up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله پوسته اقيانوسي PDF
QR code - پوسته اقيانوسي

پوسته اقيانوسي

قشر جامد زمين پوسته نسبتا نازکي است که سنگهاي آن از قشر زيرين يعني قشر گوشته يا مانتل که براثر فرآيندهاي پيچيده ، در طي ميليونها سال منشا گرفته ، سبکتر و غلظت آن کمتر مي باشد. قشر جامد زمين خود شامل دو پوسته است: پوسته قاره اي و پوسته اقيانوسي. پوسته قاره اي (Continental) در مقايسه با پوسته اقيانوسي (Oceanic Crust) وزنش سبکتر است. چگالي متوسط آن ۲.۷ است در حاليکه چگالي پوسته اقيانوسي ۳ و چگالي قسمت فوقاني گوشته ۳.۴ است.
ضخامت پوسته قاره اي بيشتراز پوسته اقيانوسي بوده و ضخامت متوسط آن ۳۵ تا ۴۰ کيلومتر و درقسمت هاي مرتفع کوهستاني بين ۷۰ ۶۰ کيلومتر و به قدمت ۱۵۰ تا ۳۵۰۰ ميليون سال است. در صورتي که پوسته اقيانوسي از ۲۰۰ ميليون سال قديميتر است. ساختمان پوسته قاره اي پيچيده و ترکيبش متغير است در صورتي که قشر اقيانوسي ساختمان لايه اي ساده و ترکيب يکنواختي دارد. حد فاصل پوسته قاره اي با پوسته اقيانوسي بطور عادي بوسيله رسوبات جديد پوشيده مي شود.
● ساختمان پوسته اقيانوسي
اطلاعات ما از ترکيب و ساختمان قشر اقيانوسي اکثرا بر اساس مدارک ژئوفيزيکي و مطالعه نمونه هاي سنگي که از حفاريها و نمونه برداري از کف اقيانوسها بدست آمده استوار مي باشد. اطلاعات لرزه اي و ثقل سنجي ، پوسته اقيانوسي ، سه لايه با ضخامت متوسط ۶ کيلومتر را نشان مي دهد:
پوسته اقيانوسي زيرين
۱) لايه اول :
لايه اول يا بالاترين لايه شامل سنگهاي رسوبي غير متراکم به ضخامت يک کيلومتراست.
۲) لايه دوم :
لايه دوم از سنگهاي متراکم مانند آهک و شيل تشکيل شده و معمولا بين ۱.۵ تا ۲ کيلومتر ضخامت دارد. در بعضي نواحي جريانهاي گدازه بازالتي بطور بين چينه اي در لابلاي اين سنگها قرار گرفته است. از اين بازالتها که پس از فوران به سرعت زير آب سرد شده اند، اغلب به شکل بالشتکهاي کروي در مي آيند که پيلو (pillow) ناميده مي شوند.
۳) لايه سوم :
لايه سوم با ضخامتي در حدود ۵ کيلومتر تا شکستگي موهورويچيک ادامه پيدا مي کند. مرز بين پوسته جامد و گوشته با افزايش ناگهاني چگالي سنگها مشخص مي شود. ترکيب لايه سوم به خوبي معلوم نيست، ولي از اطلاعات موجود درباره مراحل تشکيل پوسته اقيانوسي چنين استنباط مي شود که اين لايه در قسمت بالا شامل ترکيبات آذرين بازيک نفوذي و در پايين شامل سنگهاي آذرين بازيک احتمالا از نوع گابرو مي باشد.
● منشا حوضه هاي اقيانوسي
قدمت اکثر پوسته هاي اقيانوسي کنوني از ۲۰۰ ميليون سال کمتر است. مطالعه گسترش کف اقيانوسها توام با اطلاعات حاصل از حاشيه قاره ها نشان مي دهد که اقيانوسهاي اطلس ، هند ، آرکتيک و آنتراکتيک از دوران اول وجود نداشته اند. اين اقيانوسها اساسا حوضه هاي گسلي و حوضه هاي ريفتي و بريده اي بوده اند که ابتدا بر اثر تقسيم شدن يک ابرقاره و بعدا ، از تقسيم يک قاره بزرگ حاصل شده اند.
پوسته گرانيتي اين قاره ها که داراي چگالي پاييني است بطور افقي و يکسان پوسته بازالتي با چگالي بيشتر را پوشانيده است. برعکس ، اقيانوس کبير که يک اقيانوس ريفتي نبوده بلکه احتمالا اقيانوس قديمي بوده که با بازشدن و توسعه ديگر اقيانوسها از گسترش آن کاسته شده است.
● منشا پوسته اقيانوسي
گسترش کف دريا مکانيسمي است که در اثر آن پوسته اقيانوسي بوجود مي آيد و يا ازبين مي رود. کف تمام اقيانوسها به علت بيرون ريختن مواد مذاب ، مخصوصا گدازه هاي بازالتي که از گوشته بيرون مي آيد داراي برجستگيهاي در حال افزايش است. نسبت گسترش پوسته جديد در کف اقيانوسها در دو پهلوي برجستگي ، هر سال بين يک تا ده سانتيمتر تغيير مي کند. نه تنها پوسته جامد در اين حرکات بلکه گوشته بالايي تا عمق ۷۰ الي ۱۰۰ کيلومتر روي لايه نيمه مذاب حرکت مي کند.
به محض رسيدن مواد مذاب جوشان بازالتي به سطح دريا ، در طول برجستگيها جامد گرديده و مغناطيسي در جهت شمال و جنوب ايجاد مي گردد که همان ميدان مغناطيسي متداول زمين است. به عبارت ديگر ، پوسته جامد مغناطيسي را بطور يکسان در دو طرف برجستگي مانند يک نوار ضبط مي کند.
● تخريب پوسته اقيانوسي
در اقيانوسهاي بزرگتر و بويژه در اقيانوس کبير ، با گسترش آخرين سطح کف اقيانوس ، پوسته اقيانوسي در اثر نيروهاي کمپرسيوني يا فشاري در مانتل پايين مي رود. اين عمق پوسته اقيانوسي در محل شکافهاي اقيانوسي مشاهده مي شود. به عبارت ديگر ، يکي از پليتها که معمولا به علت گسترش فعال کف دريا تحرک زيادي دارد، در مجاور پليت ديگر به علت نيروهاي فشاري به سمت پايين کج مي شود. قسمتي از اين فرو رفتگي که شيب تند دارد، زون فرورانش را ايجاد مي نمايد. پليت فرو رفته ضمن پايين رفتن پوسته اقيانوسي را به سمت زير و داخل گوشته حمل کرده و رسوبات سطحي که چگالي کمتري دارند. در طي اين مراحل تغييرشکل داده و اسکارپ تشکيل مي دهند.
تمامي بقاياي پوسته اقيانوسي بين ۱۰۰ تا ۳۰۰ کيلومتر عمق ذوب مي شوند، اما پليت تا عمق ۷۰۰ کيلومتر قبل از ذوب شدن کامل در مانتل پايين مي رود. مواد مذاب پوسته اقيانوسي به علت داشتن چگالي کمتر از مانتل ، به صورت گدازه و همراه با رسوبات حاصل از اسکارپ ها از کف اقيانوس فوران و رشته جزاير ولکانيکي يا جزاير قوسي را در حاشيه پليتي که در روي پليت ديگر قرار گرفته تشکيل مي دهند.

ديد کلي اطلاعات مربوط به پوسته زمين عمدتا از مشاهدات مربوط به سرعت امواج S و P ناشي از زلزله ها و انفجارات ديناميت و... به دست مي آيد. در اوايل تاريخ ...

●پوسته بلافاصله پس از ورود تخم مرغ به رحم کلسيفيکاسيون پوسته آغاز مي شود . درست قبل از ترک ناحيه تنگه ،‌دانه هاي کوچک کلسيم روي خارجي ترين غشاء پوسته ...

اقيانوسها و درياها مجموعه واحدي تشکيل مي دهند در نظر اول حرکت قسمتي از آب در داخل آن ، بدون اينکه با آبهاي ديگر مخلوط شود، بعيد به نظر مي رسد. اما واق ...

اقيانوسها و درياها مجموعه واحدي تشکيل مي‌دهند در نظر اول حرکت قسمتي از آب در داخل آن ، بدون اينکه با آبهاي ديگر مخلوط شود، بعيد به نظر مي‌رسد. اما واق ...

●پوسته بلافاصله پس از ورود تخم مرغ به رحم کلسيفيکاسيون پوسته آغاز مي شود . درست قبل از ترک ناحيه تنگه ، دانه هاي کوچک کلسيم روي خارجي ترين غشاء پوسته ...

معمولاً وقتي از شدت درجه ريشتر (Richter) صحبت مي شود، تمام اطلاعات مربوط به شدت يک زلزله ارائه مي شود. زلزله اي که در تابستان سال ۱۹۹۸ قسمتي از افغانس ...

در حاليکه اطلاعات اندکي تاکنون در باره مرکز کره زمين در اختيار بوده است، هم اکنون داده هاي مربوط به زمين لرزه ها ثابت مي کند که مرکزي ترين و دروني تري ...

● مقدمه زمين ، سومين سياره نزديک به خورشيد و بزرگترين سياره در ميان سيارات دروني است. ساختار دروني زمين مثل ساير سيارات دروني از يک هسته داخلي و يک هس ...

دانلود نسخه PDF - پوسته اقيانوسي