up
Search      menu
فنآوری اطلاعات :: مقاله پارک علم و فناوري PDF
QR code - پارک علم و فناوري

پارک علم و فناوري

پارکهاي علمي و فناوري: هرم ارتباطي دولت، صنعت و دانشگاه

در آغاز قرن بيست و يکم ‏‏، پيشرفتهاي فناوري و گسترش پديده جهاني شدن، چالشها و فرصتهاي فراواني را براي کشورها اعم از توسعه يافته و در حال توسعه به وجود آورده است. با تغييرات سريع و شگرف در دنياي امروز توجه به نوآوري و طراحي سيستمي که بتواند محصولات و خدمات بهتري را براي عرضه به جهانيان توليد کند از مهمترين دغدغه هاي برنامه ريزان در کشورها بحساب مي آيد.
تدوين و راه اندازي سيستم ملي نوآوري(NIS) در بسياري از کشورها باعث شده است که خلاقيت ها، ايده ها، مهارتها و نيروي انساني بين دانشگاهها، مراکز تحقيقاتي و بخش هاي مختلف اقتصادي جامعه جريان يافته و از طريق تعامل بين اين مراکز و توسعه فرهنگ نوآوري و کارآفريني، توسعه اقتصادي در کشورها امکانپذير گردد. . در طراحي سيستم نوآوري ملي که به ايجاد و ارتباط بين دولت، دانشگاه و صنعت اهميت زيادي داده مي شود
پارک هاي علمي و فناوري(STPs) بعنوان بستري مناسب براي توسعه همکاري هاي سه جانبه شناخته شده اند پارک هاي علمي و فناوري از طريق ارائه تسهيلات و حمايت موثر از احداث صنايع کوچک متکي بر نوآوري و افزايش قدرت رقابت در مؤسسات موجود و ايجاد يک فضاي جذاب و زير ساخت مناسب براي سرمايه گذاران خارجي مي تواند به توسعه اقتصادي کمک شايان نمايد.
● مفهوم پارک هاي علمي و فناوري
پارک هاي موجود در جهان به دليل داشتن اهداف و سياست هاي گوناگون به اسامي متفاوتي مانند پارک علمي، پارک فناوري، پارک صنعتي، پارک کارآفرينان، مراکز نوآوري و شهرک هاي علمي و فناوري ناميده مي شوند.
پارک هاي علمي و فناوري، محيط هايي مناسب براي استقرار و حضور حرفه اي شرکتهاي فناوري، کوچک و متوسط واحد هاي تحقيق و توسعه صنايع و مؤسسات پژوهشي است که در تعامل سازنده با يکديگر و با دانشگاه ها به فعاليت هاي فناوري اشتغال دارند. هدف نهايي اين همنشيني، ايجاد چشمه هاي فناوري و تسهيل فرايند جذب، ارتقاء و انتشار آن است.
اهم اين فعاليتها شامل بازار سنجي، ايده پردازي، پژوهش علمي، طراحي مهندسي، نمونه سازي، طراحي صنعتي، استاندارد سازي، تدوين دانش فني، ثبت مالکيت فکري، فروش و عمليات مشاوره اي براي توليد محصولات فناوري و در عرصه توليد صنعتي و همچنين عرضه ساير خدمات تخصصي مي باشد. همکاري هاي بين المللي براي استفاده از تجارب جهاني و همچنين حضور مؤثر در بازارهاي فناوري جهان به منظور رسيدن به توسعه اقتصادي از اهداف راهبردي پارک هاي علمي و فناوري است. براساس تعريف ارائه شده توسط انجمن بين المللي پارک هاي علمي اين پارک ها به شرح زير معرفي مي گردند « يک پارک علمي و فناوري، سازماني است که به وسيله متخصصين حرفه اي مديريت مي شود و هدف اصلي آن افزايش ثروت در جامعه از طريق تشويق و ارتقاء فرهنگ نوآوري و افزايش رقابت سازنده ميان شرکت ها و مؤسساتي است که متکي بر علم و دانش در محيط پارک فعاليت مي کنند. براي دستيابي به اين هدف يک پارک علمي با ايجاد انگيزش و مديريت جريان دانش و فناوري ميان دانشگاه ها، مراکز تحقيق و توسعه، شرکت هاي خصوصي و بازار، ايجاد و رشد شرکت هاي متکي بر نوآوري را از طريق مراکز رشد و فرآيندهاي زايشي تسهيل مي نمايد.
در تعريف ديگري پارک ها را مرکزي مي دانند که با در اختيار قرار دادن امکانات و خدمات از يک سو و مشاوره هاي لازم در زمينه هاي مديريتي از سوي ديگر، ايجاد، پرورش و توسعه صنايع نوپا را سبب مي شود. پارک هاي علمي و فناوري تسهيلاتي براي فعاليتهاي پژوهشي و فني هستند که زير يک سقف عمل مي کنند و از تجهيزات و امکانات موجود در پارک به طور مشترک استفاده مي نمايند، همچنين دسترسي يکساني به دامنه وسيعي از برنامه هاي فني، حرفه اي و مالي داشته باشند.
پارک هاي علمي و فناوري داراي سه مشخصه اصلي هستند :
توسعه املاک پارک از طريق واگذاري به شرکت هاي فناوري و مراکز تحقيق و توسعه.
فعاليت سازمان يافته براي انتقال فناوري از دانشگاه ها به جامعه با حمايت دولت.
- مشارکت مراکز آموزشي و پژوهشي، دولت و صنايع بخش خصوصي براي توسعه فناوري.
● اهداف و وظايف پارک هاي علمي و فناوري
حدود دو دهه از طرح رويکرد نظام مند در مباحث نوآوري و فناوري مي گذرد و در طول اين مدت، اين ابزار جايگاه ويژه اي در محافل سياست گذاري نوآوري و فناوري در جهان به خود اختصاص داده است. از بازيگران کليدي در اين نظام ملي نوآوري، پارک هاي علمي و فناوري هستند. دولت ها و سازمان هاي مختلف از ايجاد پارک هاي علمي و فناوري اهداف مختلفي را دنبال مي کنند.بطور کلي اهداف تاسيس پارک هاي علمي و فناوري را مي توان بشرح زير ارائه داد :
تجاري سازي تحقيقات و تحقق ارتباط بخش هاي تحقيقاتي، توليدي و خدماتي جامعه.
حمايت از شرکت هاي متکي بر دانش فني و جذب سرمايه هاي بين المللي و داخلي.
حمايت از ايجاد و توسعه شرکت هاي کوچک و متوسط فناوري و پشتيباني از مؤسسات و شرکت هاي تحقيقاتي و مهندسي نوآور با هدف توسعه اقتصاد دانش محور.
کمک به افزايش ثروت در جامعه از طريق توسعه اقتصادي متکي بر فناوري و نوآوري.
تکميل چرخه تحقيقات از دانشگاه تا صنايع و تسريع روند انتقال فناوري با همکاري دولت.
پارک ها مجموعه اي از واحدهاي صنعتي پژوهشي و بعضاً با فناوري برتر، آشنا با تحقيق و توسعه و علاقمند به بهره گيري از خدمات پژوهشي و صنعتي و مستقر در محيطي با استعدادهاي بالقوه نرم افزاري، اطلاعاتي و آزمايشگاهي مي باشند که براي نيل به اهداف خود کارکردها و وظايفي را به عهده دارند :
سازماندهي براي ارائه خدمات مؤثر و مورد نياز به واحدهاي فناوري به منظور کمک به رشد آنها.
جلب و سازماندهي توانايي ها و امکانات بالقوه موجود در منطقه براي ايجاد پيوند بين امکانات و منابع دانشگاه ها و مراکز علمي، فناوري و صنعتي .
ايجاد بسترهاي مناسب به منظور ارتقاء دانش فني در جهت رقابت در عرصه جهاني و جذب متخصصان و سرمايه گذاري هاي خارجي.
فراهم نمودن فضاي مناسب براي مشارکت واحدهاي فناوري خارجي در پارک براي توسعه فناوري.
کمک به ايجاد شرکتها و بنگاه هاي اقتصادي کوچک و متوسط جديد از طريق مراکز رشد واحدهاي فناوري.
پارکهاي علمي و فناوري و دانشگاه ها
اگر چه پارک هاي علمي و فناوري ساختار مناسبي براي توسعه همکاري هاي سه جانبه دولت، دانشگاه و صنعت هستند، ليکن در اين ميان ارتباط پارک ها با دانشگاه ها از اهميت بيشتري برخوردار است. اين اهميت به حدي است که در بسياري از کشورها، دانشگاه ها از طريق واگذاري اراضي و دريافت حمايت هاي مالي و منطقه اي اقدام به ايجاد پارک هاي علمي و فناوري در مجاورت خود مي نمايند.
نقش دانشگاه ام اي تي (MIT) در ايجاد و رشد موسسات فناوري در منطقه بوستن آمريکا، تاثير دانشگاه استنفورد در خلق و باروري دره سيليکون و همکاري دانشگاه صنعتي شريف با پارک علمي و فناوري پرديس و بسياري ديگر از دانشگاه ها کاملاً مشهود است.در کشور ما پس از تجربه شهرک علمي و تحقيقاتي اصفهان و ترويج ايده پارک ها و مراکز رشد در سال هاي اخير، بسياري از دانشگاه ها نسبت به ايجاد پارک علمي و فناوري اقدام نموده اند.
ارتباط بين آموزش عالي و بخش هاي مختلف اقتصاد نظير پارک هاي علمي و فناوري نه تنها بايد براساس سنت هاي آموزش عالي و وظايف کلاسيک آن جهت داده شود، بلکه نسبت به تغيير نيازهاي ملي کشور و جهان اقتصاد پيرامون آن و عوامل رشد و توسعه فناوري مي بايست، عکس العمل مناسب را نشان دهد. به علاوه، دانشگاه ها در اقتصاد کنوني با نقش فعالي که ايفاء مي کنند، تاثير بسياري بر شتاب روند توسعه منطقه اي و ملي گذاشته و مي گذارند. نقش هاي کليدي دانشگاه ها در ارتباط با پارک هاي علمي و فناوري توسعه منابع انساني، کمک هاي فني به بنگاها و انتقال فناوري در صنايع کاربردي و پايه در محصولات جديد مي باشد.
علاوه بر منافع ‎‏‏، سرمايه گذاري دانشگاه ها در پارک ها بدون توجه به روش هاي مناسب ايجاد پارک فناوري و عدم برنامه ريزي و سياست گذاري صحيح مي تواند تبعات ناگواري به همراه داشته باشد و پروژه توسعه پارک هاي علمي فناوري دانشگاهي را با شکست مواجه نمايد. دانشگاه ها اهداف خاصي را براي راه اندازي پارک هاي علمي و فناوري در مجاورت دانشگاه ها دنبال مي نمايند که از آن جمله مي توان به مشارکت دانشگاه ها در توسعه اقتصادي منطقه، تقويت ارتباط دانشگاه و صنعت و تجاري سازي نتايج تحقيقات دانشگاه اشاره کرد .
صرف نظر از اهداف اوليه دانشگاه در ايجاد پارک هاي علمي و فناوري در کنار دانشگاه ها اين عمل داراي مزاياي متعددي است که مواردي از آن به قرار، افزايش اعتبار دانشگاه در جامعه، انتقال تکنولوژي از دانشگاه به صنعت، ايجاد محيط کار براي دانش جويان و دانش آموختگان، ايجاد محيط مناسب براي راه اندازي شرکت هاي فناوري توسط اساتيد دانشگاه و بهره گيري شرکت هاي مستقر در پارک ها از تخصص دانشگاهيان مي باشد.
پارکهاي علمي و فناوري و اشتغال
يکي از معضلات فعلي در دنياي امروز و به ويژه در کشورهاي در حال توسعه، عدم ارتباط منطقي و کارآمد ميان مراکز آموزشي موجود در اين کشورها و فرصت هاي شغلي بازار کار است، به طوري که افراد جامعه پس از طي دوره هاي آموزشي، در دستيابي به شغل مناسب با مشکل مواجه شده و قادر نخواهند بود که به درستي از مهارت ها، آموزش ها و اندوخته هاي خود در جهت کسب شغل و ارتقاء شغلي بهره ببرند.
در کشورهاي پيشرفته و در حال توسعه از پارک هاي علمي و فناوري و هم چنين مراکز رشد فناوري براي پُر کردن شکاف بين دانش آموختگان دانشگاه ها و فرصت هاي شغلي بازار کار استفاده مي شود. در سرتاسر جهان، اين نکته پذيرفته شده است که پارک هاي علمي و فناوري و مراکز رشد ابزارهاي مطمئني براي تبديل نوآوري ها و دستاوردهاي تحقيقاتي به محصولات و نيز ترغيب کارآفريني، توسعه فناوري و خلق فرصت هاي جديد شغلي است.بنابراين، به نظر مي رسد که در آينده و براي فراهم کردن بستر اشتغال تمرکز بخش خصوصي در کشورهاي درحال توسعه بايد بر صنايع کوچک و رشد و توسعه آنها در پارک هاي علمي و فناوري استوار باشد.
دولت ها از طريق ساختار پارکها قادر خواهند بود تا سياست هاي خود را در جهت حمايت از نوآوري و کارآفريني و توسعه فعاليت هاي تحقيق و توسعه صنعت و دانشگاه پياده سازي نمايند. پارک هاي علمي و فناوري با حمايت از کسب و کار شرکت ها در مجاورت دانشگاه ها، خلق مشاغل جديد در صنايع مدرن و پيشرفته و کمک به ايجاد هم افزايي ميان صنايع و شرکت ها مي توانند به عنوان يک استراتژي توسعه اقتصادي پايدار تلقي شوند. عدم آشنايي بخش خصوصي و دولتي با موضوع پارک ها، اهميت و مزاياي آنها، سختي برنامه ريزي صحيح و موثر در راه اندازي پارک ها، وجود قوانين دست و پاگير و عدم وجود اجماع در خصوص پشتيباني از پارک ها در ميان دستگاه ها و وزارتخانه هاي مربوطه از آن جمله مي باشند.
در خصوص راه اندازي و گسترش پارک هاي علمي و فناوري در کشور پيشنهاد مي شود ملاحظات آتي مدنظر سياستگزاران و تصميم گيرندگان امر قرار گيرد:
۱) پيشنهاد مي شود که با طراحي و پياده سازي يک نظام ملي نوآوري و بهره گيري از رويکردي سيستمي به تاسيس و راه اندازي پارک هاي علمي و فناوري اقدام نمود.
۲) با توجه به تفاوت شرايط اقتصادي و اجتماعي در هر کشور و با عنايت به اين مسئله که هر يک از پارک هاي فناوري در جهان داراي مدتي خاص و بومي منطقه خود هستند، ضروري است در راه اندازي پارک ها از انجام حرکت هاي شتاب زده، بدون مطالعه و نيز کپي برداري از نمونه هاي خارجي خودداري شود.
۳) توصيه مي شود که از راه اندازي پارک هاي علمي و فناوري به دلايل سياسي و چانه زني هاي دولتي در هر نقطه از کشور و بدون توجيه اقتصادي که ثمره آن تنها هدر دادن منابع و سرمايه هاي ملي است اجتناب ورزيده شود.
۴) تاسيس قطب هاي علمي و صنعتي در بخش هاي خاصي از صنعت و فناوري و جلوگيري از عمومي کردن پارک هاي علمي و فناوري تا حدودي مي تواند ضامن موفقيت آنها باشد. ۵) از آنجايي که هدف از تاسيس پارک هاي علمي و فناوري افزايش ثروت در جامعه و نيل به توسعه اقتصادي از طريق جذب دانشمندان و متخصصين ايراني در خارج از کشور و
جلب سرمايه گذاران خارجي است ضروري است قوانين مرتبط با اين دو موضوع نيز اصلاح گردد.
۶) توسعه پارک هاي علمي و فناوري و موفقيت آنها بدون حضور دانشگاه ها و بدون مشارکت بخش خصوصي و حمايت مسؤلين دولتي در سطح مناطق و استانها امکانپذير نخواهد بود.

● علم شيمي شاخه اي از علوم تجربي است که از يک سو درباره شناخت خواص ، ساختار و ارتباط بين خواص و ساختار مواد و قوانين مربوط به آنها بحث مي کند. از سوي ...

● اطلاعات اوليه علم ژنتيک يکي از شاخه هاي علوم زيستي است. بوسيله قوانين و مفاهيم موجود در اين علم مي توانيم به تشابه يا عدم تشابه دو موجود نسبت به يکد ...

شناخت گوهرها و روش استحصال، پي جويي و استخراج آنهابه علت ارزش و زيبايي و كميابي و خصوصيات ارزشمند ديگر، از دير باز مورد توجه انسان بوده است. كشور عزيز ...

عقيده مسلمان به اصول دين بايد از روي دليل باشد،ولي در احكام غير ضروري دين بايد يا مجتهد باشد كه بتواند احكام را از روي دليل به دست آورد،يا از مجتهد تق ...

فناوري DSL و نقش آن در ارتباطات صوتي و داده اي همزمان مقدمه: به دنبال پيشرفت دانش و فناوري اطلاعات و ارتباطات وگسترش شبكه‌هاي اطلاع رساني واينترنت ب ...

علم ژنتيک يکي از شاخه هاي علوم زيستي است. بوسيله قوانين و مفاهيم موجود در اين علم مي توانيم به تشابه يا عدم تشابه دو موجود نسبت به يکديگر پي ببريم و ب ...

نمايشگاه CES امسال نيز با خلق شگفتي هايي در حوزه فناوري سرانجام روز دو شنبه سوم ژانويه پس از ۳ روز، با معرفي برترين هاي هر حوزه به کار خود پايان داد. ...

برگزاري نمايشگاه محصولات الکترونيکي مصرفي همواره با شگفتي هاي بسياري همراه است. بزرگ ترين نمايشگاه بين المللي محصولات الکترونيکي که از پنجشنبه ششم ژان ...

دانلود نسخه PDF - پارک علم و فناوري