up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله پوکي استخوان PDF
QR code - پوکي استخوان

پوکي استخوان

استخوان هايي که پودر مي شوند

سال ۲۰۰۲ سازمان جهاني بهداشت ۵ بيماري را به عنوان کشنده ترين بيماري ها اعلام کرد.اين بيماري ها شامل سرطان، ايدز، بيماري هاي قلبي و مغزي و پوکي استخوان بودند. براساس آمار موجود در ۵۰ سالگي به بالا از هر ۴ زن يک نفر و از هر ۵ مرد يک نفر دچار شکستگي استخواني مي شوند که ناشي از بيماري پوکي استخوان است.
اين آسيب هاي استخواني مي تواند تاثير مخرب و نامطلوبي روي زندگي تک تک افراد داشته باشد و بار اجتماعي و اقتصادي زيادي را به سيستم مراقبت هاي بهداشتي و در مجموع برکل جامعه تحميل کند.
طبق برآورد سازمان بهداشت جهاني تا سال ۲۰۵۰ ميلادي، تنها در آسيا ۵۳۰ ميليون سالمند مبتلا به پوکي استخوان خواهند بود.
استخوان از سلول هاي زنده تشکيل شده است. حال اگر به هر علتي تراکم سلول هاي استخواني کم شود از قدرت طبيعي آن کاسته مي شود. در اين حالت، استخوان شکننده مي شود و احتمال شکستگي با ضربات کوچک افزايش مي يابد. اين بيماري پوکي استخوان يا «استئوپروز» ناميده مي شود. در اين حالت شکنندگي بافت هاي استخواني به حدي است که حتي يک فشار خفيف مانند خم شدن به جلو يا حتي عطسه و سرفه کردن مي تواند منجر به ترک خوردگي و حتي شکستگي استخوان ها شود.
● درد خاموش
پوکي استخوان که به درد خاموش نيز مشهور است از بيماري هاي شايع نيم قرن اخير جهان است. متاسفانه بر اساس مطالعات صورت گرفته از هر ۳ زن، يک نفر و از هر ۱۲ مرد يک نفر، به پوکي استخوان مبتلا مي شوند و حدود نيمي از زنان مسن تر از ۴۵ سال و۹۰ درصد زنان مسن تر از ۷۵ سال، به پوکي استخوان مبتلا هستند. در ايران نيز ۵۰ درصد زنان ۴۰ ساله و ۹۰ درصد زنان ۷۵ ساله، مبتلا به اين بيماري هستند. با وجود اين آمار بالا و هشداردهنده، متاسفانه تعداد اندکي از مبتلايان به پوکي استخوان مورد بررسي و ارزيابي قرار مي گيرند.
ابتلا به پوکي استخوان دلايل مختلفي دارد. يکي از عوامل ايجاد آن سن است. توده استخواني هر فرد معمولا در ۳۰ تا ۳۵ سالگي به بيشترين ميزان خود مي رسد. پس از اين سن، کاهش توده استخوان به صورت يک روند طبيعي پيري آغاز مي شود به عبارت ديگر پس از ۳۰ سالگي به طور طبيعي بتدريج کاهش توده استخواني رخ مي دهد. جنس، يائسگي، عدم تحرک، سابقه فاميلي، مصرف برخي داروها (مانند مصرف طولاني مدت داروهاي حاوي کورتون)، سيگار کشيدن، وزن و اندازه استخوان، برخي بيماري ها(مانند اختلالات هورموني و متابوليسمي نظير بيماري هاي مزمن کبد و کليه، ديابت نوع يک و اختلال رشد و هورمون هاي جنسي) و کمبود کلسيم و ويتامين از ديگر دلايل ابتلا به پوکي استخوان است.
متاسفانه ۳۰ درصد افرادي که به ۷۵ سالگي رسيده اند، دچار شکستگي ناشي از استئوپروز مي شوند. شايع ترين محل اين شکستگي ها عبارتند از: جسم مهره ها، لگن، گردن، استخوان ران، انتهاي فوقاني بازو و انتهاي تحتاني ساعد. علاوه بر اين شکستگي ها، بيماران از درد کمر، پشت و قوز دار شدن پشت شکايت دارند.
● خطري براي زنان
هر چند با افزايش سن هم مردان و هم زنان بيشتري در معرض ابتلا به پوکي استخوان قرار مي گيرند، اما زنان در مجموع ۴ برابر بيشتر از مردان در معرض ابتلا به پوکي استخوان هستند؛ علت اين امر، کوچک و ظريف بودن استخوان هاي زنان و متراکم بودن بيشتر استخوان آقايان است.
زنان در ۷۵ سالگي به طور متوسط ۲۵ درصد از حجم استخوان هاي متراکم و ۴۰ درصد از حجم استخوان هاي اسفنجي شان را از دست مي دهند و به طور کلي ۸۴ درصد زنان بالاي ۸۰ سال دچار پوکي استخوان مي شوند.
يائسگي معمولا حوالي ۵۰ سالگي رخ مي دهد و با بروز آن ميزان هورمونهاي استروژن تخمدان کاهش مي يابد. اين هورمون نقش مهمي در استحکام استخوانها دارد، با کمبود هورمون استروژن تخريب بافت استخواني افزايش مي يابد. هرچقدر يائسگي در سنين پايين تر آغاز شود خطر ابتلا به پوکي استخوان افزايش مي يابد. زناني که يائسگي زودرس دارند (قبل از ۴۵ سالگي) و نيز بانواني که تخمدان هايشان با جراحي برداشته شده است بيشتر در معرض ابتلا به پوکي استخوان هستند. زناني که بسيار لاغرند و استخوان بندي ظريفي دارند بيش از زنان چاق يا افرادي که اسکلت بندي درشتي دارند، مستعد پوکي استخوان هستند.
براساس مطالعه اي که چندي پيش وزارت بهداشت انجام داد ۴۷ درصد زنان و ۴۴درصد مردان بالاي ۵۰?سال در ايران دچار کمبود تراکم استخوان هستند و ۶ ۴ درصد افراد ۲۰ تا ۷۰ سال در ايران به پوکي استخوان در ستون فقرات مبتلا هستند.
همچنين از هر ۴ زن ايراني بالاي ۵۰?سال، يک نفر به پوکي استخوان مبتلاست. اين در حالي است که آمارهاي جهاني، فاصله معني داري با آمار کشور ما دارد. در سرتاسر دنيا از هر ۳ زن، يک زن و از هر ۵ مرد يک مرد بالاي ۵۰?سال دچار پوکي استخوان هستند.مطالعه ديگري در ايران نشان داده است نيمي از زنان بالاي ۴۵ سال و ۹۰ درصد زنان بالاي ۷۵ سال در ايران به پوکي استخوان مبتلا هستند.
● خاموش و خطرناک
انسان بدون آن که خود متوجه شود به پوکي استخوان مبتلا مي شود در واقع به همين علت است که پوکي استخوان بيماري خاموش ناميده مي شود. متاسفانه علائم باليني در مراحل اول اين بيماري وجود ندارد. اما در مراحل پيشرفته از روي عوارض مي توان به وجود اين بيماري پي برد. شکستگي خودبه خودي با کمترين ضربه بر استخوان ها بخصوص در نواحي ران و لگن، کمر و ستون مهره ها غالبا اولين علامت اين بيماري است. کمر درد شديد در نقطه خاص که نشانه شکستگي است.
شکستگي هاي حاصل از اين بيماري، به طور عمده در نواحي گردن، استخوان ران، مهره هاي ستون فقرات و استخوان هاي مچ دست رخ مي دهد. حتي گاهي شکستگي هاي خود به خودي مهره ها، گردن و استخوان ران نيز ديده شده است.
از عوارض ديگر اين بيماري تغيير شکل ستون فقرات است که موجب انحناي پشت يا قوز درآوردن مي شود. کوتاه شدن قد نيز مي تواند عارضه اي از اين بيماري تلقي شود.حتي بعضي محققان عقيده دارند افتادن دندان ها در سال هاي بالا نيز ناشي از همين پوکي استخوان است.
● تشخيص آسان
در حال حاضر بهترين روش براي تشخيص پوکي استخوان، سنجش تراکم استخوان يا دانسيتومتري است. امروزه براي سنجش تراکم استخوان دستگاه هاي جديدي ساخته شده اند که مي توانند با دقت نسبتا زيادي تراکم استخواني و نسبت آن با استخوان سالم و سن مناسب را اندازه گيري کنند. آزمايش سنجش تراکم استخواني بدون درد است و تنها چند دقيقه طول مي کشد، هم چنين احتياج به آمادگي قبلي ندارد و براي انجام آن دارويي مصرف نمي شود. اين سنجش پزشک را قادر مي سازد تا استحکام استخوان را بسنجد و شدت پوکي استخوان را مشخص کند.
● تغذيه نامناسب
ميانگين سرانه مصرف جهاني شير ۱۴۴ کيلوگرم است. در اروپا اين رقم ۴۲۵ کيلوگرم است، اما آمارها در کشور ما حکايت از مصرف تنها ۹۱ کيلوگرم شير را دارد.اين اعداد نشان مي دهد سرانه مصرف محصولات لبني کشورمان فاصله زيادي با سرانه جهاني و حتي کشورهاي در حال توسعه دارد.
ايران از جمله کشورهايي است که کمترين يارانه را در بخش صنعت شير پرداخت مي کنند. در کشورهاي صنعتي سابقه پرداخت يارانه شير و همچنين برنامه توزيع شير در مدارس به حدود يک قرن مي رسد و در همين حال در تمام کشورهاي اروپايي و آمريکا به توليدکنندگان شير يارانه پرداخت مي شود.اين درحاليست که ضرر اقتصادي مصرف کم لبنيات چندين برابر يارانه شير است.
بازار لبنيات ايران نيز هر چند ماه يک بار شاهد افزايش قيمت محصولات لبني است. افزايش قيمتي که به اعتقاد بسياري از کارشناسان نتيجه اي جز کاهش مصرف لبنيات بخصوص در ميان اقشار آسيب پذير نخواهد داشت.انستيتو تحقيقات تغذيه ايران در بررسي هاي خود به اين نتيجه رسيده است که مصرف کم لبنيات سبب شده تا ۹۰درصد خانواده هاي ايراني، کمتر از حد استاندارد کلسيم دريافت کنند.
از سوي ديگر مساله نگران کننده ديگري که وجود دارد، استفاده از جوش شيرين در پخت نان به خصوص در تهران است. جوش شيرين موجود در نان موجب مي شود کلسيم مواد غذايي جذب نشود و در نتيجه روند پوکي استخوان تسريع شود.در حقيقت خانواده هاي ايراني به جاي مصرف شير که مي تواند جلوي پوکي استخوان را بگيرد جوش شيرين مصرف مي کنند که سير بيماري را تشديد مي کند.
● چهار عمل اصلي
پيشگيري همواره بهتر از درمان است، خصوصا اگر اين پيشگيري بسيار ساده باشد و درماني هم براي بيماري آن وجود نداشته باشد. شما مي توانيد با رعايت ۴ دستور زير، خطر پوکي استخوان را کاهش دهيد.
۱) لبنيات بخوريد: تغذيه مناسب، از روش هاي بسيار موثر براي پيشگيري از پوکي استخوان است. غذاي روزانه ما بايد حاوي املاح کافي خصوصا کلسيم لازم باشد تا روند پوکي استخوان کندتر شود. بهترين منبع کلسيم و پروتئين شير، پنير، ماست و ماهي است.مصرف توصيه شده کلسيم ۸۰۰ ميلي گرم و در زنان باردار و شيرده ۱۲۰۰ ميلي گرم در روز است. مصرف اين ميزان کلسيم خصوصا از طريق مصرف لبنيات روند پوکي استخوان را به تعويق مي اندازد.
۲) ورزش کنيد: انجام حرکات ورزشي تراکم سلول هاي استخواني را زياد مي کند.ورزش هايي نظير پياده روي تند و شنا براي اين منظور بسيار مناسب است. انجام ورزش هاي تحمل وزن از قبيل بارفيکس، تند راه رفتن، استفاده کردن از پله، کوهنوردي و نرمش هاي روزانه نيزبه ترميم و ساختن بافت استخوان ها کمک مي کند. از طرف ديگر به طور کلي فعاليت هاي فيزيکي باعث تقويت عضلات و افزايش تعادل بدن مي شود، در نتيجه حتي اگر استخوان ها استحکام لازم را نداشته باشند، از افتادن که علت اصلي شکستگي است، جلوگيري مي کند.
۳) آفتاب بگيريد: ويتامين د براي سلامتي استخوان ها و جذب کلسيم، لازم و ضروري است. بنابراين ضروري است تا زماني را در بيرون خانه گذراند تا با جذب آفتاب بدن بتواند ويتامين D مورد نياز خود را بسازد. البته خوردن منابع غذايي اين ويتامين يا مکمل هاي حاوي ويتامين D نيز که به جذب کلسيم کمک مي کند بسيار مفيد است از راه هاي عمده پيشگيري از ابتلا به پوکي استخوان محسوب مي شود.
۴) سيگار نکشيد: سيگار، قهوه فراوان و انواع نوشابه ها موادي هستند که موجب تشديد پوکي استخوان مي شوند و بايد از مصرف آنها خودداري کرد.

پوکي استخوان يا استئوپروز عبارت از حالتي است که در اثر تخريب بافت استخواني، توده اي استخوان کاهش يافته و سرانجام به شکستگي استخوان منجر مي شود (تعداد ...

همه ما مي دانيم که با افزايش سن منحني شکستگي استخوان ها، خميدگي پشت و کوتاه شدن قد ايجاد مي گردد که در واقع اين علايم نشانه هاي بيماري به نام پوکي است ...

پوکي استخوان (Osteoporosis) بيماري است که در آن، استخوان ها ضعيف و شکننده شده و تراکم استخوانها به مرور زمان کمتر مي شود. ● علا ئم و نشانه ها در مراحل ...

پوکي استخوان مقدمه: همه ما مي دانيم که با افزايش سن منحني شکستگي استخوان ها، خميدگي پشت و کوتاه شدن قد ايجاد مي گردد که در واقع اين علايم نشانه هاي بي ...

سال ها طول کشيد تا پزشکان فهميدند که علت قوزکردن و خميدگي برخي از سالمندان، ابتلا به پوکي استخوان است؛ بيماري خاموش و مهم قرن که توجه بسياري از پزشکان ...

سلولهاي بنيادي ( (stem Cell سلول هاي اوليه اي هستند که قادر به ايجاد هر نوع سلولي در بدن هستند. اين سلول ها مي توانند تحت تأثير بعضي شرايط فيزيولوژيک ...

استخوان هاي شما، حتي همين الان در حال بازسازي اند! از يک طرف، عواملي به طور مداوم در حال تخريب استخوان هستند و از طرف ديگر، عوامل ديگري، استخوان تازه ...

پوکي استخوان يک بيماري شايع استخواني است که به علت کاهش تراکم استخوان و از دست رفتن توده استخواني ايجاد مي شود. اهميت اين بيماري و شيوع آن در دنيا به ...

دانلود نسخه PDF - پوکي استخوان