است. توصيه عمومي اين است که تا دو ساعت بعد از صرف غذا چاي مصرف نشود. بهتر است دخترخانم ها در سن بلوغ و خانم ها در سنين باروري چاي را تا دو ساعت بعد از صرف غذاي اصلي يعني وعده اي که حجم بيشتر کالري را در روز از آن دريافت مي کنند، مصرف نکنند. در آقايان به ويژه افرادي که مشکل کمبود آهن ندارند يا حتي مساله پرخوني دارند، مصرف چاي بعد از غذا نه تنها براي آنها مشکلي ايجاد نمي کند بلکه حتي کمک کننده هم هست.
▪ در رابطه با چاي عطري و غيرعطري هم توضيح مي دهيد؟ اصلا مصرف چاي عطردار توصيه مي شود؟
اسانس در فرآيند توليد چاي به آن اضافه مي شود و به برگ چاي ربطي ندارد. خيلي از اسانس ها خودشان مي توانند خوب باشند و خواص آنتي اکسيداني داشته باشند و برخي هم نه. اسانس هايي مثل اسانس ميوه يا دارچين مي تواند خوب باشد و خواص ميکروبيولوژي و آنتي اکسيداني چاي را بالا ببرد.
▪ حرف آخر؟
از خوبي هاي چاي گفتيم. حالا بگذاريد کمي هم از ممنوعيت هاي چاي بگوييم. به افرادي که مشکل معده، زخم اثني عشر يا زخم معده و التهاب دارند، توصيه مي کنم زياد چاي ننوشند (به ويژه چاي پررنگ)؛ همچنين به افرادي که دچار سنگ کليه کلسيمي هستند، توصيه مي کنم چاي پررنگ نخورند. کلا موادي که همراه با چاي مصرف مي شوند، مثل قند و شکر و شکلات منع بيشتري دارند؛ تا خود چاي.

چاي مانند قهوه در رديف رايج ترين و مهم ترين نوشابه هاي مطبوع و مورد مصرف در بيشتر جهان مي باشد . چاي داراي اهميت غذايي ودارويي بسياري است . ولي مهم تر ...

چاي مانند قهوه در رديف رايج ترين و مهم ترين نوشابه هاي مطبوع و مورد مصرف در بيشتر جهان ميباشد . چاي داراي اهميت غذايي ودارويي بسياري است . ولي مهم تري ...

چاي كوهي به مقدار زياد در آمريكا و اروپا پرورش مي يايد و معمولا بصورت خودرو در ميان مزارع گندم و ذرت يافت مي شود . چاي كوهي در اروپاو آمريكا بنام سنت ...

چاي كوهي به مقدار زياد در آمريكا و اروپا پرورش مي يايد و معمولا بصورت خودرو در ميان مزارع گندم و ذرت يافت مي شود . چاي كوهي در اروپاو آمريكا بنام سنت ...

قهوه، يکي از پرطرفدارترين نوشيدني هاي دنياست که عطر و طعم دلنشيني دارد و در قديم، مصرفش بين ايراني ها خيلي رايج بوده؛ آنقدر که اصطلاح «قهوه خانه» از « ...

چاي، پس از آب، دومين نوشيدني پرطرفدار و پرمصرف در کشور ما و برخي ديگر از کشورهاي دنياست. اگر شما هم از آن دسته افرادي هستيد که زياد چاي مي نوشند، لازم ...

● مقدمه در دهه هاي اخير محبوبيت طب مکمل به طور روزافزون در حال افزايش بوده است. تلاش براي تأييد استفاده فرآورده هاي گياهي در موارد درماني مفروض باعث ا ...

به همان اندازه که محبوبيت قارچ در رژيم غذايي آمريکايي افزايش مي يابد، علاقه مند ي براي تخصص يافتن در امور مربوط به قارچ ، تبديل به يک سرگرمي و نيز تجا ...

دانلود نسخه PDF - چاي