up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله پروفسور ابوالقاسم غفاري PDF
QR code - پروفسور ابوالقاسم غفاري

پروفسور ابوالقاسم غفاري

● دکتر ابوالقاسم غفاري
دکتر ابوالقاسم غفاري، از برجسته ترين دانشمندان ايراني در حوزه علوم رياضي، فيزيک و صنعت فضاست. ايشان نخستين ايراني راه يافته با سازمان فضايي آمريکا، ناسا مي باشد. دکتر غفاري تنها خارجي حاضر در پروژه بزرگ آپولو بوده است. پيش از آن نيز در زمينه علوم رياضي و فيزيک، فعاليت هاي فراواني به انجام رسانيده است که يکي از برجسته ترين آنها، همکاري با پروفسور اينشتين در زمينه نظريه وحدت ميدانها (نظريه اي که سالها ذهن دانشمندان را به خود مشغول داشته است و تلاشي است در جهت يگانه کردن کل نيروهاي جهان هستي) مي باشد.
دکتر غفاري در ۲۵ خرداد ماه سال ۱۲۸۵ هجري شمسي در تهران متولد شد و تحصيلات پايۀ خود را در دبيرستان دارالفنون به اتمام رسانيد. رياضيات و فيزيک را در دانشگاه نانسي فرانسه تحصيل کرد و ديپلم ستاره شناسي و آناليز عالي رياضيات را نيز از آنجا دريافت نمود. او دکتراي رياضياتِ فيزيک را از دانشگاه سوربن فرانسه اخذ کرد. در ۱۳۱۵ به اعضاي هيئت علمي دانشگاه تهران پيوست و پس از اتمام خدمت سربازي از سال ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۴ به عنوان استاد تمام آناليز عالي تدريس کرد و اين در حالي بود که در سال ۱۳۲۵، به دعوت دانشگاه سلطنتي لندن مدتي را در آنجا گذرانده و P.h.D تصحيح فاکتورهاي سرعت و روش هودوگراف در ديناميک گازي را از آنجا دريافت کرد.
پس از آن، در دانشگاه هاي لندن و آکسفورد، به حل مسائل پيچيده فيزيک مشغول شد و نسبيت را نيز در دانشگاه آکسفورد نزد پروفسور ميلن، فراگرفت. در سال ۱۳۳۹، به دعوت دانشگاه هاروارد، به آنجا نقل مکان کرد و تحقيقاتي را در زمينه معادلات ديفرانسيل و نيز حل مسائل ديناميک گازي به انجام رسانيد. در اين مدت همچنين بعنوان عضو موقت انستيتو مطالعات پيشرفته در پرينستون و نيز دستيار تحقيقاتي رياضيات در دانشگاه ايالتي پرينستون انتخاب گرديد.
در سالهاي ۱۳۴۰ و ۱۳۴۱، با پروفسور آلبرت اينشتين در رابطه با نظريه وحدت ميدانها فعاليت کرد و همزمان، با پروفسور مورس و لفچز در رابطه با معادلات ديفرانسيل در ابعاد بزرگ کار کرد. در ۱۳۴۱ بار ديگر به ايران بازگشت و به تدريس معادلات ديفرانسيل در دانشگاه تهران پرداخت. در ۱۳۴۷ رساله پروفسوري خود را در زمينه رياضيات و استاتيک در دانشگاه واشنگتن ارائه داد و از ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۱ در اين دانشگاه به تدريس معادلات ديفرانسيل پرداخت. در ۱۳۴۳، تحت عنوان دانشمند هوافضا به پايگاه فضايي Goddard ناسا نقل مکان کرد. پس از آن به پروژه عظيم آپولو پيوست و به انجام محاسبات مربوط به مسير انتقال کپسول حامل انسان به مدار ماه پرداخت. و در سال ۱۳۵۱، از ناسا بازنشسته شد و تحقيقات خود را در زمينه ديناميک هاي ستاره اي و کنترل ماموريت هاي بين سياره اي ادامه داد. او در ۱۳۴۸ به پاس خدماتش در جريان ماموريت آپولو -۱۱ از طرف نيکسون، رئيس جمهور وقت ايالات متحده، مدال افتخار دريافت کرد. ايشان همچنين در پروژه جنگ ستارگان نيز فعاليت هايي را به انجام رسانيده اند.
دکتر غفاري هم اکنون در آمريکا ساکن بوده و همچنان به انجام تحقيقات علمي در سن ۱۰۱ سالگي مي پردازد. گروه نجوم شفق تصميم گرفت تا در مصاحبه اي ويژه با پروفسور غفاري، به سراغ سالهاي فعاليت ايشان در ناسا در زمان انجام پروژه عظيم آپولو برود. بخشي از اين مصاحبه را مي توانيد در اينجا مشاهده کنيد.
▪ آقاي دکتر از راهيابي به سازمان فضايي آمريکا براي ما توضيح دهيد
بله، يک کنگره بين المللي است که هر ساله در يکي از شهرهاي اروپا يا آمريکا تشکيل مي شود، من در همه اين کنگره ها شرکت کردم. اولين کنگره اي که من در آن شرکت کردم در سال ۱۹۵۰ در دانشگاه هاروارد و آخرين آن هم در سال ۱۹۷۲ در ونکوور کانادا بود و کنگره هاي ديگري هم بود که هر ۴ سال يکبار برگزار مي شد و آشنايي من با اين موضوعات، از اين کنگره ها آغاز شد. زماني که در سال ۱۹۵۶ به آمريکا رفتم، به اداره استاندارد آنجا منتقل شدم و در آنجا با شخصي به نام دکتر Hugh Dryden (معاون پيشين ناسا؛ امروزه يکي از پايگاه هاي ناسا به احترام وي، Dryden ناميده شده است) آشنا شدم. زماني که ناسا تشکيل مي شد، از عده زيادي جهت همکاري دعوت کردند که Dryden نيز مرا به ناسا دعوت کرد.
▪ آقاي دکتر از سالهاي فعاليت خود در ناسا براي ما بگوييد.
ناسا، ۸ شعبه داشت که شعبه مربوط به موشک هاي فضايي، در ايالت آلاباما قرار داشت و رياست آن را دکتر ورنر فون براون (پدر موشک هاي فضايي آمريکا) عهده دار بود. در اين بخش قريب به ۴۰ آلماني با تابعيت آمريکايي فعاليت مي کردند. من در يکي از سخنراني هاي فون براون در واشنگتن با او آشنا شدم. او پس از کار در آلاباما، معاونت ناسا را به عهده گرفت و پس از آن نيز به نيويورک نقل مکان کرد و مدير يک کمپاني ساخت هواپيماهاي F-۱۴ شد. در اين مدت همچنين سفري به تهران داشت که در آن با شاه ايران ملاقات کرد و رايزني هايي را درباره فروش اين نوع هواپيماها به ايران انجام داد. البته اين کار به آساني صورت نگرفت زيرا آمريکا بيم آن داشت که اين هواپيماها از طريق ايران به شوروي منتقل شود.
در هر صورت، ۲ سال اوليه فعاليت هاي من در ناسا، در زمينه مشاوره بود و بعد از آن به پروژه آپولو انتقال يافتم. پس از آن نيز به پروژه ژوپيتر ملحق شدم. در پايان هم از ناسا بدليل مشکلات رفت و آمد به ايران، تقاضاي بازنشستگي کردم. پيش از آپولو، موشک هاي ردستون و تيتان، منحصرا توسط ارتش آمريکا ساخته مي شد اما پس از شروع پروژه آپولو، موشک هاي ساترن که مختص سفر به ماه بودند ساخته شد.
وظيفه ما در آپولو، تعيين مسير فضاپيما در جريان سفر به ماه بود تا فضاپيما بتواند در کوتاهترين زمان، حداکثر فعاليت را انجام دهد و يا اگر اشتباهاتي در مسير رخ مي داد، آنها را اصلاح مي کرديم. ما از ابتداي پروژه و از ماموريت آپولو – ۱، در ناسا استخدام شديم. پرتاب هاي اوليه (تا آپولو – ۱۱) همگي آزمايشي بودند تا بالاخره آپولو – ۱۱ موفق شد بر سطح ماه فرود بيايد. خطر جاني هم فقط در ماموريت آپولو – ۱ رخ داد. البته در ماموريت آپولو – ۱۳ نيز مشکلاتي براي فضانوردان بوجود آمد که با هدايت بسيار عالي فرمانده ماموريت، با سلامت به زمين بازگشتند.
▪ آيا شما در جريان ماموريت آپولو – ۱۳ نيز حضور داشتيد ؟
خير، من آنزمان به پروژه ژوپيتر منتقل شده بودم. (پروژه ژوپيتر مربوط به ارسال نخستين روبات دست ساز بشر به سمت سياره مشتري بود که Pioneer ۱۰ نام داشت.)
▪ همکاران شما در آپولو چه کساني بودند ؟
زماني که در ناسا بودم، رياست بخش ما را يک اتريشي به عهده داشت که پيش از آن در ساخت موشک هاي V-۱ و V-۲ (اولين نسل موشک هاي جنگي و فضايي جهان) فعاليت داشت که در جنگ جهاني دوم به اسارت آمريکا گرفته شده بود. موشک هاي V-۲ همان موشک هايي بود که در اواسط جنگ جهاني، آلمان بر ضد انگليس به کار مي برد. از فعالان اين موشک، تنها اين شخص با من همکار بود. معاون اين بخش، يک آلماني بود و نفر سوم هم بنده بودم. ما ۳ نفر در رآس اين قسمت از پروژه آپولو بوديم.
▪ با توجه به اينکه يک مسابقه بزرگ فضايي مابين آمريکا و شوروي در جريان بود، جو کار در پروژه آپولو چگونه بود ؟
بله، همانطور که گفتيد بين آمريکا و شوروي مسابقه بزرگي بود. در اکتبر ۱۹۵۷، اين مسابقه با پرتاب اسپوتنيک -۱ (نخستين ماهواره جهان) آغاز شد. صبح روز چهارم اکتبر ۱۹۵۷، دکتر کشي افشار (بنيانگذار موسسه ژئوفيزيک ايران) به من تلفن کردند و مرا از اين اتفاق باخبر کردند. البته اين پنجمين باري بود که شوروي دست به اين کار مي زد. در دفعات قبل، اين تجربه، ناموفق بود. چندي بعد هم يک ماهواره ديگر پرتاب کردند اين بود که اين مسابقه فضا شروع شد. آمريکا هم در ابتدا فعاليت هايي انجام مي داد، اما رسمي نبود. موشک ها هم اکثرا به دست ارتش ساخته مي شد، و فون براون و دسته اش هم تا پيش از تاسيس ناسا در ارتش فعاليت مي کردند که بعدا به ناسا پيوستند.
البته آمريکا هم تلاش بسياري کرد و کار فوق العاده اي انجام داد چراکه دانشمندان زيادي در آمريکا وجود داشتند اما جمع آوري آنها آسان نبود اين بود که طول کشيد تا سرانجام در سال ۱۹۵۸ اجازه تاسيس ناسا صادر شد. در ابتدا دفتر کار ما در يک عمارت قديمي در گوشه اي از کاخ سفيد بود و پس از رسمي شدن ناسا، يک شعبه در آلاباما و بخشي به نام Space flight center (مرکز پرتاب هاي فضايي) در واشنگتن تاسيس شد. من بدليل آنکه دوستان قديمي ام اکثرا در واشنگتن بودند، همانجا ماندم.
▪ کمي درباره اعطاي نشان افتخار از طرف رئيس جمهور آمريکا هم توضيح بدهيد
آپولوي ۱۱ در ژولاي ۱۹۶۹ رفت به ماه و برگشت. در همان اواخر ماه ژولاي يک برنامه در کاخ سفيد برگزار کردند، زماني که نيکسون رئيس جمهور بود. تعدادي از فعالان پروژه آپولو – ۱۱ از جمله ما نيز در اين برنامه دعوت داشتيم. خبرنگاران بسيار زيادي در آنجا حضور داشتند. در ابتدا نيکسون سخنراني کرد و پس از آن نيز مدال هايي طراحي شده بود که به ما اعطا شد.
▪ گويا ناسا قصد دارد تا بار ديگر انسان هايي را به ماه و مريخ اعزام کند نظر شما درباره امکان عملي شدن اين پروژه چيست ؟
بله. امروزه اکثر پروژه هاي تحقيقاتي فضايي، باسرنشين نيست و البته کشورهاي ديگر هم مانند هند و ژاپن و چين نيز در اين زمينه فعاليت مي کنند و ماموريت هايي را به ماه مي فرستند و تحقيقاتي را در قسمت هاي شمالي ماه انجام مي دهند. شما مي دانيد که پيش از آنکه انسان به ماه برود صحبت از اين بود که سطح ماه چگونه است. در ناسا نيز يک استاد فيزيک سخنراني را انجام داد که در آن به اين موضوع اشاره کرد که سطح ماه شبيه گرد و خاک است و در صورت فرود شيئي روي آن، آن جسم در گرد و خاک ماه فرو مي رود. همگي ما تعجب کرديم که پس چرا ما اينهمه زحمت مي کشيم ! خلاصه صحبت از اين موضوع زياد بود و سرانجام هم روي ماه فرود آمدند. البته ناسا برنامه هاي بسياري دارد. اما اشکال آن، کمبود بودجه است. تا پيش از اين هم پيش بيني مي شد تا انتهاي سال ۲۰۱۰، ماموريت هاي سرنشين دار به مريخ برود اما من گمان نمي کنم. البته ماموريت هاي بدون سرنشين زيادي در حال انجام است که من زياد وارد نيستم.
▪ آقاي دکتر، رابطه شما با نجوم و اخترشناسي چگونه آغاز شد؟
ما زماني که در پاريس براي ديپلم رياضي درس مي خوانديم، مجبور بوديم فيزيک نيز بخوانيم. در ژوئن ۱۹۳۲ زماني که ليسانس رياضي را گرفتم فيزيک را شروع کردم، بعد از فيزيک هم نجوم را شروع کردم. پس از آن هم در رصدخانه پاريس مشغول به کار شدم. البته کار من محاسباتي بود و رصدي نبود. من پس از آن به تهران و بعد از آن نيز به لندن رفتم. پس از آن هر نسخه از تزي را که در پاريس نوشته بودم به مناطق مختلف فرستادم. يکي از آنها را براي اينشتين در پرينستون فرستادم که او هم در جواب، يک نامه کوتاهي به زبان انگليسي فرستاد. البته زبان او فرانسه بود اما به تازگي انگليسي را فراگرفته بود. او نوشته بود very interesting ! (بسيار جذاب است).
در سال ۱۹۵۲ زماني که براي نجوم از هاروارد به پرينستون آمدم، در اولين جلسه من با اينشتين، او به من گفت که مقاله شما بسيار جذاب است و بيشتر درباره رياضيات است و ۳ فصل اول را داخل رياضيات شديد.
▪ تلخ ترين و شيرين ترين خاطره زندگي علمي شما چيست ؟
زماني که آپولو – ۱۱ روي ماه فرود آمد همه ما بسيار خوشحال بوديم و اين شيرين ترين خاطره من بود. و تلخ ترين نيز مربوط به آپولوي اول بود که زماني که فضانوردان وارد کپسول فضايي شدند، ناگهان اين محموله آتش گرفت و ما شاهد ماجرا بوديم که اغلب از بين رفتند.
در اين مصاحبه دکتر غفاري علي رغم کهولت سن، با شوق و علاقه خاصي به سوالات ما پاسخ مي گفت و همچنين با تشويق فعاليت هاي گروه ما اظهار کرد : سالها پيش در تهران، ما نيز قصد انجام کاري مشابه (تاسيس انجمن نجوم) را داشتيم اما محقق نشد و فعاليت هاي شما بسيار عاليست و برايتان آرزوي موفقيت دارم.

سيد محمود حسابي در سال 1281 (ه.ش), از پدر و مادري تفرشي در تهران زاده شدند. پس از سپري نمودن چهار سال از دوران كودكي در تهران, به همراه خانواده (پدر, ...

پروفسور محمدعبدالسلام ، فيزيکدان برجسته پاکستاني ، برنده جايزه نوبل فيزيک و بنيانگذارمرکز بين المللي فيزيک نظري (تريست ايتاليا)،روز پنجشنبه اول آذرماه ...

دکتر کاوه احمدي علي آبادي ، متولد ۹ آبان ۱۳۴۸ در شهرستان رشت است . وي پس از اتمام تحصيلات ابتدايي و راهنمايي براي ادامه تحصيل به خارج از کشور سفر کرد. ...

ماکس کارل ارنست لودويگ پلانک در بيست و سوم آوريل سال ۱۸۵۸ در شهر کيل آلمان زاده شد. وي فرزند ششم ويلهلم پلانک استاد علوم قضايي دانشگاه شهر بود. افراد ...

آيا در زندگي تان تاکنون عصباني شده ايد؟ مطمئنا جواب شما مثبت است. چرا که هر شخصي کم وبيش به علت اتفاقات خاصي که در زندگي پيش مي آيد حالات مختلفي از عص ...

دانلود نسخه PDF - پروفسور ابوالقاسم غفاري