up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله پايتخت قديم PDF
QR code - پايتخت قديم

پايتخت قديم

نامگذاري خيابان ها و محلات هر شهر خود بيانگر بخشي از فرهنگ و تاريخ آن محل است، به ويژه نام هايي که توسط مردم انتخاب شده و براساس واقعيت هاي اجتماعي و تاريخي شکل گرفته است. اما با تغيير نام ها و نسل ها به تدريج اين فرهنگ و تاريخ نيز به فراموشي سپرده مي شود. از اين گذشته تغيير نشانه ها و ساختمان ها و معماري ها نيز به اين فراموشي سرعت مي بخشند. اکنون يادآوري برخي از اين نام ها و عنوان ها خالي از لطف نيست. شهر تهران از اين سوابق و پيشينه هاي تاريخي بسيار دارد. برخي از آن عناوين و سوابق چنين است.
▪ آجودانيه
آجودانيه در شرق نياوران قرار دارد و تا اقدسيه ادامه پيدا مي کند. آجودانيه متعلق به رضاخان اقبال السلطنه وزير قورخانه ناصرالدين شاه بوده، او ابتدا آجودان مخصوص شاه بوده است.
▪ اقدسيه
نام قبلي اقدسيه (تا قبل از ۱۲۹۰ قمري) حصار ملا بوده است. ناصرالدين شاه زمين هاي آنجا را به باغ تبديل و براي يکي از همسران خود به نام امينه اقدس (اقدس الدوله) کاخي ساخت و به همين دليل اين منطقه به اقدسيه معروف شد.
▪ پل رومي
پل رومي در واقع پل کوچکي بوده که دو سفارت روسيه و ترکيه را به هم متصل مي کرده است. عده اي هم معتقدند که نام پل از مولانا جلال الدين رومي گرفته شده است .
▪ پل چوبي
قبل از اينکه شهر تهران به شکل امروزي خود درآيد، دور شهر دروازه هايي بنا شده بود تا دفاع از شهر ممکن باشد. يکي از اين دروازه ها، دروازه شميران بود با خندق هايي پر از آب در اطرافش که براي عبور از آن ، از پلي چوبي استفاده مي شد. امروزه از اين دروازه و آن خندق پر از آب اثري نيست ، اما اين محل همچنان به نام پل چوبي معروف است.
▪ جماران
زمين هاي جماران متعلق به سيدمحمدباقر جماراني از روحانيون معروف در زمان ناصرالدين شاه بوده است. برخي از اهالي معتقدند در کوه هاي اين محله از قديم مار فراوان بوده و مارگيران براي گرفتن مار به اين ده مي آمدند و دليل نامگذاري اين منطقه نيز همين بوده است و عده اي هم معتقدند جمر و کمر به معني سنگ بزرگ است و چون از اين مکان سنگ هاي بزرگ به دست مي آمده است ، آنجا را جمران ، يعني محل به دست آمدن جمر ناميده اند.
▪ جواديه (در جنوب تهران)
بسياري از زمين هاي جواديه متعلق به آقاي فرد دانش بوده است که اهالي محل به او جوادآقابزرگ لقب داده بودند. مسجد جامعي نيز توسط جوادآقابزرگ در اين منطقه بنا نهاده شده است که به نام مسجد فردانش هم معروف است.
▪ داوديه (بين ميرداماد و ظفر)
ميرزا آقاخان نوري صدراعظم اين اراضي را براي پسرش ميرزا داودخان خريد و آن را توسعه داد. اين منطقه در ابتدا ارغوانيه نام داشت و بعدها به دليل ذکر شده داوديه نام گرفت .
▪ درکه
اگرچه هنوز دليل اصلي نامگذاري اين محل مشخص نيست اما برخي آن را مرتبط به نوعي کفش براي حرکت در برف که در اين منطقه استفاده مي شده و به زبان اصلي درگ ناميده مي شده است، دانسته اند.
▪ دزاشيب (نزديکي تجريش)
روايت شده است که قلعه بزرگي در اين منطقه به نام آشِب وجود داشته است و در گذشته نيز به اين منطقه دزآشوب و دزج سفلي و در لهجه محلي ددرشو مي گفتند.
▪ زرگنده
احتمالاً دليل نامگذاري اين محل کشف سکه ها و اشياي قيمتي در اين محل بوده است. در گذشته اين منطقه ييلاق کارکنان روسيه بوده است.
▪ سيدخندان
سيدخندان پيرمردي دانا و البته خنده رو بوده که پيشگويي هاي او زبانزد مردم بوده است. دليل نامگذاري اين منطقه نيز احترام به همين پيرمرد بوده است. البته بعدها نام سيدخندان بر ايستگاه اتوبوسي در جاده قديم شميران هم اطلاق مي شده است.
▪ شميران
نظريات مختلفي درباره نام شميران وجود دارد. يکي از مطرح ترين دلايل عنوان شده ترکيب دو کلمه سمي يا شمي به معناي سرد و ران به معناي جايگاه است و در واقع شميران به معناي جاي سرد است. به همين ترتيب نيز تهران به معناي جاي گرم است. همچنين در نظريه ديگري به دليل وجود قلعه نظامي در اين منطقه به آن شميران مي گفتند و همچنين برخي نيز معتقدند يکي از ۹ ولايت ري را شمع ايران مي گفتند که بعدها به شميران تبديل شده است.
▪ شهرک غرب
دليل اينکه اين محله به نام شهرک غرب معروف شد ساخت مجتمع هاي مسکوني اين منطقه با طراحي و معماري مهندسان امريکايي و مانند مجتمع هاي مسکوني امريکايي بوده و در گذشته نيز محل اسکان بسياري از خارجي ها بوده است.
▪ فرمانيه
در گذشته املاک زمين هاي اين منطقه متعلق به کامران ميرزا نايب السلطنه بوده است و بعد از مرگ وي به عبدالحسين ميرزا فرمانفرما فروخته شده است.
▪ فرحزاد
اين منطقه به دليل آب و هواي فرح انگيزش به همين نام معروف شده است.
▪ قلهک
کلمه قلهک از دو کلمه قله و ک تشکيل شده است که قله معرب کلمه کله ، مخفف کلات به معناي قلعه است . عقيده اهالي بر اين است که به دليل اهميت آبادي قلهک که سه راه گذرگاه هاي لشگرک ، ونک و شميران بوده است ، به آن (قله هک) گفته شده است .
▪ کامرانيه
زمين هاي اين منطقه ابتدا به ميرزا سعيدخان ، وزير امور خارجه تعلق داشت، و سپس کامران ميرزا پسربزرگ ناصرالدين شاه ، با خريد زمين هاي حصاربوعلي ، جماران و نياوران ، اهالي منطقه را مجبور به ترک زمين ها کرد و سپس آنجا را کامرانيه ناميد.
▪ گيشا
نام گيشا که در ابتدا کيشا بوده است برگرفته از نام دو بنيانگذار اين منطقه (کينژاد و شاپوري) است.
▪ منيريه (وليعصر)
منيريه در زمان قاجار يکي از محله هاي اعيان نشين تهران بوده و گفته شده نام آن از نام زن کامران ميرزا، يکي از صاحب منصبان قاجار، به نام منير گرفته شده است.
▪ محموديه
(بين پارک وي تا تجريش يا خيابان وليعصر تا ولنجک)
در اين منطقه باغي بوده است که متعلق به حاج ميرزا آقاسي بوده است و چون نام او عباس بوده آن را عباسيه مي گفتند. سپس علاءالدوله اين باغ بزرگ را از دولت خريد و به نام پسرش ، محمودخان احتشام السلطنه ، محموديه ناميد.
▪ نياوران
نام قديم اين منطقه گردوي بوده است و برخي معتقدند در زمان ناصرالدين شاه نام اين ده به نياوران تغيير کرده است به اين ترتيب که نياوران مرکب از نيا (حد، عظمت و قدرت )؛ ور (صاحب ) و ان علامت نسبت است و در مجموع يعني کاخ داراي عظمت .
▪ ونک
نام ونک تشکيل شده است از دو حرف ون به نام درخت و حرف ک که به صورت صفت ظاهر مي شود.
▪ يوسف آباد
منطقه يوسف آباد را ميرزا يوسف آشتياني مستوفي الممالک در شمال غربي دارالخلافه ناصري احداث کرد و به نام خود، يوسف آباد ناميد.

چنار بوده است و باغ، جويبارهاي روان؛ آب و هوايي خوش و مسيري بر سر راه ري. از ري پيش از اين نوشتيم که چگونه گندمش بر قدرت طلبان بي وفايي کرده است؛ اما ...

از عهد باستان ايرانيان به موازات ساختن راه به امکانات و تاسيسات بين راهي نيز توجه داشتند، زيرا سفر در اين راه ها بدون داشتن امکانات بين راهي امکان ندا ...

اولين پايتخت باستاني ايران مقبره بوعلي سينا استان همدان از جمله استان‌هاي كوهستاني، مرتفع، سرد و بادخيز غرب كشور و با ۲۱۷۲ كيلومتر مربع وسعت حدوداً 2 ...

يک روش خوب براي درک مفاهيم نانويي، مطالعه ي نقاط شروع اين فناوري در دنياي علم است. در قرن بيستم، به دنبال کشف قابليت هاي گسترده ي مولکول ها در ساختن م ...

يك روش خوب براي درك مفاهيم نانويي، مطالعه‌ي نقاط شروع اين فناوري در دنياي علم است. در قرن بيستم، به دنبال كشف قابليت‌هاي گسترده‌ي مولكول‌ها در ساختن م ...

كلوييد چيست؟ اگر در يك لوله‌ي آزمايش تا يك‌سوم گنجايش آن الكل معمولي بريزيم و به آن نصف قاشق چايخوري گَرد گوگرد اضافه كنيم و سپس مخلوط حاصل را به‌ملاي ...

جايگاه ويژه اي که ملت تاتار در تقاطع فرهنگهاي گوناگون احراز مي نمايد، موجبات ترکيب ويژه و زيست دايمي آنان را در حوزه ي رود ولگا، به ويژه در عرصه ي معن ...

● شهر، شهرسازي و شورا به اعقتاد برخي از متخصصان علم زبانشناس واژه شهر برگرفته از «خشتهر» در زبان اوستايي و پارسي هخامنشي و به معني سرزمين و کشور است ک ...

دانلود نسخه PDF - پايتخت قديم