up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله پرکامبرين PDF
QR code - پرکامبرين

پرکامبرين

دوران پرکامبرين

پرکامبرين يک دوره زمين شناسي است که از نظر تاريخ زمين قبل از دوره کامبرين قرار دارد. اين دوره برهه عظيمي از زمان زمين شناسي را شامل مي‌شود که خود از مراحل آغازين زمين يعني بيش از 4.6 ميليارد سال پيش شروع و تا ابتداي دوره کامبرين يعني 4 ميليارد سال بعد از آن به پايان مي‌رسد. پرکامبرين قسمت اعظم تاريخ زمين شناسي را شامل مي‌شود و در واقع در حدود 8 7 تاريخ زمين را به خود اختصاص مي‌دهد.
حدود زيرين و بالايي پرکامبرين
حد زيرين پرکامبرين در حقيقت مقارن با پيدايش زمين در حدود 4.6 ميليارد سال پيش است. با توجه به اينکه هيچگونه اطلاعي از 700 ميليون سال اوليه آن وجود ندارد، شايد بتوان اين مدت را زمان قبل از زمين شناسي در نظر گرفت. بطور کلي پرکامبرين با قديمي‌ترين سنگ‌هاي تعيين سن شده زمين در غرب گرينلند يعني تقريبا 3.8 ميليارد سال پيش شروع مي‌شود. حد بالايي پرکامبرين را معمولا با ظهور اولين جنس از تريلوبيت‌هاي مربوط به قاعده کامبرين مشخص مي‌کنند. در واقع ظهور اين تريلوبيت‌ها مي‌تواند نشانه پايان پرکامبرين باشد.
شناخت پرکامبرين
خنمون‌هاي سنگ‌هاي پرکامبرين در قاره‌ها ، نادر و کمياب است. علت کميابي اين سنگ‌ها پوشيده شدن آنها توسط لايه‌هاي جوانتر مي‌باشد. در چنين مناطقي بيرون زدگي اين زمين‌ها در هسته کوههاي به شدت فرسايش يافته و قعر دره‌هاي عميق قابل مشاهده است. در واقع اين سنگ‌ها در مناطق وسيعي که به آن سپر (Shield) مي‌گويند گسترش يافته‌اند. سپرها از نظر زمين شناسي پيچيده و درهم مي‌باشند و عمدتا از سنگ‌هاي دگرگوني و تغيير شکل يافته‌اي تشکيل شده‌اند. نيمرخ آنها تحدب ملايمي داشته و در مقطع شبيه به سپر جنگجويان مي‌باشد. پرکامبرين ناشناخته ترين گستره از تاريخ زمين است، در نتيجه تقسيم بندي آن به واحدهاي زماني متعدد مشکل مي‌باشد.
دلايل ناشناخته ماندن پرکامبرين
پرکامبرين شامل رخدادهاي پراکنده‌اي مي‌باشد، که اين رخدادها به دليل گذشت زمان داراي جزئيات و آثار کمي مي‌باشند. دليلي که بر اين حقيقت وجود دارد، اين است که سپرها و ديگر بيرون زدگي‌هاي پرکامبرين از سنگ‌هاي دگرگون شده و پيچيده‌اي تشکيل شده است که در بسياري موارد توسط توده‌هاي بزرگ آذرين قطع شده اند. برخي از اين سنگ‌ها چندين بار چين خورده ، گسل يافته و بارها مورد نفوذ توده‌هاي آذرين قرار گرفته و دگرگون شده‌اند. عامل ديگري که مطالعه تاريخ پرکامبرين را پيچيده مي‌سازد، کمبود فسيل‌ها و سنگواره‌ها مي‌باشد. شواهد سنگواره‌اي و فسيلي فراواني تا قبل از دوران پالئوزوئيک در تاريخچه زمين شناسي ثبت نشده است. در زمان پرکامبرين حيات وجود داشته است، اما اشکال حياتي ، ساده و از نظر بدني نرم و قابل انعطاف بوده‌اند. به همين دليل تاريخچه فسيلي پرکامبرين ناقص مي‌باشد.
سنگواره‌هاي پرکامبرين
سنگواره‌ها و فسيل‌هاي پرکامبرين چندان شناخته شده نبوده و فراوان نمي‌باشند. ولي گاهي اوقات فسيل‌هايي با سن پرکامبرين يافت مي‌‌شود. احتمالا عادي ترين سنگواره‌هاي پرکامبرين ، ستون‌ها يا برجستگي‌هاي کاملا لايه لايه از جنس کربنات کلسيم مي‌باشد. اين ساختمان‌ها که استروماتوليت (Stromato lite) نام دارد، بقاياي موجودات حقيقي نبوده، بلکه مواردي هستند که توسط جلبک‌ها رسوب کرده‌اند. اگرچه استروماتوليت‌ها غالبا ساختمان‌هاي نسبتا بزرگي دارند، ولي اکثر سنگواره‌هاي ديگر پرکامبرين در حد ميکروسکوپي و کوچک هستند. در آفريقاي جنوبي سنگ‌هاي پرکامبرين قديمي ، با سن بيش از 3.1 ميليارد سال ، پيدا شده است که شامل باکتري‌ها و جلبک‌هاي سبز - آبي هستند. محتواي فسيلي پرکامبرين بدليل اينکه موجودات اين دوران داراي بدني نرم و قابل انعطاف بودند، بسيار کم و محدود مي‌باشد.
زمين‌هاي پرکامبرين
به عقيده بعضي از زمين شناسان در پرکامبرين يک خشکي واحد به نام پانگه‌آ وجود داشته است. گاهي اوقات اين خشکي تقسيم شده و تشکيل دو خشکي گندوانا و لوراسيا را داده است. بين اين دو خشکي را اقيانوس واحدي اشغال کرده بود. زمين‌هاي اين دوره به دو شکل ديده مي‌شوند.
* سپرها يا زمين‌هاي ثابت :
سپرها زمين‌هايي هستند که تا کنون کمتر توسط رسوبات پوشيده شده و کمتر تحت عمل فرسايش و چين خوردگي قرار گرفته‌اند. مهمترين سپرها دنيا عبارتند از سپر آفريقا ، سپر برزيل ، آمريکاي جنوبي ، سپرهند ، ايتاليا ، کانادا ، چين و سيبري.
* فلات قاره‌ها :
اين زمين‌ها در قسمت‌هاي چين خورده و يا دره‌هاي مرتفع قرار گرفته‌اند. اين زمين‌ها در اغلب زمان‌هاي زمين شناسي در زير درياها قرار داشته و توسط رسوبات پوشيده شده و تحت عمل چين خوردگي نيز قرار گرفته‌اند.
سنگ‌هاي پرکامبرين
تعيين سن سنگ‌هاي پرکامبرين بر اساس روش‌هاي راديومتريک صورت گرفته است. بطور کلي سنگ‌هاي مربوط به اين دوره به دو دسته تقسيم مي‌شوند.
* سنگ‌هايي با درجه دگرگوني بالا يا گرانوليت : اين سنگ‌ها قديمي ترين سنگ‌هاي شناخته شده مي‌باشند.
* سنگ‌هاي آذرين و رسوبي تخريبي اغلب دگرگون شده : اين سنگ‌ها جوانتر از سنگ‌هاي قبلي بوده و بر روي آنها قرار مي‌گيرند. اين سنگ‌ها به علت داشتن کلريت سبز رنگ بوده و به مجموعه سنگ‌هاي سبز رنگ مشهور هستند.
آب و هواي پرکامبرين
به علت کمبود اطلاعات فسيلي از پرکامبرين نمي‌توان به خوبي در مورد آب و هواي اين دوره اظهار نظر کرد. شواهد آب و هوايي اندک موجود در پرکامبرين بسيار متناقض مي‌باشد. چون از يک طرف فراواني کربنات‌ها از قبيل دولوميت و ساختمان جلبکي احتمالا معرف آب و هواي گرم مي‌باشد و از طرف ديگر ‌وجود تيليت‌ها در روي اکثر سپرها حاکي از يک زمان يخبندان عمومي مي‌باشد. بطور کلي از روي تمامي شواهد موجود مي‌توان نتيجه گرفت که پرکامبرين داراي آب و هواي گرم و مرطوب با اتمسفر غني از بخار آب بوده است. بطوري که بخارات آب در ارتفاعات ، باعث تشکيل و گسترش يخچال‌ها شده‌اند. رسوبات ماسه سنگي و شيل‌هايي که از اين زمان باقي مانده‌اند، نشاندهنده وجود عوامل فرسايشي است که بر سطح زمين حکمفرما بوده است.
مشخصات پالئوژئوگرافي پرکامبرين
بطور کلي پوسته زمين در پرکامبرين طي سه مرحله يا فاز انجام گرفته است که عبارتند از :
فازپرموبيل ( Permobilephase) (آرکئن)
در اين مرحله که حدود 3.4 ميليارد سال پيش به پايان مي‌رسد، پوسته زمين مشابه قشر کره ماه از گابرو غني بوده و اولين اقيانوس‌ها در آنها تشکيل گرديده است. ضمنا در اين مرحله درجه حرارت پايين آمده و کمتر از 374 درجه سانتيگراد گرديده است. سپس بطور ناگهاني فرسايش ، رسوبگذاري ، فرونشيني و دگرگوني ايجاد شده و در نهايت سنگ‌هاي گرانيتي تشکيل شده است. در اين مرحله با اينکه پوسته مقاوم تر گرديده ولي هنوز نمي‌توانسته وزن تشکيلات رسوبي ضخيم تر از 7 کيلومتر را تحمل نمايد.
فاز تحولي (Transitional Phase) پرتروزوئيک زيرين
در پروتروزوئيک زيرين ، پوسته گرانيتي براي اولين بار به صفحه‌ها و پليت‌هاي باثبات و کمربندهاي پر تحرک تقسيم مي‌شود. پليت‌هاي با ثبات از رسوبات اوليه پوشيده شده است. کمربندهاي پر تحرک متعددي نيز به وسعت صدها کيلومتر گسترده شده‌اند. از لابلاي شکستگي‌ها و خرد شدگي‌هاي کمربندها ، مواد نفوذي بازيک خارج شده و در سطح زمين گسترده شده است. در واقع در اين مرحله پليت‌ها و کمربندها مجموعا سطح زمين را پوشانده بود و حاشيه اين پليت‌ها و کمربندها ريفت‌ها (Rift) و شکاف‌هاي زير دريايي را ايجاد نموده است.
فاز تکتونيک صفحه‌اي (Plate –Tectonic) (پروتروزئيک بالايي)
در اين فاز دو قاره آفريقا و قاره آمريکاي جنوبي تشکيل شده و طبق مطالعات مغناطيس ديرينه ، اين دو قاره تا کرتاسه يکي بوده‌اند. در اين زمان درياهاي کم عمق و کنار خشکي (Epicontinental) گسترش يافته و محيطي مطلوب براي رشد و توسعه استرماتوليت‌ها ايجاد گرديده است.

مقدمه اورانيوم (U) عنصري است راهبردي و مصارف عمده آن در نيروگاههاي اتمي و سلاحهاي هسته‌اي و به مقدار جزئي، مصارف دارويي و پژوهشي دارد. در فرآيند تشکيل ...

مقدمه محيط‌هاي يخچالي دامنه وسيعي از موقعيت‌هاي رسوبگذاري از قاره‌اي تا دريايي ، زيريخچالي تا بالاي يخچالي و رودخانه‌اي -يخچالي تا درياچه‌اي - يخچالي ...

آتشفشان يک ساختمان زمين شناسي است که به وسيله آن مواد آتشفشاني (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد ياهر ۳)از درون زمين به سطح آن راه مي يابند. انباشتگي ا ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

● دوره پالئوزئيك: پالئوزئيک از دو کلمه يوناني پالئوس (Palaios) به معني قديمي و زئون (Zoan) به معني موجود زنده مشتق شده است. طول اين دوران حدود ۳۴۰ ميل ...

دانلود نسخه PDF - پرکامبرين