up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله پرورش ماهي PDF
QR code - پرورش ماهي

پرورش ماهي

پرورش ماهي مداربسته (1)

● شناسايي قسمتهاي مختلف سيستم مداربسته
در سالهاي اخير مصرف ماهي در اکثر کشورها به ميزان قابل توجهي افزايش يافته است و تکثير و پرورش ماهي به عنوان منبع پروتئيني سبب شده است که اين کار بصورت يک تجارت مهم در کشورهاي پيشرفته تبديل شود. ماهي نسبت به عوامل محيط آبي که در آن زيست مي کند نظير PH ، O ۲ ، NH ۴ ، و ديگر عوامل بيوشيميايي و بيولوژيکي،موجودي بسيار حساس است و ضرورت دارد که اين عوامل در يک حد مشخص و معمولي ثابت بماند. با توجه به اين نياز روزافزون سعي شده است براي پرورش فوق متراکم ماهيان ، بهبود عوامل محيطي و بهبود کيفيت توليد و کوتاه شدن دوره پرورش مدنظر قرارگيرد.
قدمت استفاده از سيستم گردشي پرورش آبزيان به حدود دو دهه مي رسد که براي اولين بار در کشور دانمارک مورد استفاده قرارگرفت و هم اکنون در کشورهاي اروپايي (به طور خاص) مورد استفاده قرار مي گيرد. در زمان حاضر از اين سيستم براي استفاده از پرورش آبزيان گرمابي و سردابي استفاده مي شود. نحوه کاربرد سيستم هردو روش يکسان است اما عواملي همچون دما ، اکسيژن و ... در پرورش آبزيان مختلف متفاوتند که بايد تنظيم و کنترل شوند.
در يک سيستم مداربسته که آب مورد استفاده ماهيان از نظر اکسيژن فقير شده و مواد سمي و فضولات آن زياد شده است، با حذف مواد معلق توسط ميكروفيلتر و تبديل آمونيوم توليد شده به نيتريت و نيترات زير حد مجاز توسط بيوفيلترها و تزريق اکسيژن مايع خالص بوسيله راکتورهاي مخلوط کن و ضدعفوني کردن، آب احيا مي شود و مجدداً مورد استفاده قرار ميگيرد. در اين تصفيه فيزيکي و شيميايي دقت عمل و سرعت ضرورت دارد بطوريکه کوچکترين اختلال در عمل تصفيه و احيا سبب مرگ و مير شديد آبزياني که از آب بازگشتي استفاده مي کنند مي شود. چنين ظرافتي سبب مي شود که کنترل کيفيت آب بطور دائمي صورت گيرد و عمل تصفيه بدون کوچکترين توقفي انجام شود. به همين دليل اتوماسيون نقش مهمي در صحت عمل چنين سيستمي ايفا مي کند.
پس از اندازه گيري عوامل حياتي در آب مورد استفاده ماهيان، اطلاعات بدست آمده را تجزيه و تحليل مي کنند. چنين نيازي سبب مي شود که صنعت نقش مهمي در اندازه کيري عوامل و تجزيه و تحليل و اصلاح آنها داشته باشد.
تصفيه فيزيکي و شيميايي و احياي مجدد آب در سيستم مداربسته در مصرف آب و ابعاد زمين مورد نظر موثر است و زمان رشد را به حداقل مي رساند، بطوريکه يک محصول در مدت يک سال چند بار قابل عرضه به بازار است. کنترل دما از عوامل مهم ديگري است که سبب کاهش دوره پرورش مي شود.
در اين سيستم فاکتورهاي مورد نياز تغذيه ماهي در شرايط مطلوب است. در نتيجه در مصرف غذا صرفه جويي مي شود و در نهايت هزينه هاي تمام شده نيز کاهش مي يابد که خود يکي از مزاياي اين سيستم است.
بخشهاي سيستم مداربسته عبارتند از: چند حوضچه بتني، ميکروفيلتر، پمپ سيرکوله، فيلتر بيولوژيک، پمپ هواده، مخروط تزريق اکسيژن مايع، اتاق کنترل، موتور ژنراتور،اشعه uv ، غذاده خودکار و ... .
● نحوه کار سيستم مداربسته
هدف کلي در يک سيستم مداربسته پرورش آبزيان استفاده مجدد از آب و افزايش تراکم ماهي در استخرهاي پرورشي است. طبق محاسبات انجام شده، با احياي مجدد آب و ايجاد شرايط زيست مناسب در استخرها، با تراکم بالا مي توان مصرف آب را تا يک هفتادم کاهش داد که اين خود در پرورش و فراگير کردن آن در مزارعي که آب و زمين مختصري دارند، تحول بوجود مي آورد. به عنوان مثال در يک مزرعه پرورش ماهي قزل آلا به ظرفيت ۵۰ تن، ميزان آب تازه مورد نياز ۵۰۰ ليتر در ثانيه و مساحت استخرها نيز پنج هزار متر مربع است، اما در يک سيستم آب در گردش با همين ظرفيت، آب مورد استفاده به هفت ليتر در ثانيه و مساحت استخرها تا ۲۵۰ متر مربع کاهش مي يابد.
عملکرد سيستم مداربسته پرورش ماهي مبتني بر گردش آب موجود در استخرها و احياي مجدد آن از لحاظ اکسيژن مورد نياز، دفع مواد زائد،تصفيه کردن مواد سمي، تنظيم PH و گندزدايي است. کنترل هريک از عوامل ذکر شده و ايجاد شرايط سالم استفاده از روش خودکار اندازه گيري، کنترل و ثابت نگهداشتن هريک از اين عوامل در محدوده مجاز است که مجموعه اين شرايط حضور صنعت و تکنولوژي جديد را در هر مزرعه پرورش ماهي ضروري مي سازد.
استفاده از کامپيوتر در چنين سيستمي نه تنها اين موارد را محقق نمي سازد بلکه با بکارگيري نرم افزارهاي مناسب ، هر لحظه آمار و اطلاعات دقيقي در کليه زمينه هاي مربوط به پرورش در اختيار است. همچنين تشخيص و درمان بيماريهاي احتمالي موجود در استخرها به وسيله کامپيوتر انجام مي گيرد. امروزه وضعيت مزرعه را بوسيله خطوط تلفن از هر نقطه دلخواه و از کيلومترها فاصله کنترل مي کنند زيرا سيستمهاي کامپيوتري اين گونه ارتباط از راه دور را باي مجموعه امکان پذير ساخته است.
سيستمهاي آب در گردش پرورش ماهي با توجه به انتخاب قابليتهاي مورد نظر با امکانات متفاوتي ساخته شده اند که در کليات با هم مشترکند ولي هريک قابليتهاي مختلفي دارند
● اصول بيولوژيكي توليد در سيستم مداربسته
هنگاميكه در سيستمهاي مدارباز آب كافي با كيفيت مناسب ودماي ثابت دردسترس نبوده ويا فراهم نمودن آن از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نباشد ، استفاده از سيستمهاي مداربسته ضروري است. در سيستم مداربسته بطور كلي آب غير قابل استفاده براي ماهي از استخرها به بخش تصفيه انتقال داده شده وپس از تصفيه مكانيكي ، بيولوژيكي واكسيژن دهي به استخرهاي ماهي برمي گردد.
● تغذيه ماهي
پس از مشخص شدن نوع واندازه غذا بايد مقدار غذادهي روزانه محاسبه شود كه با توجه به وزن كل ماهيهاي سيستم ودرصد وزن بدن باشد. نكته بسيار مهم اين است كه پس از هر بار بيومتري كه معمولا هر ۱۵روز يكبار صورت مي گيرد، نبايد مقدار غذادهي سريعا افزايش يابد چرا كه فعاليت بيو فيلترها مختل مي شود وسبب افزايش پارامترهاي سمي ازجمله آمونياك مي گردد. بطور كلي مقدارغذادهي نبايد از ۱۰% ۵% كل غذادهي در روز بيشتر شود. با توجه به شرايط سيستم هر دو تا سه روز يكبار بايد اين مقدار افزايش يابد .(ازدادن غذاي تر خودداري شود).
● پارامترهاي فيزيكي
▪ PH
مقدار آن در رابطه با سمي شدن آمونياك وغلظت دي اكسيد كربن اهميت به سزايي دارد بهترين دامنه براي فعاليت بهينه سيستم ۲ ۷ ۹ ۶ ميباشد.از تغييرات ناگهاني آن در سيستم بايد جلوگيري كرد ، زيرا تغييرات آن تاثير سريع برروي ديگر پارامترها دارد. ۵ ۰ واحد در روز بيشتر نبايد تغيير يابد. معمولا پ هاش آب به دو دليل در سيستم اسيدي مي شود:
دي اكسيدكربن حاصل از تنفس
اسيد حاصل از فعاليت سيونفيكاسون
درصورت اسيدي شدن آب ، بيكربنات سديم يا هيدروكسيد كلسيم اضافه مي شود. به ازاي هر ۲۰ كيلوگرم غذا، ۱ كيلوگرم هيدروكسيد كلسيم اضافه مي شود. قليا ئيت بايد ۱۲۰ ۵۰ ميلي گرم در ليتر باشد.
▪ اكسيژن
مصرف اكسيژن ماهي بستگي به پارامترهايي مانند دما، سايز ماهي ، فعاليت ومقدار غذادهي دارد. در دماي ۱۸ درجه سانتيگراد متوسط مصرف اكسيژن ۶۰۰ گرم به ازاي هر كيلوگرم غذا در روز ويا بطور متوسط ۴۸۰ ميلي گرم در ساعت به ازاي هر كيلو ماهي مي باشد. اكسيژن محلول بايد بيش از ۶ ميلي گرم در ليتر باشد.
با توجه به اينكه در سيستم ۱۰۰ تني ۲۷۵ كيلوگرم در روز غذادهي صورت مي گيرد بايد ۷ ۶ كيلوگرم اكسيژن در ساعت براي ماهي تامين شود كه با اكسيژن دهي بخشي از آب ورودي از طريق راكتورها انجام مي شود.
غلظت اكسيژن در استخرها بايد بيشتر از ۶۵% مقدار اشباع آب منطقه باشد اكسيژن خالصي كه به آب اضافه مي شود سبب مي شود كه غلظت اكسيژن ۳۰۰ ۲۰۰%در آب ورودي افزايش يابد كه به تدريج در استخرها مقداراكسيژن لازم تامين مي شود اگر اكسيژن در بيوفيلترهاي هوازي به زير ۲ميلي گرم در ليتر برسد باكتريهاي بي هوازي فعال شده و سولفيد هيدروژن آزاد ميكنند كه سبب مرگ ومير در ماهيها ميشود.همزمان فعاليت باكتريهاي نيتريفيكاسيون هم كاهش يافته كه در نتيجه آن غلظت آمونياك ونيتريت افزايش مي يابد.
▪ دما
بهترين دما براي رشد قزل آلا وفعاليت باكتريهاي نيتريفيكاسيون ۱۸ ۱۵ درجه سانتيگراد مي باشد همانند ساير فاكتورهاي آب از تغييرات ناگهاني دما نيز بايد خودداري گردد درجه حرارت كمتر ويا بيشتر از حد بهينه سبب كاهش رشد مي شود.
▪ كدورت
تعيين شفافيت آب (توسط سشي ديسك) نقش بسيار مهمي در سيستم دارد اگر بيشتر از ۱۵ سانتي متري سطح آب مشخص نباشد بايد سريعاً رفع كرد علت اين امر مي تواند در نتيجه كم اشتهايي ماهي ، غذادهي بيش از اندازه ، بيماري ويا اشكال در عملكرد ميكرو فيلتر باشد. تا برطرف شدن مشكل بايد مقدار غذادهي را به حداقل رساند. در غير اينصورت ماهيها دچار صدمات آبششي ميشوند.
● پارامترهاي شيميايي
▪ آمونياك آمونيم
آمونياك توليد شده در سيستم در اثر متابوليسم ماهي و تجزيه مواد دفعي وپسماندهاي غذا مي باشد به همين دليل لازم است به سرعت ذرات جامد مدفوع وغذاي خورده نشده از سيستم خارج شود.
(آمونياك كل به دو فرم آمونياك غير يونيزه سمي و آمونياك يونيزه غيرسمي باشد. مقدار آمونياك مجاز غير يونيزه براي سايزفينگرلينگ ۰۰۵ ۰ وبراي ماهيهاي بزرگتر ۰۲۵ ۰ ميلي گرم در ليتر است. اما مقدار ۰۶ ۰ ميلي گرم در ليتر سبب ايجاد واكنشهاي سمي در ماهي ميشود. پ هاش در محدوده ۷ سبب كمتر شدن سمي بودن آمونياك مي شود. مقدار توليد آمونياك از طرفي به ميزان پروتئين واسيد آمينه غذا واز طرف ديگر به مقدار غذادهي بستگي دارد.
ارگانيسمهاي حذف نيتروژن باكتريهاي اتوتروف هستند كه از گونه هاي نيتروزموناس و نيتروباكتر مي باشند. از آنجائيكه همزمان بارشد ماهي غذادهي هم افزايش ميابد بايد توجه داشت اين افزايش بصورتي باشد كه فرصت لازم جهت افزايش جمعيت باكتريهاي مسئول نيتريفيكاسيون براي تبديل آمونياك اضافه شده به نيتريت ونيترات وجود داشته باشد.
براي تثبيت وافزايش جمعيت باكتريها معمولا چند هفته وقت لازم است. باكتريهاي نيتريفيكاسيون به بسياري از داروها ومواد شيميايي كه براي درمان ماهي بكار ميرود حساس هستند به همين دليل لازم است كه درهنگام درمان مواد شيميايي ودارو وارد بيوفيلترها نشود.
▪ نيتريت
نيتريت حاصله از اكسيداسيون آمونياك توسط باكتريهاي نيترو باكتر به نيترات تبديل مي شود.
اگر نيتريت از حد مجاز بيشتر شود برروي هموگلوبين ماهي تاثير گذاشته ومانع از جذب اكسيژن مي شود كه معروف به بيماري مت همو گلوبين مي باشد. به همين دليل با وجود اشباع بودن آب از اكسيژن به دليل مشكل بوجود آمده ماهي به سختي تنفس مي كند كه متعاقباًً سبب كاهش رشد وايجاد بيماري مي شود. با افزودن نمك طعام به آب و ثابت نگهداشتن مقدار كلر به مقدار ۲۰۰ ۱۵۰ ميلي گرم در ليتر به راحتي از بروز مسموميت ناشي از نيتريت در ماهي مي توان جلوگيري كرد.
▪ دنيتريفيكاسيون
مرحله دنيتريفيكاسيون توسط يكسري از باكتريهاي هترو تروف انجام مي گيرد. در اين مرحله باكتريها اكسيژن را از نيترات تامين مي كنند. نصف اسيدي كه توسط باكتريهاي نيتريفيكاسيون توليد مي شود در اين مرحله مصرف مي شود.
▪ نيترات + مواد آلي نيترات
۶NO۳+۵CH۳OH ۵CO۲+۷H۲O+۳N۲+۶OH +e
▪ دي اكسيدكربن
در نتيجه تنفس ماهي وباكتريها در سيستم ، دي اكسيدكربن توليد مي شود. اگر مقدار بيش از ۱۲ ميلي گرم در ليتر بشود سبب استرس، كاهش ضريب تبديل غذايي مي شود وبراي حذف آن از هوادهي استفاده مي شود. همچنين بيوفيلترهاي چكه اي هم در حذف دي اكسيدكربن بسيار موثر هستند بدون حذف دي اكسيدكربن ، پ هاش آب اسيدي ميشود.
▪ سولفيدهيدروژن
در اثر تجزيه بي هوازي مواد آلي در آب ايجاد مي شود. تركيب سولفيد محلول با يون هيدروژن تشكيل سولفيد هيدروژن را ميدهد ووجود آن بستگي به مقدار پ هاش دارد. با شستشوي بيوفيلتر غرقابي از تجمع آن وبروز خطر در سيستم مي توان جلوگيري كرد.

ماهي يک مهره دار خونسرد و آبشش دار است که در آب زندگي مي کند. ماهيها (با بيش از ۲۷۳۱۵ گونه) يک گروه نزديک نيا (پارافيلتيک Paraphyletic) هستند و به سه ...

ماهي سوف (Zander) همچنان قسمتي از معماي اين گونه است که بارها در سرتاسر جهان مورد آزار واقع شده و پايان زننده اي از لحاظ سياست بهره برداري در انتظار ا ...

انواع گونه هاي کپور ماهيان : ۱) کپور معمولي ۲) کپور نقره اي ۳) کپورسرگنده ۴) کپور علفخوار ● روش هاي پرورش بهترين روش براي پرورش ماهيان گرمابي ، پرورش ...

▪ نام گروه ماهيانcobitidae : ▪ نام خانواده: لوچ ▪ نام ماهيان : لوچ دلقک ▪ طول حداکثر: ۳۰ سانتي متر ▪ سطح شنا: کف آب ▪ مکانهاي جاگيري : زير تخته سنگهاو ...

چاي (Camellia sinensis) يکي از نوشيدنيهاي عمده و ساده درجهان بالاخص در کشور ما مي باشد. مصرف سرانه چاي در کشور حدود ۷ ۱ کيلوگرم بوده و حدود ۶ ۱ برابر ...

براي نخستين بار در ايران صدف مرواريدساز لب سياه تکثير شد مرواريد طبيعي يکي از جواهرات بسيار مهم و قيمتي از دوران باستان به شمار مي رود و به همين دليل ...

با توجه به نياز روزافزون جوامع بشري به محصولات پروتئيني با منشاء حيواني و رشد تصاعدي جمعيت جهان که تقاضا براي اين محصولات را افزايش داده است بالا بردن ...

در سابق هر مرغدار بنا به وسليقه و ابتکار خود و با کمک يک بناي ساده و چند کارگر ساختماني لانه براي نگاهداري مرغ هاي خود تهيه مي ديد ولي امروزه بر اثر پ ...

دانلود نسخه PDF - پرورش ماهي