up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله پهلوان تختي PDF
QR code - پهلوان تختي

پهلوان تختي

غلامرضا تختي

بسم الله الرحمن الرحيم
غلامرضا تختي
غلامرضا تختي در روز پنجم شهريور ماه ۱۳٠۹در خانواده‌اي متوسط و مذهبي در محله‌ خاني آباد تهران به دنيا آمد. رجب خان - پدر تختي - غير از وي دو پسر و دو دختر ديگر نيز داشت كه همه‌ آنها از غلامرضا بزرگتر بودند. حاج قلي ، پدر بزرگ غلامرضا، فروشنده‌ خوار و بار و بنشن بود. از قول رجب خان، تعريف مي‌كنند كه حاج قلي در دكانش بر روي تخت بلندي مي‌نشست و به همين سبب در ميان اهالي خاني آباد به حاج قلي تختي شهرت يافته بود. همين نام بعدها به خانواده‌هاي رجب خان منتقل شد و به نام خانوادگي تبديل شد. رجب خان با پولي كه از ماترك پدرش به دست آورده بود، در محل سابق انبار راه‌آهن زميني خريده و يك يخچال طبيعي احداث كرده بود و از همين راه، مخارج زندگي خانواده‌ پرجمعيت خود را تأمين مي‌كرد.
نخستين واقعه‌اي كه در كودكي غلامرضا روي داد و ضربه‌اي بزرگ و فراموش نشدني بر روح او وارد كرد، آن بود كه مرحوم پدرش براي تأمين معاش خانواده‌ ناچار شد خانه‌ مسكوني خود را گرو بگذارد. تختي سالها بعد در آخرين مصاحبه‌ خود با يادآوري اين ماجراي تلخ مي‌گويد: يك روز طلبكاران به خانه‌ ما آمدند و اثاثيه‌ خانه و ساكنينش را به كوچه ريختند، ما مجبور شديم كه دو شب را توي كوچه بخوابيم. شب سوم اثاثيه را برديم به خانه‌ همسايه‌ها و دو اتاق اجاره كرديم. چندي بعد روزگار، عرصه را بيشتر بر پدرم تنگ كرد تا اين كه مجبور شد يخچال طبيعي‌اش را نيز بفروشد. اين حوادث تأثير فراواني در روحيه‌ پدرم گذاشت و باعث اختلال روحي او در سالهاي آخر عمر شد.
در چنان شرايطي، غلامرضا تنها ۹سال به تحصيل پرداخت. وي خود مي‌گويد: مدت ۹سال در دبستان و دبيرستان منوچهري كه در همان خاني آباد قرار داشت، درس خواندم، ولي تنها خاطره‌اي كه از دوران تحصيل به ياد دارم، اين است كه هيچوقت شاگرد اول نشدم، اما زندگي در ميان مردم و براي مردم درسهايي به من آموخت كه فكر مي‌كنم هرگز نمي توانستم در معتبرترين دانشگاهها كسب كنم.
زندگي همچنين به من آموخت كه مردم را دوست بدارم و تا آنجا كه در حد توانايي من است، به آنان كمك كنم. حال، اين كمك از چه طريقي و از چه راهي باشد، مهم نيست. هر كس به قدر تواناييش ...
غلامرضا، ورزش را از نوجواني آغاز كرد. ورزش ابتدا براي او نوعي تفنن و سرگرمي بود. در همان اوان، خيال قهرمان شدن، مدتي او را به وسوسه انداخت اما از همان نوجواني كه تازه به فكر باشگاه رفتن افتاده بود، اعتقاد داشت كه ورزش براي تندرستي و سلامت جان و تن هر دو لازم است.
شادروان تختي در مصاحبه‌اي با اشاره به فقر و مشقت زمان نوجواني‌اش مي‌گويد: با آن كه علاقه‌ي فراواني به ورزش داشتم، مجبور بودم كه در جستجوي كاري برآيم. زندگي، نان و آب، لازم داشت. براي مدتي به خوزستان رفتم و در ازاي روزي هفت يا هشت تومان، كار كردم. دنيا در حال جنگ (جنگ جهاني دوم) بود، زندگي به سختي مي‌گذشت.
آشنايي حقيقي تختي با ورزش و كشتي در باشگاه پولاد آغاز شد. وي كه پيش از اين گودها و زورخانه‌هاي فراواني ديده بود و شيفته‌ تواضع و افتادگي پهلواناني كشتي و ورزشي باستاني شده بود، براي نخستين بار در سال هزار و سيصد و سي و نُه به باشگاه پولاد (واقع در خيابان شاهپور سابق) رفت و به دليل علاقه و استعداد وافري كه نسبت به كشتي نشان داد مورد توجه مرحوم حسين رضي زاده مدير آن باشگاه قرار گرفت.
تختي، خود مي گويد: رضي خان آدم خوبي بود، اگر كسي را نشان مي‌كرد و مي‌ديد كه استعداد كشتي دارد، دست از سرش بر نمي‌داشت. در گرماي تابستان لخت مي‌شديم و هر روز از ساعت دو بعد از ظهر تا چندين ساعت كشتي مي‌گرفتيم، از دوش آب گرم و حمام خبري نبود. كشتي گيران براي وزن كم كردن، به خزينه مي‌رفتند تشكهاي كشتي را با پنبه پر مي‌كردند، اما خاك و خاشاك آن، بيش از پنبه بود.
تختي كه پس از بازگشت از خوزستان (مسجد سليمان) روانه‌ خدمت سربازي شده بود، در سربازخانه با استفاده از فرصتها و توجهات فراهم شده، به ‌ويژه تشويق و حمايت دبير وقت فدراسيون كشتي كه در دژبان ارتش فعاليت داشت، تمرينات كشتي خود را بار ديگر آغاز كرد. تختي خود در اين باره مي‌گويد: وقتي در سال ۱۳۲۸در مسابقه‌ بزرگ ورزشي (كاپ فرانسه) شركت كردم، در همان اولين دوره ضربه فني شدم. اما تمرينهاي جدي و سختي كه در پيش گرفتم، مرا ياري كرد تا حقيقت مبارزه را درك كنم؛ اگر چه شور پيروزي در سر داشتم، اما كار و كوشش را سرآغاز پيروزي مي‌دانستم.
به اين ترتيب تختي با تمرين و پشتكار مثال زدني رفته رفته خود را از ميان بازنده‌ها بيرون كشيد و سرانجام در سال هزار و سيصد و سي در وزن هفتاد و نه کيلوگرم به عضويت تيم ملي درآمد. وي در نخستين دوره‌ مسابقه‌هاي كشتي آزاد قهرماني جهان (هلسينكي، ۱۹۵۱) با وجود آن كه هنوز ۲۱سال داشت، نايب قهرمان جهان شد. درخشش خيره‌ كننده‌ي تختي در رقابتهاي كشتي هلسينكي كه در نخستين حضور او در مسابقه‌هاي قهرماني جهان و در فاصله‌ كمتر از دو سال از ورودش به ميادين ورزشي داخلي اتفاق افتاد، بيش از هرچيز نمايانگر ايمان و تلاش و اراده‌ كم نظير تختي و همچنين استعداد و مهارت فوق‌ العاده‌ او در زمينه‌ كشتي بود.
گفتني است در اولين دوره مسابقات قهرماني كشتي آزاد جهان كه از لحاظ تاريخي ميدان معتبر و تعيين كننده‌اي براي كشتي ايران و جهان بود، تيم ملي كشتي آزاد ايران با تركيب كامل و در هر هشت وزن آن زمان حضور پيدا كرد و با كسب دو نشان نقره (محمود ملاقاسمي و غلامرضا تختي) و دو نشان برنز (عبدالله مجتبوي و مهدي يعقوبي) در نتيجه‌ اي درخشان و غير قابل تصور پس از تيمهاي ملي تركيه و سوئد عنوان سوم جهان را به دست آورد.
مسابقات سال ۱۹۵۱هلسينكي (فنلاند) براي تختي آغاز راهي بود كه طي ۱۵سال آينده با كسب دهها پيروزي و فتح سكوهاي متعدد قهرماني در بزرگترين ميادين بين‌المللي كشتي ادامه يافت.
شادروان غلامرضا تختي در سال ۱۳۳۱(۱۹۵۲) در نخستين حضور خود در رقابتهاي المپيك با كسب شش پيروزي و قبول يك شكست در برابر ديويد جيما كوريدزه از شوروي صاحب نشان نقره شد. وي در اين مسابقه‌ها توانست حيدر ظفر ترك را كه سال پيش با غلبه بر تختي قهرمان جهان شده بود را شكست دهد.
تختي در دومين دوره‌ مسابقات جهاني كه در خرداد ماه هزار و سيصد و سي و سه (1954) که در توکيو برگزار شد، در وزن هفتم (هفتاد و هشت کيلو) به رقابت پرداخت كه با وجود پيروزيهاي درخشان و شايستگي فراواني كه از خود بروز داد با قبول يك شكست غير منتظره در برابر وايكينگ پالم سوئدي از راهيابي به فينال بازماند و در نهايت عنوان چهارمي اين وزن را به دست آورد.
تختي شش ماه بعد در يك ديدار دوستانه در سوئد، «پالم» را با ضربه‌ فني شكست داد و باخت غافلگيرانه توكيو را به خوبي جبران كرد.
شادروان تختي همچنين در سال ۱۹۵۵ در جشنواره‌ بين‌المللي ورشو موفق به كسب نشان نقره شد. اما سومين دوره‌ مسابقه‌هاي قهرماني جهان (استانبول، ۱۹۵۷) تجربه‌ تلخي براي مرحوم تختي بود. وي كه در اين دوره از رقابتها، براي اولين و آخرين بار در وزن فوق سنگين آن زمان (۸۷+ كيلوگرم) كشتي مي‌گرفت، به دليل وزن بسيار كمتر نسبت به رقيبان با دو باخت حذف شد. پهلوان ايران با وجود حذف شدن در استانبول آبرومندانه كشتي گرفت و نتايجي كه به دست آورد با توجه به آن كه با وزن ۹۲كيلوگرم به مصاف كشتي گيران فوق سنگين رفته بود، در مجموع غير قابل قبول نبود.
به عنوان نمونه «ديتريش» آلمان و «ايوان ويخريستيوك» روس، حريفان اصلي تختي در اين رقابتها صد و ده كيلوگرم وزن داشتند و علاوه بر آن در وزن خود نيز از تجربه‌ خوبي برخوردار بودند.
در بازيهاي المپيك ملبورن (استراليا) كه در آذرماه ۱۳۳۵(۱۹۵۶) برگزار شد تختي يك بار ديگر در وزن هفتم (۸۷ كيلوگرم) به مصاف رقبايي از شوروي، آمريكا، ژاپن آفريقاي جنوبي، كانادا و استراليا رفت و با شكست تمامي حريفان اولين نشان طلاي خود را به گردن آويخت. اين براي نخستين بار بود كه دو قهرمان از آمريكا و شوروي در يك سكوي معتبر جهاني پايين تر از حريف ايراني قرار مي‌گرفتند. جهان پهلوان تختي در اسفند ماه همان سال با غلبه به مرحوم حسين نوري به مقام پهلواني ايران دست يافت و صاحب بازوبند شد و در سالهاي سي و شش و سي و هفت نيز اين عنوان را تکرار کرد. جهان پهلوان تختي در سال ۱۹۵۸در بازيهاي آسيايي توكيو و مسابقات قهرماني جهان در صوفيه به ترتيب نشانهاي طلا و نقره‌ اين رقابتها را به گردن آويخت و در مهر ماه سال سي و هشت (هزار و نهصد و پنجاه و نه) در چهارمين دوره‌ مسابقات كشتي آزاد قهرماني جهان كه در تهران برگزار شد سومين عنوان قهرماني جهان خود را كسب كرد. بوريس كولايف از شوروي تنها كشتي گيري بود كه با امتياز به تختي باخت و در ۵ كشتي ديگر رقباي مجارستاني، لهستاني، فرانسوي، بلغار و ترك تختي با ضربه‌ فني مغلوب پهلوان ايران شدند.
تيم ملي كشتي آزاد ايران كه در رقابتهاي تهران با اكتفا به دو مدال طلاي غلامرضا تختي و امامعلي حبيبي با وجود برخوردي از امتياز ميزباني در حفظ عنوان سومي سالهاي قبل نيز ناموفق بود در هفدمين دوره‌ي بازيهاي المپيك (ايتاليا، هزار و نهصد و شصت) تا مكان پنجم رده بندي سقوط كرد. تختي كاپيتان تيم ملي و پر تجربه ‌ترين كشتي‌گير ايران كه در اين رقابتها در وزن هفتم به ميدان رفته بود، پس از پيروزي در پنج ديدار با در مسابقه‌ نهايي با قبول شكست در برابر عصمت آتلي از تركيه به گردن آويز نقره دست يافت.
مسابقه‌هاي قهرماني جهان در يوكوهاماي ژاپن ميداني فراموش نشدني براي كشتي ايران بود. تيم ملي كشتي آزاد كشورمان پس از حضور در ۸دوره مسابقات المپيك و جام جهاني در رقابتهاي جهاني ۱۹۵۹ژاپن، پر افتخار‌ترين حضور خود در تاريخ كشتي را رقم زد و با دريافت پنج نشان طلا، يك نشان نقره، يك نشان برنز و يك عنوان پنجمي به مقام قهرماني كشتي آزاد جهان دست يافت.
جهان پهلوان تختي كه در اين مسابقات در وزن ۸۷ كيلوگرم به مصاف حريفان رفته بود با حضوري مقتدرانه آخرين مدال طلاي خود را به گردن آويخت. كشتي‌گيران آزاد ايران در ششمين دوره‌ي رقابتهاي قهرماني جهان در توليدوي آمريكا (۱۹۶۲) نيز حضوري شايسته داشتند.
تيم ملي ايران اگرچه نتوانست مقام قهرماني خود را در اين مسابقات حفظ كند ولي كسب مقام سوم جهان نيز با توجه به كارشكنيها و ناداوريهايي كه در حق تختي و ساير كشتي‌گيران ايران روا شد نتيجه‌ قابل قبولي تلقي مي‌شود. جهان پهلوان تختي در اين مسابقات با حضور مقتدرانه در برابر «وان براند» آمريكايي، «مرويد» روسي و «عصمت آتلي» كه از قهرمانان صاحب نام وزن هفتم بودند از حيثيت كشتي ايران به خوبي دفاع كرد و در نهايت پس از تساوي با «مرويد» جوان تنها به دليل ۲۰۰گرم اضافه وزن نسبت به حريف از دريافت نشان طلا محروم شد و به گردن آويز نقره رضايت داد.
قهرمان ارزشمند ايران در شرايطي در اين ديدارها شركت كرد كه از بيماري خطرناكي رنج مي‌برد با اين حال عشق به ملت ايران او را به مصاف با بزرگترين قهرمانان جهان كشاند. شدت بيماري تختي به حدي بود كه پس از ديدار فينال سريعاً به نيويورك منتقل و روز بعد در بيمارستان بزرگ نيويورك تحت عمل جراحي قرار گرفت. در فاصله سالهاي هزار و نهصد و شصت و دو تا هزار و نهصد و شصت و شش، جهان پهلوان تختي با وجود سن بالا همچنان عضو تيم ملي ايران بود. اما تنها در بازيهاي المپيك هزار و نهصد و شصت و چهار توکيو شركت كرد كه در اين ديدار با بد ‌اقبالي از كسب چهارمين نشان المپيك خود بازماند و به عنوان چهارمي جهان اكتفا كرد. البته جانشينان تختي در مسابقات جهاني صوفيه (هزار و نهصد و شصت و سه) و منچستر (هزار و نهصد و شصت و پنج) ‌از دريافت حتي يك امتياز در وزن هفتم ناموفق بودند، اين امر در كنار عشق وافري كه ملت ايران به جهان پهلوان داشتند، موجي از درخواستهاي مردمي و مطبوعاتي براي حضور مجدد تختي در رقابتهاي جهاني را برانگيخته بود. پهلوان سي و شش ساله ايران با وجود عدم آمادگي كافي و گذشتن از مرز بازنشستگي شركت در مسابقه هاي جهاني هزار و نهصد و شصت و شش (تير ماه هزار و سيصد و چهل و پنج) توليدو را پذيرفت.
تختي در مسابقات انتخابي مسابقات جهاني هزار و نهصد و شصت و شش از نظر نتايج فني و پيروزي با ضربه‌ فني، بهترين چهره شناخته شده و به عنوان بهترين كشتي گير وزن هفتم ايران راهي آمريكا شده بود با اين حال كارشكنيها و برخوردهاي سوئي كه از سوي برخي افراد و مقامات نسبت به او روا مي‌شد روحيه‌ او را تضعيف كرده بود.
جهان پهلوان به هنگام عزيمت به آخرين سفر خود، در ميان خيل عظيم مردمي كه براي بدرقه او و همراهانش آمده بودند در گفت‌ و گو با خبرنگار كيهان ورزشي گفت: هيچ چيز نمي‌تواند مرا خوشحال كند، پول، مدال طلا، عشق و حتي عشق. نسبت به اين مردمي كه به فرودگاه آمده‌اند، احساس شرمندگي مي‌كنم. راستي چقدر محبت بدهكارم؟ من چرا بايد كشتي بگيرم؟ چرا بايد همراه تيم، مسافرت كنم، تا سبب اين همه مراجعت باشم؟ اگر پاسخ به اين پرسش را مي‌دانستم من هم مي‌توانستم ادعا كنم چون ديگران هستم ... وقتي كسي نداند چه عاملي سبب خوشحالي‌اش خواهد شد، يقيناً نخواهد توانست بگويد چرا كشتي مي‌گيرد و چرا همراه تيم مسافرت مي‌كند. تختي كه بي‌اميد به مصاف تازه نفسي ها و جوانان جوياي نام رفته بود، متأسفانه با بدترين قرعه‌ ممكن نيز مواجه شد به طوري كه پس از پيروزي پنج بر صفر در مقابل حريفي از مجارستان به مصاف «الكساندر مدويد» و «احمد آئيك» (نفرات اول و دوم اين دوره از رقابتها) رفت و با قبول شكست در برابر آنها براي هميشه با صحنه‌ كشتي خداحافظي كرد.

روانشناس امريکايي «جيمز گيبسون» بين دهه هاي ۵۰ تا ۸۰ ميلادي تئوري «affordances» را ارائه کرد که بر محدوده يي از تعاملات ممکن ميان انسان با محيط و اشيا ...

مقارن سال ۵۵۶ پيش از ميلاد کوکب سعادت کورش بزرگ سردودمان هخامنش از افق کشور پارس طالع شد و در پرتو فروغ درخشان وجود او امپراطوري با شکوهي تشکيل گرديد ...

کيمِري ها يا سيمِري ها يا کيمريان (به يوناني، در آشوري:Gimirri)، از مردمان کوچ نشين و سوارکار جهان باستان بودند. بر پايه نوشته هاي هرودوت خاستگاه اينا ...

● تصويري از سپيده دم تاريخ در سپيده دم تاريخ (مثلاً ۱۵۰۰ پ .م .) يونانيان همچون مردمي نيمه بيابان نشين آريايي جلوه گر مي شوند که خردخرد به سوي چراگاهه ...

دانلود نسخه PDF - پهلوان تختي