up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله پستانداران PDF
QR code - پستانداران

پستانداران

يکچهارم پستانداران جهان در خطر انقراض

به استناد يک ارزيابي جامع سالانه از وضعيت جهاني حياتوحش، نزديک به يک چهارم گونههاي خشکيزي پستانداران جهان در خطر انقراض قرار دارند و بسياري ديگر ممکن است حتي پيش از آنکه براي علم شناخته شوند، از صحنه هستي محو شوند. از ۵۴۸۷ گونه پستاندار شناختهشده، دستکم ۱۱۴۱ گونه تهديدشدهاند که از ميان آنها ۱۸۸ گونه در بالاترين طبقه از نظر ميزان خطر، يعني در طبقه «در آستانه انقراض» قرار دارند. به استناد يک بررسي پنج ساله، از هر سه پستاندار دريايي نيز يکي در تهديد است. ارزيابي معروف به «فهرست سرخ» توسط انجمن بينالمللي حفاظت از طبيعت انجام ميشود و در آن بيش از ۱۷۰۰ کارشناس در ۱۳۰ کشور شرکت دارند. در گزارش اخير تاثير مخرب جنگلتراشي، شکار، شيلات، آلودگي و تغييرات اقليمي روي جمعيتها و گستره پراکندگي گروهي از جانوران جهان تاييد ميشود که بيش از همه بررسي شدهاند. يان اسکيپر (I.Schipper)، مدير گروه ارزيابي جهاني پستانداران که ميان حفاظت بينالملل و IUCN مشترک است، از کشورهاي جهان خواست نسبت به سرنوشت اين گروه از جانوران در قلمرو مرزهايشان مسووليتپذير باشند و براي نجات گونههايي که گستره پراکندگيشان دربرگيرنده قلمرو چندين کشور است، ائتلافي بينالمللي شکل گيرد. او گفت: «ما اکنون شاهد يک افت ۲۵ درصدي در بلندمدت هستيم، با اين حال هنوز هيچ برنامه ضربتي حفاظتي براي پستانداران وجود ندارد. هيچ برنامه حفاظتي بلندمدتي وجود ندارد که مانع از انقراض اين گونهها در آينده شود. ما به عنوان انسان بايد مراقب باشيم که موجب انقراض گونههاي ديگر نميشويم.» نگرانکنندهتر آنکه به نظر ميرسد اين رقم صرفا برآوردي محافظهکارانه باشد، زيرا دانشمندان درباره ۸۳۶ گونه پستاندار حتي آنقدر اطلاعات ندارند که بتوانند تعيين کنند تا چه حد در تهديد به سر ميبرند. اگر اين گونهها هم در خطر باشند، به معناي آن است که ۳۶ درصد از گونههاي پستاندار جهان در خطر انقراض به سر ميبرند. ازجمله گونههاي در آستانه انقراض عبارتند از سياهگوش ايبري (Lynx pardinus) در اسپانيا و پرتغال که در حال حاضر تنها ۸۴ تا ۱۴۳ فرد بالغ از آن باقيمانده است. کارشناسان بر اين باورند که ۲۹ گونه ديگر ممکن است تاکنون منقرض شده باشند. ازجمله اين گونههاي منقرضشده ميتوان به دلفين رودخانهاي بايجي يا يانگتسه و هوتياي کوچک خاکي اشاره کرد که جونده کوچک بومي جزاير نزديک کوباست و اکنون تقريبا ۴۰ سال است که مشاهده نشده. دو گونه ديگر، يکي اريکس شاخشمشيري و ديگري گوزن پيرديويد در طبيعت منقرض شدهاند و تنها در اسارت زندگي ميکنند. جمعيت بسياري از گونهها نظير گرگ خاکستري و خرس قهوهاي، بهشدت افت کرده است و با تخريب زيستگاه طبيعيشان گستره پراکندگيشان به طور چشمگيري تحليل رفته است.
بر اساس اين گزارش، بيش از نيمي از گونههاي پستاندار جهان که روند جمعيتي آنها معلوم است رو به نابودياند. مارک رايت (M.Wright)، از دانشمندان اصلي WWF ميگويد: «ما بيش از حد داريم به ديدن اين گزارشها که به سوگ سرنوشت اين سياره يا افت جمعيت جانوران نشستهاند، عادت ميکنيم. من واقعا نگران آنم که ما در برابر اين نوع اطلاعات نااميدکننده بيتفاوت شده باشيم و اکنون آن را به کلي ناديده بگيريم بدون آنکه لحظهاي درباره دربرداشتههاي آن تامل کنيم. گزارش IUCN نشان ميدهد که ما با مديريت نسنجيده زمين و منابع آن، داريم آينده حياتوحش و طبيعت را به خطر مياندازيم و اين فرصت را از فرزندانمان ميگيريم که چيزي را تجربه کنند که ما تجربه کردهايم.»
در اين ارزيابي که نتايج آن در ژورنال ساينس منتشر شده است، نقاط داغ انقراض مشخص شدهاند. در اين نقاط تعداد زيادي از گونهها در تهديد به سر ميبرند. همانطور که انتظار ميرود، اينها مناطقي هستند که داراي تنوع چشمگيري از گونههايي هستند که همه با تهديد مشابه از دست دادن زيستگاه روبهرو هستند. آن گونههاي پستانداران خشکيزي که در تهديد به سر ميبرند عمدتا در جنوب و جنوبشرقي آسيا تجمع کردهاند. در اين منطقه رقم تکاندهنده ۷۹ درصد ميمونها و انسانريختها رو به انقراض ميروند. نقاط داغ ديگر عبارتند از بخشهاي استوايي آند، ارتفاعات کامرون، درههاي کافتي آلبرتا و رشتهکوه غربي غات در هند. اسکيپر ميگويد: «در اغلب موارد تخريب زيستگاه ناشي از جنگلزدايي وجود دارد که يا به خاطر کشاورزي است يا به خاطر چوب درختان و اين جانوران را ناگزير ميکند در قطعههاي کوچک زمين زندگي کنند. به همه اينها شکار را هم بايد اضافه کرد با تعداد زياد افرادي که براي سير کردن شکمشان به کلي متکي به منابع طبيعي هستند. اين عوامل روي هم واقعا توفاني تمامعيار در جنوبشرقي آسيا به پا کردهاند.»
مهمترين عواملي که پستانداران دريايي را تهديد ميکنند عبارتند از به دام افتادن در تورهاي شيلاتي يا تصادف با کشتيها و قايقها، هرچند در مورد دلفين رودخانهاي يانگتسه، عامل اصلي آلودگي است. تغييرات اقليمي تاکنون روي دوزيستان و گياهان تاثير خويش را آشکار ساخته اما انتظار ميرود فشار خويش را روي پستانداران نيز يا با تخريب محيطزيست آنها چنانکه درمورد صفحههاي يخ قطبي که خانه خرس قطبي است ديده ميشود يا با راندن طعمههايشان به جاهاي ديگر، افزايش دهد. بعضي از پستانداراني که از کشف آنها چيزي نميگذرد در ميان تهديدشدهترين گونهها هستند. از سال ۱۹۹۲ تاکنون ۳۴۹ گونه پستاندار جديد کشف شدهاند اما ۵۱ درصد از آنها با خطر انقراض روبهرو هستند که در مقايسه با آنها فقط ۲۳ درصد گونههايي که پيش از ۱۹۹۲ شناخته شدهاند در خطر انقراض هستند. دانشمندان در مقالهشان نوشتهاند «گونهها ممکن است حتي پيش از آنکه علم فرصتي براي شناساييشان داشته باشد از صحنه هستي محو شوند.»
اما در ميانه اين ارزيابي تاريک و دلگير، کورسويي از اميد هست. دستکم ۵ درصد گونههايي که هماکنون در تهديد به سر ميبرند جمعيتي پايدار يا رو به افزايش دارند، اما بسياري از آنها گونههايي هستند که در گذشته در کانون توجه تلاشهاي حفاظتي عظيم قرار داشتند. جمعيت گاوميش اروپايي و راسوي پاسياه هر دو در حال احيا هستند. اسکيپر ميگويد: «مشکلي که ما با آن روبهرو هستيم آن است که بدون خواست و اراده سياسي و مردمي در هزينه کردن براي حفاظت از گونهها، ما لاي منگنهايم. ما با انتشار اين دادهها اميدواريم بتوانيم حرفمان را به گوش کساني برسانيم که تصميم ميگيرند پول کجا بايد هزينه شود.» Guardian, Oct.۶, ۲۰۰۸
فهرست سرخ امسال ۱۸۸ گونه پستاندار را در تهديدشدهترين گروه يا «در آستانه انقراض» قرار داده است. ازجمله سياهگوش ايبري (Lynx pardinus) که جمعيت آن فقط از ۸۴ تا ۱۴۳ فرد بالغ تشکيل ميشود و افت جمعيت آن به دليل کمبود طعمه اصلياش، خرگوش اروپايي، همچنان ادامه دارد.
گوزن چيني پير ديويد (Elaphurus davidianus) در گروه «منقرضشده در طبيعت» طبقهبندي ميشود. اما جمعيتهاي آن در اسارت و در حالت نيمهاسير در سالهاي اخير افزايش يافتهاند و اين احتمال وجود دارد که به زودي بتوان جمعيتهاي حقيقتا وحشي آن دوباره در طبيعت احيا کرد.
نزديک به ۴۵۰ گونه پستاندار در گروه در خطر انقراض قرار دارند، ازجمله شيطان تاسماني (Sarcophilus harrisii) که پس از آنکه جمعيتاش در ۱۰ سال گذشته به خاطر شيوع نوعي سرطان صورت مهلک و واگيردار بيش از ۶۰ درصد کاهش يافت، از گروه کمترين نگراني به گروه در خطر انقراض منتقل شد.
گربه ماهيگير (Prionailurus viverrinus) که در جنوبشرقي آسيا زندگي ميکند به خاطر نابودي زيستگاهش در جنگلهاي تالابي از گروه آسيبپذير به در خطر انقراض منتقل شد.
فُک خزر (Pusa caspica) از گروه آسيبپذير به گروه در خطر انقراض منتقل شد. جمعيت آن در ۱۰۰ سال گذشته به علت شکار ناپايدار و تخريب زيستگاه تا ۹۰ درصد افت کرده است و اين روند همچنان ادامه دارد.
سنجي صورتخاکستري يا حشرهخور خرطومدار (Rhynchocyon udzungwensis) تنها در دو جنگل در کوهستان اودزوگوا در تانزانيا ديده شده است که هر دوي آنها کاملا حفاظتشدهاند اما با اين حال در برابر آتشسوزي آسيبپذيرند. اين گونه نخستينبار همين امسال توصيف شد و در گروه آسيبپذير قرار گرفت.
اما همه خبرها بد نيستند. ارزيابي وضعيت پستانداران جهان نشان ميدهد که اين گونهها ميتوانند با تلاشهاي حفاظتي هماهنگ و پيگير احيا شوند. راسوي پاسياه (Mustela nigripes) که زماني در طبيعت منقرض شده بود پس از آنکه توسط اداره حياتوحش و آبزيان ايالات متحده از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۸ با موفقيت به هشت ايالت غربي و مکزيک معرفي شد، اکنون به گروه در خطر انقراض منتقل شده است.
فيل آفريقايي (Loxodonta Africana) از گروه آسيبپذير به گروه تقريبا تهديدشده انتقال يافت زيرا جمعيت آن اخيرا در جنوب و شرق آفريقا افزايش يافته است.

خزندگان نيز مانند ماهي ها و دوزيستان نمي توانند گرماي مورد نياز خود را از درون بدن توليد كنند، بنابراين آن را به طور مستقيم از خورشيد و گاهي از محيط ك ...

در روند تكامل، توليدمثل جنسي موجودات عالي به عنوان راهي براي حفظ تنوع ژنتيكي جمعيت ها انتخاب شده است كه بقاي آن موجود در مواجهه با شرايط مختلف را امكا ...

حيوانات کلون شده اجازه پيشرفت سريع در درک مکانيسم روشن و خاموش کردن ژن ها را مي دهند و به وسيله استفاده از حيوانات همانندسازي شده و يکسان از لحاظ ژنتي ...

● انقراض نسل ماموت ها : برخي از دانشمندان دليل انقراض گونه هاي عظيم الجثه پستاندار آمريکاي شمالي را ورود انسان به دنياي طبيعت مي دانند . آنها مي گويند ...

● چكيده: مطالب اين مقاله مجموعه اي از اطلاعات در زمينه خانواده دلفين ها مي باشد و در بر گيرنده كلياتي پيرامون رده بندي ، فيزيولوژي ، بيولوژي ، رقتارها ...

مشخصات عمده مارها به شرح زير است: ۱) گوش خارجي ندارند. ۲) انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل کيسه يا غدامي در دهان قرار دارد. ۳) چشم آنها فاقد ...

● تاريخچه در هزاران سال پيش که بشر متوجه اهميت پرندگان شکاري شد ، بيشتر به عنوان وسيله اي براي تهيه شکار و غذا از آنها استفاده مي کرد و نگهداري از آنه ...

خرس سياه از گونه هاي زيبا و نادري است که در ايران مورد بي توجهي و شايد ظلم قرار گرفته است. متاسفانه تا امروز مطالعه و تحقيق خاصي روي اين گونه صورت نگر ...

دانلود نسخه PDF - پستانداران