up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله پايتخت باستاني ايران PDF
QR code - پايتخت باستاني ايران

پايتخت باستاني ايران

اولين پايتخت باستاني ايران

اولين پايتخت باستاني ايران
مقبره بوعلي سينا
استان همدان از جمله استان‌هاي كوهستاني، مرتفع، سرد و بادخيز غرب كشور و با ۲۱۷۲ كيلومتر مربع وسعت حدوداً 2 1 درصد كل مساحت ايران را تشكيل مي‌دهد.
رشته كوه‌هاي زاگرس و ارتفاعات الوند كه از شمال غربي همدان به جنوب شرقي اين استان امتداد و ارتفاعات و كوه‌هاي گرمه و سرده، لشگردر، آلمابولاق، سياه‌دره، چل تابالغان، بهارلو، بوقاطي، آلماباغ، گري، گرمي و خان گرمز موجب شده‌اند كه اغلب شهرهاي اين استان در ارتفاعات واقع شوند و به علت شرايط اقليمي و طبيعي، تقريباً در تمام ايام سال وزش باد در سطح استان ادامه دارد.
آب و هوا در مناطق مرتفع كوهستاني سرد و در مناطق جنوبي تقريباً معتدل و كوهستاني مي‌باشد. زمستان‌هاي همدان سرد و طولاني و اكثراً بيش از 4 ماه در سال يخبندان است.
همدان در تمام ايام زمستان داراي شرايط طبيعي مناسبي براي علاقمندان به ورزش‌هاي زمستاني مثل اسكي است. پيست اسكي تقريباً وسيع و مجهز آن تا ماه‌هاي اوليه‌ي بهار مورد استفاده علاقمندان قرار مي‌گيرد و همه ساله جمع كثيري از علاقمندان به منظور استفاده از امكانات اين ورزش مفرح به همدان مسافرت مي‌نمايند، اما بهترين زمان براي كساني كه قصد سفر تحقيقي يا تفريحي و بازديد از جاذبه‌هاي تاريخي و باستاني همدان را دارند با توجه به شرايط اقليمي و آب و هواي منطقه از اواخر ارديبهشت تا اواخر مهرماه است.
در اين ايام علاوه بر سرسبزي و زيبايي و طبيعت پرگل و گياه اين استان، تابش خورشيد و گرماي هوا بسيار مطلوب و دلچسب است.
عليصدر
استان همدان با آن كه فاقد منابع آبي، هم چون دريا و درياچه است، به علت وجود رشته كوه‌هايي چون زاگرس و الوند و ديگر قلل سر به فلك كشيده و برف‌گيري آنها كه در بيشتر ايام قلل آنها، پوشيده از برف مي‌باشند. ذوب تدريجي برف‌هاي زمستاني در فصل گرما و تابستان رودها و تالاب‌ها و سراب‌ها و چشمه‌هاي متعددي را بوجود مي‌آورند.
بعضي از سراب‌ها و تالاب‌هاي همدان عمري به درازاي ده‌برابر آثار باستاني چند هزار ساله اين استان دارند، مثل تالاب زيباي «گردخورده» يا «آق گل» كه زمين‌شناسان طول عمرش را ۴۰ هزار سال تخمين زده‌اند و حدوداً ۵ ۱۷ كيلومتر مربع وسعت دارد يا تالاب پير سليمان كه هر دو تالاب با پوشش گياهي فراوان در بهار و تابستان مأمن انواع اردك، فلامينگو، مرغ باران، آب چليك، كاكاني، حواصيل، غاز و ديگر پرندگان مهاجري هستند كه از روسيه، قفقاز، كشورهاي اسكانديناوي و ديگر نقاط اروپايي و آسيايي به اين منطقه مي‌آيند.
كشاورزي و باغداري در اين استان رونق دارد. كشت آبي و ديم معمول است گندم و جو، سيب‌زميني، چغندر قند از عمده محصولات كشاورزي همدان هستند.
محصول گردوي همدان، مخصوصاً گردوي تويسركان بي‌نظير است.
وجود رشته كوه‌هاي كهنسال، بارندگي فراوان، ساختار طبيعي و عوامل ديگر در طول هزاران سال موجب ايجاد غارهاي متعددي گرديده كه بعضي از آنها به علت اقامت انسان در دوران‌هاي مختلف جنبه‌ي تاريخي دارد و بعضي ديگر به جهت برخورداري از بلوره‌ها و قنديل‌ها و اشكال مختلفي كه بوسيله استالاكتيت و استالاگميت بوجود آمده، زيبايي و شكوهي ديدني دارد.
استان همدان شامل 16 شهر و شهرستان به اسامي همدان، نهاوند، تويسركان، ملاير، كبودرآهنگ، اسدآباد، بهار و رزن و 18 بخش و مركز آن شهر همدان است.
همدان
نمايي از شهر همدان
شهر همدان داراي تاريخ و پيشينه‌اي كهن است. احداث و بناي اوليه‌ي آن را بيش از 700 سال قبل از ميلاد مسيح مي‌رسد.اين شهر به دستور دياكو پادشاه مقتدر ماد بنا شد و او پس از پايان كار احداث و ساختمان كاخي عظيم كه داراي قلاع و دژهاي متعدد بود، آن‌را پايتخت و محل خزانه‌ي خود قرار داد و نام هگمتانه را بر آن نهاد.
درباره‌ي چگونگي ايجاد هگمتانه مورخين يوناني نوشته‌اند: دياآكو پس از انتخاب محلي در كنار كوه الوند (اورتت يا اورنتس) جهت مركز حكومت خود شهر و كاخي عظيم كه شامل هفت قلعه‌ي تو در تو بود احداث كرد. مهمترين و مستحكم‌ترين قسمت اين كاخ، قلعه‌ي هفتم بود
كه داخل آن كاخ پادشاه و خزانه قرار داشت و آنرا اگباتابا ناميد. يوناني‌ها واژه‌ي «هگمتانه» يا «هنگمتانه» را كه به زبان پارسي قديم به معني محل تجمع است اكتابانا مي‌نامند.
اين واژه در آثار به جاي مانده به زبان ارمني «اهمتان» و در زبان سرياني و پهلوي «اهمدان» آمده و در گويش نويسندگان عرب «اهمدان» به همدان تبديل گرديده است.
مي‌گويند در تورات نيز نامي از «احتمانا» آمده كه به احتمال زياد همان هگمتانه مي‌باشد.
تپه‌ي باستاني هگمتانه كه در مركز شهر همدان قرار دارد، بقاياي شهر باستاني هگمتانه پايتخت عهد كاسي‌ها، مادها و هخامنشيان است. در كاوش‌هاي باستاني كه در اين تپه انجام گرفته آثار بسيار با ارزش و گرانبهايي از دوران باستاني اين شهر به دست آمده است.
اكباتان
هگمتانه يا همدان در طول عمر چند هزار ساله‌ي خود با فراز و نشيب و حوادث و وقايع زيادي روبرو شده، و دوران‌هاي سخت يا آرامي را پشت سر گذاشته و بارها ويران و آباد شده است.
هگمتانه براي اولين بار در دوران حكومت بخت‌النصر و به دستور او به كلي ويران شد ولي هنگامي كه داريوش بزرگ زمام امور را به دست گرفت، بر بازسازي و ترميم ويراني‌ها و آباداني آن همت گماشت و بعدها در دوران حكمراني اشكانيان و ساسانيان، با احداث كاخ‌ها و قصرهاي باشكوه براي اقامت پادشاهان اشكاني و ساساني اين شهر به اوج عظمت و آباداني و زيبايي خود رسيد، اما:با پيروزي اعراب نه تنها كاخ‌هاي سلطنتي تخريب بلكه تمام شهر به طور كامل ويران شد. اين تسلسل آباداني و ويراني، حمله و تاراج و ترميم خرابي و بازسازي، قرن‌هاي متمادي تا سال 1135 هجري ادامه يافت و از آن سال به مرور ثبات و ايمني نسبي يافت و چون در مسير جاده‌ي ابريشم و راه‌هاي اصلي منطقه‌ي غرب كشور قرار داشت به زودي به صورت يكي از مراكز بازرگاني درآمد.
در شهر همدان و ديگر شهرهاي اين استان بقاياي آثار باستاني و تاريخي فراواني مثل كتيبه‌ها، برج‌ها، كاخ‌ها و… وجود دارد كه يادآور دوران عظمت و شكوه ايران باستان مي‌باشد. تپه‌ي باستاني هگمتانه در سال 1913 ميلادي توسط يك هيأت فرانسوي كه از سوي موزه لوور پاريس ماموريت يافته بود، مورد كاوش و حفاري باستان شناسي قرار گرفت.
در حفاري‌هاي انجام شده علاوه بركشف اشياء با ارزش عهد باستان، آثاري به دست آمد كه نمودار وجود شبكه‌ي منظم آبرساني در شهر باستاني هگمتانه بود و در كاوش‌هايي كه در سال‌هاي 1362 تا 1370 انجام گرفت، يكي ديگر از كهن‌ترين آثار تمدن بشر يعني حصار طولاني و دو برج عظيم اين شهر كشف شد.
كتيبه‌هاي گنج‌نامه
در 5 كيلومتري همدان و در دامنه‌هاي الوند دره‌ي باصفاي عباس‌آباد قرار دارد كه كتيبه‌ها و آبشار گنج‌نامه نيز در امتداد همين دره واقع شده است.
در اين دره سنگ نبشته‌هايي از زمان داريوش اول هخامنشي برجاي مانده كه گفته مي‌شود پس از اتمام كار سنگ نبشته‌هاي بيستون به دستور داريوش برسر راه هگمتانه كه پايتخت تابستاني هخامنشيان و در مسير جاده‌ي شاهي قرار داشت كار نقر و حتك آن انجام گرفته است.
هر يك از اين كتيبه‌ها به سه زبان فارسي باستاني، اعيلامي يا شوشي، بابلي و به خط ميخي مادي يا هخامنشي مي‌باشد.
در گذشته با توجه به اين كه گفته مي‌شد خزانه‌ي هخامنشيان در هگمتانه قرار داشته تصور عمومي بر اين بود كه سنگ نبشته‌ها، راهنماي محل خزانه و گنج‌هاي داريوش است ولي پس از آن كه باستان شناسان فرانسوي و انگليسي موفق به ترجمه‌ي آنها شدند، محرز شد كه سنگ نبشته‌ها راز مكتوب گنج نيست بلكه ورقي از تاريخ باستاني ايران است.
يكي از اين دو كتيبه مربوط به داريوش هخامنشي و ديگري مربوط به خشايار شاه مي‌باشد. ترجمه‌ي كتيبه داريوش چنين است.
«خداي بزرگ است اهورمزدا، كه اين سرزمين را آفريد، كه مردم را آفريد، كه شادي براي مردم آفريد كه داريوش را شاه كرد، شاهي از بسياري، فرمانروايي از بسياري..
منم داريوش، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه سرزمين‌هايي كه نژادهاي گوناگون دارند، شاه سرزمين دور و دراز، پسر ويشتاسب هخامنشي»
و كتيبه‌ي ديگر كه مربوط به خشايار شاه و در قسمتي پايين‌تر از كتيبه‌ي داريوش قرار دارد، قسمت اول متن آن همان متن كتيبه‌ي داريوش است ولي در جملات آخر پس از شاه شاهان نوشته شده «شاه كشورهاي داراي ملت‌هاي بسيار، شاه اين سرزمين بزرگ، دور دست پهناور، پسر داريوش شاه هخامنشي»
شير سنگي
شير سنگي كه بيش از 2 متر طول و يك متر و 20 سانتيمتر عرض و اندازه ارتفاع سينه‌اش مي‌باشد يكي ديگر از آثار باقي‌مانده‌ي عهد باستان است.
اين شير كه پاهايش شكسته و مفقود شده و گذشت ايام خسارت‌هايي به بدنه‌اش وارد ساخته، كاملاً زيبايي و صلابت خود را حفظ كرده است.
در مورد زمان ساخت شير سنگي، روايات متفاوتي وجود دارد كه از دوره‌ي پارت‌ها و مادها شروع و به دوران اسكندر ختم مي‌شود، اما قوي‌ترين نظريه اينست كه اين مجسمه و قرينه‌اش در زمان اشكانيان در دو طرف دروازه نصب بوده‌اند.
مقبره استرومردخاي
مقبره‌ي ملكه خشايار شاه و عمويش «استرومردخاي» در مركز شهر همدان قرار دارد.
ساختمان اوليه‌ي آرامگاه حدود 12 قرن پيش توسط كليميان به پاس خدمات استرومردخاي احداث شد و بعدها، بارها تجديد بنا گرديد و ساختمان فعلي، احتمالاً در قرن هفتم هجري به جاي بناي قبلي كه متعلق به قرن سوم هجري بوده، احداث گرديده است.
در داخل بناي آرامگاه، دو صندوق منبت‌كاري گران قيمت وجود دارد كه هريك بر روي قبري قرار گرفته است. اين دو قبر را به استرومردخاي نسبت مي‌دهند و براساس روايات موجود استر با نفوذ خود مانع كشتار كليميان در زمان خشايار شاه شده است.

مهاجرت نخبگان تنها سبب کاهش ميانگين ضريب هوشي ملل نمي شود، بلکه اين کشورها را از نوابغ تهي مي سازد. اعلام ميانگين ضريب هوشي ۸۴ براي ايراني ها، سبب تعج ...

نامگذاري خيابان ها و محلات هر شهر خود بيانگر بخشي از فرهنگ و تاريخ آن محل است، به ويژه نام هايي که توسط مردم انتخاب شده و براساس واقعيت هاي اجتماعي و ...

غرور و استبداد در اواخر کار آسيتاگ، او را برخلاف طبيعت خويش به جنگجويي هم سوق داد. در واقع تا وقتي که بختنصر داماد وي بر بابل فرمان مي راند وي به وسوس ...

در «غذاي ايراني» اين هفته، سري مي زنيم به قزوين؛ شهري که با تهران فقط يکي دو ساعت فاصله دارد اما آداب و رسوم مردم اش با آداب و رسوم تهراني ها خيلي متف ...

نام علمي: Colchicum Stevenii خانواده: گل حسرت ها Colchicaceae راسته: لاله ها Liliales رده: تک لپه اي ها Monocotyledones گل حسرت در پاييز گل مي دهد. ...

پنجم اسفند را در ايران روز بزرگداشت خواجه نصيرالدين طوسي وروز مهندسي نامگذاري کرده اند.به همين مناسبت و با چند روز تاخير، با نگاهي اجمالي، به بررسي زن ...

استاد عبدالکريم قريب در سال ۱۲۹۱ ه . ش در خيابان عين الدوله تهران ديده به جهان گشود. پدرش ميرزا مصطفي خان مستوفي، فرزند ميرزا عبدالکريم مستوفي گرگاني ...

از عهد باستان ايرانيان به موازات ساختن راه به امکانات و تاسيسات بين راهي نيز توجه داشتند، زيرا سفر در اين راه ها بدون داشتن امکانات بين راهي امکان ندا ...

دانلود نسخه PDF - پايتخت باستاني ايران