up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله پروتز دندان PDF
QR code - پروتز دندان

پروتز دندان

پروتز ثابت دندان

به اعضاي مصنوعي بدن پروتز گفته مي‌شود، منظور از پروتز در دندانپزشکي، دندانهاي مصنوعي مي‌باشند و پروتز ثابت به پروتزي اطلاق مي‌گردد که بر روي دندان يا دندانهاي پايه چسب خورده و ثابت مي‌گردد. پروتز ثابت شامل روکش ، بريج (پل) و ... مي‌باشد. روکش بر روي يک دندان تراش خورده سوار مي‌شود، بريج نيز بر روي دندانهاي پايه کناري قرار مي‌گيرد و شامل دندانهاي جايگزين شده نيز مي‌باشد.
چرا دندانهاي از دست رفته بايد جايگزين شوند؟
بد نيست که بدانيد محل قرار گرفتن دندانها را فشارهاي وارده از طرف لب، زبان و گونه تعيين مي‌کنند. به عبارت ديگر دندانها در محلي قرار گرفته‌اند که برآيند نيروهاي وارده به آنها صفر است. از نظر سطوح قدامي - خلفي و جونده نيز وجود دندانهاي ديگر دندان را محدود مي‌سازد. يک دندان تا هنگامي به رويش و حرکت فعال خود ادامه مي‌دهد تا به دندان مقابل برسد. ضمناً دندانهاي خلفي تر تمايل به حرکت به سمت جلو دارند. حال تجسم کنيد که اگر يک دندان مثلاً اولين آسياي بزرگ فک پايين از دست برود چه اتفاقاتي ممکن است بيفتد؟ با از دست رفتن اين دندان، مقداري از فضاي حاصل از کشيده شدن آن با حرکت دندانهاي مجاور (نه بطور کامل) اشغال مي‌گردد. نتيجتاً فاصله‌اي بين دندانهاي مجاور با دندان کناري شان ايجاد مي‌گردد که علاوه بر گير غذايي و احتمال بروز پوسيدگي، باعث آزردگي و بيماري لثه نيز مي‌شود. ضمناً حرکت دندانهاي مجاور بصورت کامل و بدنه‌اي نبوده و با خم شدن و انحراف محوري آنها همراه است. ماحصل اين خم شدن و ضرر حاصله، ايجاد بيماري لثه با بوجود آمدن پاکت لثه‌اي (عميق شدن شيار لثه‌اي) در ناحيه زير خم شدگي است. ديگر اينکه در صورت خم شدن، موقع جويدن غذا، نيرو در امتداد محور طولي دندان به آن وارد نشده و نيروي وارده مخرب خواهد شد. با کشيدن يک دندان تغييرات احتمالي فقط منحصر به فک مربوطه نبوده و نظم و آرايش دندانهاي فک مقابل را نيز برهم مي‌زند.
همانطوري که گفته شد دندانها تا هنگامي به رويش خود ادامه مي‌دهند تا به دندان مقابل برسند. نتيجتاً دندان مقابل به سمت ناحيه کشيده شده شروع به رويش مي‌نمايد. اين رويش اضافي علاوه بر اينکه از نظر زيبايي ناخوشايند است به علت مزاحمتي که در موقع حرکات طرفي فک ايجاد مي‌کند، براي مفصل گيجگاهي فکي نيز مضر مي‌باشد. باز هم مسئله به اينجا ختم نمي‌شود. اگر شکل يک دندان را در نظر بگيريد از قطر آن به سمت نوک ريشه کاسته مي‌شود. بديهي است با رويش بيشتر يک دندان، قسمتي از آن که مجاور دندانهاي کناري قرار مي‌گيرد اينک باريکتر بوده و ايجاد فضا و فاصله‌اي را مي‌نمايد که محل گير غذايي بوده و عوارضي چون پوسيدگي و بيماري لثه را بدنبال دارد. بايد بدانيد که با کشيدن دندان، استخوان نيز دستخوش تغييرات مي‌گردد. استخوان هر فک از دو قسمت ساختماني تشکيل شده است. يک قسمت آن استخوان اصلي بوده و بدنه اصلي فک مي‌باشد، قسمت ديگر آن لانه دنداني بوده و دندانها را در بر مي‌گيرد و وجود آن بسته به وجود دندانهاست.
اگر دنداني از دست برود و جايگزين نگردد اين قسمت از استخوان تحليل رفته و اگر در آينده نيازي به استفاده از دندانهاي مصنوعي بصورت دست دندان باشد، به علت تحليل شديد استخوان گير آن کم شده، بيمار را اذيت نموده و يا غير قابل استفاده مي‌شود. در حالت طبيعي و سلامت، عمل جويدن غذا متناوباً با استفاده از دندانهاي هر دو طرف فک صورت مي‌گيرد. در صورت از دست دادن دندان يا دندانهايي در يک طرف دهان، يا بيمار از آن طرف فک کمتر استفاده نموده و يا اصلاً استفاده نمي‌کند. اگر از يک طرف فک استفاده نشود دندانها تميز نشده و جرم مي‌بندند و علاوه بر اينکه مستعد به پوسيدگي مي‌شوند ناراحتي لثه هم افزوده مي‌گردد؛ زيرا که غذا خوردن در تميز شدن دندانها و حفظ سلامتي لثه مؤثر است. با عادت يک طرفه غذا خوردن تغييراتي بصورت سايش در سطح جونده ايجاد مي‌گردد که در صورت شدت، ممکن است ايجاد ناقرينه گي در سطح جونده نموده و در شکل و قيافه شخص نيز تأثير بگذارد. صورتهاي مختلف پروتز ثابت عبارتند از:
ونيرها (veneer)
امروزه ديگر دليلي ندارد که فاصله بين دندانها يا دندانهاي رنگ گرفته، بدشکل و کج خود را تحمل کنيد. يک ونير که روي دندانهاي شما قرار داده مي‌شود، اشتباه طبيعت و يا آسيب ناشي از يک صدمه را تصحيح کرده و به شما کمک مي‌کند تا لبخندي زيبا داشته باشيد. ونيرها نازک بوده و پوسته‌هايي هستند که با مواد همرنگ دندان براي هرفرد، بطور خاص ساخته مي‌شوند تا سطح جلويي دندانها را پوشش دهند. آنها معمولاً در لابراتوار و توسط تکنسين دندانساز، از روي مدلي که توسط دندانپزشک شما تهيه شده، ساخته مي‌شوند. اين يک درمان غير قابل برگشت است، زيرا براي تطبيق پوسته ونير روي دندان، لازم است مقدار کمي از ميناي دندان برداشته شود. دندانپزشک ممکن است به شما توصيه کند که از بعضي غذاها و نوشيدنيها که ونير شما را بدرنگ مي‌کند،مثل چاي و قهوه پرهيز کنيد. گاهي ممکن است ونير ترک بردارد يا دچار شکستگي شود ولي براي اغلب افراد، زيبايي حاصل از کاربرد آن بيشتر ارزش دارد.
روکش (Crown)
شما ممکن است براي پوشاندن يک دندان و بازگرداندن شکل و اندازه طبيعي آن، نيازمند روکش باشيد. يک روکش دندان، دندان شما را قويتر ساخته و ظاهر آن را بهبود مي‌بخشد. وقتي ميزان کافي از نسج دندان براي نگهداري يک پرکردگي وسيع باقي نمانده باشد، روکش مي‌تواند آن دندان را بپوشاند. روکشها ممکن است براي اتصال يک بريج، محافظت از يک دندان ضعيف و يا ترميم دنداني که قبلاً شکسته است، بکار روند. روکش درمان خوبي براي دندانهاي بدرنگ و يا بدشکل است. همچنين براي پوشاندن يک ايمپلنت دنداني نيز استفاده مي‌شود. اگر دندانپزشک شما روکش شدن دندان را توصيه مي‌کند، احتمالاً به يکي از دلايل فوق مي‌باشد تا به شما کمک کند دندانهايي سالم و لبخندي زيبا داشته باشيد.
روکش کردن دندان در چه مواردي تجويز مي‌گردد؟
* دندانهايي که داراي پرکردگيهاي وسيع بوده، قادر به تحمل فشارهاي جويدن نبوده و بسيار شکننده مي‌باشند، پس ناچاراً بايد روکش شوند.
* دندانهايي که تاج آنها شکسته و يا مقدار نسج باقيمانده دندان گير کافي براي پرکردگي نداشته باشد.
* دندانهاي معالجه عصب شده؛ دنداني که به معالجه عصب نياز پيدا مي‌کند معمولاً داراي پوسيدگي وسيع و پيشرفته‌اي بوده و ابتدا به ساکن مقدار زيادي از نسج سالم مينا و عاج را از دست داده است، ثانياً دندانپزشک براي دسترسي به عصب داخل ريشه ناچاراً مقداري از نسج سالم دندان را بر مي‌دارد، ثالثاً دندان تغذيه داخلي خود را از دست داده و قدري خشک مي‌گردد. رابعاً، دندان ممکن است بر اثر خونريزي داخلي و يا بيماري پالپ (عصب و بافت داخل دندان) تغيير رنگ داده باشد.
* زيبايي: دندانهاي تيره، بدرنگ و با شکلهاي غير طبيعي نيز نياز به ترميم توسط روکش دارند.
* ترکهاي دنداني
* بازسازي سطوح جونده
آيا دنداني که تاج آن کاملاً از بين رفته باشد امکان ترميم آن ميسر است؟
بله، در اين موارد دندانپزشک از داخل ريشه دندان (بعد از معالجه عصب) قالب گيري بعمل آورده و وسيله‌اي را که پُست ناميده مي‌شود، مي‌سازد. پست بعداً به داخل ريشه دندان چسب خورده و قسمتي از آن به عنوان تاج بيرون مي‌ماند که بر روي آن روکش دندان سوار مي‌گردد.
روکش دندان شيري «SSC»
اين روکشهاي فولادي زنگ نزن به رنگ فلزي بوده و در موارد خاص با توجه به نظر دندانپزشک تجويز مي‌شوند: ترميم دندانهاي شيري يا دائمي جوان با ضايعات پوسيدگي وسيع، ترميم دندانهاي با ناهنجاري ارثي، ترميم پس از درمان ريشه دندان شيري يا دائمي که خطر شکستگي ساختمان تاج باقيمانده زياد است، ترميم دندان شکسته و ترميم دندانها در افراد ناتوان يا کساني که بهداشت دهان فوق‌العاده ضعيفي دارند و احتمال دارد ساير مواد در دهان آنها با شکست روبرو شود. روکش با مواد سماني خاص به دندان چسبانده مي‌شود و وجود آن هيچ مشکلي در لق شدن دندان شيري و رويش جانشين دائمي آن ايجاد نمي‌کند. در صورتي که روکش لق شده بود، بلافاصله به دندانپزشک مراجعه نمائيد تا مجدداً آن را با دندان تطابق داده و سمان کند. لازم به ذکر است که بلع احتمالي روکش بسيار نادر بوده و در صورت وقوع معمولاً بدون هيچ مشکلي در عرض 10-7 روز دفع مي‌گردد.
بريج (Bridge)
اگر شما يک يا چند دندان را از دست بدهيد، دچار مشکل در جويدن و صحبت کردن مي‌شويد. در اين صورت بريج يکي از درمانهايي است که با جايگزيني دندانهاي از دست رفته به حفظ شکل صورت و کاهش مشکلات جويدن کمک مي‌کند. بريج ثابت، دندانهاي از دست رفته را که بين دندانهاي ديگر هستند، جايگزين مي‌سازد و نماي زيبايي دارد. اين نوع ترميم ممکن است از طلا، آلياژها، پرسلن (چيني) يا ترکيبي از اين مواد باشد و به منظور ساپورت، به دندانهاي مجاور که به آنها دندانهاي پايه اطلاق مي‌شود، باند شده يا به روکش روي آنها متصل مي‌شود. برخلاف بريجهاي متحرک که مي‌توانيد آنها را بيرون آورده و تميز نمائيد، يک بريج ثابت فقط توسط دندانپزشک مي‌تواند برداشته شود. يک بريج ايمپلنت، دندانهاي مصنوعي را مستقيماً به استخوان فک يا زير لثه، بسته به نوع بريجي که دندانپزشک تجويز کند، متصل مي‌نمايد. بنابراين بسيار مهم است که دندانهاي باقيمانده خود را تميز و سالم نگهداريد. بريج؛ دندان جايگزين شونده به دندانهاي کناري با استفاده از تراش آنها چسبانده مي‌شود و غالباً از يک اسکلت فلزي روکش شده توسط چيني ساخته مي‌شود.
بريج در چه مواردي توصيه مي‌گردد؟
اگر دندان يا دندانهايي از دست بروند و دندانهاي کناري قادر به تحمل فشار باشند، بريج توصيه مي‌شود. براي روکشهاي فلزي ميزان تراش کمتر بوده و براي روکش هاي چيني با اسکلت فلزي مقدار تراش بيشتر بوده و براي روکشهاي تمام چيني اندکي بيشتر است. ضمناً سطح جونده در صورتي که قرار باشد با چيني پوشانده شود نياز به تراش بيشتري دارد. مقداري از فضاي حاصل از تراش دندان صرف اسکلت فلزي و مقداري صرف پوشاندن سياهي رنگ فلز توسط مواد اوپک و بقيه آن صرف اضافه نمودن چيني مخصوص عاج و ميناي دندان مي‌گردد.
ايمپلنت
هيچ چيز جانشين دندانهاي سالم نمي‌شود. ولي وقتي شما دنداني را به دليل بيماري يا حادثه از دست داده‌ايد، بهتر است بدانيد که راهي براي بازگرداندن لبخند زيباي شما وجود دارد. يک ايمپلنت دنداني ظاهر و احساسي شبيه دندان از دست رفته‌تان به شما مي‌دهد. دندانپزشک يک پايه يا فريم فلزي را زير لثه شما قرار مي‌دهد که درست شبيه ريشه يک دندان به استخوان فک متصل مي‌شود. سپس دندانپزشک يک دندان جايگزين را روي ايمپلنت قرار مي‌دهد به نحوي که شبيه وضعيت دندان اصلي خود شما به نظر آيد. اغلب بيماران معتقدند، ايمپلنت مطمئن و با ثبات است و آن را جايگزين خوبي براي دندان از دست رفته‌شان مي‌دانند. ايمپلنتها مي‌توانند جايگزين يک يا چند دندان از دست رفته شوند. لازم به ذکر است که ايمپلنت نياز به جراحي دارد، بنابراين بيماران بايد از نظر کلي در سلامت بسر برند، لثه‌هاي سالم داشته و استخوان کافي جهت ساپورت ايمپلنت داشته باشند. در ضمن بايد مقيد به رعايت دقيق بهداشت دهان و ملاقاتهاي مرتب با دندانپزشک باشند. ايمپلنت يا دندان کاشتني تشکيل شده است از پايه‌اي که عمدتاً از جنس فلز تيتانيوم بوده و توسط جراح در استخوان فک کار گذاشته شده و سپس بر روي آن دندان قرار مي‌گيرد.
مراحل جايگزيني ايمپلنت
ابتدا جراحي جهت قرار دادن پايه ايمپلنت انجام مي‌شود. جراحي تا چندين ساعت ممکن است طول بکشد و سپس حداکثر 6 ماه وقت لازم است تا استخوان حول اين پايه رشد کرده و آن را محکم در برگيرد. بعضي ايمپلنتها نياز به يک جراحي ثانويه دارند تا يک رابط (Post)، پايه را به دندان جايگزين متصل کند. در ساير انواع ايمپلنتها، پايه و رابط بهم متصل هستند و همزمان قرار داده مي‌شوند. پس ازچندين هفته که لثه‌ها بهبود يافتند، مرحله بعد شروع مي‌شود. دندانهاي مصنوعي ساخته شده و به قسمت رابط پايه متصل مي‌شوند. چون چندين بار امتحان دندانهاي مصنوعي جهت تنظيم دقيق وضعيت آنها لازم است، اين مرحله ممکن است يک يا دو ماه بطول بيانجامد. جراحي ايمپلنت ممکن است در مطب دندانپزشک (تحت بي‌حسي موضعي) و يا بيمارستان (تحت بيهوشي عمومي) انجام شود. داروهاي ضد درد معمول و گاهي آنتي بيوتيک تجويز مي‌شود. دندانپزشک دستورات لازم جهت نحوه رعايت بهداشت دهان و نوع رژيم غذايي را به شما خواهد داد.
مواد مورد استفاده در روکش و بريج
پرسلن (سراميک چيني)
اين ماده بصورت اينله، انله، روکش و ونيرهاي زيبايي استفاده مي‌شود. ونير پوسته بسيار نازکي از پرسلن است که مي‌تواند جايگزين ميناي دندان شود و يا بخشي از آن را مي‌پوشاند. ترميمهاي پرسلن بطور خاصي مورد قبول و پسند عامه مردم هستند، زيرا رنگ و شفافيت آنها مشابه ميناي دندان طبيعي است. اين نوع ترميم حداقل دو جلسه و گاهي بيشتر وقت نياز دارد. ترميم با پرسلن تحت کشش يا فشار مستعد شکستن است. مقاومت آنها بستگي به ضخامت کافي پرسلن و قدرت باند آن با دندان زيرين دارد. آنها نسبت به سايش بسيار مقاومند، اما اگر سطح پرسلن خشن باشد، به سرعت سبب سايش دندانهاي مقابل مي‌شود.
پرسلن وفلز
نوع ديگري از ترميم غير مستقيم است که بسيار قوي و با دوام بوده و در روکش يا بريج بکار مي‌رود. اين نوع ترميم قويتر از پرسلن به تنهايي است. قسمت زيادي از دندان بايد تراش داده شود تا اين نوع ترميم روي آن تطابق يابد. گرچه بسيار مقاوم به سايش مي‌باشند، ترميمهاي پرسلن اگر سطح خشن داشته باشند، سبب سايش دندانهاي طبيعي مقابل مي‌گردند. ممکن است در ابتداي جايگذاري ترميم کمي حساسيت به سرما يا گرما وجود داشته باشد. اغلب بيماران مشکلي با اين نوع ترميم ندارند، گرچه تعداد کمي نسبت به بعضي انواع فلز استفاده شده در ترميم، حساسيت و آلرژي نشان داده‌اند.
آلياژ طلا
آلياژ طلا، حاوي طلا، مس و ساير فلزاتي است که ترميمي قوي بصورت روکش يا بريج را بدست مي‌دهد. آنها معمولاً براي اينله، انله، روکش و بريجهاي ثابت استفاده مي‌شوند. بسيار مقاوم به خوردگي و تيرگي رنگ هستند. مقاومت بالايي به شکستن و سائيدگي دارند و اين امر موجب مي‌گردد که دندانپزشک، حداقل ميزان ساختمان دندان را حين تراش بردارد. آلياژهاي طلا مشکلي براي دندانهاي مقابل ايجاد نکرده و بخوبي توسط بيماران تحمل مي‌شوند. گرچه رنگ فلزي آنها شبيه نماي دندان طبيعي نيست.
آلياژ فلزي
آلياژهاي فلزي غير قيمتي به رنگ نقره هستند و در روکش، بريج ثابت و دنچر پارسيل استفاده مي‌شوند. آنها نسبت به خوردگي و تيرگي رنگ بسيار مقاومند و مقاومت بالايي به شکستگي و سايش دارند. رنگ فلزي آنها نماي دندان طبيعي را ندارد. بعضي بيماران ممکن است نسبت به فلزات، واکنش آلرژيک نشان دهند و در صورت کاربرد آنها ممکن است ابتدائاً حساسيت به سرما و گرما وجود داشته باشد.

نخ دندان (dental floss): استفاده از نخ دندان بيش از ساير وسايل برداشت پلاک از سطوح بين دندانها توصيه ميشود. نخ دندان يا دنتال فلاس (dental floss) بصور ...

مقدمه آيا تا بحال دچار دندان‌درد شده‌ايد؟ براي درمان چه کرده‌ايد؟ تا بحال چند دندان را بخاطر دردگرفتن کشيده‌ايد؟ آيا براي جايگزين دندان کشيده شده چاره ...

کافي است شما در يک تصادف اتومبيل سرتان به فرمان بخورد و دندان هاي جلويي تان بشکند يا کودک شما وقتي مشغول ورزش و بازي در پارک يا اسکيت سواري است ناگهان ...

سابقه بيماري هاي دهان و دندان به اندازه عمر بشر و از وقتي است که انسان دندان داشته است. براي پيشگيري و کنترل بيماري هاي دندان لازم است فرآيند ايجاد و ...

بسياري از زنان چه قبل از بارداري و چه در جريان بارداري، فقط در شرايط اورژانس و براي رفع مشکلي که باعث درد و ناراحتي شديدشان شده، به دندان پزشک مراجعه ...

معمولا در ماه رمضان، مطب هاي دندان پزشکي خلوت مي شود؛ چون بيشتر بيماران تلاش مي کنند قبل از آغاز اين ماه، تمام کارهاي دندان پزشکي، جراحي ها و ترميم دن ...

تزريق داروي بي حسي بايد بدون درد و تروما انجام شود، اما معمولا بيماران دندان پزشکي تجربه هاي دردناک و ناخوشايندي از دريافت بي حسي دارند. ترس از تجربه ...

ليزر، نور تک رنگي است که طول موج خاصي دارد و پرتوهاي آن موازي است. ليزر ها انرژي متمرکزشده را در ميان نوک فيبرنوري به بافت انتقال مي دهند. سه نوع ليزر ...

دانلود نسخه PDF - پروتز دندان