up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله پارانويا PDF
QR code - پارانويا

پارانويا

پارانويا يا بيماري توهم

پارانويا يا بيماري توهم، در تعريف عام آن، حالتي است که شخص در آن با اهميت فوق العاده و خارج از اندازه اي که به سلامت جاني و مالي خود مي دهد، خود را شکنجه مي دهند. اين گونه از افراد مدام در اين فکر هستند که عواملي انساني، طبيعي يا ماورا طبيعي خودشان، دارايي و افراد خانواده شان را تهديد مي کنند و همه، در فکر توطئه چيني بر ضد آنها هستند.
ديدگاه اميل کريپلين، روانشناس آلماني، درباره پارانويا
اميل کريپلين (Emil Kraepelin ۱۹۲۹ ۱۸۵۶) روانشناس آلماني، در تلاش اوليه خود براي دسته بندي بيماريهاي رواني، از اصطلاح پارانوياي مطلق براي شرح حالت رواني اي استفاده کرد که توهم، جزء اصلي آن باشد اما اين توهم هيچ صدمه و زوال آشکاري به سلامت عقل شخص وارد نکند و نشانه بيماريهاي ديگري چون جنون زودرس (يا dementia praecox)، که اصطلاح قديمي بيماري شيزوفرني است، در آن نباشد. پارانويا، در معناي اصيل يوناني خود، به معناي ديوانگي است (پارا para = خارج و نوس nous = عقل). کريپلين با استفاده از اين ريشه لغوي، نامي براي تشخيص افکار توهمي به وجود آورد. بنا به تعريف او هرگونه افکار توهمي، بدون احساسات خودآزارانه، در اين دسته ميگنجند. براي مثال کسي که دچار اين توهم شده است که يک شخصيت مهم سياسي يا ادبي است، مي تواند در دسته مبتلايان به پارانوياي مطلق بگنجد.
هرچند که اصطلاح پارانوياي مطلق ديگر چندان استفاده ندارد و اصطلاح اختلال توهم يا Delusional disorder جايگزين آن شده است اما جديدا، از اين لغت براي شرح حالتي به کار ميرود که شخص مبتلا به آن، از توهمات خود بسيار آزار ميبيند زيرا:
۱) اين شخص تصور مي کند که صدمه يا حادثه آزار دهنده در حال رخ دادن است يا قرار است رخ دهد.
۲) شخص تصور مي کند که شخصي قصد آزار و صدمه رساندن به او را دارد.
● مثالهايي از پارانوياي باليني
به طور کلي و با استفاده بي قيد و شرط از اصطلاح پارانويا، مي توانيم بگوييم توهمات پارانوييد مي توانند شامل مواردي چون اينکه شخص تصور مي کند تحت تعقيب است، مسموم شده است يا شخصي بسيار مهم (مانند يک شخصيت سينمايي، سياسي يا ورزشي)، دورادور عاشق اوست. چنين توهماتي به عنوان جنون جنسي نيز شناخته مي شوند. توهمات پارانوييد معمول ديگر شامل اين باور است که شخص خود را مبتلا به بيماريي تخيلي يا آلودگي انگلي ميداند، يا اينکه باور دارد ماموريتي ويژه داشته و يا اينکه برگزيده خداوند است، يا اينکه اعمال وي توسط نيرويي خارجي کنترل مي شود.
بسياري از حکام مستبد، به پارانويا مبتلا بوده اند. براي مثال استالين (Stalin) نمونه بارزي از شخص پارانوييد بوده است. اين مورد مي تواند سوال خوبي را به وجود بياورد که در مورد استالين، در واقع دشمنان زياد او توهم نبودند.
آيا اين ممکن است که داشتن دشمنان زياد، براي ابتلا به پارانويا کافي نيست؟ اين مبحث، موجب بروز مباحث فلسفي فراواني شده است که به اين لطيفه نيز منجر شده است: اينکه تو پارانويا داري دليل نميشود که کسي آن بيرون نخواهد تو را بکشد.
● درمان پارانويا
درمان پارانويا بيش از هرچيز با رفتار درماني (behavior therapy) انجام مي شود که هدف آن کاستن از حساسيتهاي فرد مبتلا، نسبت به انتقادها و همچنين تقويت تواناييهاي اجتماعي او است. سر و کار داشتن با افراد پارانييد بسيار مشکل است زيرا بسيار زودرنج هستند و رفتارشان معمولاً خصمانه است و از نظر احساسي بسيار بسته و نسبت به هر فعاليتي بي ميل هستند.
به همين دليل، درمان اين مشکل، از پيشرفت کندي برخوردار است.براي درمان اين افراد بايد کوشش شود که در ابتدا چرخه شک و ترديد او شکسته شود و او با تمرينهاي آرامش بخش و روشهاي کنترل اضطراب، از حالت انزوا خارج شود و کمکم با کمک پزشک و اطرافيان خود، تغييراتي اساسي در رفتارهاي خود به وجود آورد.
● بروز پارانويا در فرهنگ عمومي
در فرهنگ عامه امروز، پارانويا اشکال و روشهاي مختلفي براي ابراز خود پيدا کرده است از جمله :
اعتقاد به اينکه قدرت خاصي دارند يا در يک ماموريت مخصوص هستند (هذيان عظمت)
تئوري ئوطئه يا اعتقاد به اينکه اخبار و وقايع کاملاً نامربوط، درواقع اجزا يک نقشه بزرگ و توطئه آميز هستند.
تعقيب شدن توسط دشمنان قدرتمندي چون تروريستها، بشقاب پرنده، سازمانهاي مخفي يا شياطين
کنترل افکار توسط اشعه نامرئي و دستگاههاي پيشرفته
ترس از مسموم شدن و اعتقاد به اينکه بعضي مواد غذايي اصولا براي مسموم کردن بشر ساخته شده اند (مانند قند مصنوعي و آبهاي معدني)
خوب، پارانويا دقيقا چيست؟ دايره المعارف الکترونيکي کلمبيا در چاپ ششم خود پارانويا را اين چنين تعريف کرده است: «به وجود آمدن افکار و تصورات غلط محکم، تغيير ناپذير، و تثبيت شده اي از آزار و اذيت و يا بزرگي و شکوه.»
▪ اين مسئله معمولا در مورد اشخاصي معنا پيدا مي کند که نسبت به افراد، اشياء، و يا به طور کلي جامعه احساس بدگماني پيدا مي کنند. بايد توجه داشت که سوء ظن به تنهايي باعث ايجاد پارانويا نمي شود به ويژه اگر بر اساس تجربيات شخصي و يا تجربياتي که ديگران با شما در ميان گذاشته اند باشد.
▪ مشکل زماني به پارانويا تبديل مي شود که شک و ترديدها بي پايه و اساس مي شوند. بيماري در مراحل اوليه خود تاثير ناچيزي بر زندگي افراد مي گذارد و حتي مي توان گفت که در ابتدا هيچ نوع تاثيري ندارد، اما حالت شديد آن زندگي فرد را زجرآور مي سازد و او قادر نيست که از شدت استرس دست به هيچ کاري بزند؛ در اين شرايط احتمال اينکه بيماري هاي ديگري سلامت فرد را به مخاطره بيندازند زياد است. براي مردهاي مسن تر اين مشکل مي تواند کليه جوانب زندگي آنها را تحت الشعاع قرار دهد، چراکه استرس بي حد و حصر آنها را به سمت سکته قلبي مي کشاند.
● تشخيص مشکل
۳ نوع پارانويا وجود دارد: اختلال هويتي، اختلال در افکار و تخيلات و شيزوفرني.
در اينجا علائم اين ۳ نوع بيماري براي شما ذکر شده و مي توانيد با اتکا به اين نشانه ها تشخيص دهيد که آيا خودتان و يا چه کسي از اين بيماري رنج مي برد و يا خير:
۱) اختلال هويتي زماني بروز مي کند که شخص بدون وجود هيچ گونه دليلي نسبت به زندگي اجتماعي، شغلي و خانوادگي خود سوء ظن پيدا مي کند. بايد مراقب اين علائم باشيد:
▪ بدگماني چنين افرادي هميشه در حالت تدافعي به سر مي برند و جهان براي آنها به منزله محيط خطرناکي است.آنها فقط شک و ترديدهاي خاص خودشان را قبول دارند و به هيچ وجه با دليل و منطق نمي توان آنها را راضي نمود و هميشه با عقل و منطق در ستيز هستند. اين تئوري به نام توطئه چيني کلاسيک شناخته مي شود.
▪ زماني که شخص به يک موفعيت تازه مثل شغل جديد رابطه اي جديد و .. وارد مي شود در يک لاک دفاعي به سر مي برد. اين حالت تا زماني وجود دارد که شخص بتواند خود را با شرايط موجود وفق دهد و پايه هاي ترس خود را از بين برد. افرادي که دچار پارانويا هستند به سختي مي توانند از ترس هاي خود دست بکشند.
▪ حساسيت بيش از اندازه افرادي که به پارانويا مبتلا هستند معمولا بيش از اندازه به هشدارها و اخطارها توجه مي کنند. آنها انتقاد را به سختي قبول مي کنند، هميشه در حالت تدافعي به سر مي برند، و افراد ستيزه جويي هستند.
▪ آرام و کناره گير هستند افراد پارانويايي تا آنجايي که امکان داشته باشد خود را از ساير افراد جامعه جدا مي کنند. زماني که در يک جمع قرار مي گيرند سعي مي کنند در گوشه اي آرام بنشينند تا مبادا کسي متوجه حضور آنها شود. چهره هاي آنها معمولا سرد و بيروح است و هيچ نوع احساسي از خود نشان نمي دهند.
۲) اختلال در افکار و تخيلات اين افراد به ندرت افکار درست را قبول مي کنند، تصورات خود را با هيچ کس در ميان نمي گذارند، به آساني تغيير نمي کنند و قابل اصلاح نمي باشند. اين نوع پارانويا از نوع قبلي حادتر است و شخص را ناتوان تر و ضعيف تر مي کند. در اين شرايط ۵ نوع از اوهام پوچ وجود دارد که آنها را رها نمي کند:
الف) زجر و عذاب افرادي که داراي اختلالات هويتي هستند تصور مي کنند که هم قطارانشان آنها را به تمسخر مي گيرند اما کساني که دچار اختلات افکار و تخيلات هستند تصور مي کنند که تمام دنيا براي آزار و اذيت آنها بسيج شده اند و قصد شکنجه دادنشان را دارند.
ب) حسادت، بايد اعتراف کرد اين نوع از اوهام بيشتر در خانم ها بروز مي کند تا آقايون، البته نمونه هايي نيز وجود دارد که در آن مردها دچار رشک و حسد مي شوند و همگان را مورد اتهام قرار مي دهند.
ج) اوهام شهواني اين دسته از افراد تصور مي کنند که عاشق کسي شده اند که فرا انساني است و داراي خصوصياتي است که هيچ يک از انسان هاي ديگر داراي آن ويژگي هاي خاص نمي باشند.
د) خودبزرگ بيني خوب، شايد همه ما چنين احساسي را حداقل يک يا دوبار در طول زندگي خود تجربه کرده باشيم (پس شايد نام اختلال در وهم و خيال را نتوان بر روي آن گذاشت.) افرادي هستند که با جديت تمام تصور مي کنند که داراي قدرت هاي باورنکردني هستند و بر روي افراد ديگر سلطه دارند (مي توانند بيماران را شفا دهند، صلح ايجاد کنند، بر کشوري حکمفرمايي کنند و غيره..)
ه) اوهام جسماني، نام ديگر اين مشکل رواني ماليخوليا است. اين دسته از افراد تصور مي کنند که در بدن و يا سلامت جسماني آنها همواره مشکلاتي وجود دارد. آنها حتي اگر از سلامت کامل نيز برخوردار باشند باز هم اين تصور غلط دست از سر آنها بر نمي دارد.
ي) اسکيزوفرني اين افراد همواره دچار توهم بوده و داراي افکار عجيب و غريبي مي باشند. در افکار خود هميشه يک موضوع شخصي را دنبال مي کنند. آنها اصواتي را مي شنوند که به گوش ديگران نمي رسد و اعتقاد دارند که کسي افکارشان را کنترل مي کند و يا از طريق رسانه هاي گروهي به گوش همه مي رسد. پس از گذشت زمان اندکي آنها زنداني ذهنشان مي شوند که مي تواند منجر به بروز ساير بيماري هاي رواني در شخص شود.
▪ عادات زندگي شما، ذهن شما
بعضي از افراد بيش از سايرين در معرض ابتلا به پارانويا قرار دارند. افرادي که در محيط هايي با فشار و استرس بالا زندگي مي کنند و يا مشغول به کار هستند بيش از ديگران دچار بدگماني و سوء ظن مي شوند. اين فراد شامل مهاجرين، گروه هاي اقليت، اسيران جنگي، سربازها، کارگاه هاي پليس، سياستمداران، وکلا و آموزگاران مي باشد. البته بايد توجه داشت که ممکن است پارانويا به دليل عوامل وراثتي بروز کند و تشويش و استرس تنها به عنوان جرقه آن باشند.
▪ درمان:
براي درمان اين مشکل دو نوع مداواي مختلف وجود دارد: يکي روان درماني و ديگري معالجه از طريق مصرف دارو (مصرف آنتي سايکوتيک) مي باشد. اگر شخصي را مي شناسيد که دچار اين بيماري است بهتر است تا زمانيکه مطمئن نشده ايد که آنها قرص خود را بلعيده اند ترکشان نکنيد، زيرا در بسياري از موارد قرص را در گوشه دهان خود پنهان مي کنند و زماني که آنها را ترک کرديد دارو را به بيرون از دهان خود پرتاب مي کنند.
▪ آيا تصور مي کنيد که اين بيماري تنها براي «ديگران» اتفاق مي افتد. اين بيماري ممکن است در هر زماني براي هر کسي روي دهد. نکته مهم اين است که بتوانيد مشکل را پيش از اينکه غير قابل بررسي گردد، تشخيص دهيد. هيچ موقع براي کمک خواستن دير نيست به ويژه از خانواده و دوستان. آنها در سخت ترين شرايط در کنار شما باقي مي مانده و از شما حمايت مي کنند.

بعضي ها در هر لبخند، يک رديف دندان سياه در دهانشان نمايان مي شود. خيلي ها در چنين مواقعي، اولين حدسشان اين است که طرف، معتاد است... به بازار آمدن مواد ...

حشيش چيست؟ حشيش صمغ چسبناک از بوته کانابيس است که معمولا به صورت تکه هاي جامد مکعبي شکل فروخته مي شود و در رنگهاي مختلف از قهوه اي کم رنگ تا سياه ديده ...

کمبود ويتامين ها در بدن باعث چه عوارض و ناراحتيهايي مي شود: معمولا ميوه‏ها و سبزيجات منابع اصلي ويتامين‏ها هستند. ويتامين‌ها ترکيبات آلي هستند که به م ...

MS چيست؟ اسکلروز چندگانه يا MS بيماري است که در آن اعصاب سيستم عصبي مرکزي (مغز و نخاع) رو به فاسد شدن مي روند. مايلين که پوشش يا عايقي براي اعصاب فراه ...

دانلود نسخه PDF - پارانويا