up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله پيشروي دريا PDF
QR code - پيشروي دريا

پيشروي دريا

پسروي و پيشروي دريا

سطح دريا يک سطح هم پتانسيل مي باشد و هر تغييري در بخشي از آن در همه جا ديده مي شود. جاذبه زمين ، باد و امواج تعيين کننده سطح آب مي باشند. وجود توده هاي عظيم يخ موجب کاهش اثر جاذبه زمين مي شود. به اين علت سطح آب اقيانوسها در همه جا يک عمق را ندارد بطوري که مرتفع ترين آنها در شمال اقيانوس اطلس و کمترين آن در بخش استوايي اقيانوس هند مي باشد. اختلاف ارتفاع اين دو نقطه حدود ۲۰۰m مي باشد. شکل سه بعدي اين سطح ناهموار را زمين نما و يا ژئوئيد مي نامند.
● تغييرات سطح دريا
▪ تغييرات سطح دريا دو گونه است :
الف) محلي (local)
ب) ائوستاتيک (Eustatic) در حالت اول تغييرات سطح دريا در ناحيه کوچکي ديده مي شود ولي تغييرات ائوستاتيک در کل جهان قابل مشاهده است. ولي بايد توجه کرد مقدار افزايش و يا کاهش سطح دريا در همه جا به يک اندازه نيست. عوامل تکتونيکي موجب مي شود که تغييرات خط ساحلي بسيار پيچيده تر شوند. در نتيجه تعيين ميزان مطلق کاهش و افزايش سطح دريا در سواحل مشکل است. براي روشن تر شدن اين موضوع دو واژه زير داراي اهميت بسزائي است.
۱) Gauge :
سطح مطلق آبهاي آزاد است که نسبت به يک نقطه ثابت مانند مرکز زمين اندازه گيري مي شود و تحت تاثير تکتونيک نمي باشد.
۲) Relative sealevel :
سطح نسبي دريا مي باشد. موقعيت سطح آب نسبت به خشکي است و توسط شواهدي چون سواحل قديمي ، ريفهاي مرجاني و … تعيين مي شود.
عملا براي تعيين تغييرات سطح دريا از حالت دوم استفاده مي شود. تغييرات خط ساحلي ممکن است به علت بالا و پايين رفتن خشکي و يا تغيير ميزان آب درياها باشد. در يک نقطه که سطح آب بالا مي آيد در نقطه مجاور سطح آب پايين مي آيد به اين حالت Forbulge مي گويند که نشان مي دهد تعيين تغييرات سطح آب درياها بسيار مشکل است.
● علت تغييرات سطح آب دريا
همانطوري که مي دانيم ويژگيهاي حرارتي گوشته در زير قاره ها نسبت به اقيانوسها تفاوت دارد و در نتيجه حرکات عمودي و يا خشکي زائي در قاره ها و اقيانوسها نسبت به هم متفاوت مي باشد که موجب اختلاف در ميزان بالا آمدن قاره ها نسبت به اقيانوسها مي شود. از طرفي به علت کروي بودن زمين در نقطه اي که بالا آمدگي ايجاد مي شود در نقطه مجاور در گوشته يک فروافتادگي اتفاق مي افتد و در نتيجه در سطح زمين يک فرونشست داريم. به عنوان مثال از شروع هولوسن به علت ذوب شدن يخچالها ، سواحل اسکانديناوي در حال بالا آمدن مي باشند ولي در عوض باعث پايين افتادن و فرونشست هلند و نواحي مجاور شده است.
● تعيين مقدار تغييرات نسبي سطح درياها
تعيين مقدار تغييرات نسبي سطح درياها را مي توان به شيوه مختلف انجام داد که يکي از آنها محاسبه ارتفاع تراسهاي دريايي است. تراسهاي سواحل شبه جزيره Huon در Papua واقع در گينه نو ، به خوبي تغييرات سطح آب اقيانوسها در کواترنري را ثبت کرده است. اين تراسها از ريفهاي مرجاني ساخته شده اند. بطور متوسط اين سواحل به علت فرايندهاي تکتونيکي ۳mm در سال بالا مي آيند، از آنجا که ريفها در پيشروي ساخته مي شوند، با محاسبه کل بالا آمدگي اين تراسها به علت فرايندهاي تکتونيکي ، بقيه ارتفاع آنها به علت پيشروي آب درياها مي باشد که با محاسبه سن مطلق هر تراس ميزان و زمان پيش روي دريا تعيين مي شود.
● عوامل موثر در تغيير سطح درياها
در اقيانوسها ارتفاعاتي وجود دارد که به آنها برآمدگيهاي ميان اقيانوسي مي گويند. از ميان اين برآمدگيها مواد آذرين حاصل از گوشته فوقاني به بيرون فوران مي کنند و به سرعت سرد مي شوند. در اين مناطق پوسته جزاير اقيانوسي ساخته مي شود. اگر اين برآمدگيها وسيع باشند يعني سرعت بازشدگي زياد باشد، حجم کمي براي آبهاي اقيانوس باقي مي ماند و در نتيجه در کناره هاي اقيانوس يک پيشروي اتفاق مي افتد. ولي برعکس اگر سرعت بازشدگي کف اقيانوس کم باشد برآمدگيهاي اقيانوسي باريکتر و کوچکتر خواهند شد و در نتيجه حجم زيادي براي آب اقيانوسها خواهد شد و در نتيجه يک پسروي در کناره ها خواهيم داشت.
برخي از محققان ژاپني در سالهاي اخير محاسبه کرده اند در هنگام يخبندان مقدار آب اقيانوسها کم مي شود و در نتيجه فشار آنها روي کف اقيانوسها کاهش مي يابد که آن هم به نوبه خود باعث کاهش فشار بر روي دهانه آتشفشانهاي ميان اقيانوسي مي شود و در نتيجه سرعت بازشدگي افزايش مي يابد.
ذوب شدن و يا گسترش يخچالها عاملي بزرگ در تغييرات سطح درياها مي باشد. اگر يخچالهاي امروزي ذوب شوند سطح اقيانوسها تا حدود ۹۰ متر بالا خواهد آمد.
تغييرات سطح درياهاي کواترنري بيشتر به اين علت بوده است. در اوج دوره يخبندان سطح آب اقيانوسها ۱۲۰ تا ۱۵۰ متر پايينتر از امروزه بوده است. اين نوع تغييرات سطح آب دريا بسيار سريع مي باشد و بطور متوسط در هر ۱۰۰۰ سال ۵ تا ۱۰ متر مي باشد.
تغييرات تکتونيکي و عوامل خشکي زائي (Epilogeny) و کوهزائي (Orogeny) موجب بالا آمدگي سواحل و عقب نشيني در درياها مي شوند.
ورود آبهاي ماگمايي به داخل اقيانوسها که در زمان افزايش فعاليتهاي آذرين تشديد مي شوند موجب تغيير مقدار آب اقيانوسها و در نتيجه موجب پيشروي مي شود.

آب بسيار که محوطه وسيعي را فرا گيرد و به اقيانوس راه دارد را دريا گويند؛ مجموع آب هاي شور که جزء اعظم کره زمين را مي پوشاند و تقريباً سه چهارم سطح زمي ...

تعريف آب بسيار که محوطه وسيعي را فرا گيرد و به اقيانوس راه دارد را دريا گويند؛ مجموع آب هاي شور که جزء اعظم کره زمين را مي پوشاند و تقريباً سه چهارم س ...

به گودي هاي بزرگ سطح زمين که بوسيله آب پر شده و با آبهاي آزاد تماس نداشته باشد درياچه اطلاق مي شود. اين فرورفتگيها به علت فرسايش و يا عوامل داخلي سطح ...

به گودي‌هاي بزرگ سطح زمين که بوسيله آب پر شده و با آبهاي آزاد تماس نداشته باشد درياچه اطلاق مي‌شود. اين فرورفتگيها به علت فرسايش و يا عوامل داخلي سطح ...

▪ مخاطرات دريايي، درياي خزر چيست؟ در پژوهش هاي خود مخاطرات درياي خزر را جمع بندي کرديم و متوجه شديم يکي از مهم ترين مخاطرات، «جريان شکافنده» دريا است. ...

مناطق قطبي بخش مهمي از سيستم آب و هوايي زمين را تشكيل مي دهند و مي توانند تغييرات زيادي را بر آب وهواي كل جهان كه در اثر انباشته شدن گازهاي گلخانه يي ...

منشأ حيات روي زمين چه بود؟ چگونه زمين تحول پيدا کرد و بذر حيات در آن بارور شد؟ در روزگار نخستين منظومه شمسي زمين چه شرايطي را سپري مي کرد و چگونه توان ...

● درياچة هامون: درياچه اي که تا کمتر از دو دهه قبل هر ساله پذيراي بيش از يک ميليون پرنده مهاجر بود . با نابودي هامون ۱۵ هزار صياد بيکار شدند و زناني ک ...

دانلود نسخه PDF - پيشروي دريا