up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله پرورش شترمرغ PDF
QR code - پرورش شترمرغ

پرورش شترمرغ

کلي سپتي سمي هموراژيک فوق حاد در شتر مرغ

با توجه به گسترش مزارع پرورش شترمرغ در کشور و توجه فراوان مسئولين و نيز دامپروران با اين جنبه نوين صنعت دامپروري، آگاهي از شيوه صحيح نگهداري اين حيوان، پيشگيري از بيماريهاي آن و نيز در صورت امکان روشهاي موثر درمان اين بيماريها از اهميت ويژه اي برخوردار است.
يکي از اين بيماريها که به دفعات در مزارع پرورش شترمرغ کشور مشاهده شده و خسارات مالي فراواني را به اين مزارع وارد کرده است، کلي سپتي سمي مي باشد.عامل اين بيماري، باکتري اشريشيا کلي است که در دستگاه گوارش جانوران خونگرم از جمله پستانداران و پرندگان حضور داشته ولي در روده ماهيها و ساير حيوانات خونسرد به صورت فلور طبيعي وجود ندارد و بيشتر سروتيپهاي آن قادر به ايجاد بيماري در طيور مي باشند.
برخي سويه هاي غير بيماريزاي اين باکتري نيز گاهي در صورت ايجاد شرايطي مساعد از جمله سوء تغذيه، تغيير ناگهاني جيره، فعاليت ساير باکتريها و نيز ويروسها و ... فعال شده و به عنوان يک بيماري فرصت طلب مي توانند موجب بيماريزايي گردند.
باکتري E.coli علاوه بر توانايي ايجاد سپتي سمي و انتروتوکسمي در شترمرغها، تعداد ديگري از بيماريهاي عفوني مربوط به کيسه زرده را در دوران جنيني و نوزادي سبب مي گردد.همچنين با جايگزيني در نقاط مختلف بدن شترمرغ، قدرت ايجاد سينوويت، سنوزيت، پريتونيت و ... را دارا است و مرگ و مير ناشي از فعاليت اين باکتري، سالانه تلفات فراواني را به پرورش دهندگان شترمرغ در کشور وارد مي سازد.
استفاده از واکسن عليه اين باکتري در شترمرغ ها به علت تغيير مداوم سروتيپ ها و سويه هاي آن، موثر نبوده است و بهترين راه مقابله با اين باکتري، از بين بردن شرايط رشد و تکثير آن و ايجاد بيماري است.
....
مواد و روش کار
شتر مرغ هاي گله مورد بررسي، از نژاد گردن آبي بوده و به صورت زنده در بدو تولد از کشور ايتاليا وارد ايران شده و همسن بودند.
در اين بررسي که در سال 1381 صورت گرفت، دو قطعه شترمرغ تلف شده، جهت تعيين علت تلفات، مورد بررسي و آزمايش قرار گرفتند که با توجه به شرايط خاص لاشه اول و مشخص نبودن علت مرگ، تصميم به کالبد گشايي گرفته شد.
کالبد گشايي با رعايت اصول ايمني، در محيطي کاملا بسته و در محلي به دور از سالن محل نگهداري از شترمرغها ، انجام شد. همچنين ساير شترمرغها از سالني که لاشه در آنجا پيدا شده بود، خارج شده، سالن ضدعفوني گرديده و محل پيدا شدن لاشه، شعله افکني و سپس به وسيله ترکيبات يده مجددا ضدعفوني گرديد.
پس از انجام اين اقدامات و با استفاده از لباس مناسب، دستکش و ماسک، اقدام به کالبد گشايي و نمونه برداري از لاشه هاي مورد نظر گرديد.
اين نمونه ها که شامل نمونه هايي از مايع پريکارد و بافت ريه پرنده هاي تلف شده بود، به آزمايشگاه ميکروب شناسي دانشکده دامپزشکي دانشگاه تهران جهت جدا سازي و تشخيص عامل بيماري و بخشي از بافت ريه لاشه نيز به صورت حفظ شده در محلول فرمالين 10% به آزمايشگاه آسيب شناسي دانشکده دامپزشکي دانشگاه تهران فرستاده شدند. در آزمايشگاه باکتري شناسي، تست تعيين سويه (tiping) جهت تشخيص سويه باکتري و تعيين دقيق علت مرگ صورت گرفت.
....
نتايج
پس از مراجعه به فارم و حضور در يکي از سالنهاي محل نگهداري شترمرغها، با لاشه خون آلود يک قطعه شترمرغ 5 ماهه برخورد گرديد.
قسمت فوقاني بدن پرنده در ناحيه سر و گردن غوطه ور در خون خارج شده از بدن حيوان بودند. خون مذکور به رنگ روشن، تا حدودي کف آلود و نيز انعقاد يافته بود .
از آنجا که ناحيه سر حيوان و ابداي مجاري تنفسي و گوارشي آن مملو از لخته هاي خون بودند، تشخيص تفريقي بافت منشا خونريزي، از خارج امکانپذير نگرديد.به گفته مسئول فني مزرعه، مرگ پرنده در فاصله بين دو سرکشي کارگر سالن جهت تامين آب و نيز غذاي روزانه شترمرغها يعني طي مدت حدود 15 دقيقه اتفاق افتاده است و تا پيش از آن، نه اين حيوان و نه هيچ يک از ساير شترمرغهاي موجود در اين سالن، علائم بارزي از اين بيماري نشان نداده بودند و کاملا سالم به نظر مي رسيدند.
با توجه به مديريت ضعيف فارم و استفاده از پنجره هاي شيشه دار در ارتفاع پايين جهت نور دهي به فضاي سرپوشيده محل نگداري شترمرغها، در نگاه اول، احتمال ايجاد اين ضايعه توسط چند عامل مورد ظن قرار گرفت.
اولين عامل که قادر به ايجاد چنين شرايطي بوده، بلع احتمالي خرده شيشه هاي موجود در محيط مزرعه توسط دام و در پي آن ايجاد بريدگي هاي شديد در اندامهاي داخلي و شريانهاي اصلي حفره بطني حيوان مي باشد که مي تواند باعث خونريزي شديد و مرگ سريع پرنده گردد.
عامل دوم که پس از مشاهده ظاهر لاشه، به سرعت به ذهن خطور مي نمايد، احتمال آلودگي با باسيلوس آنتراسيس و ابتلا به بيماري مهلک شاربن مي باشد.
در نهايت عوامل ديگري نيز وجود دارند که مي توانند باعث بروز شرايط فوق گردند و از اهميت کمتري برخوردار هستند.
لذا به منظوردقت بيشتر در تعيين مرگ، نياز به اقدامات گسترده تر و آزمايشهاي پارا کلينيکي لازم گرديد.
با توجه به عواملي چون نبود گزارش مستدلي دال بر وجود بيماري شاربن در محل جغرافيايي استقرار مزرعه طي چند سال گذشته، روشن بودن رنگ خون خارج شده از بدن پرنده، لخته شدن سريع آن و در نهايت عدم اطمينان از ابتلا به بيماري شاربن در دام تلف شده، تصميم به انجام کالبد گشايي، مشاهده اندامهاي داخلي و نيز نمونه برداري از اين اندامها جهت تشخيص قطعي علت مرگ؛ گرفته شد.
جهت انجام اقدامات پييشگيرانه، ساير شترمرغهاي سالن بلا فاصله به محل ديگري منتقل شدند. لاشه نيز با احتياط کامل و توسط وسيله حمل بار چرخدار به اتاقي دور از سالن حمل گرديد.
پس از انجام اقدامات احتياطي لازم و استفاده از پوشش مناسب از جمله دستکش، ماسک، لباس يک تکه، پيش بند و چکمه لاستيکي، اقدام به کالبد گشايي گرديد.در حين کالبد گشايي، کليه پنجره ها و نيز درب اتاق مورد استفاده کاملا بسته و هر گونه رفت و آمد ممنوع بود.
پس از باز نمودن لاشه و نمايان شدن اندامها ي داخلي، پرخوني و احتقاق در عروق روده ها و نيز مزانتر مشاهده گرديد.
روده ها کاملا متورم و تيره رنگ بودند. لاشه به صورت عمومي دچار پر خوني و داراي علائم سپتي سمي شديد بود. کبد و طحاال تيره تر از حالت طبيعي و بر روي پارانشيم کبد نقاط نکروتيک با تغيير رنگ ناحيه اي مشاهده شد.
پس از قطع مري، رکتوم و سائر ضمائم، دستگاه گوارش از لاشه جدا و خارج گرديد. در بازرسي قسمتهاي فوقاني دستگاه گوارش از جمله مري، پيش معده و نيز سنگدان، هيچگونه علائمي از جراحت و خونريزي ناشي از آن در اين دستگاه که منجر به تراوش خون به خارج از بدن گردد، مشاهده نشد. نتيجتا احتمال بلع شيء برنده يا نوک تيز خارجي و در پي آن ايجاد جراحت در دستگاه گوارش مردود گرديد.
در بازرسي از حفره ي صدري حيوان، سطح شکمي ريه ها پرخون و سيانوزه تشخيص داده شد. پرده دور قلب (پريکارديوم) ضخيم تر از حد معمول و رنگ آن سفيد مايل به شيري بود که به سطح ميوکارد چسبيده و آن را کاملا پوشانده بود .
پيش از خارج سازي اندامهاي داخل حفره صدري، از بافت ريه و نيز مايع پريکارد (آبشامه) قلب حيوان نمونه برداري گرديد.همچنين قسمتي از ريه دام جهت بررسي هاي آسيب شناسي، برداشته شده و داخل محلول فرمالين 10% قرار گرفت.
پس از انتقال اندامهاي حفره صدري به خارج، مشخص گرديد که تمام بافت ريه دچار تخريب، خونريزي و سيانوزه شديد مي باشد به طو.ريکه در بعضي از نقاط بسيار تيره و حتي سياهرنگ به نظر مي رسيد.
با توجه به اين يافته، منشا خون کف آلود خارج از بدن و مسير آن روشن گرديد.
بر روي چربي اطراف قلب آثار خونريزي منتشر (اکيموز) کاملا مشهود و بارز بود (تصوير فوق). همزمان با انجام کالبد گشايي لاشه فوق الذکر، در سالن ديگري، يک قطعه شتر مرغ ديگر نيز دچار مرگ ناگهاني شد.
نکات قابل ذکر در اين مورد اين است که: محل نگهداري دو پرنده تلف شده، جدا از هم و در سالن متفاوت اين مزرعه بوده است و در مورد لاشه دوم، خونريزي و تراوش خون به خارج از بدن مشاهده نشد.
علائم کالبد گشايي در حيوان دوم به استثناي خونريزي در نسج ريه، با حيوان اول مشابه بود. از اين لاشه نيز چند نمونه بافتي از جمله نمونه هايي از بافتهاي کبد و مايع پريکارد، جهت انجام آزمايش هاي باکتري شناسي اخذ گرديد.
در هر مورد، نتيجه آزمايش باکتري شناسي، نشاندهنده آلودگي شديد کليه نسوج مورد آزمايش با باکتري Escherichia coli بود که در مورد اول يعني لاشه همراه با خونريزي از بافت ريه، تست تعيين سويه (Tiping) صورت گرفته وسويه باکتري فوق، o2:k1 تشخيص داده شد.
پاسخ آزمايش نيز نشاندهنده علائم مشابه پنوموني حاد بينابيني همراه با تخريب ديواره آلوئول هاي ريه و مويرگ هاي آن همچنين وجود مقادير فراوان خون در داخل آلوئول هاي ريه بوده است.
بحث
بيماري هايي چون عفونت زرده ناشي از E.coli ، کلي گرانولوما ، کلي انتروتوکسمي، کلي سپتي سمي، و سينوويت از جمله نتايج عفونت با E.COLI در شترمرغ هستند.
علت بروز عفونت هاي اي کولايي در روده، افزايش ناگهاني ميزان تکثير اين باکتري در اثر شرايط نا مطلوب محيطي از جمله عدم رعايت بهداشت در جايگاه، غذاي آلوده، تغيير ناگهاني در رژيم غذايي، ورود پرنده اي جديد بيمار به گله و ... مي باشد که کليه اين موارد نشان دهنده وجود ضعف در مديريت فارم هستند.
اين باکتريها جزء فلور طبيعي روده شترمرغها مي باشند و در صورت افزايش شديد جمعيت آن در اثر يکي از عوامل فوق، مي توانند باعث ايجاد بيماري و حتي تلفات در بين شترمرغها گردند. توکسين حاصله از متابوليسم اين باکتري، موجب ايجاد نوعي مسموميت مي شود که کلي انتروتوکسمي نام دارد و مي تواند موجب اسهال و ساير اختلالات گوارشي گردد. در بسياري از موارد اين توکسين از جدار روده وارد خون شده و در تمام بدن انتشار مي يابد و مي تواند با تاثير بر بسياري از بافتهاي حساس بدن از جمله قلب، کبد، کليه، مغز و ريه موجب مرگ سريع حيوان گردد.
کلي باسيلوز در پرندگان بيشتر مربوط به دستگاه تنفس مي باشد و وجود گاز آمونياک و گرد و غبار در سالن، تغيير ناگهاني درجه حرارت محيط و نيز عوامل باکتريائي گوناگون مانند: مگا باکتري، کلاميديا کلستريديا ها، همچنين قارچها و مايکو توکسينها، بيماري هاي ويروسي و عوامل تضعيف کننده سيستم ايمني، بيماريزائي اشريشيا کلي را براي پرنده ها و بويژه جوجه ها افزايش مي دهد.
يکي از خصوصيات مهم آناتوميک و فيزيولوژيک بدن شترمرغها و نيز ساير شترمرغ سانان، عدم وجود گره هاي لنفاوي مزانتريک در آنها است. عملکرد اين گره ها ممانعت از انتقال باکتري هاي موجود در روده از طريق جريان لنف به سيستم عمومي گردش خون بدن مي باشد. در يک شترمرغ سالم، اين عمل بر عهده لنفوسيتها و ساير گلبولهاي سفيد مستقر در مخاط روده است و اين دسته از سلولهاي دفاعي به خوبي از عهده آن بر مي آيند. در پرندگاني که در معرض استرس شديد (مانند استرسهاي ناشي از حمل و نقل، قرنطينه و يا ساير عوامل استرس زا) قرار گرفته اند، اين دسته از سلولها غير فعال شده و باکتريها به راحتي در بدن منتشر مي گردند که نتيجه آن بروز سپتي سمي خواهد بود. وقوع اين حالت در جوجه ها شايع تر است ولي هيچگونه محدوديت سني براي ابتلا به آن وجود ندارد.
براي مثال در سال 1981 يک مورد کلي باسيلوز حاد در يک شترمرغ ده ساله گزارش گرديده است. در بررسي سوابق آزمايشگاه تشخيص دامپزشکي پاستور تهران، از مجموع موارد ارجاع شده منجر به تلفات در شترمرغهاي پرورشي از تاريخ مهر ماه 1381 لغايت شهريور ماه 1382 که بر 27 مورد بالغ گرديد، 22 مورد (5 81%) تلفات در اثر عوامل باکتريائي تشخيص داده شد که از اين تعداد، 16 مورد (3 59% کل موارد و 7 72% موارد تلفات ناشي از آلودگيهاي باکتريائي) مربوط به آلودگي به باکتري E.coli (به صورت مطلق يا مشترک) بوده است. در اين ميان 9 مورد (3 33% کل موارد و 2 56% موارد آلودگي به E.coli ) در اثر ابتلا به آلودگي روده اي و ايجاد کلي انترو توکسمي تشخيص داده شد.
يکي از علل ايجاد کلي سپتي سمي، آبهاي آلوده مي باشد که با استفاده از 2-1 ppm کلر مي توان آنرا مرتفع نمود. بررسي انجام شده بر روي اطلاعات موجود در آرشيو آزمايشگاه تشخيص دامپزشکي اکلاهاما نشان مي دهد مهمترين عامل مرگ و مير در ميان جمعيت 121 قطعه اي شترمرغهائي که جهت تعيين علت مرگ، در اين مرکز مورد تحقيق و بررسي قرار گرفته اند، سندرم ضايع شدن جوجه ها (ostrich chick fading syndrome or OCFS ) بوده است. در نمونه هاي گرفته شده از اندامهاي گوناگون اين بيماران آلودگي شديد به کلبسيلا پنومونيه ، E.coli و نيز آلودگي همزمان بوسيله اين دو ميکرو ارگانيسم مشاهده شد، که منجر به بروز تلفات در گله به ميزان 100- 40 درصد مي گردد.
در تحقيق انجام گرفته بر روي نمونه هاي شترمرغ ارجاع شده به بخش باکتريولوژي انستيتو دامپزشکي آندرسپورت آفريقاي جنوبي طي ژانويه تا دسامبر سال 1992، از مجموع 94 مورد بررسي شده، 11 مورد (7 11%) آلودگي به سويه هاي گوناگون E.coli مشاهده شد.
همچنين E.coli از اويدوکت شترمرغ بالغ مولد جدا شده است که احتمال بروز سالپنژيت چرکي مشابه آنچه که در ماکيان و مرغهاي بالغ وجود دارد، در شترمرغ سانان تشخيص داده نشده است.
با توجه به موارد بيان شده ملاحظه مي گردد که باکتري اشريشيا کلي قابليت تزايد و فعاليت در اندامها و بافتهاي زيادي را دارد و نيز در صورت فراهم شدن زمينه براي تکثير و فعاليت اين باکتري مقابله با آن و محدود ساختن آن بسيار دشوار خواهد بود. لذا تلاش در جهت محدود ساختن عوامل زمينه ساز اين عارضه، نقش به سزائي در کاهش تلفات ناشي از فعاليت اين ميکروارگانيسم و پيشگيري از بروز چنين مواردي در آينده خواهد داشت.

شترمرغ ها از بسياري جهات گونه اي منحصر به فرد بشمار مي آيند و همين امر باعث گرديده تا در سالهاي اخير توجهات زيادي معطوف آن گردد. به طور مثال تخم آن در ...

● مقدمه رشد ماهيان و عواملي که روند رشد تحت تأثير آنهاست براي پرورش دهنده ماهي ، در درجه اول اهميت قرار دارند. زيرا حداکثر رشد ماهي در حداقل مدت زمان ...

نقش و جايگاه آبزيان در رژيم غذايي از گذشته حائز اهميت بوده و امروزه آبزيان بعنوان يكي از منابع پروتئيني (پروتئين سفيد ) مورد توجه انسان قرار گرفته و ب ...

در اين مقاله پرورش گوساله در دو قسمت عمده پرورش گوساله و مراقبت از گوساله بعد از تولد بررسي خواهد شد. ● کنترل تنفس: - بعد از خروج گوساله وضعيت تنفس آن ...

● کرفس کرفس گياهيست دو ساله با ريشه اليافي و برگ هاي آن مرکب از برگچه هاي دندانه دار مي باشد که از روي ريشه مي رويند . برگ کرفس حدود ۵۰ سانتيمتر رشد م ...

هويج ، گياهي است دوساله كه ريشه آن عمودي بوده و قسمت وسط ريشه گوشتي وخشبي و به رنگ زرد ميشود كه هويج مصرفي را تشكيل ميدهد. به هر ميزان كه اين قسمت ظري ...

کاهو گياهيست يک ساله ، اين گياه از حوالي اروپاي ساحلي يا آسياي مرکزي به نقاط ديگر جهان منتقل شده است .گروهي از محققين معتقدند که مبداء اصلي آن هندوستا ...

● تاريخچه در هزاران سال پيش که بشر متوجه اهميت پرندگان شکاري شد ، بيشتر به عنوان وسيله اي براي تهيه شکار و غذا از آنها استفاده مي کرد و نگهداري از آنه ...

دانلود نسخه PDF - پرورش شترمرغ