up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله پرورش نشاء PDF
QR code - پرورش نشاء

پرورش نشاء

پرورش نشاء جعبه هاي برنج

پرورش نشاء جعبهاي و مديريت خزانه
اکوسيستمهاي طبيعي و فرآيندهاي آن در بعضي از موارد به دلخواه انسان و نيازهاي او به پيش نميروند و در بسياري از مواقع کند و بطئي ميباشند. يکي از راههاي مناسبسازي و تحت کنترل در آوردن اين فرآيندها استفاده از مکانيزاسيون ميباشد. مکانيزاسيوم بر نيروهاي طبيعي غلبه کرده و قدرت انسان را در کنترل طبيعت و تغيير آن به نفع خود افزايش ميبخشد و اين چنين است که مکانيزاسيون افزايش توليد و بهرهوري را به دنبال خواهد داشت. در دو دهه اخير تلاشهاي زيادي در ايران جهت بکارگيري ماشينآلات در کشت برنج صورت گرفته است اما يکي از علتهاي اصلي عدم استمرار و ادامه استفاده از ماشينهاي کشت برنج، مشکل تهيه نشاء و پرورش آن بوده است. به طوري که وجه تمايز اصلي کشت مکانيزه و سنتي برنج در پرورش نشاء، نشاءکاري و برداشت ميباشد که در سيستم مکانيزه ماشين جايگزين نيروي انساني در اين مراحل شده است. هدف کشت مکانيزه برنج کاهش صعوبت کاي، نشاءکاري منظم و هندسي به نحوي که تراکم مطلوب بوته در واحد سطح تأمين شود، افزايش عملکرد و رسيدن به مديريت کلان ميباشد. در متن حاضر روش تهيه و پرورش نشاء جعبهاي خدمت خوانندگان محترم ارائه ميشود اميد است مورد استفاده شما عزيزان قرار گيرد. عمليات پرورش نشاء جعبهاي از مراحل مختلفي تشکيل شده است که به شرح زير ميباشد:
● تهيه خاک بستر بذر
▪ خاک مناسب براي پرورش نشاء جعبها
مهمترين خصوصيات خاک خوب براي جعبه نشاء، اسيديته (PH) مناسب، بافت متوسط با مواد آلي کافي و قابليت نگهداري آب ميباشد. خاک لوم رسي (خاک رس مخلوط با لوم و مواد گياهي) مناسبترين خاک براي اين منظور است. خاک رسي (سنگين و چسبنده) و خاک شني (سبک) مناسب اين کار نيستند. بهترين نوع خاک بدين منظور، خاک شاليزاري، خاک جنگل، خاک باغ و خاکي است که قبلاً براي کشت مورد استفاده قرار گرفته و حاوي مقداري مواد آلي است. به منظور استفاده از خاک شاليزاري بعد از برداشت محصول برنج، با انجام شخم پائيزه خاک سطحي را در معرض هوا قرار داده و پس از جمعآوري براي بستر بذر استفاده مينمائيم. البته در سالهاي اخير کشاورزان گل شاليزاري را بعد از عمليات گل آب به طور مستقيم در جعبه نشاء استفاده ميکنند که اين روش داراي مزايا و معايبي به شرح زير ميباشد:
▪ مزايا:
تنظيم بودن اسيديته، کم بودن عامل بيماريزا، حاصلخيزي و مواد آلي کافي.
▪ معايب:
لزوم استفاده از روزنامه در کف جعبه به منظور جلوگيري از نشت و خروج گلآب از سوراخهاي جعبه، ريختن گلآب در جعبه و تسطيح آن با دست، وجود بذر و علفهاي هرز، سنگين شدن جعبه نشاء و عدم امکان استفاده از ماشين بذرپاش که استفاده از اين روش را در سطوح وسيع کشت مشکلساز نموده است. تهيه خزانه مناسب به توليد نشاءهاي مطلوب ميانجامد. آمادهسازي خاک بستر کشت بايد در پائيز تمام شده باشد. در چنين مواردي، بايد ۱۰ تا ۲۰ درصد بيشتر از حد مورد نياز، اقدام به تهيه خاک نمائيم.
▪ مقدار خاک مورد نياز
مقدار خاکي که براي يک جعبه لازم است حدود ۵ کيلوگرم است. عمق بستر خاک در جعبه نشاء بايد ۲ سانتيمتر باشد و ضخامت خاکي که براي پوشاندن بذر مورد استفاده قرار ميگيرد بايد ۵ ۰ سانتيمتر باشد. جهت توليد نشاء براي سطحي معادل ۱۰۰۰ مترمربع از زمين اصلي، نشاءهاي جوان به ۱۰۰ کيلو خاک و نشاءهاي نيمهبالغ به ۱۵۰ کيلو خاک نياز ميباشد.
▪ تميز کردن و خشک کردن خاک
جمعآوري خاک ۲ تا ۳ ماه قبل از بذرپاشي بايد انجام شود. بعد از جمعآوري، خاک بايد به خوبي خشک شود البته قبل از خشک شدن کامل، کلوخهاي خاک بايد شکسته شده و خرد شود که در زمان شروع بذرپاشي اقدام به خرد کردن خاک توسط دستگاه کراشر (خاک خردکن) و جداسازي سنگ و بقاياي گياهي و علفهاي هرز سال قبل توسط صفحات مشبک (الک) مينمائيم. وجود سنگ يکي از عوامل اصلي در شکستن انگشتيهاي ماشين نشاء کار در حين نشاءکاري ميباشد.
▪ تنظيم PH (اسيديته) خاک بستر بذر
به طور کلي بايد گفت زماني بستر کشت براي توليد نشاءهاي قوي مناسب است که اسيديته آن بين ۵ ۴ تا ۵ ۵ باشد. اگر قرار باشد از خاکهائي با اسيديته ۵ ۶ تا ۷ براي بستر کشت استفاده نمود، نياز به خنثيسازي و تعديل اسيديته در سطوح مناسب ميباشد. در اصل، عمليات تعديل اسيديته بايد دو تا سه ماه قبل از زمان بذرپاشي انجام گيرد. پيش از هر چيز ديگر، نمونه خاکها بايد جمعآوري و آزمايش شوند. به منظور خنثيسازي اسيديته، از گل گوگرد و يا پودر سولفور، به روش زير استفاده ميگردد:
خاک بستر بذر بايد يک ماه قبل به طور کامل با گل گوگرد مخلوط شود. در اين مورد، رطوبت خاک بايد در حد ۸۰ درصد باشد. به منظور کاهش يک واحد اسيديته خاک ميتوان ۱۰۰ کيلوگرم خاک بستر را با ۱۰۰ گرم گل گوگرد مخلوط کرد. در ابتدا، ۱۰ ليتر از کل خاک تهيه شده را با گل گوگرد مخلوط کرده، سپس مخلوط موردنظر را با باقيمانده خاک مخلوط مينمائيم که در اين شرايط ترکيب يکنواختي بوجود ميآيد. ميزان پودر سولفور لازم به ازاء هر ۱۱۰ تا ۱۲۰ کيلوگرم خاک، حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم ميباشد. لازم به ذکر است چنانچه کشاورزان عزيز از خاک شاليزاري بعد از شخم پائيزه در تهيه خاک بستر جعبه نشاء استفاده نمايند، مشکل تنظيم اسيديته وجود نداشته و نياز به کاربرد مواد فوق نميباشد.
● استفاده از کود در جعبه پرورش نشاء
مقدار استاندارد کود در جعبه براي سه عنصر K , P , N به ميزان ۲ گرم براي هر عنصر در نظر گرفته ميشود که با استفاده از دستگاه ميکسر (مخلوطکن) خاک با کود به خوبي مخلوط ميشود. چنانچه خاک بستر بذر از خاکهاي کوهستاني بوده و از نظر مواد غذائي فقير باشد، تقريباً ۴ گرم از هر عنصر خالص کودي مصرف ميشود. کودهاي مصرفي ممکن است شامل سولفات آمونيوم، سوپر فسفات تريپل، سولفات پتاسيم و غيره باشد. چنانچه از کود اوره، فسفات آمونيوم و سولفات پتاسيم استفاده شود با توجه به درصد عناصر موجود در آنها به ترتيب مقدار ۵ ۳ گرم اوره، ۴ ۴ گرم فسفات آمونيوم و ۴ گرم سولفات پتاسيم براي هر جعبه استفاده ميشود. مصرف بيش از اندازه کودها ممکن است باعث ضعيف شدن گياهچهها به همراه افتادگي برگها بعد از مرحله ۵ ۲ برگي شود. خاک بستر کشت بايد کاملاً با کودها مخلوط شده و از خشک شدن آن نيز جلوگيري شود. بنابراين، رطوبت چنين خاکهائي بايد در حدود ۸۰ درصد نگهداري شود به طوري که به آرامي با دست شکل گيرد. براي نشاءهاي جوان، چون مرحله رشدشان کوتاه است، کاربرد کودهاي پايه به تنهائي کافي ميباشد. چنانچه نشاءها علائم توقف رشد و کمرنگ شدن برگها را نشان دهند، کودهاي اضافي بايد در مرحله ۵ ۲ برگيشان بکار روند.
به منظور ريشهدهي بهتر نشاءها گاهاً ۲ تا ۳ روز قبل از نشاءکاري به ازاء هر ۱۰۰ جعبه مقدار ۵۰۰ گرم کود سولفات آمونيوم به عنوان استارتر بکار گرفته ميشود.
● لزوم حذف ريشکها و زوائد شلتوک (گلومهاي ناقص)
چنانچه بذرهاي برنج داراي ريشک يا گلومهاي ناقص باشند، حتي بذرهاي مرغوب هم ممکن است هنگام سبک و سنگين کردن با محلول آب و نمک به سطح آب آيند و در نتيجه عمليات بذرپاشي به طور يکنواخت انجام نميگيرد. در اين مورد ريشکها را ميتوان بوسيله مالش دادن بذور در يک کيسه و سپس غربال کردن آنها حذف نمود. البته در سيستم مکانيزه از دستگاهي به نام ماشين ريشکزن بدين منظور استفاده ميشود. عمليات انتخاب بذور مورد نياز براي کشت با روش سبک و سنگين کردن بذور در محلول آب و نمک و حذف دانههاي پوک، نيمه پر و نارس برنج انجام ميشود.
● تهيه بذر مرغوب در برنج
بذر مناسب، نشاءهاي قوي و خاک حاصلخيز از عوامل اساسي افزايش عملکرد در کشت برنج ميباشند. بهترين راه براي تهيه بذر مناسب کشت، انتخاب مزرعهاي عاري از آفات و بيماريها ميباشد که بدين منظور پنجههائي با دانهها و خوشههاي يکشکل را ميتوان با دست برداشت نمود.
مرحله بعدي خرمنکوبي خوشهها ميباشد. به طوري که سرعت چرخش خرمنکوب خيلي کم باشد. چون سرعت زياد چرخش ممکن است به دانهها آسيب برساند و جنين دانه خسارت ببيند که در آن صورت جوانهزني بذر به خوبي انجام نميگيرد. بذر خرمنکوبيشده بايد به طور مناسبي حفظ و نگهداري شود، به طوري که زياد خشک نشود و رطوبت آن در حد ۱۴ تا ۱۵% باشد. ميزان بذري که تهيه ميکنيم به اندازه ۳ کيلوگرم براي هر ۱۰۰۰ مترمربع در شرايط مطلوب ميباشد (در کشور ما اين مقدار به ۴ تا ۶ کيلوگرم افزايش مييابد*. عمل بذرگيري که به صورت فوق انجام ميشود بايد هر دو سال يکبار تکرار شود و بيش از دو سال از يک بذر استفاده نگردد.
● انتخاب بذر با استفاده از وزن مخصوص
با سبک و سنگين کردن بذور، بذرهاي سالم و پر با توجه به وزنشان از دانههاي پوک و نيمه پر جدا شده و در ته ظرف مينشينند. براي انتخاب بذر ميتوان از محلولهاي آب و نمک، سولفات آمونيوم، خاکستر چوب، خاک رس و غيره استفاده نمود. انتخاب بذر با محلول آب و نمک از متداولترين روشهاست. روش تهيه محلول براي انتخاب بذر با استفاده از قانون وزن مخصوص اجسام انجام ميگيرد، در مورد استفاده از نمک بايد گفت که ۴ کيلوگرم نمک را در ۲۰ ليتر آب خالص حل ميکنيم. در مورد سولفات آمونيوم، حدود ۵ ۴ کيلوگرم مورد نياز ميباشد و در مورد روش خاکستر چوب از ۱۲ تا ۱۴ ليتر خاکستر چوب استفاده ميشود. در مورد محلول رس، از آنجائي که تفاوتهاي کيفي بين انواع رسها وجود دارد، محلول بايد طوري تهيه شود که بتواند يک تخممرغ تازه را به سطح محلول آورده به طوري که پشت تخممرغ به اندازه سر نوشابه از محلول خارج گردد. هر بار بايد از ۱۰ ليتر محلول براي قرار دادن بذرها استفاده نمود. اگر چه محلول مورد نظر ممکن است چندين بار استفاده شود، ولي وزن مخصوص آن در هر نوبت بايد بوسيله تحممرغ تأييد گردد و سپس از آب و نمک استفاده گردد.
با توجه به آزمايشات انجامشده توسط نويسندگان در مورد ارقام محلي مانند طارم از آب خالص نيز ميتوان بدين منظور استفاده نمود و براي ارقام پرمحصول و دانه گرد از محلول آب و نمک به روش فوق استفاده ميشود.
● ضدعفوني کردن بذور
بذرهاي برنج مورد حمله بيماريهاي زيادي از جمله باکتريهاي مختلف، بلاست برنج، پوسيدگي طوقه (جيبرلا) و غيره قرار ميگيرند. ضدعفوني بذرها ميتواند از خسارت ديدن بذرها در اثر بيماريها جلوگيري کند. ضدعفوني بذر با توجه به ميزان غلظت سم و مدت زمان انجام کار بر حسب درجه حرارت آب انجام ميشود. در مورد بنوميل اگر درجه حرارت آب ۱۵ درجه سانتيگراد يا بيشتر باشد، بايد به مدت ۱۷ تا ۱۸ ساعت از محلول ۳ در هزار اين سم استفاده شود. چنانچه درجه حرارت آب ۱۰ درجه سانتيگراد يا بيشتر باشد، به مدت ۲۴ ساعت بايد از محلول ۳ در هزار استفاده شود. درجه حرارتهاي بالاتر آب اثرات ضدعفونيکننده بيشتري دارد. بنابراين نه تنها بايد از غلظت پائينتر سم استفاده کرد بلکه بايد بذر را مدت زمان کوتاهتري با قارچکش تيمار نمود. بعد از انتخاب بذور سالم توسط محلول نمک، بذرها بايد کاملاً با آب شسته شوند، سپس در محلول بنوميل ۳ در ۱۰۰۰ به مدت ۱۷ تا ۱۸ ساعت يا محلول Hmoai (تيوفانات متيل تيرام ۸۰ درصد) با غلظت ۲ در ۱۰۰۰ به مدت ۲۴ ساعت قرار ميدهيم. بعد از ضدعفوني، بذور موردنظر را به مدت يک يا دو روز باقي گذارده، سپس به آرامي آنها را در آب خيسانده تا جوانه بزنند. شستشوي بذور بلافاصله بعد از ضدعفوني، ممکن است باعث کاهش اثرات سم شود.
سموم قارچکش جديدي که براي ضدعفوني بذر برنج به کشور وارد گرديد عبارتند از تريفمين و سلست که به نسبت ۲ در هزار کاربرد دارد.
● خيساندن بذر برنج
بذرهاي نارس و نامناسب برنج هنگام خيساندن به طور غيريکنواخت جوانه ميزنند و غالباً گياهچههاي ضعيفي با قدرت زنده ماندن پائين را توليد ميکنند. در مرحله جذب آب، محتوي نشاسته بذرها به تدريج به قند تبديل شده و جوانه بذر ظاهر ميشود. سرعت شکستن پوسته بذر توسط جوانه برنج به درجه حرارت آب بستگي دارد. مجموع درجه حرارت مورد نياز براي جوانهزني بذر برنج ۱۰۰ درجه سانتيگراد ميباشد. به طوري که اگر درجه حرارت آب ۱۰ درجه سانتيگراد باشد، بذر برنج براي جوانهزني به ۱۰ روز زمان نياز دارد. چنانچه از آب جاري و يا آب رودخانه در اين مورد استفاده شود بايد توجه کرد که درجه حرارت آب تا ساعت ۹ صبح ممکن است مناسب نباشد. بهترين شرايط جوانهدار کردن بذور در مدت ۵ تا ۶ روز ميباشد. مقدار آب مصرفي به منظور خيساندن بذور بايد دو برابر ميزان بذر باشد. استفاده از يک ظرف بزرگ در اين مورد مطلوب ميباشد. به منظور خروج مناسب جوانه از پوسته بذر، علاوه بر آب، اکسيژن نيز مورد نياز ميباشد.
بنابراين، با تعويض آب در هر روز يکبار عمل اکسيژن رساني به خوبي انجام ميگيرد. ضمناً از يکنواختي درجه حرارت آب نيز بايد اطمينان حاصل کنيم. در روش مکانيزه از حوضچه جوانهزني بذر استفاده ميشود که داراي هيتر، ترموستات تنظيم دما و سيستم آبپاش بوده که به طور همزمان حرارت و اکسيژن مورد نياز بذور را براي جوانهزني تأمين ميکند.
● تسريع در جوانهزني
اقدامات کافي جهت تسريع در جوانهزني قبل از بذرپاشي، باعث يکنواختي در جوانهزني بذور ميشود، که اين مسئله خود شروع خوبي براي رشد گياه برنج ميباشد. چنانچه اين عمل در درجه حرارتهاي پائين انجام شود، حتي ۵ تا ۶ روز خيساندن بذر نيز باعث تسريع در جوانهزني نميشود. از طرفي خيساندن به مدت طولاني ممکن است قدرت زنده ماندن بذرهاي برنج را کاهش دهد. در اين مورد استفاده از يک اتاق شستشو يا حوضچه جوانهزني به منظور جوانهزني يکنواخت بذور ميتواند مفيد باشد به طوري که بعد از قرار دادن کيسههاي محتوي بذر در درون دستگاه، با تنظيم درجه حرارت دستگاه (در روز اول ۱۰ درجه، روز دوم تا پنجم ۱۵ درجه و روز ششم ۳۰ درجه سانتيگراد = ۱۰۰ درجه)، جوانهزني بذور به طور يکنواخت انجام ميشود. اين عمل ميتواند تاريخ بذرپاشي را جلو بيندازد بدون اينکه از قوه ناميه بذرهاي برنج بکاهد. در روش ديگري کيسههاي محتوي بذر تحت دماي ۲۵ درجه به مدت ۴ الي ۵ روز در داخل حوضچه جوانهزني که داراي ترموستات تنظيم دما ميباشد، قرار ميگيرند و جوانه ميزنند. درجه حرارت اپتيمم براي تسريع جوانهزني ۳۲ درجه سانتيگراد است، زمان لازم حدود ۲۰ تا ۴۰ ساعت است. وقتي بذور برنج در حرارت ۳۲ درجه سانتيگراد انکباتور (دستگاه گرمکننده) قرار داده شوند، حدود ۲۱ ساعت طول ميکشد تا بيش از ۹۰% بذرها رويش يابند. چنانچه حوضچه جوانهزني در دسترس نباشد مراحل عمليات تسريع در جوانهزني به شرح زير ميباشد:
کيسههاي حاوي بذر را از آب خارج کرده تا اينکه آب اضافي از آن خارج گردد. سپس بذرها را در تشت محتوي آب داغ با درجه حرارت ۴۰ درجه سانتيگراد به مدت ۱۰ ساعت قرار ميدهيم پس از پايان اين مدت، بذرها جوانههاي کوچکي به طول ۱ ميليمتر به شکل سينه کبوتر توليد ميکنند. اما اگر طويلتر از اين شود احتمال دارد که در حين بذرپاشي شکسته شود. البته مردم ژاپن درجه حرارت ۴۲ درجه سانتيگراد را مدنظر ميگيرند که ممکن است کاربرد چنين آب داغي بلافاصله بعد از خيساندن مطلوبتر باشد. درجه حرارت فوق ممکن است تا ۲ درجه سانتيگراد هم کاهش يابد، به همين خاطر بايد کوشش کرد تا اينکه درجه حرارت ۴۰ درجه در اين مدت حفظ شود که با استفاد از دماسنج ميتوان درجه حرارت آب را کنترل نمود.
در روش ديگري کيسههاي محتوي بذر برنج در حفرهاي که به همين منظور در خاک ايجاد شده قرار ميگيرد و روي آنها را به طور کامل با کاه برنج ميپوشانند. بذرهاي برنج در اين روش از گرماي ايجادشده در اثر تخمير کاه استفاده نموده و جوانه ميزنند.

● مقدمه رشد ماهيان و عواملي که روند رشد تحت تأثير آنهاست براي پرورش دهنده ماهي ، در درجه اول اهميت قرار دارند. زيرا حداکثر رشد ماهي در حداقل مدت زمان ...

نقش و جايگاه آبزيان در رژيم غذايي از گذشته حائز اهميت بوده و امروزه آبزيان بعنوان يكي از منابع پروتئيني (پروتئين سفيد ) مورد توجه انسان قرار گرفته و ب ...

در اين مقاله پرورش گوساله در دو قسمت عمده پرورش گوساله و مراقبت از گوساله بعد از تولد بررسي خواهد شد. ● کنترل تنفس: - بعد از خروج گوساله وضعيت تنفس آن ...

مقدمه زنبورهاي يک کندو شامل يک ملکه ، چند صد زنبور نر و چندين هزار زنبور کارگر مي‌باشد. در تابستان و بهار که زنبورها فعاليت زيادي براي جمع آوري شيره د ...

● کرفس کرفس گياهيست دو ساله با ريشه اليافي و برگ هاي آن مرکب از برگچه هاي دندانه دار مي باشد که از روي ريشه مي رويند . برگ کرفس حدود ۵۰ سانتيمتر رشد م ...

هويج ، گياهي است دوساله كه ريشه آن عمودي بوده و قسمت وسط ريشه گوشتي وخشبي و به رنگ زرد ميشود كه هويج مصرفي را تشكيل ميدهد. به هر ميزان كه اين قسمت ظري ...

کاهو گياهيست يک ساله ، اين گياه از حوالي اروپاي ساحلي يا آسياي مرکزي به نقاط ديگر جهان منتقل شده است .گروهي از محققين معتقدند که مبداء اصلي آن هندوستا ...

چاي (Camellia sinensis) يکي از نوشيدنيهاي عمده و ساده درجهان بالاخص در کشور ما مي باشد. مصرف سرانه چاي در کشور حدود ۷ ۱ کيلوگرم بوده و حدود ۶ ۱ برابر ...

دانلود نسخه PDF - پرورش نشاء