up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله پرفشاري خون PDF
QR code - پرفشاري خون

پرفشاري خون

درمان دارويي پرفشاري خون در بيماران ديابتي

پرفشاري خون يکي از موربيديته هاي همراه شايع در بيماران ديابتي است و کنترل مناسب فشار خون باعث کاهش چشمگير احتمال بروز عوارض ماکروواسکولا و ميکروواسکولار در اين بيماران مي شود. فشارخون هدف در بيماران مبتلا به ديابت در حد کمتر از mmHg ۸۰ ۱۳۰ است. استفاده از داروهاي مهارکننده آنزيم مبدل آنژيوتانسين(۱)(ACE) مي تواند باعث کاهش سرعت پيشرفت به سمت نارسايي کليه و مرگ و مير قلبي عروقي شود. مهارکننده هاي ACE درمان ارجح براي کنترل پرفشاري خون در بيماران ديابتي محسوب مي شوند. مسدود کننده هاي گيرنده آنژيوتانسين(۲)(ARBs) نيز مي توانند مانع پيشرفت درگيري کليه در بيماران ديابتي شوند و درمان جايگزين خط اول براي بيماراني به شمار مي روند که قادر به تحمل داروهاي مهارکننده ACE نيستند. ديورتيک هاي تيازيدي در ترکيب با مهارکننده هاي ACE يا مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين تاثيرات ضدپرفشاري خون بيشتري به دنبال دارند. در صورت استفاده از دوزهاي پايين تر اين داروها، احتمال بروز تغييرات متابوليک داراي اهميت باليني، ناچيز خواهد بود. مسدود کننده هاي گيرنده بتا (بتابلوکرها) و مسدودکننده هاي کانال کلسيم نيز تاثيرات سودمندي در کنترل فشارخون در بيماران ديابتي دارند. بتابلوکرها باعث کاهش ميزان بروز حوادث قلبي عروقي مي شوند و در رژيم هاي چند دارويي مورد استفاده قرار مي گيرند. از مسدود کننده هاي دي هيدروپيريديني کانال کلسيم مي توان در بيماراني که قادر به تحمل ساير داروها نيستند يا گروهي از بيماران که براي رسيدن به فشارخون هدف نيازمند داروهاي بيشتري هستند، کمک گرفت. بسياري از بيماران ديابتي نيازمند درمان هاي ترکيبي با استفاده از چندين داروي ضد پرفشاري خون هستند...
تقريبا ۶ ۲۳ ميليون بزرگسال آمريکايي به ديابت مبتلا هستند. پرفشاري خون يکي از موربيديته هاي همراه شايع در اين گروه از بيماران است به طوري که شيوع اين مشکل در بيماران ديابتي در مقايسه با افراد غير ديابتي به ۳ ۵ ۱ برابر مي رسد. بيماري هاي قلبي و سکته مغزي عامل مسبب مرگ در ۶۵ از بيماران ديابتي هستند و پرفشاري خون يک عامل خطرزاي عمده براي اين دو عارضه ماکروواسکولار به شمار مي رود. به علاوه، پرفشاري خون باعث افزايش چشمگير احتمال عوارض ميکروواسکولار مثل نفروپاتي و رتينوپاتي مي شود. مطالعه آينده نگر ديابت انگلستان ۳۸ (۳۸ UKPDS) نشان داده است که کنترل شديد فشارخون، با کاهش معني دار احتمال سکته مغزي، عوارض ماکروواسکولار و مرگ و مير مرتبط با ديابت همراهي دارد. در کارآزمايي درمان بهينه پرفشاري خون، حوادث قلبي عروقي عمده در آن دسته از بيماران ديابتي که فشار خون دياستولي آنها کمتر از mmHg ۸۰ بوده است در مقايسه با گروهي که فشارخون دياستولي کمتر از mmHg ۹۰ داشته اند، ۵۰ کاهش داشته است. کنترل پرفشاري خون کليد کاهش خطر قلبي عروقي در بيماران ديابتي است. اين اقدام در حقيقت يکي از اجزاي اصلي طرح مراقبتي جامعي است که درمان بهينه ديابت و هيپرليپيدمي، درمان با آسپرين و اصلاح سبک زندگي را شامل مي شود.
● راهکارهاي باليني چه توصيه هايي ارايه مي دهند؟
شواهد فعلي از کنترل شديد فشارخون در بيماران مبتلا به ديابت حمايت مي کنند. راهکارهاي اجماعي کميته مشترک ملي براي پيشگيري، تشخيص، ارزيابي و درمان پرفشاري خون(۱)؛ انجمن ديابت آمريکا(۲)(ADA) و بنياد ملي کليه(۳)(NKF) فشارخون هدف کمتر از mmHg ۸۰ ۱۳۰ را در بيماران مبتلا به ديابت توصيه مي کنند. به علاوه براساس توصيه انجمن ديابت آمريکا، در هر بار مراجعه بيماران ديابتي بايد فشارخون آنها اندازه گيري شود. آن دسته از بيماران ديابتي که فشارخون سيستولي آنها بين mmHg ۱۳۹ ۱۳۰ يا فشارخون دياستولي آنها بين mmHg ۸۹ ۸۰ است، نيازمند درمان آزمايشي سه ماهه به وسيله اصلاح سبک زندگي هستند.
بيماراني که با وجود اصلاح سبک زندگي نتوانسته اند به سطح فشارخون کمتر ازmmHg ۸۰ ۱۳۰ برسند يا گروهي که فشارخون آنها بيشتر از mmHg ۹۰ ۱۴۰ است بايد تحت درمان دارويي قرار بگيرند. باتوجه به نگراني هاي موجود درباره همراهي کاهش شديد فشار خون دياستولي با افزايش حوادث قلبي عروقي، فشارخون بايد به صورت تدريجي کاهش يابد. کاهش فشارخون دياستولي به زير mmHg ۶۰ به ويژه در بيماران مبتلا به بيماري همزمان شريان هاي کرونر توصيه نمي شود.
● درمان دارويي
▪ مهارکننده هاي ACE
مهارکننده هاي ACE قادر به پيشگيري يا به تاخير انداختن عوارض ميکروواسکولار و ماکروواسکولار ديابت هستند و به عنوان داروهاي خط اول ضدپرفشاري خون در بيماران ديابتي توصيه مي شوند. مهارکننده هاي ACE همچنين پيشرفت نفروپاتي ديابتي را به تاخير مي اندازند و در بيماران مبتلا به پرفشاري خون و ديابت نوع ۱ همراه با ماکروآلبومينوري،در به تاخير انداختن شروع نارسايي کليه (يعني ميزان تصفيه گلومرولي [GFR] کمتر از ۱۵ ميلي ليتر در دقيقه به ازاي هر ۷۳ ۱ متر مربع از سطح بدن يا نياز به دياليز) موثرتر از ساير داروها هستند. کارآزمايي ارزيابي پيشگيري از پيامدهاي قلبي(۴) به صورت تصادفي شده به بررسي بيماران ديابتي مبتلا به حداقل يک عامل خطرزاي قلبي عروقي ديگر، با استفاده از ۱۰ ميلي گرم رامي پريل روزانه يا دارونما پرداخته است. در اين مطالعه ميزان مرگ و مير به تمامي علل و احتمال مرگ بر اثر پيامد ترکيبي انفارکتوس ميوکارد، سکته مغزي يا ساير حوادث قلبي عروقي در بيماران گروه درمان در مقايسه با گروه دارونما به ميزان معني داري کمتر بوده است( ۸ ۱۰ در برابر ۰ ۱۴ براي مورد اول؛ تعداد افراد مورد نياز براي درمان(۵) [NNT]: ۳۲ نفر و ۳ ۱۵ در برابر ۸ ۱۹ براي مورد دوم؛ NNT: ۲۳ نفر). يک مرور نظام مند درباره استفاده از مهارکننده هاي ACE در بيماران مبتلا به نفروپاتي ديابتي نشان داده است که درمان با حداکثر دوز قابل تحمل، با کاهش معني دار در احتمال مرگ و مير به تمامي علل همراهي دارد. در عين حال درمان با دوزي معادل نيمي از حداکثر دوز قابل تحمل، کاهش ميزان مرگ و مير به تمامي علل را به دنبال نداشته است. از آنجا که مهارکننده هاي ACE باعث کاهش عوارض ديابت مي شوند، بيماران مبتلا به پرفشاري خون و ديابت بايد با استفاده از يک رژيم دارويي حاوي يک مهارکننده ACE (يا مسدودکننده گيرنده آنژيوتانسين در صورت عدم تحمل مهارکننده هاي ACE) تحت درمان قرار گيرند.
براساس توصيه هاي بنياد ملي کليه، مهارکننده هاي ACE يا مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين، داروهاي ارجح براي درمان پرفشاري خون در بيماران ديابتي مبتلا به مراحل ۱، ۲، ۳ يا ۴ بيماري مزمن کليه هستند. با اين حال شروع استفاده از يک مهارکننده ACE يا مسدودکننده گيرنده آنژيوتانسين مي تواند باعث کاهش گذرا در GFR و در نتيجه افزايش سطح کراتينين سرم شود. از اين رو ممکن است برخي پزشکان تمايلي به ادامه استفاده از اين داروها به ويژه در بيماران مبتلا به بيماري کليوي زمينه اي نداشته باشند. افزايش گذرا به ميزان کمتر از ۳۰ نسبت به مقادير پايه با حفظ کارکرد کليه در ادامه سير درمان همراهي دارد و نبايد دليلي براي قطع درمان در نظر گرفته شود. در صورت افزايش حاد در سطح کراتينين سرم به ميزان بيش از ۳۰ يا بروز هيپرکالمي، کاهش دوز يا قطع مهارکننده هاي ACE يا مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين ضروري است.
▪ مسدود کننده هاي گيرنده آنژيوتانسين (ARBs)
مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين نيز همانند مهارکننده هاي ACE باعث کاهش عوارض ديابت (مثل پيشرفت نفروپاتي) مي شوند و داروي ارجح براي درمان پرفشاري خون در بيماران مبتلا به ديابت به شمار مي روند. يک کارآزمايي تصادفي شده شاهددار بر روي بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ و مراحل اوليه نفروپاتي نشان داده است که تلميزارتان (telmisartan) در جلوگليري از کاهش GFR تفاوتي با انالاپريل ندارد. در طول ۵ سال انجام اين مطالعه هيچ يک از بيماران به بيماري مرحله پاياني کليه (ESRD) مبتلا نشد و تعداد حوادث قلبي عروقي و مرگ و مير کلي در هر دو گروه مشابه بود.
مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين در به تاخير انداختن شروع نارسايي کليه در بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲، پرفشاري خون و ماکروآلبومينوري موثر هستند. يک کارآزمايي تصادفي شده شاهددار بزرگ نشان داده است که استفاده از لوزارتان در مقايسه با دارونما، باعث کاهش معني دار پيشرفت به سمت ESRD مي شود (۶ ۱۹ در برابر ۵ ۲۵، NNT: ۱۷ نفر). در اين مطالعه ميزان بروز نارسايي قلبي نيازمند بستري شدن در بيماران درمان شده با لوزارتان کمتر بود، با اين حال مرگ و مير به علل قلبي عروقي و به تمامي علل در گروه درمان و شاهد تفاوتي نداشت. از ديگر سو، يک مرور نظام مند درباره استفاده از مسدود کننده هاي گيرنده آنژيوتانسين در بيماران مبتلا به نفروپاتي ديابتي تفاوت معني داري را در کاهش مرگ و مير به تمامي علل در مقايسه با دارونما نشان نداده است. باتوجه به هزينه بالاتر و فقدان سودمندي اثبات شده در کاهش ميزان مرگ و مير بيماران ديابتي مبتلا به نفروپاتي، از مسدودکننده هاي آنژيوتانسين بايد صرفا در بيماراني که قادر به تحمل مهارکننده هاي ACE نيستند استفاده کرد.
تاثيرات محافظتي مهارکننده هاي ACE و مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين بر کليه، مستقل از خاصيت کاهش فشارخون اين داروها است. از اين رو استفاده ترکيبي از يک مهارکننده ACE و يک مسدودکننده گيرنده آنژيوتانسين، يک گزينه درماني در بيماران به دقت انتخاب شده مبتلا به ماکروآلبومينوري ماندگار به رغم فشارخون کنترل شده است. اگرچه اين ترکيب دارويي اثر ضد پروتئينوري بيشتري در مقايسه با هر يک از اين داروها به تنهايي دارد، در حال حاضر شواهدي دال بر بهبود پيامدهاي بيمارمحور(۱) در صورت استفاده از رژيم ترکيبي اين داروها يا هر يک از آنها به تنهايي، ارايه نشده است.
▪ ديورتيک ها
ديورتيک هاي تيازيدي چه به صورت تک دارويي و چه به صورت جزيي از رژيم ترکيبي، در درمان پرفشاري خون در بيماران ديابتي سودمند هستند. در مطالعه پرفشاري خون سيستولي در سالمندان(۲)، کلرتاليدون باعث کاهش حوادث قلبي عروقي و حوادث عروقي مغز در بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ و پرفشاري خون سيستولي شده است. کارآزمايي درمان ضد پرفشاري خون و کاهنده ليپيد براي پيشگيري از حملات قلبي(۳) (ALLHAT) تفاوت معني داري را در ميزان بيماري مرگبار عروق کرونر قلب، انفارکتوس ميوکارد غيرمرگبار يا مرگ و مير کلي در بيماران ديابتي درمان شده با رژيم هاي مبتني بر کلرتاليدون در مقايسه با بيماران درمان شده با ليزينوپريل يا آملوديپين نشان نداده است. به علاوه ميزان بروز نارسايي قلب در بيماران درمان شده با کلرتاليدون کمتر بوده است. ديورتيک هاي تيازيدي اثربخشي کمتري در بيماران دچار کارکرد کليوي کاهش يافته دارند، به طوري که بيماران داراي GFR کمتر از ۵۰ ميلي ليتر در دقيقه به ازاي هر ۷۳ ۱ متر مربع از سطح بدن ممکن است نيازمند لوپ ديورتيک ها باشند.
تغييرات متابوليک يکي از نگراني هاي بالقوه در مورد استفاده از ديورتيک هاي تيازيدي است. استفاده از دوز بالاي اين داروها با افزايش سطح کلسترول و تري گليسريد و عدم کنترل قندخون ارتباط دارد، با اين حال به طور معمول در طبابت روزمره از چنين دوزهاي بالايي استفاده نمي شود. در صورت استفاده از دوزهاي کم تا متوسط اين داروها (به عنوان مثال تا ۲۵ ميلي گرم هيدروکلروتيازيد در روز) احتمال تغييرات حايز اهميت باليني در متابوليسم گلوکز، اندک خواهد بود. نکته مهم اين است که اين داروها احتمال حوادث قلبي عروقي و مرگ و مير به تمامي علل را کاهش مي دهند.
▪ بتابلوکرها
بتابلوکرها در موارد نياز به درمان ترکيبي براي رسيدن به فشارخون هدف در بيماران ديابتي، داروهاي کمکي سودمندي هستند. اين داروها در ترکيب با مهارکننده هاي ACE تاثيرات ضد پرفشاري خون بيشتري در بيماران داراي سرعت نبض بيشتر از ۸۴ ضربه در دقيقه اعمال مي کنند. در کارآزمايي UKPDS۳۹، تاثيرات آتنولول در کاهش ميزان بروز عوارض ميکروواسکولار، انفارکتوس ميوکارد، مرگ هاي مرتبط با ديابت و مرگ و مير به تمامي علل با مهارکننده هاي ACE مشابه بوده است. به علاوه، بتابلوکرها باعث کاهش معني دار ميزان مرگ و مير پس از انفارکتوس ميوکارد و مرگ و مير همراه با نارسايي قلب مي شوند. بتابلوکرها جزو مهمي از رژيم هاي ضد پرفشاري خون در بيماران مبتلا به ديابت، بيماري عروق کرونر و آنژين پايدار هستند. درگذشته پزشکان به علت نگراني در مورد پنهان شدن علايم هيپوگليسمي يا کاهش بهبود هيپوگليسمي در استفاده از بتابلوکرها در بيماران دريابتي با ترديد روبه رو بودند. با اين حال کارآزمايي UKPDS۳۹ نشان داده است که تفاوتي در ميزان حملات هيپوگليسمي جزيي يا عمده در بيماران ديابتي درمان شده با آتنولول با بيماران درمان شده با کاپتوپريل وجود ندارد. از ديگر سو، نگراني هاي ديگري درباره احتمال بدتر شدن وضعيت حساسيت به انسولين و عدم تحمل گلوکز در اثر مصرف بتابلوکرها وجود داشته است. با اين حال اين تغييرات معمولا از اهميت باليني ناچيزي برخوردار هستند و در صورت لزوم به کمک تغيير در دوز داروهاي ديابت قابل کنترل خواهند بود. در بيشتر بيماران، منافع کاهش موربيديته و مرگ و مير قلبي عروقي از احتمال نسبتا اندک تغيير در کنترل متابوليک بيشتر است.
احتمال بدتر شدن وضعيت حساسيت به انسولين در بيماران ديابتي در صورت استفاده از کاروديلول در مقايسه با ساير بتابلوکرهاي مرسوم کمتر است. اين پديده با تاثيرات متسع کننده عروقي که ناشي از ويژگي هاي آلفابلوکري کاروديلول است، مرتبط دانسته شده است.
▪ مسدودکننده هاي کانال کلسيم
مسدودکننده هاي دي هيدروپيريديني کانال کلسيم باعث کاهش حوادث قلبي عروقي در بيماران ديابتي مبتلا به پرفشاري خون مي شوند؛ با اين حال ممکن است اين داروها از نظر برخي پيامدهاي قلبي عروقي گزينه هاي نامناسب تري نسبت به ساير داروها باشند. در کارآزمايي پرفشاري خون سيستولي در اروپا(۱) ميزان حوادث قلبي عروقي و مرگ و مير در بيماران درمان شده با نيترنديپين (nitrendipine) در مقايسه با گروه شاهد کاهش معني داري داشته است، با اين حال بسياري از بيماران براي رسيدن به فشارخون هدف نيازمند درمان با مهارکننده هاي ACE يا ديورتيک ها نيز بوده اند. در مطالعه ALLHAT تفاوت معني داري در ميزان بروز انفارکتوس ميوکارد غيرمرگبار، بيماري مرگبار عروق کرونر و مرگ و مير به تمامي علل، در بيماران درمان شده با آملوديپين در مقايسه با بيماران درمان شده با ديورتيک وجود نداشته است. با اين حال در اين مطالعه مصرف آملوديپين با ميزان بيشتر نارسايي قلب همراهي داشته است (خطر نسبي: ۳۹ ۱، فاصله اطمينان ۹۵ : ۵۹ ۱ ۲۲ ۱). دو کارآزمايي تصادفي شده شاهددار بزرگ، نشان دهنده افزايش معني دار انواع مرگبار و غيرمرگبار انفارکتوس ميوکارد در بيماران ديابتي نوع۲ درمان شده با مسدود کننده دي هيدروپيريديني کانال کلسيم در مقايسه با بيماران درمان شده با مهارکننده هاي ACE بوده اند. مرگ و مير قلبي عروقي و مرگ و مير به تمامي علل تفاوت معني داري بين دو گروه نداشته است.
يک کارآزمايي تصادفي شده شاهددار بزرگ نشان داده است که ميزان موربيديته و مرگ و مير قلبي عروقي در بيماران درمان شده با يک مهارکننده غيردي هيدروپيريديني کانال کلسيم (وراپاميل) در مقايسه با بيماران درمان شده با يک رژيم مبتني بر بتابلوکر مشابه بوده است. يک کارآزمايي ديگر نتايج مشابهي را در مورد استفاده از رژيم حاوي وراپاميل در مقايسه با رژيم هاي مبتني بر بتابلوکر يا ديورتيک نشان داده است.
مهارکننده هاي دي هيدروپيريديني و غير دي هيدروپيريديني کانال کلسيم در کند کردن نفروپاتي ديابتي نسبت به مهارکننده هاي ACE و مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين کمتر موثر هستند. در يک کارآزمايي تصادفي شده شاهددار بزرگ، آملوديپين در کاهش پيشرفت به سمت ESRD در مقايسه با ايربزارتان کمتر موثر بوده و نسبت به دارونما اثربخشي بيشترين نداشته است. از آنجا که ممکن است درمان مسدودکننده هاي کانال کلسيم از نظر برخي پيامدهاي بيمار محور در بيماران ديابتي کمتر موثر باشند، بايد از اين داروها صرفا براي بيماراني که قادر به تحمل داروهاي بهتر نيستند يا گروهي که براي رسيدن به فشارخون هدف نيازمند داروهاي بيشتري هستند، استفاده کرد.
● رويکرد به بيماران
بيشتر بيماران ديابتي براي رسيدن به فشارخون کمتر از mmHg ۸۰ ۱۳۰ نيازمند درمان با چند دارو هستند. بدين منظور بايد از داروهاي ضد پرفشاري خون که مکانيسم هاي اثر مختلفي دارند کمک گرفت. در صورتي که براي کنترل فشارخون به بيش از يک دارو نياز باشد مي توان از انواع مختلف داروهاي ترکيبي موجود که دوزهاي ثابتي از ترکيبات مختلف دارند، استفاده کرد. در شکل ۱، يک رويکرد پيشنهادي براي درمان پرفشاري خون در بيماران ديابتي ارايه شده است.
در صورتي که رسيدن به سطح فشارخون هدف از طريق اصلاح سبک زندگي مقدور نشود، مهارکننده هاي ACE درمان خط اول توصيه شده هستند. مي توان از مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين در بيماراني که قادر به تحمل مهارکننده هاي ACE نيستند استفاده کرد. در صورتي که باوجود تنظيم دوز کافي مهارکننده هاي ACE يا مسدودکننده هاي گيرنده آنژيوتانسين فشارخون تا حد رضايت بخش کاهش پيدا نکند، قدم بعدي افزودن يک ديورتيک تيازيدي خواهد بود. در بيماراني که دچار نارسايي قابل توجه کليه هستند مي توان به جاي ديورتيک هاي تيازيدي از لوپ ديورتيک ها بهره جست، با اين حال داده هاي کافي حاصل از کارآزمايي هاي باليني در حمايت از اين توصيه وجود ندارد. در بيشتر بيماران بتابلوکرها يا مسدودکننده هاي کانال کلسيم خط سوم درمان محسوب مي شوند.
در صورتي که فشارخون با افزودن يک بتابلوکر کنترل نشود، بايد يک مسدودکننده کانال کلسيم به درمان بيمار افزوده شود (يا برعکس). به طور کلي با توجه به خطر برادي کاردي و بلوک قلبي بايد از ترکيب يک بتابلوکر و يک مسدودکننده غيرهيدروپيريديني کانال کلسيم اجتناب کرد. داروهاي جايگزين مثل آلفابلوکرها و هيدرالازين نيز مي توانند در بيماران مبتلا به پرفشاري خون مقاوم مدنظر قرار گيرند. اين گروه از بيماران بايد از لحاظ پايبندي به درمان مورد ارزيابي قرار گيرد و ارجاع آنها به پزشک فوق تخصص مدنظر باشد. هنگام ارزيابي فشارخون بالا همواره بايد علل ثانويه پرفشاري خون را در نظر داشت.

کم خوني وضعيتي است که درآن، تعداد يا اندازه گلبول هاي قرمز يا مقدار هموگلوبين موجود درخون کاهش يافته و تبادل اکسيژن و دي اکسيد کربن بين خون و سلول ها ...

کم‌ خوني ‌ANEMIA کم‌ خوني‌ وضعيتي‌ است‌ که‌ در آن‌ تعداد يا اندازه‌ گلبول‌هاي‌ قرمز و يا مقدار هموگلوبين‌موجود در خون‌ کاهش‌ يافته‌ و تبادل‌ اکسيژن‌ و ...

قلب تلمبه بدن است. کارخانه پمپاژ خون به تمام نقاط بدن که از چند ماه قبل از تولد تا آخرين لحظه زندگي يک لحظه هم از فعاليت نمي ايستد. براي زنده ماندن سل ...

● ديد کلي عمل دستگاه گردش خون بر آوردن نيازهاي بافتها است، يعني حمل مواد غذايي به بافتها ، حمل فراورده هاي زائد به خارج از بافتها ، رساندن هورمونها از ...

از ميان آزمايش هاي گوناگوني که براي غربالگري و تشخيص بيماري ها انجام مي دهيم، آزمايش خون حس ديگري دارد. از درد ناچيز وارد شدن سوزن به دست مان که بگذري ...

خون مايعي لزج است که بخشي از آن را مايعي به نام پلاسما و بخش ديگر را عناصر جامد معلق در پلاسما تشکيل مي دهد. بخش جامد خون شامل اريتروسيتها (گلبولهاي ق ...

خون ضامن ادامه حيات ماست، اما آنچه خون را به جريان مي اندازد ماهيچه اي صنوبري است که همواره فعاليت مي کند. قلب بيش از صد هزار بار در هر روز مي تپد تا ...

آنفولانزا يک بيماري ويروسي است که بخش‌هاي بالايي مجراهاي تنفسي را درگير مي‌کند. اين بيماري به‌ناگاه رخ مي‌دهد و نشانه‌هايي مانند تب، کوفتگي و درد در ب ...

دانلود نسخه PDF - پرفشاري خون